دانشکده ادبیات و علوم انسانی پایان نامه جهت اخذ درجه ی کارشناسی ارشد (M.A) ...
سرگذشت زبان ۲۳تاریخ ادبیات ایران ۲۷
دوره های تاریخی واژه پذیری در زبان فارسی ۳۴
تأثیرزبان های اروپایی درزبان فارسی امروز ۳۸
اقتباس الفاظ بیگانه ۳۸
پدیده ی قرض گیری ۳۹
انواع قرض گیری ۴۱
روش های مختلف واژه سازی برپایه قرض گیری واژگانی ۴۲
علل وعوامل ورود زبان های بیگانه به ایران ۴۴
علل وعوامل پدیده قرض گیری ۴۵
وام گیری زبانی ۴۸
انواع گرته برداری ۴۹
فرایندنفوذواژه های بیگانه ۵۱
بخش دوم
سید مهدی شجاعی ۵۶
واژه های بیگانه در آثار سید مهدی شجاعی ۵۹
محمود دولت آبادی ۵۹
واژه های بیگانه در آثار محمود دولت آبادی ۶۲
علی محمد افغانی ۶۳
واژه های بیگانه در آثار علی محمد افغانی ۶۸
صادق هدایت ۷۵
واژه های بیگانه در آثار صادق هدایت ۷۹
بزرگ علوی ۸۰
واژه های بیگانه در آثار بزرگ علوی ۸۳
جمال میر صادقی ۹۰
فصل پنجم
نتیجه گیری ۱۰۰
منابع و مآخذ ۱۰۲
عکس ها ۱۰۵
مقدّمه
زبان به عنوان اصلی ترین وسیله ارتباط اجتماعی انسان و در مقام یکی از عناصر اصلی فرهنگ جوامع بشری دارای تاریخی کهن است و همساز و همراه با نوع ابزارها و سکون ها و حرکت ها و اسارت و پیروزی هر قومی سیری پرماجرا و پویا داشته و تکامل خاص خود را پیموده است. در این میان، پدیده ی قرض گیری یکی از ویژگی های طبیعی زبان قلمداد می شود که در چارچوب آن سخنگویان یک زبان در صورت لزوم و به منظور پرکردن خلأهای واژگانی به زبان های دیگر مراجعه می کنند و کلماتی از این زبان ها را در گفتار خود وارد می نمایند. پرواضح است که بکارگیری روز افزون و استفاده ی غیر معقول از واژه های بیگانه در زبان فارسی می تواند اصالت و غنای این زبان
مطلب دیگر :
تحقیق رایگان درباره پیشرفت تحصیلی
را تحت الشعاع خود قرار دهد، و بخصوص این باور را در اذهان عموم جای دهد که زبان فارسی در ارائه مفاهیم علمی و تخصصی ناتوان است. در این مقاله، ضمن توصیف پدیده ی قرض گیری و عوامل مؤثر در آن سعی بر این است که روش های مختلف واژه گزینی در زبان فارس و نقاط ضعف و قوت هر یک از آنها مورد بررسی قرار گیرد. با بررسی این روش ها نشان خواهیم داد که اگر قرض گیری واژگانی به شیوه ای درست و اصولی به انجام رسد در پاره ای از موارد می تواند غنای واژگانی زبان فارسی را نیز به دنبال داشته باشد.
