1- 3- 2- فواید کاربردی.. 5
1- 4- اهداف تحقیق. 6
1- 4- 1- هدف کلی. 6
1- 4 -2 – اهداف جزئی. 6
1-4-2-اهداف ضمنی. 6
1- 5 – سوالات تحقیق. 6
1- 5 – 1 سوال کلی. 6
1- 5 -2- سوالات جزئی. 6
1- 6- تعریف عملیاتی واژگان کلیدی تحقیق. 6
1- 6- 1- تامین مالی. 6
1- 6- 2 – باشگاه فوتبال حرفه ایی. 7
1- 6 – 3- سازمان لیگ… 7
1- 6-4 – باشگاه 7
1- 6 – 5- باشگاه فوتبال لیگ برتر. 7
1- 7- مدل مفهومی تحقیق. 8
1- 8- روش شناسی تحقیق. 9
1- 8 -1- از نظر هدف.. 9
1- 8 -2- از نظر روش.. 9
1- 9- جامعه ی آماری تحقیق. 9
1- 10- نمونه آماری تحقیق و روش نمونه گیری.. 9
1- 11- ابزار گردآوری اطلاعات ( داده ها) 10
1- 12- روش تحلیل داده ها 10
1- 13- قلمرو تحقیق. 11
1- 13- 1- قلمرو موضوعی. 11
1- 13-2- قلمرو مکانی. 11
1- 13- 3 – قلمرو زمانی. 11
1- 14- محدودیت های تحقیق. 11
15- تبدیل واحد پولی. 12
16- زمانبندی اجرای تحقیق. 12
فصل دوم. 13
2- 1- مقدمه 13
2- 2- مطالعه ی ورزش به عنوان یک پدیده ی اقتصادی.. 13
2- 3- تامین مالی. 14
2- 4- اهمیت تامین مالی. 14
2- 5- برنامه ریزی مالی. 15
2- 5- 1- برنامه ریزی مالی باید چه اهدافی را دنبال کند. 15
2- 6 – مطالعه ی ورزش به عنوان یک پدیده ی اقتصادی.. 16
2- 7- نحوه ی پیدایش و رشد ورزش های تجاری.. 17
2- 8- مقدمه ایی برابعاد پنهان تجاری شدن ورزش.. 18
2- 9- تاریخچه فوتبال در ایران. 19
2- 10 – منابع تامین مالی در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران. 20
2- 11- منابع تامین مالی سازمان لیگ حرفه ایی فوتبال ایران. 20
2- 12- منابع مالی سازمان لیگ حرفه ای فوتبال ایران در سه فصل 1380 تا1383. 21
2- 13 – معرفی لیگ برتر انگلستان. 23
2- 13- 1- تاریخچه لیگ برتر انگلستان. 23
2- 13- 2 – ساختار اداری سازمان لیگ برتر انگلستان. 24
2- 13 -3- ساختار باشگاههای حاضر در لیگ برتر انگلستان. 24
2- 14 – صنعت فوتبال. 25
2- 15- بررسی نقش اقتصادی فوتبال. 26
2- 16- مروری بر منابع مالی در لیگ برتر انگلستان. 27
2- 17- باشگاه منچستر یونایتد. 29
2- 17 – 1- بررسی مالی باشگاه منچستر یونایتد در سال 2003 تا 2004. 30
2- 17- 2- روش های تامین مالی در باشگاه منچستر یونایتد. 30
2- 17- 2- 1- تامین مالی از طریق سهام و هدایا در سال 2011. 30
2- 17- 2-2- تامین مالی از طریق دولت محلی در سال 2010. 31
2- 17- 2 -3- تامین مالی از طریق وام 31
این مطلب را هم بخوانید :
2- 17- 2 -4- تامین مالی از طریق سرمایه توسعه 31
2- 17- 2- 5- تامین مالی ازطریق هدایا و بخشش ها 31
2- 17- 2- 6- کمک های مالی انجمن منچستر سیتی. 31
2- 17- 3- مدیریت ریسک در باشگاه ها منچستر یونایتد. 32
2- 18- بررسی انواع روش های تامین مالی در ورزش.. 32
2- 18- 1- تامین مالی سرمایه ای.. 32
2- 18 – 1-1- بخشش های(هدایا) دولت.. 32
2- 18- 1-2 – وام ها و قرض ها 33
2- 18- 1- 3 – انتشار سهام جدید. 33
2- 18- 1 -4- درآمدهای تقسیم نشده ( د رآمدهای نگهداری شده ) 33
2- 18- 2 – تامین مالی بازگشتی 33
2- 18- 2- 1- حق عضویت.. 33
2- 18- 2- 2 – هزینه ی ورود تماشاچیان. 34
2- 18- 2- 3- تسهیلات شرکتی. 34
2- 18 – 2- 4- حق الزحمه ی بازیکنان و هزینه هایی شامل حق وردی ها ( ورودی ها ) 34
2- 18- 2- 5- اقدامات افزایش سرمایه ایی خاص 34
2- 18- 2- 6- لاتاری و قمار 35
2- 18- 2- 7- تجارت 35
2- 18- 2 – 8 – حامیان مالی و پشت نویسی 35
2- 18- 2 – 9- کترینگ 35
2- 18 -2 -10 – حق پخش رسانه 36
2- 18 – 2- 11- درآمد سرمایه ای.. 36
2- 18-2 -12- بخشش های دولت.. 36
2- 19- تامین مالی باشگاه های فوتبال. 36
2- 20- تامین مالی باشگاه های فوتبال اروپا 37
2- 20- 1- فوتبال حرفه ایی در غرب اروپا بر چهار منبع تامین مالی اصلی تاکید می کند. 37
2- 21 – منابع مالی و هزینه های سازمان لیگ حرفه ایی فوتبال ژاپن. 37
2- 22- سودآوری باشگاه های فوتبال انگلیس… 37
2- 23- بررسی انواع روش های تامین مالی در باشگاه ی فوتبال. 38
2- 23 – 1- تامین مالی از طریق بورس.. 38
2- 23- 2- فروش پیراهن بازیکنان به حامیان مالی. 40
2- 23- 4- کترینگ… 42
2- 23- 5- تامین مالی از طریق تبلیغات و جذب حامیان مالی. 42
2- 23- 5- 1 – حمایت های مالی و رقابت های تجاری.. 45
2- 23- 5- 2- انواع شرکت های تجاری حامی ورزش.. 46
2- 23 – 5-3 – انواع حمایت های مالی از ورزش.. 46
2- 23- 5- 3- 1- منابع حمایت مالی ورزش های شبه حرفه ای.. 47
2- 23- 5- 3- 2 – منابع حمایت مالی ورزش های حرفه ای.. 47
2- 23- 6- تامین مالی از طریق اعانات و یارانه های دولتی. 48
2- 23- 7- تامین مالی از طریق تجارت کالاها و تجهیزات ورزشی. 48
2- 23 – 7 – 1 – بررسی وضعیت تجارت کالا و تجهیزات ورزشی در ایران. 49
2- 23- 8- تامین مالی از طریق فروش محصولات به هواداران. 50
2- 23- 8- 1 – تامین مالی از طریق فروش پیراهن بازیکنان فوتبال. 50
2- 23 – 9 – تامین مالی از طریق مدارس فوتبال و آموزشگاه های ورزشی. 50
2- 23- 10- تامین مالی از طریق خرید و فروش بازیکنان ( نقل و انتقالات ) و چالش های پیش رو. 51
2- 23- 11- تامین مالی از طریق فروش بلیت (ورودی ها) 51
2- 24 – تاثیر مسابقات جام جهانی بر تامین مالی باشگاههای فوتبال. 52
2- 25- تاثیر ورزش فوتبال بر دولت ها 52
2- 26- قوانین کلی در مورد تامین مالی باشگاه های فوتبال. 52
2- 27 – نتیجه گیری.. 53
2- 28 – پیشینه پژوهش… 54
2- 28 – 1- مروری بر مطالعات داخلی. 54
2- 28- 1- 1- تامین مالی و ساختار سرمایه 54