امروزه زبان فارسی در معرض هجوم انبوهی از واژگان بخصوص از زبان های اروپای غربی می باشد و تقریباً در تمام جمله هایی که به کار می بریم می توان رد پایی از حداقل چند کلمه ی خارجی به ویژه از زبان انگلیسی و سایر زبان ها از جمله زبان آلمانی، فرانسوی، و نیز عربی پیدا کرد. در این میان سؤال اصلی این است که آیا قرض گیری واژه ها از سایر زبانهای بیگانه و استفاده فراوان از آن ها در متون علمی و تخصصی و حتی محاوره ای روزانه می تواند کمکی برای وضعیت حال زبان فارسی باشد یا خیر. مسلماً، برای پاسخ به این سؤال باید پدیده ی قرض گیری را بهتر شناخت و تمام جنبه ها و ابعاد آن و نیز عوامل مختلفی را که می توانند باعث بروز این پدیده در زبان فارسی گردند مد نظر قرار داد.پرواضح است که بکارگیری روز افزون و استفاده ی غیر معقول واژه های بیگانه در زبان فارسی می تواند اصالت و غنای این زبان را تحت الشعاع خود قرار داده، و بخصوص این باور را در اذهان عموم جای دهد که زبان فارسی در ارائه مفاهیم علمی و تخصصی ناتوان است و ما همچنان مجبور به استفاده از واژه های خارجی در زبان هستیم. متأسفانه، امروزه عده زیادی از مردم بر این باورند که با رشد سریع علم و صنعت در غرب و به دلیل پیشرفت فزاینده ی فن آوری ارتباطات، برای ما که هر روز شاهد ورورد انبوهی از ابزارها و کالاها از چنین کشورهایی هستیم راهی جز عاریه گرفتن کلمات و عناوین این کالاها وجود ندارد و در این میان فارسی را ناتوان تر از آن می دانند که بتواند نظام واژگانی خود را با این پیشرفت روزافزون علم و فن آوری در غرب همگام سازد. البته باید اذعان داشت که قرض گیری عناصر واژگانی از سایر زبان ها امری است طبیعی و تقریباً همه زبان های دنیا به صورتهای مختلف کلماتی را از دیگر زبان ها گرفته و در صورت لزوم آن را به فهرست واژگان خود می افزایند که البته این پدیده دلیلی بر ضعف ساختاری زبان قرض گیرنده و یا برتری زبان قرض دهنده نیست.
بسیاری از فارسی زبانان ترجیج می دهند به هنگام سخن گفتن یا نوشتن، تعدادی از واژه های خارجی را بخصوص از زبان های اروپایی و نیز زبان عربی بکار گیرند. همه ی ما آگاهانه یا ناآگاهانه به هنگام صحبت کردن، چند واژه انگلیسی را بدون هیچ دلیلی بجای معادل های فارسی آن استفاده می نماییم و این در حالی است که هیچ نیازی به استفاده ی از آنها در گفتار ما نیست و برای آنها معادل های بسیار مناسب و زیبا در زبان فارسی موجود است. سخنگویان فارسی زبان با افزودن چند واژه ی انگلیسی در گفتار خودآگاهانه سعی بر این دارند که به مخاطب یا مخاطبین خود نشان دهند که آنها به اصطلاح زبان انگلیسی را که یک زبان بین المللی است می دانند و یا حداقل دارای تحصیلات عالیه دانشگاهی می باشند.
بیان مسأله
دانشگاه آزاد اسلامی واحد بردسیر دانشکده زبان و ادبیات فارسی پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشدM.A) ...
۴-۲-۴ نام نیک در گاتها. ۷۹
۴-۲-۵ تاثیر باور به مرگ بر رفتار در شاهنامه. ۸۰
۴-۲-۶ تاثیر باور به مرگ بر رفتار در گاتها ۸۵
عنوان صفحه
۴-۲-۷ آرزوی مرگ در شاهنامه ۸۶
۴-۳ زمان(زروانیسم) ۸۷
۴-۳-۱ زروان خدای مرگ ۸۸
۴-۳-۲ زروان خدای بخت ۸۹
۴-۴ نام های مرگ ۹۲
۴-۴-۱ هوش. ۹۲
۴-۴-۲ زمان و زمانه. ۹۴
۴-۴ جهان پس از مرگ ۹۶
۴-۴-۱ درآمد. ۹۶
۴-۴-۲ رستاخیز ۹۷
۴-۴-۲-۱ رستاخیز در لغت. ۹۷
۴-۴-۲-۲ رستاخیز چیست؟. ۹۷
۴-۴-۲-۳ رستاخیز در عقاید گوناگون ۱۰۰
۴-۴-۲-۴ عقاید اقوام باستانی در مورد رستاخیز. ۱۰۱
۴-۴-۲-۵ آراء فلاسفه و حکما در مورد رستاخیز. ۱۰۲
۴-۴-۲-۶ نظر صاحبان ادیان در مورد رستاخیز ۱۰۲
۴-۴-۲-۷ معاد جسمانی ۱۰۵
۴-۴-۲-۸ آفرینش نخستین دلیل قاطعی است بر معاد ۱۰۷
۴-۵ روان. ۱۱۱
۴-۵-۱ روان در شاهنامه. ۱۱۲
۴-۵-۲ سرنوشت روان پس از مرگ از دیدگاه زرتشت. ۱۱۶
۴-۵-۲-۱ پس رشن عادل. ۱۲۰
۴-۵-۳ پاداش و کیفر زندگی پس از مرگ ازدیدگاه زرتشت. ۱۲۱
۴-۵-۴ سرنوشت روح در ادیان و آیین های گذشته ۱۲۲
۴-۶ بهشت و جهنم (دوزخ). ۱۲۳
۴-۶-۱ بهشت. ۱۲۴
۴-۶-۱-۱ بهشت یا دوزخ در آیین زرتشتی چگونه توصیف گردیده؟. ۱۲۵
۴-۶-۲ بررسی دیدگاه شاهنامه و گاتها در باره بهشت و دوزخ. ۱۲۸
۴-۶-۲-۱ سنجه (میزان، مقیاس) نیکی و بدی در شاهنامه ۱۲۸
۴-۶-۲-۲ سنجه نیکی و بدی در گاتها. ۱۲۹
عنوان صفحه
۴-۶-۲-۳ پاداش و پادافره (بادافره، مجازات)در شاهنامه. ۱۳۲
۴-۶-۲-۴ پاداش و پادافره در گاتها ۱۳۳
۴-۶-۲-۵ بهشت روشن در شاهنامه. ۱۳۵
۴-۶-۲-۶ بهشت روشن در گاتها. ۱۳۶
۴-۶-۲-۷ بهشت در شاهنامه ۱۳۷
۴-۶-۲-۸ بهشت در گاتها ۱۴۱
۴-۷ دوزخ ( جهنم) ۱۴۳
۴-۷-۱ دوزخ در شاهنامه. ۱۴۴
۴-۸ بازگشت به سوی خدا. ۱۴۸
۴-۸-۱ بازگشت به سوی خدا در شاهنامه . ۱۴۸
۴-۸-۲ بازگشت به سوی خدا در گاتها ۱۴۸
۴-۸-۳ راهنمایی خدایی برای رستگاری در شاهنامه ۱۵۱
۴-۸-۴ راهنمایی خدایی در گاتها. ۱۵۲
۴-۹ جاودانگی ۱۵۴
۴-۹-۱ جاودانگی در شاهنامه. ۱۵۶
۴-۹-۲ جاودانگی از دیدگاه زرتشت ۱۶۳
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها
۵-۱ نتیجه و بحث . ۱۶۶
۵-۲ پیشنهادها. ۱۷۱
۵-۳ محدودیت ها ۱۷۲
منابع و مآخذ ۱۷۴
چکیده:
شاهنامه جایگاه بزرگی در میان کشور ایران فرهنگی دارد. از آنجا که شاهنامه ریشه در فرهنگ ایران باستان دارد. فرهنگ انگیزهای است که مردم را پیش میبرد،. در این پژوهش تلاش خواهد شد که دیدگاه شاهنامه در باره جهان پس از مرگ و تاثیر دین زرتشتی بر این دیدگاه بررسی و نشان داده شود دیدگاه مردم در باره مرگ و دنیای پس از آن اثر بزرگ و گستردهای بر روش زندگی مردم میگذارد. از سوی دیگر کوشش میشود با همسنجی دیدگاه شاهنامه در باره مرگ و دنیای پس از مرگ با گاتها ریشههای فرهنگ شاهنامه بررسی شود.