2- 28 – 1- 2- تامین مالی فوتبال. 56
2- 28 -2 – مروری بر مطالعات خارجی. 61
2- 28- 2- 1- تامین مالی و ساختار سرمایه 61
فصل سوم. 68
3- 1- مقدمه 68
2- 3 – سوالات تحقیق. 68
3- 3- مدل مفهومی. 68
3- 4 – روش تحقیق. 69
3- 4- 1 – از نظر هدف.. 69
3- 4 -2 – از نظر روش.. 69
3- 4- 3- جامعه ی آماری تحقیق. 69
3- 5- نمونه آماری تحقیق و روش نمونه گیری.. 69
3- 6- روش های گردآوری داده ها 70
3- 7- اعتبار یابی ابزار پژوهش… 71
3- 8- روش آزمون فرضیات و تحلیل داده ها 72
3- 9- قلمرو تحقیق. 72
3- 9- 1- قلمرو موضوعی. 72
3- 9- 2- قلمرو مکانی. 72
3- 9 -3- قلمرو زمانی. 72
فصل چهارم. 72
4- 1- مقدمه 72
4- 2- روش های تامین مالی در باشگاه های فوتبال حرفه ایی لیگ برتر ایران. 73
4- 2- 1- مقدمه 73
4- 2- 3- وضعیت تراز مالی باشگاه های های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در فصل 85-86. 74
4- 2- 4- وضعیت تامین مالی باشگاه های فوتبال حرفه ایی لیگ برتر ایران در سال 1390. 75
4- 3- روش های تامین مالی باشگاه های فوتبال دسته یک انگلستان. 90
4- 3-1 – بررسی وضعیت تامین مالی لیگ حرفه ایی فوتبال انگلستان. 90
4- 3- 1- 1- مقدمه 90
4- 3- 2- منابع تامین مالی عمده ی باشگاه های منتخب لیگ برتر انگلستان از سال 2005 تا 2009. 95
4- 3- 3- منابع تامین مالی عمده ی باشگاه های منتخب لیگ برتر انگلستان از سال 2006 تا 2010. 97
4- 3- 4- بررسی اجمالی مهم ترین منابع تامین مالی باشگاه های لیگ برتر انگلستان. 100
4- 3-4 – 1- حق پخش تلویزیونی. 100
4- 3-4 – 3- درآمد روز مسابقه 104
4-3 – 4- 4- تامین مالی از طریق استادیوم های فوتبال و درآمد روز مسابقه 105
4- 3- 4 – 4 – 1- مقدمه 105
4- 3- 4- 5- حامیان مالی. 107
4- 3- 4- 5- 1- مقدمه 107
4- 3- 4 – 6 – تامین مالی از طریق جذب سرمایه گذاران خارجی. 109
4- 3-4 – 6- 1- مقدمه 109
4- 3- 4- 7 – تامین مالی از طریق وام 110
4- 3- 4 – 7 – 1- مقدمه 110
4- 3 – 5- نگاهی به وضعیت تامین مالی باشگاه منچستر یونایتد. 112
4- 4- مقایسه بین روش های تامین مالی باشگاه های لیگ های برتر فوتبال حرفه ای ایران و انگلستان. 115
فصل پنجم. 121
5- 1- مقدمه 121
5- 2- پاسخ به سوالات کلی. 121
5- 2 – 1 چگونه می توان روش های تامین مالی باشگاه های حرفه ایی لیگ های برتر ایران و انگلیس را مطابقت داد؟. 121
5- 3- پاسخ به سوالات جزئی. 122
5- 3- 1- روش های تامین مالی در باشگاه های فوتبال حرفه ایی لیگ برتر ایران چیست؟. 122
5- 3- 2 روش های تامین مالی باشگاه های فوتبال لیگ برتر انگلستان چیست؟. 133
5- 3- 3- تفاوت ها و شباهت ها ی لیگ حرفه ایی فوتبال کشور و انگلستان. 137
5- 4- مقایسه نتایج تحقیق با تحقیقات قبلی. 140
5- 5 – نتیجه گیری.. 143
5- 5- 1- مقدمه 143
5-5 – 2- برخی از نقاط ضعف پیش روی تامین مالی باشگاه های فوتبال حرفه ایی لیگ برتر کشور 143
5- 5- 3- نتیجه گیری کلی. 144
5- 6- پیشنهادات.. 145
5- 6- 1- پیشنهادات کاربردی.. 145
5- 6 -2- پیشنهادات پژوهشی. 147
منابع.. 149
الف- منابع فارسی. 149
ب- منابع لاتین. 151
فهرست جداول :
جدول (1-1) تبدیل واحدهای پولی کشورهای مختلف در پژوهش… 12
جدول شماره (1-1) : منابع تامین مالی سازمان لیگ حرفه ای ایران در سه فصل پیاپی. 21
جدول (4-1):درصد سهم هر یک از روش تامین مالی در درآمدزایی باشگاه های فوتبال لیگ برتر ایران در سال 1390. 76
جدول(4-2) : وضعیت تامین مالی حاصل از تبلیغات در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در فصل 90-1389. 78
جدول(4-3) : وضعیت تامین مالی ازطریق استادیوم در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در فصل 90-1389. 78
جدول(4-4) : وضعیت تامین مالی ازطریق پخش رسانه در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در 90-89. 79
جدول(4-5) : وضعیت تامین مالی ازطریق حق پخش آگهی در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در90-89. 79
جدول(4-6) : وضعیت تامین مالی ازطریق نقل و انتقالات در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در 90-89. 80
جدول(4-7) : وضعیت تامین مالی ازطریق مسابقات در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در فصل90-89. 80
جدول(4-8) : وضعیت تامین مالی ازطریق فرو شگاه در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در فصل90-89. 81
جدول(4-9) : وضعیت تامین مالی ازطریق کمک ها در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در فصل90-89. 81
جدول(4-10) : وضعیت تامین مالی ازطریق کمک های طرفداران در باشگاه های لیگ برتر فوتبال ایران در 90-89. 82
جدول(4-11) : وضعیت تامین مالی ازطریق وام در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در فصل90-89. 82
جدول (4-12) : وضعیت تامین مالی ازطریق فروش بلیط در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در 90-89. 83
جدول(4-13) : وضعیت تامین مالی ازطریق برند در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در فصل90-89. 83
جدول(4-14) : وضعیت تامین مالی ازطریق فعالیت های فرهنگی در باشگاه های لیگ برتر فوتبال ایران درفصل90-89. 84
جدول(4-15) : وضعیت تامین مالی ازطریق سهام در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در فصل90-89. 84
جدول (4-16) : وضعیت تامین مالی ازطریق آورده ی سهامداران در باشگاه های لیگ برتر فوتبال ایران در90-89. 85