در این تحقیق شیوه کار توصیفی و تحلیلی است، با بهره گیری از کتب کتابخانه و مقالات مربوطه در سایتهای مورد نظر اطلاعات گرد آوری گردید. کلیه بیتها در شاهنامه که به مسئله جهان پس از مرگ ارتباط داشت و همچنین بخشی از سرودههای گاتها، کتاب آسمانی زرتشتیان، یا اوستا، نوشتههای مقدس زرتشتیان، و پندنامههای موبدان که پیامی همچون بیت مورد نظر داشتند و با مطالب دیگر در کتبی که بعنوان رفرنس آورده شده یادداشت، بررسی و نکات مشترک موجود مورد تحلیل قرار گرفت.
نتیجه اینکه در دیدگه شاهنامه، گیتی (دنیای مادی) گذراست و نمیشود دل در آن بست، ولی مینو (دنیای روحانی) جاوید است و باید در آن بهترین زندگی را داشت. شاید چون دانش مردم بسیار ناچیز است، پس نگارنده شاهنامه همواره از سوی چهرههای شاهنامه دست نیایش به سوی خداوند برمیدارد تا بهترین راه برای رسیدن به این بهترین زندگی پر از آرامش و آسایش را بیابد. او در این آرزوست که از دشواریها و پادافره (مجازات) دوزخ رهایی یابد، و به نظر میرسد اندیشه فردوسی در کنار زندگی و زندگی با مرگ برای این گره میخورد تا موجب زدودن غفلت از هستی آدمی باشد و انسان را به این نکته رهنمود سازد که مرگ در ماست و همیشه با ماست، مرگ در مقابل زندکی و همراه همیشگی آن شگفت انگیزترین پارادوکس تاریخ حیات بشری بوده است که از همان آغاز همپای وی تا به امروز راهی طولانی و شگرف راپیموده و همچنین در دین زرتشت نیز این اعتقاد میرود که زندگی با مرگ تن به پایان نمیرسد روان به زندگی مینو ادامه میدهد، از این رو هر کس باید روش زندگی را به گونهای برگزیند تا به زندگی روان در مینو آسیب نرسد.
کلید واژه ها: شاهنامه، زرتشت، مرگ، بهشت، دوزخ، گاتها
مقدمه
شاهنامه شاهکاری ادبی است با موضوعاتی جامع و داستانهایی متنوع سراینده آن حکیم جامع الاطراف که جلوه هایی مختلف از ادبیات حماسی، غنایی و تعلیمی را به نمایش می گذارد. بررسی ابعاد مختلف «شاهنامه» موجب شناخت بیشتر عظمت و شکوه این اثر وهمچنین سراینده آن می شود.
پند و ا ندرزهای فردوسی است که از آبشخورهای فکری دینی و قومی وی سرچشمه گرفته است و از آنجا که عاطفه نهفته در آن انسانی است نه شخصی، جامعیت و شمول آن از زمان و مکان خاص فراتر است و همه آفاق را در بر می گیرد.
آرامش و آبادی آرزوی هر کس برای داشتن بهترین زندگی است. این آرامش پدید آمدنی نیست مگر
آن که با دانش نیک همزبانی به همدلی دگرگون شود. همانگونه که استاد عشق مولوی میسراید:
همزبانی خویشی و پیوندی است یار با نا محرمان چون بندی است
ای بسا هندو و ترک همزبان ای بسا دو ترک چون بیگا نگان
از زبان محرمی خود دیگر است همدلی از همزبانی بهتر است
مطلب دیگر :
برای رسیدن به همدلی و همزبانی باید یکدیگر را درست شناخت. فرهنگ را نیروی پیش برنده مردم و جامعه دانستهاند. در واژه نامه معین آن را ادب و هنر و ادب کردن مردم معنی کرده است. استاد برومند سعید(۱۳۸۴)، در پژوهشی ادیبانه آن را از دو بخش فر + هنگ میداند. «فر» پیشوندی به معنی پیش و جلو رفتن است و «هنگ» دگرگونهای از «سنگ» به معنی متانت و سنگینی است.
فرهنگ زمانی پدیدار میشود که آموختهها در منش مردم نهادینه گردند. بدینگونه مردم از آن آموختهها در زندگی خود و یا درون جامعه بهره میبرند، بدون آنکه نیازی به فشار بیرونی برای بکار بستن آن باشد. برای نمونه اگر بد شمردن اسراف در منش کسی نهادینه شود، او نه برای جریمه دولتی و نه برای خوش آمد دیگران از اسراف پرهیز نمیکند، بلکه چون این کار را بد میداند از آن میپرهیزد. چنین کسی در خلوت هم آن کار دیگر را نمیکند[۱].
مهم آنست که چه آموختهای با چه آرمانی و از چه راهی در منش مردمان نهادینه میشود. آیا بهرهکشانی میخواهند از شیره جان مردمانی ثروت و قدرت بیندوزند یا آبادگرانی مردم دوست در پی افزایش خرسندی مردم هستند.
تاریخ ایران گواه آنست که هرگاه رهبران و مدیران کلان کشور در این وظیفه کوتاهی کردند، کشوربه دست بیگانگان افتاد. اما نکته مهم آنست که ایرانیان از دیدگاه فرهنگی نه تنها شکست نخوردهاند، بلکه فرهنگ خود را به مهاجمان دیکته هم کردند (محسنی نیا، ۱۳۸۲).
بنابراین گرگان مردم نما که خود را صاحبان جهان میدانند، برای چیرگی بر این مرز و بوم راهی دیگر را برگزیدند. آنها با بریدن مردم از ریشههای فرهنگی ایشان و نمایاندن ویژگیهای ویران کننده به جای فرهنگ، میکوشند تا بر روح مردم چیره گردند. ایران گرامی اگر نه نخستین، ولی یکی از بنیانگزاران فرهنگ انسانی در جهان است. از آنجا که ایران فرهنگی شمار بزرگی از کشورها را در بر میگیرد، شناخت فرهنگ و ریشههای فرهنگ میتواند به همزبانی وهمدلی مردم این کشورها بیانجامد و آرامش و آبادی را در میان آنها نهادینه سازد.
مرگ سرنوشت هر کسی است که در هر فرهنگی به گونهای تعریف شده است. این تعریف ریشه باورها، فرهنگ و در پی آنها رفتارهای آن مردم است. در این نوشتار کوشش میشود با بررسی بیتهای شاهنامه که در آنها از بهشت و دوزخ یاد شده و همسنجی آن با آموزشهای گاتها (آموزشهای آسمانی زرتشتیان) ریشههای باور شاهنامه به جهان پس از مرگ جستجو شود. امروزه آموزشهای گاتها در میانه کتاب یسنا جای داده شدهاست. کتاب یسنا ۷۲ هات (هائیتی=سرود =فصل =بخش) دارد که ۱۷ هات از آن (از هات ۲۸ تا ۳۴، ۴۳تا ۵۱ و ۵۳) گاتها است. هر هات چندین بند دارد که با شماره یاد میگردد.
با یاری آموزگار گاتاشناسی موبدیار مهران غیبی، برای بهتر فهمیدن گاتها چند برگردان فارسی (آذرگشسب، ۱۳۵۱؛ جعفری، ۱۳۵۹؛ دوانلو، ۱۳۸۷، رضی، ۱۳۶۳؛ شهزادی، ۱۳۸۱؛ شهمردان، ۱۳۶۴) را هم سنجی (مقایسه) و مفهوم آن در این نوشتار بکار برده شد. این نوشتار دستاورد همسنجی آموزشهای گاتها با سرودهای شاهنامه برای دریافتن نقش گاتها
عنوان : نقد روان کاوانه، مسائل مختلف روان شناسی در متون ادبی مقدمه ادبیات قلمرو وسیعی را در ...
١- کاظمی، محمد رضا (١۳۸۳). ویژگیهای خلقی قهرمانان در شاهنامه.
این پایان نامه به بررسی زندگی و حیات قهرمانان حماسی، ویژگیهای ظاهری و جسمی و ویژگیهای روحی و روانی آنها پرداخته است.
۲- حقگویان جهرمی، لیدا ( ١۳۸۸). ساختارشناسی پهلوانان ایران باستان در شاهنامه فردوسی.
این پایان نامه به ساختارشناسی پهلوانان ایران باستان و ویژگیهای اخلاقی آنها از نظر اعتقادی، ملی، بزمی و ویژگیهای ظاهری آنها و سجایای پهلوانی پرداخته است.