جدول(4-17) : وضعیت تامین مالی ازطریق حامیان مالی در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در 90-89. 85
جدول(4-18) : وضعیت تامین مالی ازطریق کمک های دولت در باشگاه های لیگ برتر فوتبال ایران در 90-89. 86
جدول(4-19) : وضعیت تامین مالی ازطریق شرکت مادر در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در90-89. 86
جدول(4-20) : وضعیت تامین مالی ازطریق مدارس فوتبال در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در 90-89. 87
جدول(4-21) : وضعیت تامین مالی ازطریق فدراسیون در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در 90-89. 87
جدول(4-22) : وضعیت تامین مالی ازطریق سود سپرده های در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در 90-89. 88
جدول(4-23) : وضعیت تامین مالی ازطریق تسعیر ارز در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در 90-89. 88
جدول(4-24) : وضعیت تامین مالی ازطریق ارائه خدمات ورزشی در باشگاه های لیگ برتر فوتبال ایران در 90-89. 89
جدول(4-25) : وضعیت تامین مالی ازطریق لیزینگ در باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران در 90-89. 89
جدول (4-26) : منابع تامین مالی که بالاترین درصد را در افزایش درآمد لیگ برتر انگلیس در سال 2009 داشته اند. 91
جدول(4-27): روش های تامین مالی عمده باشگاه های فوتبال دسته یک انگلیس در سال 2010. 91
جدول (4-28) : رتبه بندی منابع تامین مالی لیگ های برتر و قهرمانی فوتبال انگلیس در سال 2011- 2010. 92
جدول شماره (4-29) : درآمد حاصل از پخش زنده تلویزیونی در فصل 98-1997لیگ برترفوتبال انگلستان. 100
جدول شماره(4-30) : اطلاعات مربوط به فروش حق پخش تلویزیونی لیگ برترفوتبال انگستان از سال 1983 به بعد. 101
جدول(4-31) تامین مالی از طریق حق پخش تلویزیونی مسابقات لیگ برترفوتبال انگلستان طی سال های مختلف… 101
جدول (4-31) تامین مالی از طریق حق پخش تلویزیونی در لیگ برتر فوتبال انگلستان را از سال 1392 تا 2010. 101
جدول(4-32) : پخش درآمد حاصل از پخش تلویزیونی در فصل 2006-2005 لیگ برترفوتبال انگلستان. 103
جدول(4-33) : اطلاعات مربوط به درآمد روز مسابقه لیگ برتر فوتبال انگلستان ( فصل 2006-2005) 104
جدول(4-34) : ظرفیت استادیوم ها باشگاه های لیگ برترفوتبال انگلستان در طی فصل های 98-1997 تا 2007-2006. 106
جدول(4-35) تامین مالی حامیان مالی پیراهن باشگاه های لیگ برترفوتبال انگلستان 2005-2004. 108
جدول(4-36) : اطلاعات مربوط به برخی سرمایه گذاران خارجی لیگ برتر انگلستان در سال های اخیر. 110
جدول(4-37) : میزان و مبلغ استفاده از انواع وام در باشگاه های فوتبال لیگ برتر انگلیس… 110
جدول(4-38):درصد افزایش استفاده لیگ های برتر فوتبال انگلستان از وام های بانکی در سال 2010 نسبت به 2009. 111
جدول (4-39) : درصد افزایش سطح تسهیلات بانکی در سال 2010. 111
جدول (4-40) : میزان روبرو شدن لیگ های برتر و قهرمانی فوتبال انگلیس با مشکلات تامین مالی در سال 2010. 111
جدول(4-41) :درصد سختی جذب منابع مالی توسط لیگ های برتر،قهرمانی انگلیس و لیگ برتر اروپا در سال 2011. 112
جدول(4-42) : منابع تامین مالی باشگاه منچستر یونایتد از سال 2008 تا 2010. 112
جدول (4-43): منابع تامین مالی باشگاه منچستر یونایتد از حامیان مالی مختلف در سال 2010. 113
جدول (4-44) : درآمد روز مسابقه در سال 2004-2003 در باشگاه منچستریونایتد. 113
جدول (4-45) : تامین مالی ازطریق رسانه در سال 2004-2003 درباشگاه منچستر یونایتد. 114
جدول (4-46) : تامین مالی از طریق تجارت و بازرگانی در باشگاه منچستریونایتد. 114
جدول(4-47) مقایسه برخی از مولفه های کلی باشگاه های لیگ برترفوتبال حرفه ایی ایران و انگلیس… 115
جدول(4-48) : مقایسه برخی مولفه ها در خصوص وضعیت تامین مالی لیگ های حرفه ایی مورد مطالعه 116
جدول(4-49): مقایسه مهم ترین روش های تامین مالی باشگاه های فوتبال لیگ برتر ایران و انگلستان در 1388-1387. 119
فهرست نمودار ها :
نمودار(4-1) : سهم هریک از منابع تامین مالی از کل درآمد های باشگاه های های لیگ برتر فوتبال ایران در 86-85. 74
نمودار(4-2) : وضعیت تراز مالی باشگاههای های لیگ برتر فوتبال ایران در 86-85 با احتساب کمک های دولتی. 75
نمودار (4-3) : وضعیت تراز مالی باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران بدون احتساب کمکهای دولتی. 75
نمودار (4-4) : سهم هریک از منابع تامین مالی از کل درآمد های باشگاه های لیگ برتر فوتبال ایران در سال 1390. 77
نمودار (4-6) : تقسیم بندی منابع تامین مالی لیگ برتر فوتبال حرفه ای انگلستان در سال 2002. 93
نمودار (4-7) : سهم هریک از منابع تامین مالی اصلی از کل درآمد های لیگ برتر انگلستان ( فصل2006-2005) 94
نمودار(4-8) روش های تامین مالی اصلی باشگاه های فوتبال دسته یک انگلیس در سال 2010. 94
نمودار(4-9) : منابع عمده تامین مالی 5 ساله گذشته باشگاه منچستر یونایتد و درآمدهای آن از سال 2005 تا2009. 95
نمودار(4-10) : منابع عمده تامین مالی 5 ساله گذشته باشگاه آرسنال به همراه درآمدهای آن از سال 2005 تا 2009. 95
نمودار (4-11) : منابع عمده تامین مالی 5 ساله گذشته باشگاه چلسی به همراه درآمدهای آن از سال 2005 تا2009. 96
نمودار(4-12) : منابع عمده تامین مالی 5 ساله گذشته باشگاه منچستر یونایتد و درآمدهای آن از سال 2006 تا 2010. 97
نمودار(4-13) : منابع عمده تامین مالی 5 ساله گذشته باشگاه آرسنال به همراه درآمدهای آن از سال 2006 تا 2010. 98