۳- قشقایی، سعید‐ رضایی، محمد هادی (١۳۸۸). تحلیل روانکاوانهی شخصیت گردآفرید. فصلنامه علمی پژوهشی.
در این مقاله سعی شده است شخصیت گردآفرید بر اساس دو مکتب روانکاوی یونگ و فروید و آرتمیس بررسی شود. در بخش اول این مقاله؛ تمامیت روان گردآفرید طبق نظریهی عقدهی اختگی فروید روانکاوی، و در بخش دوم اشارهی مختصر از روان گردآفرید بر طبق دیدگاه یونگ شده است اما به طور کامل و به همراه شاهد مثال، به این موضوع پرداخته نشده است لذا در این جستار، سعی شده است که شخصیت گردآفرید به گونهای بارزتر، از دیدگاه این روانشناس-یونگ- بررسی و تحلیل شود.
۴- اَتونی، بهروز(۱۳۹۰). نقد اسطوره شناختی ژرفا، بر بنیاد کهننمونهی مادینه روان. فصلنامه ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی.
این مقاله نیز به گزارش و تحلیل کهن نمونهی مادینه روان برخی از شخصیتهای اسطورهای پراخته است. که برای فهم بهتر مطالبها در این پایان نامه از آن استفاده شده است.
۵- هوشنگی، مجید(۱۳۸۸). نقد و بررسی روانکاوانهی شخصیت زال از نگاه آلفرد آدلر. فصلنامه نقد ادبی.
در این مقاله سعی شده است شخصیت زال در شاهنامه، از نگاه روانشناسی مورد نقد و بررسی قرار گیرد. ویژگی روانی این شخصیت در چارچوب نظریهی عقدهی
حقارت و برتریجویی آلفرد آدلر در این مقاله تحلیل و بررسی شده است. اما به ویژگی روانی این شخصیت از دیدگاه یونگ که در این پژوهش به آن پرداخته شده است؛ اشارهای نشده است. این مقاله برگرفته از پایان نامهی کارشناسی ارشد از دانشگاه تربیت مدرس است که نویسنده در آن به بررسی شخصیتهایی چون: زال، رستم، و تهمینه پرداخته است. اما با مطالعه این پژوهش به این نتیجه رسیدیم که وی در تحلیل شخصیت رستم به نتیجه منطقی نرسیده، و به فرضیه ها و نتایجی دست یافته، که نگارنده در فصل چهارم این پایان نامه در بخش تحلیل شخصیت رستم از دیدگاه فروید؛ دلایلی را در رد آنها ارائه داده است.
اما به طور کلی دربارهی نقد روانکاوانهی شخصیتهای اصلی این دو داستان-رستم و سهراب و رستم و اسفندیار- بر اساس دیدگاه روانشناسان (کارل گوستاو یونگ، زیگموند فروید، آلفرد آدلر و.) کار پژوهشی صورت نگرفته است. و این پژوهش از این جهت کاملاً بدیع و نو است.۱-۴. اهداف و اهمیت پژوهش:
با توجه به اینکه بسیاری از موضوعات متنوع متون ادبی ریشه در اصول روانشناسی دارد، بررسی روانکاوانهی این دو داستان و تبیین اصول روانشناسی مرتبط با موضوع و شخصیتهای داستان، از اهداف اصلی این پژوهش است. سخن گفتن دربارهی شخصیت، پیش از هر چیز مستلزم شناخت ماهیت انسان و فرضیه های اساسی مربوط به آن است. و با توجه به اینکه هدف اصلی این پژوهش فراهم کردن زمینه برای ارائه نظریه شخصیت با رویکرد روانشناختی است؛ اتخاذ موضعی مشخص دربارهی مفروضههای مربوط به ماهیت انسان، نه تنها لازم و ضروری، بلکه امری اجتنابناپذیر است.
مطلب دیگر :
۱-۵. پرسش پژوهش:
١- آیا داستانهای رستم و سهراب و رستم واسفندیار جنبه تراژدیک دارند؟
۲- آیا میتوان داستان رستم و سهراب، رستم و اسفندیار را بر اساس اصول روانشناسی، نقد روانکاوانه کرد؟
۱-۶. فرضیهی پژوهش
با بررسی دقیق سیر و روند حوادث داستانها و فرجامی که در پایان داستان برای شخصیتهای اصلی آن پیش آمده است، و همچنین با توجه به دلایلی که در فصل دو به آن اشاره شده است؛ جنبه های تراژدیک هر دو داستان بسیار پر رنگ و قوی است. و با توجه به رفتار، گفتار و منش شخصیتهای داستان، بررسی آنان از دیدگاه روانشناسان برجسته ضرورت دارد،
دانشکدهی علوم انسانی گروه زبان و ادبیات فارسی پایان نامه برای دریافت درجهی کارشناسی ارشد عنوان: بینامتنیت ...
۴- تحلیل بینامتنیت قرآن و دفتر اول، دوم و سوم مثنوی از دیدگاه ژرار ژنت ۴۹
۴-۱ بینامتنیت صریح و لفظی قرآن کریم و مثنوی معنوی.۵۱
۴-۱-۱ بینامتنیت صریح و لفظی قرآن کریم و دفتر اول مثنوی معنوی ۵۱
۴-۱-۲ بینامتنیت صریح و لفظی قرآن کریم و دفتر دوم مثنوی معنوی.۸۳
۴-۱-۳ بینامتنیت صریح و لفظی قرآن کریم و دفتر سوم مثنوی معنوی.۱۱۶
۴-۲ بینامتنیت غیرصریح قرآن کریم و مثنوی معنوی۱۴۲
- بینامتنیت غیر صریح قرآن کریم و دفتر اول مثنوی معنوی۱۴۲
- بینامتنیت غیر صریح قرآن کریم و دفتر دوم مثنوی معنوی.۱۶۸
۴-۳ بینامتنیت ضمنی قرآن کریم و مثنوی معنوی.۲۱۳
۴-۳-۱ بینامتنیت ضمنی قرآن کریم و دفتر اول مثنوی معنوی.۲۱۴
۴-۳-۲ بینامتنیت ضمنی قرآن کریم و دفتر دوم مثنوی معنوی۲۷۴
۴-۳-۳ بینامتنیت ضمنی قرآن کریم و دفتر سوم مثنوی معنوی۳۱۳
فصل پنجم: نتایج تحقیق و ارائهی پیشنهاد
۵-۱ نتیجهگیری ۳۶۳
۵-۲ ارائه پیشنهاد ۳۶۵
منابع
الف)منابع فارسی .۳۶۵
ب)منابع انگلیسی.۳۶۹
چکیده انگلیسی ۳۷۰
چکیده
یکی از روشهای بررسی متون، مطالعهی بینامتنی آن است. بینامتنی یعنی خوانش متن با توجه به متون دیگر و مبتنی براین اندیشه است که متن، نظامی بسته و مستقل نیست و خواسته یا ناخواسته با متون دیگر ارتباط دارد. نظریهی بینامتنی در اواخر دههی شصت میلادی توسط ژولیا کریستوا در خلال بررسیهایی که بر آراء و افکار میخائیل باختین داشت، ارائه شد و توسط نظریهپردازانی چون ژرار ژنت پرورش یافت. مثنوی معنوی مولانا از جمله آثار ارزشمند و مهم زبان فارسی به شمار میرود. مولوی، به واسطهی آشنایی با قرآن کریم بیشک در سخنان خویش از نصّ آن تأثیر پذیرفته است. بینامتنی در آثار او، در اشکال مختلفی دیده شده است. در این نوشتار برآنیم با بررسی اشعار سه دفتر اول مثنوی؛ مفردات و عبارات قرآن کریم و نیز داستانها و شخصیتهای قرآنی و به طور کلی تمامی جلوههای بینامتنی قرآن ومثنوی را
براساس نظریه ژنت مورد بررسی قرار دهیم. براساس نتایج این بررسیها، مولانا از تمام وجوه بینامتنیت ژنت استفاده کرده است ولی بینامتنیت ضمنی از انواع دیگر بینامتنیت بارزتر است.