نمودار(4-14) : منابع عمده تامین مالی 5 ساله گذشته باشگاه چلسی به همراه درآمدهای آن از سال 2006 تا 2010. 99
نمودار(4-15) تامین مالی از طریق حق پخش تلویزیونی مسابقات لیگ برتر فوتبال انگلستان در1998 تا2006. 102
نمودار(4-17) : میانگین درآمد هر مسابقه در لیگ برترفوتبال انگلستان به ازای یک تماشاگر. 105
نمودار(4-17) : هزینه باشگاه های لیگ برتر فوتبال انگلستان در خصوص امکانات و فضاهای ورزشی. 106
نمودار (4-18) : روند تامین مالی از طریق درآمد روزمسابقه در فصل های متوالی لیگ برتر انگلستان( 1998-2005) 107
نمودار(4-19) : روند کسب درآمد حاصل از تامین مالی حامیان مالی در فصل های متوالی لیگ برترفوتبال انگلیس… 109
نمودار(4-23) : مقایسه سهم منابع تامین مالی در درآمدزایی باشگاه های فوتبال لیگ برتر ایران و انگلستان در90-89. 118
نمودار (4-24) : مقایسه ی مهم ترین منابع تامین مالی در باشگاه های فوتبال لیگ برتر ایران و انگلستان در 88-1387. 119
فهرست اشکال :
شکل شماره(2-1) : یک نوع سیستم اداره ی باشگاه ها ی فوتبال یا عنوان اداره به صورت شرکت سهامی. 25
شکل شماره (3-1) : مدل مفهومی پژوهش… 68
فصل اول
1 – 1- مقدمه
علیرغم توجه اروپا از دهه پنجاه میلادی به مطالعه فوتبال بعنوان یک صنعت، اما در ایران ، این جذابترین بخش اقتصاد ورزش ، آنچنان مورد توجه قرار نگرفته است.با این که بیش از 10 سال از حرکت فوتبال ایران در مسیر حرفهایگری میگذرد، اما در کشورمان فوتبال بهعنوان یک صنعت مطرح نیست و چرخ اقتصاد در این رشته ورزشی برخلاف سایر کشورهای مطرح در فوتبال به کندی حرکت میکند. کمبود منابع مالی و وابستگی شدید باشگاههای فوتبال کشورمان به دولت از مهمترین دلایل این اتفاق است، تکیه باشگاهها به بودجه دولت از آنها مجموعههایی هزینهبر و زیانده ساخته است که از نظر اقتصادی حتی با وجود کمکهای دولتی توان ارائه یک ترازنامه مالی مثبت در پایان یک سال ورزشی را ندارند. ادامه این وضعیت در طول سالهایی که از حیات لیگ حرفهای فوتبال ایران میگذرد کنفدراسیون فوتبال آسیا را وادار کرده تا برای چندمین بار پیاپی باشگاههای فوتبال ما را به سازماندهی مجدد در امر درآمدزایی دعوت کند. تاکید دوباره AFC نشاندهنده آن است که باشگاههای فعال در سطح اول فوتبال ایران نتوانستند تاکنون از ظرفیتهای موجود در درآمدزایی بهره ببرند تا با دستیابی به آن از کمکهای دولتی بینیاز شوند و به استقلال مالی برسند. از این رو این پژوهش به منظور شناسایی چگونگی تامین مالی باشگاه ها ی فوتبال حرفه ایی لیگ برتر در کشور طراحی گردید و برای اینکه بتوانیم وضعیت خودمان را با کشورهای توسعه یافته در زمینه ی درآمدزایی در امر فوتبال مقایسه نماییم از موفق ترین باشگاه ها در امر تامین مالی فوتبال بهره گرفته و به بررسی چگونگی وضعیت تامین مالی باشگاه های فوتبال حرفه ایی لیگ برتر انگلستان پرداختیم.چراکه این باشگاه ها جزو موفق ترین باشگاه ها بر روی زمین و همچنین جزو پولدارترین باشگاه ها در اروپا محسوب می شوند. البته در این امر به بررسی تمامی باشگاه ها نپرداختیم، باشگاه هایی را انتخاب کردیم که از نظر جایگاه در جدول مسابقات در دوره های مختلف در صدر بود و هم از نظر درآمد زایی و تامین مالی از روش های متنوع و کاربردی استفاده می کردند. لذا در این پژوهش باشگاه منچستر یونایتد، آرسنال، چلسی انتخاب گردید.درکل هدف ما از پژوهش مطالعه ی تطبیقی چگونگی وضعیت تامین مالی باشگاه ها ی فوتبال حرفه ایی لیگ برتر ایران و انگلستان می باشد.در پایان نیز با مقایسه ی وضعیت باشگاه های فوتبال حرفه ایی لیگ برتر ایران و انگلستان پیشنهاداتی کاربردی ارائه و همچنین مدلی پیشنهادی برای تامین مالی باشگاه های حرفه ایی لیگ برتر ایران ارائه می گردد.امیدوایم یافته های این پژوهش کلیدی برای بازگشایی مشکلات مالی باشگاه ها یفوتبال لیگ حرفه ایی ایران باشد.
1-2- بیان مساله
در حال حاضر ورزش و تفریحات سالم در کشورهای توسعه یافته به عنوان یک صنعت مهم و عامل اثرگذار در رشد اقتصاد ملی مورد توجه است و یکی از درآمدزاترین صنایع در قرن 21 به شمار می رود صنعت ورزش به سرعت جهانی گشته ، قلمرو آن همه جا را تسخیر کرده و در سراسر دنیا ریشه دوانیده است تا میلیاردها انسان از آن بهره مند شوند.( عسگریان، 1383 : 21) صنعت ورزش با در اختیار داشتن عامل محرکی همچون مسابقات بزرگ ورزشی ، امکان بهره گیری از فرصت های تبلیغاتی و رسانه ها را فراهم نموده است که این موضوع خود موجب ایجاد بستر لازم برای تعامل مابین صنعت ، تجارت و ورزش گردیده است و به عنوان یک پل استراتژیک در خدمت توسعه ورزش و رونق اقتصادی آن قرار گرفته است.(کاظم، 1381: 4)
ورزش فوتبال نیز به گواه شواهد موجود محبوب ترین ورزش در پهنه بین المللی است که سهم عمده ای از کل صنعت ورزش را به خود اختصاص داده است.مسابقات بین المللی فوتبال در سراسر جهان ، گرچه در ابتدای امر هزینه های سنگینی را برای کشور میزبان دربر دارد ولی در نهایت تاثیرات مختلف اقتصادی (اعم از مستقیم و غیر مستقیم) و غیر اقتصادی را برای آن کشور در پی خواهد داشت.تاثیرات اقتصادی فوتبال و کسب درآمدهای بسیار زیاد از محل برگزاری مسابقات فوتبال منحصر به برگزاری تونمنت های بزرگ بین المللی نظیر جام جهانی نیست، بلکه در بسیاری از کشورها برگزاری لیگ های حرفه ای و صنعت باشگاه دارای حرفه ای فوتبال باعث جذب درآمد و نهایتا رشد و توسعه اقتصادی مطلوبی در صنعت فوتبال آنها شده است.