کلمات کلیدی: بینامتنیت، ژرار ژنت، قرآن کریم، مثنوی معنوی(دفتراول، دوم و سوم)، مولوی.
- مقدمه و کلیات
- مقدمه
کتاب آسمانی قرآن کریم بنای فرهنگ جوامع اسلامی است بنابراین انعکاس زیباییهای لفظی و معنوی آن در جنبههای مختلف هنر و اندیشه مسلمانان مسلّم و آشکار است.
استفاده از آیات و مضامین قرآنی، منبعی مهم و الهام بخش شاعران و نویسندگان مختلف بوده و هست به طوریکه استفاده از آن را به صورتهای مختلف در اشعار کهن و نو میتوان یافت. کمتر شاعر مسلمان ایرانی را میتوان دید که در دیوان خود، تلمیحی به آیات قرآنی نداشته، یا اقتباس و تضمینی از آنها نکرده باشد.
دین و موضوعات آن جایگاهی ویژه در ادب فارسی داشته است. «پیشینهی بهرهگیری و اثرپذیری سخنوران پارسی از قرآن و حدیث به آغاز پیدایی و پاگیری شعر فارسی
مطلب دیگر :
یعنی نیمههای سدهی سوم میرسد.» (راستگو، ۱۳۷۶: ۶) درجهی این تأثیرپذیری به گونهای بیش از یک تلمیح و اقتباس است. این تأثیر پذیری تا آنجاست که بسیاری از آثار بدون فهم قرآنی قابل قرائت نیست.
مولانا جلال الدین محمد بلخی ، عارف نام آور و شاعر پارسی سرا در مجموعه آثار خویش و به ویژه در مثنوی معنوی به قرآن و آیات آن توجه و نگاهی خاص و ویژه دارد. در مثنوی معنوی مولوی به طور مستقیم یا غیرمستقیم به قرآن استناد شده است. بیت بیت مثنوی آنچنان آمیخته به آیات قرآنی است که میتوان گفت که مثنوی معنوی مولوی نوعی تفسیر از قرآن کریم است.مولوی از قرآن ضمن کاربرد هنرمندانه، بهرهای معرفت شناسانه دارد و با صنایع ادبی چون تلمیح، تضمین، استناد، تحلیل، اقتباس، تمثیل، استعاره و حتی ارائه ترجمه یا تفسیر منظوم آیات قرآن، مبانی و مبادی معرفتی خویش را بیان میکند.
این نوشتار در پنج فصل تدوین شده است:
در فصل اول کلیات که شامل مقدمه، بیان مسأله، ضرورت و هدف تحقیق، پیشینه تحقیق و است بیان شده است.
فصل دوم بنیاد نظری پژوهش است و در آن به بیان مسائلی چون ادبیات و زبان، متن و رابطه متن با متون دیگر، بینامتنیت، پیشینه و تعاریف آن، ژرار ژنت و نظریه بینامتنیت او و. پرداخته شده است.
در فصل سوم مباحثی چون مولوی، زندگی افکار و آثارش، مثنوی، قرآن کریم و ارتباط مثنوی با قرآن مطرح میشود.
فصل چهارم، به تحلیل وبررسی روابط بینامتنی قرآن و مثنوی از دیدگاه نظریه ژنت میپردازد و انواع بینامتنیت صریح، غیرصریح و ضمنی را در سه دفتر اول مثنوی بررسی میکند.
فصل پنجم فصل پایانی این نوشتار است و نتایج حاصل از این پژوهش بیان میشود. در پایان نیز منابع و مآخذ مورد استفاده در این پژوهش بیان میشود.
- بیان مسأله
مولوی کتاب خود را مثنوی نامیده است. مثنوی نام یکی از قالبهای شعری است. مولوی در آغاز دفتر اول، دوم، سوم و چهارم و در ابیات آغازین دفتر ششم، کتاب خود را به همین نام خوانده است:
پـیـش کــش مـیآرمــت ای معـنـوی قســم سادس در تـمــام مثنــوی
شش جهت را نور ده زین شش صحف کَی یَطـوف حَـولـه مَــن لم یطُف
(۶/۳-۴)