به دلیل جهانی شدن مقوله اقتصاد فوتبال و عمومیت داشتن رشته ورزشی فوتبال در ایران ملاحظه می گردد که موضوع تامین مالی مناسب لیگ حرفه ایی فوتبال بحث داغ بسیاری از روزنامه ها ، رادیوو تلویزیون و نیز محافل علمی شده است.در این میان موضوع حائز اهمیت این که به دلیل نوپابودن فوتبال حرفه ای در کشور ، مقوله توسعه تامین مالی بهینه لیگ حرفه ایی فوتبال به شدت نیازمند انجام پژوهش های علمی منظم و سازمان یافته است. با اجرای چنین پژوهش هایی می توان پیشنهاداتی را به سیاستگذاران دولتی و غیر دولتی ارائه نمود تا آن ها بتوانند با تصمیم گیری های پژوهش محور گام های اساسی را در جهت توسعه تامین مالی لیگ حرفه ای فوتبال کشور بردارند. از سوی دیگر توسعه تامین مالی بهینه لیگ حرفه ای فوتبال منجر به رشد اقتصادی صنعت فوتبال خواهد شد که آن هم خود می تواند در اقتصاد کل کشور سهم داشته باشد.وابستگی شدید اقتصاد ایران به صادرات نفت، نوسانات قیمت آن و پایان پذیر بودن این منبع اقتصادی نیاز توجه نمودن به سایر صنایع که دارای پتاسیل درآمد زایی هستند را دو چندان نموده است.بنابراین برای کشوری در حال توسعه چون ایران استفاده از تمامی فرصت های تجاری و اقتصادی قابل بهره برداری همانند فوتبال یک ضرورت غیر قابل انکار است.همچنین بهبود وضعیت تامین مالی و اقتصادی لیگ حرفه ای فوتبال می تواند به پیشرفت عمده در وضعیت فنی فوتبال در بعد قهرمانی و ملی آن نیز منجر شود(الهی ، 1387 : 15) در حال حاضر از 18 تیم لیگ برتری 10 باشگاه هستند که مشکلات حاد مالی ندارند یا حداقل اخبار نگران کننده از وضعیت مالی آنها منتشر نمی شود.بازیکنان این تیم ها مدام در مصاحبه هایشان از عدم انجام تعهدات مالی باشگاه سخن می گویند.قرار است از سال 2013 کنفدراسیون فوتبال آسیا و فیفا مجوز باشگاه های حرفه ای را صادر کنند و این نهادها براساس استانداردهایی تعریف شده به باشگاه ها پروانه حرفه ای گری خواهند داد.
مهم ترین فاکتورها برای صدور مجوز باشگاه حرفه ای از نظر فیفا و کنفدراسیون فوتبال آسیا، داشتن ورزشگاه اختصاصی و ترازنامه مالی مثبت باشگاه ها و درآمد زا بودن آنها هستند فاکتورهایی که اکثر قریب به اتفاق باشگاه های لیگ برتری و به اصطلاح حرفه ای ما فاقد آن هستند و بیشتر باشگاه ها متکی به بودجه دولتی هستند و درآمد زایی ندارند و زیان ده هستند( الهی ،1383 :25).
امیدواریم تا سال آینده شاهد ایجاد تغییرات اساسی در باشگاه های ایران باشیم ، باشگاه هایی که از نظر کنفدراسیون فوتبال آسیا و فیفا باید یک شرکت تجاری سود ده شوند تا بتوانند مستقل باشند و درآمد زایی کنند.که اگر اینگونه شود هزینه سنگین فوتبال از دوش دولت برداشته خواهد شد ضمن اینکه با توجه به مصوبه مجلس شورای اسلامی از ابتدای سال 1390 نهادهای دولتی حق ندارند در ورزش حرفه ای ریالی هزینه کنند.
در مقایسه ایی که وضعیت باشگاه های مورد مطالعه ایران را با معیارهای یوفا در حیطه ی وضعیت مالی صورت گرفته بود باشگاههای منتخب خارجی ۸۷ درصد، باشگاههای حرفهای ایران ۶۴ درصد و باشگاههای جام آزادگان ۶۱ درصد از معیارهای یوفا در حیطه وضعیت مالی را به خود اختصاص دادهاند. تفاوتی که در این بخش وجود دارد به این بازمیگردد که در این بخش، مقایسهها در زمینه چارچوبهای تراز مالی و اصولاً جنبههای حسابداری، حسابرسی، شفافیت در هزینهها و درآمدها، حقوق و دستمزدها و هزینههای نقل و انتقال صورت گرفته است ، اما در این مقایسه توان مالی، درآمدها، هزینهها، سرمایهگذاری و حقوق تلویزیون در نظر گرفته نشده است، زیرا فاصلهها در این زمینهها بسیار فاحش و غیر قابل مقایسه است. چنان چه به بخش درآمدها، هزینهها، حقوق و دستمزد بازیکنان، اسپانسرشیب و حقوق تلویزیونی مراجعه شود، تأکیدی بر این مدعا خواهد بود.(سایت رسمی فوتبال اروپا[1]،2012)
موفقیت تجاری و موفقیت ورزشی این دو ارتباط تنگاتنگی با یکدیگر دارند و هیچگاه یکی بدون دیگر ی بدست نمی آید بلکه ارتباط بین آنها مستقیم بوده و بر یکدیگر تاثیر متقابل دارند. (الهی ، 1383 : 36) لیگ برتر ایران که با 18 تیم یکی از لیگ های برتر قاره آسیاست با مشکلات فراوانی مواجه است.مشکلات ساختاری و مالی باشگاه ها مهم ترین مشکل تیم های لیگ برتری ایران است.در باشگاه های فوتبال حرفه ای دنیا منابع و روش های تامین مالی بسیاری وجود دارد ،حال آنکه باشگاه های حرفه ایی ایران از چند روش بیشتر بهره نمی گیرند و اکثرا وابسته به دولت یا شرکت های مادر هستند. اگر باشگاه های فوتبال حرفه ایی در ایران خودگردان شوند و از روش های جدید و کاربردی برای تامین مالی باشگاه های خود استفاده کنند ، یکی از مهم ترین مشکلات باشگاه ها یعنی مشکلات مالی آنها برطرف خواهد شد و این مهم بدست نمی آید مگر با برنامه ریزی بلند مدت ، حمایت های دولت ، کمک ها و برنامه های فدراسیون فوتبال، آکادمی ملی فوتبال ، سازمان لیگ و… در این راستا باید روش های تامین مالی مختلف در فوتبال شناسایی شود و موارد کاربردی در فوتبال ایران به سازمان های مربوطه گزارش شود تا در این زمینه بتوانیم موفقیت هایی بدست بیاوریم .لذا در این پژوهش ما روش های تامین مالی باشگاههای لیگ برتر انگلستان را شناسایی کرده و باشگاه های موفق در زمینه ی تامین مالی را انتخاب نموده ایم ، سپس روش های تامین مالی موجود در لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران را شناسایی نموده و به مقایسه آنها خواهیم پرداخت ، پیشنهاداتی کاربردی در این زمینه ارائه نموده و در آخر به طراحی مدلی برای تامین مالی باشگاه های لیگ برتر فوتبال حرفه ایی ایران خواهیم پرداخت.
پس در کل این پژوهش با سه مطالعه زیر انجام می گردد:
این پژوهش به دنبال پاسخ به این سوال است که چگونه می توان روش های تامین مالی باشگاه های منتخب حرفه ایی لیگ های برتر ایران و انگلیس را مطابقت داد؟ امید است که تحقیق حاضر و تحقیقاتی از
2-1) مقدمه. 11
2-1-1) اهمیت سرمایه گذاری خارجی.. 11
2-1-2) انواع سرمایه گذاری خارجی.. 12
2-1-2-1) سرمایه گذاری مستقیم خارجی.. 12
2-1-2-1-1) سرمایه گذاری مستقل خارجی.. 13
2-1-2-1-2) سرمایه گذاری مشترک خارجی 14
2-1-2-1-2-1)سرمایه گذاری مشترک مستقیم قراردادی: 15
2-1-2-1-2-2)سرمایه گذاری مستقیم مشترک سهامی: 15
2-1-2-2) سرمایه گذاری غیرمستقیم خارجی (FPI) 16
2-1-3)نقش FDIدر رشد و توسعه اقتصادی کشور سرمایه پذیر. 17
2-2)تاریخچه سرمایه گذاری خارجی در جهان: 18
2-3)تاریخچه سرمایه گذاری خارجی در ایران: 21
2-4)وضعیت سرمایه گذاری خارجی در جهان وایران: 25
2-5( بررسی عملکرد کشور ترکیه در جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی: 34
2-6)بررسی عملکرد کشورمالزی در جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی: 42
2-7)عوامل موثر در جذب سرمایه گذاری خارجی در یک کشور سرمایه پذیر: 58
2-7-1) عوامل طبیعی.. 58
2-7-1-1) عوامل جغرافیائی.. 59
2-7-1-2) منابع طبیعی.. 59
2-7-1-3) نیروی کار ارزان و ماهر. 59
2-7-2) عوامل اقتصادی.. 60
2-7-2-2) میزان باز بودن اقتصاد. 61
2-7-2-3) تسریع در روند خصوصی سازی.. 61
2-7-2-4) سیاست ها و مشوق های مالیاتی.. 62
2-7-2-5)تقویت زیرساخت های اقتصادی.. 63
2-7-2-6) تعدیل نرخهای بهره بانکی.. 63
2-7-2-7) تثبیت سیاستهای ارزی.. 64
2-7-3) عوامل حمایتی.. 65
2-8) بررسی موانع سرمایه گذاری خارجی در ایران. 66
2-8-1)موانع اقتصادی: 66
2-8-2)موانع حقوقی: 66
2-8-2-2) اصل 81 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: 67
2-8-2-3) اصل 139 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران: 67
2-8-2-4) قانون تشویق و حمایت سرمایه گذاری خارجی و آئین نامه اجرائی آن. 68
2-8-2-5)قانون برنامه چهارم توسعه جمهوری اسلامی ایران:: 69
2-8-2-6)برنامه پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران: 71
2-8-3)موانع فرهنگی: 71
2-8-4)موانع سیاسی: 72
2-8-5)ریسکهای ایران برای سرمایه گذاری خارجی: 72
2-8-5-1)ریسک امنیتی : 73
2-8-5-2)ریسک ثبات سیاسی : 73
2-8-5-3)ریسک کارایی دولت: 73
2-8-5-4)ریسک نظام حقوقی، قوانین و مقررات: 74
2-8-5-5)ریسک تجارت و پرداخت های خارجی.. 74
2-8-5-6)ریسک سیاست مالیاتی.. 74
2-8-5-7)ریسک بازار کار: 75
2-8-5-8)ریسک مالی.. 75
2-9) مناطق آزاد بستری مناسب برای جذب سرمایه گذاری خارجی: 76
2-9-1)معرفی منطقه آزاد: 76
2-9-2)روند تاریخی تاسیس و تحول مناطق آزاد تجاری: 76
2-9-3)مناطق آزاد در کشورهای در حال توسعه و ارزیابی عملکرد آنها 78
2-9-4)مناطق آزاد ایران و ارزیابی عملکرد آنها 81
این مطلب را هم بخوانید :
2-10) مبانی نظری و پیشینه تحقیق: 83
فصل سوم: روش شناسی تحقیق.. 86
3-1) مقدمه. 87
3-2)روش شناسی تحقیق.. 87
3 -2-1)بررسی موردی(case study) 89
3-2-1-1)تحقیق کیفی و مطالعه موردی.. 90
3-2-1-2) زمینههای کاربرد تحقیق موردی.. 90
3-2-1-3) اهمیت و برد مطالعه موردی.. 91
3-2-1-4) خصوصیات اصلی مطالعه موردی.. 91
3-2-1-5)مزایای مطالعه موردی.. 91
3-2-1-6)معایب مطالعه موردی.. 92
3-2-1-7) مراحل مطالعه موردی.. 93
3-2-2)تحلیل محتوا(Content Analyis) 94
3-3) مصاحبه های انجام شده در این تحقیق: 95
فصل چهارم:تجریه وتحلیل داده ها 96
4-1)مقدمه: 97
4-2)متن مصاحبه های انجام شده: 98
فصل پنجم:نتیجه گیری وپیشنهادها 114
5-1) مقدمه. 115
5-2) پیشنهادها و راهکارهای اجرائی رفع موانع جذب سرمایه گذاری مستقیم در سطح کشور: 119
5-3)پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی: 121
5-4) سخن پایانی: 122
فهرست منابع و ماخذ: 124
سرمایه گذاری خارجی به سبب نقش مؤثری که در فرآیند رشد اقتصادی ٬ و نیز در انتقال دانش فنی ٬ مهارتهای مدیریتی ٬ و رفع تنگناهای ارزی ایفا می کند و نیز به دلایل مختلفی مانند پایین بودن نرخ سود و فرصتهای سرمایه گذاری یا وجود منابع مازاد بر نیازهای سرمایه گذاری در کشور مبدأ ٬همواره و از هر دو سوی کشورهای میزبان و نیز خود سرمایه گذاران موضوعی مهم و قابل توجه به شمار می آمده است. هر چند نظریه واحدی درباره دلایل سرمایه گذاری خارجی وجود ندارد، پیش آمدن فرصتهای جدید برای سرمایه گذاران منافع قابل توجه آن برای کشورهای میزبان سبب شده است تا در دهه های اخیر کوشش چشمگیر برای یافتن معیارهایی برای افزایش میزان جذب سرمایه گذاری خارجی ٬ و کنترل درجه تأثیر آن بر فرآیند رشد و توسعه اقتصادی از طریق اتخاذ رویکردهای سیاستی ویژه ای در زمینه شرایط ورود سرمایه٬ تنظیم و نظارت بر فعالیت سرمایه گذاران٬و نیز درباره بازگرداندن اصل و فرع سرمایه های خارجی انجام شود.پژوهش پیش رو در همین راستاست و در آن کوشش شده است تا با بررسی موانع جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی در ایران،راهکارهای رفع این موانع شناسایی شود.
یافته های این گزارش به یقین در فراهم کردن زمینه های لازم برای تدوین سیاستهای راهبردی جذب سرمایه گذاری خارجی در ایران اهمیتی کاربردی خواهد داشت.
توسعه اقتصادی به عنوان یکی از مهمترین عوامل اثرگذاربر پیشرفت یک کشورنقش انکارناپذیری رادررفاه مادی جامعه ونیز دستیابی به جایگاهی مناسب در عرصه بین الملل داشته واین مهم بدون سرمایه گذاری وبه کارگیری تمامی امکانات واستعدادهای سرمایه ای وانسانی آن کشور به جایگاه واقعی خود نخواهد رسید.
علاوه بر منابع داخلی،منابع خارجی به عنوان یک مکمل عمل نموده وتاثیر غیرقابل انکارآن را در بسیاری از کشورهای توسعه یافته می توان مشاهده نمود.
سرمایه مورد نیاز برای سرمایه گذاری از دو طریق تامین می گردد:اول پس اندازهای داخلی کشور که در بخشهای مختلف اقتصاد ایجاد می شود ودوم پس انداز در کشورهای خارجی است که به صورت جریانهای انتقال سرمایه بصورت فیزیکی وجریانهای مالی ازکشورمبداء به کشور میزبان انتقال مییابد.
یکی از مسائل عمده برای کشورهای درحال توسعه که میزبان سرمایه خارجی هستند، به کارگیری تدابیری برای جذب بیشتر و بهتر این منابع و به کار گیری موثر و کارآمد آنها برای افزایش رشد وتوسعه اقتصادی خود می باشد.
همچنین باید توجه داشت که سرمایه خارجی ازطرق مختلف می تواند وارد یک کشورشودکه هرکدام از این روشها مزایاومعایب خاص خودرا دارد.
درعلم بازاریابی روشهای سرمایه گذاری خارجی شامل صادرات,سرمایه گذاری مشترک وسرمایه گذاری مستقیم است .صادرات به عنوان ساده ترین راه ورود به یک بازار خارجی به دونوع مستقیم وغیرمستقیم تقسیم می شود.
سرمایه گذاری مشترک نیز به معنای شریک شدن با شرکتهای خارجی است که شامل صدور دانش فنی،تولید قراردادی،انعقادقرارداد مدیریتی ومالکیت مشترک بوده ودر نهایت سرمایه گذاری مستقیم که بزرگترین شیوه درگیری دربازار خارجی است از دومجرای مونتاژ و تولید محصول به اجرا درمی آید. (کاتلر،آرمسترانگ،2004).
باوجودموانع ومشکلات فراوان شواهدی هرچندانگشت شمار رادرمورداجرای هرکدام از روشهای فوق درکشورایران می توان یافت ودر این پژوهش کوشش می شود تا با شناسایی موانع اصلی ورود سرمایه گذاری خارجی به کشورکه اکثراًدر سالهای بعد ازانقلاب به وجود آمده،راههای رفع آنها شناسایی شده و روشهای جذب بیشتر این نوع سرمایه گذاری بررسی گردد.
در سند بالا دستی” چشم انداز بیست ساله کشور” که مهم ترین سند راهبردی کشور است,آرمان ها و اهداف بلندی برای حرکت در جهت توسعه همه جانبه در نظر گرفته شده است. در این سند راهبردی – که 5 سال نخست آن طی شده – اشاره شده که ایران در سال 1404 قدرتمندترین ، پیشرفته ترین و با ثبات ترین کشور واقع در منطقه آسیای جنوب غربی خواهد بود که دارای تعامل مثبت و سازنده با جامعه جهانی و الهام بخش در میان کشورهای جهان اسلام و در حال توسعه خواهد بود.(متن کامل سند چشم انداز بیست ساله،دفتر مقام معظم رهبری)
ترکیه نیز همانند ما یک طرح توسعه همه جانبه در دستور کار دارد که بنا به اعلام مقامات این کشور – از جمله نطق هفتگی (جمعه 26 فوریه 2010) رجب طیب اردوغان نخست وزیر ترکیه – این کشور هدف قرار گرفتن در جمع 10 کشور پیشرفته دنیا در سال 2023 (صدمین سالگرد تاسیس جمهوری ترکیه ) را در سر میپروراند.
این هدف برای ترک ها هدفی غیر قابل دسترس نیست. اگر ترکیه در سال مذکور در جمع 10 کشور برتر جهان هم نباشد ، با روند حرکت کنونی خود جایگاهی بسیار بهتر از امروز خواهد داشت.
بخش قابل توجهی از تحقق این هدف درگروی جذب بالاتر سرمایه گذاری خارجی است که این کشور عملکرد بسیار مناسبی را در این زمینه در چند سال اخیر به ثبت رسانده است.
این کشور این موفقیت را مرهون تغییراتی است که در قوانین خود در جذب سرمایه گذاری اعمال نموده و توسعه مناطق آزاد در این کشور نیز مزید بر علت گردیده است.
قابل ذکر است که بخش قابل توجهی از سرمایه سرمایه گذاران خارجی که پس از وقوع حادثه 11سپتامبر از کشورهای عربی خارج شد توسط ترکیه جذب گردیده است وپیش بینی می گردد با شتاب گرفتن روند خصوصی سازی در ترکیه نقش مناطق آزاد در جذب سرمایه های خارجی افزایش یابد.
از سوی دیگر مالزی یکی از نخستین کشورهای جهان و اولین کشور در حال توسعه به شمار میرود که در چارچوب سند چشمانداز 30 ساله (1990-2020) آرمانها و اهداف خود را برای قرار گرفتن در زمره کشورهای پیشرفته، تشریح کرده است و در این راه با بهکارگیری راهکارهای متناسب با مقتضیات و امکانات موجود به موفقیتهایی نیز دست یافته است تا جائی که بیش از 58درصد از سرمایه گذاری های صورت گرفته در این کشور را سرمایه گذاری های خارجی تشکیل می دهد.
در مقایسه با این دو کشور نرخ سرمایه گذاری خارجی در ایران رقم قابل ملاحظه ای نبوده ولزوم به کار گیری تمهیداتی جهت افزایش این مقوله کاملاً ضروری است.
با وجود رشدی که نرخ جذب سرمایه گذاری خارجی در ایران در سالهای اخیر تجربه نموده ولی باید اذعان داشت که این ارقام به هیچ عنوان در حد ایران با وجود پتانسیل های فراوانی که در اختیار دارد,نیست.
اشتراکات فراوان فرهنگی و موقعیتی و نیزپتانسیل های همانند سه کشور ایران,ترکیه ومالزی، امکان استفاده از تجربه دو کشور مالزی وترکیه را در جذب سرمایه گذاری خارجی برای بالابردن این پارامتر در ایران میسر نموده وانتظار می رود راهکارهایی که این دو کشور در این زمینه به کار برده اند در ایران نیز قابلیت اجرایی داشته باشد.
این تحقیق با این رویکرد به جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی در ایران می پردازد وما برآن شدیم تا مطالعه تطبیقی راهبردهای جذب سرمایه گذاری خارجی درایران باتوجه به تجربیات کشورهای ترکیه ومالزی وارائه پیشنهادهایی را مورد پژوهش قرار دهیم و به این سوال پاسخ دهیم که آیا با پتانسیل های موجود در کشور می توان به توسعه پایدار اقتصادی در راستای نیل به اهداف سند چشم انداز 1404 دست یافت؟
باوجودتلاش قابل تقدیرمسئولان، پس از جنگ تحمیلی درجهت توسعه کشور،وضعیت فعلی اقتصادی هماهنگ با ظرفیتهاوپتانسیلهای فراوان موجوددرکشورنبوده ویک بررسی اجمالی، عدم تکافوی منابع داخلی را جهت نیل به جایگاهی مناسب گوشزد می نماید.در این میان جذب سرمایه گذاری خارجی به عنوان حلقه ای گمشده خودنمایی نموده وبه نظر می رسد برای افزایش توسعه پایدارتوجه بیش از پیش بدین مقوله غیر قابل اجتناب است.
اگر چه جذب سرمایه گذارخارجی چندسالی است که به طورجدی تری در کشور مطرح گردیده ولی شرایط اقتصادی حال حاضر ایران ورتبه جهانی مادراین زمینه موید کافی نبودن اقدامات انجام شده می باشد.
با وجود اینکه رتبه جذب سرمایه گذاری مستقیم خارجی ایران از 101 در سال 2007 به 77 در سال 2009 ارتقاء یافته (List by the CIA World Factbook 2010) واین امر نشانه ای از تلاش دولت در جهت جذب بیشتر سرمایه های خارجی است ولی با نگاهی به نقاط قوت کشور وکمبودهای موجود، درمی یابیم که هنوز راهی طولانی برای نیل به اهداف کلان کشور در پیش داریم.
آنچه که روشن می باشد این است که می باید بااقدامات زیربنایی درجهت جذب هر چه بیشتر سرمایه گذاری خارجی اقدام گردد و در این راستا موانع جدی بر سرراه وجود داشته که برداشت آنها همت تمامی ارکان نظام در قوای مقننه ومجریه را می طلبد. برداشت این موانع پروژه ای ملی ودشوار بوده که درصورت تحقق این امر بازهم کار به پایان نرسیده بلکه درآغاز راه قرار می گیریم، زیرا با گشایش راه می باید با استفاده از فنون بازاریابی به دعوت سرمایه گذاران ورقابت با سایر کشورهایی که بستر سرمایه گذاری را فراهم آورده اند،بپردازیم.
که داوری این پایان نامه را بر عهده گرفتند.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: کلیات پژوهش
1-1 مقدمه. 1
1-2 مساله اصلی تحقیق. 2
1-3 تشریح و بیان موضوع. 3
1-4 اهمیت و ضرورت تحقیق. 5
1-5 اهداف تحقیق. 6
1-5-1 هدف اصلی. 6
1-5-2 اهداف فرعی. 6
1-6 فرضیه های تحقیق. 6
1-7 تعاریف واژه ها 6
1-8 کلیات روش تحقیق. 7
فصل دوم: ادبیات پژوهش
2-1 مقدمه. 9
2-2 گردشگری.. 9
2-2-1 تعریف گردشگری.. 9
2-2-2 تاریخچه گردشگری.. 12
2-2-3 طبقه بندی انواع گردشگر. 14
2-2-4 انواع توریسم. 14
2-2-5 فواید گردشگری.. 17
2-2-6 گردشگری در ایران و موانع. 18
2-2-7 عوامل موثر در توسعه گردشگری.. 21
2-3 موسیقی. 24
2-3-1 تعاریف موسیقی. 24
2-3-2 انواع موسیقی. 25
2-3-3 تاریخچه موسیقی. 25
2-3-4 تاریخچه موسیقی در ایران. 28
2-3-5 فواید موسیقی. 31
2-3-6 بررسی موسیقی سنتی و بومی ایران. 31
2-3-7 دسته بندی موسیقی های بومی. 32
2-4 موسیقی و توسعه گردشگری.. 35
2-5 مرور پژوهش های انجام شده 36
فصل سوم: روش شناسی پژوهش
3-1 مقدمه. 41
3-2 روش تحقیق. 41
3-3 جامعه آماری، نمونه و روش نمونه گیری.. 42
3-4 روش جمع آوری داده ها 44
3-5 معرفی پرسش نامه. 44
3-5-1 روش سنجش روائی پرسش نامه. 44
3-5-2 روش سنجش پایائی پرسش نامه. 44
3-6 روش تحلیل داده ها 45
3-7 مصاحبه ها 46
3-8 سوالات مرتبط با فرضیه ها 46
فصل چهارم: یافته های پژوهش
4-1 مقدمه. 49
این مطلب را هم بخوانید :
4-2 شاخص های توصیفی مربوط به متغیرهای پژوهش… 49
4-3 بررسی فرضیه های تحقیق. 54
آزمون فرضیه ها 55
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-1 مقدمه. 59
5-2 نتایج بدست آمده از آزمون فرضیه ها 59
5-3 پیشنهادات تحقیق. 60
5-4 محدودیت های پژوهش… 64
منابع. 65
پیوست ها 67
فهرست جداول
عنوان………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه
جدول 3-1: جدول مورگان برای تعیین حجم نمونه. 43
جدول 3-2: پایایی پرسشنامه محقق ساخته. 45
جدول3-3:مصاحبه ها 46
جدول 4-1: فراوانی پاسخگویی افراد به سئوالات پرسشنامه. 49
جدول 4-2: بررسی شاخص های توصیفی(محاسبات میانگین، چولگی و کشیدگی) سئوالات پرسشنامه. 52
جدول 4-3 : نتایج آزمون نرمال بودن داده ها 54
جدول 4-4: آزمون خی دو 55
جدول 4-5: آزمون خی دو 55
جدول 4-6: آزمون خی دو 56
جدول 4-7: آزمون خی دو 56
| فصل اول
کلیات پژوهش |
گردشگری صنعتی است که مسبب ورود پول و ارز زیادی به داخل کشور می شود. حتی گردشگران بومی نیز با پرداخت هزینه و پول به مسافرت می روند. بنابراین در کنار تولید که تولید خالص ملی به حساب می آید، صنعت گردشگری نیز تولید ناخالص ملی را بهبود می بخشد. صنعت گردشگری نیازمند رشد، توسعه و توجه بیشتری سازمان ها می باشد. با توجه به عدم جذابیت مراسم جشن و یا کم توجهی به کنسرت های موسیقی، هنرهای نمایشی و…. در عمل شاهدیم که استقبال چندانی از گردشگری نمی شود(امین بیدختی و همکاران، 1388).
گردشگری امروزه نیازمند توجه و حساسیت بیشتری است. گردشگری می تواند یکی از عوامل موثر بر اقتصاد کشور و موتور محرکه گسترش عوامل فرهنگی –هنری همچون موسیقی و هنرهای نمایشی باشد که بایستی متذکر گردید که عوامل هنری تأثیر بسزائی در کاهش ناهنجاری ها، قتل، تجاوز، طلاق و… دارند(جواهر زاده، 1390).
موسیقی پیوندی ذاتی با گردشگری دارد. به عنوان یک جاذبه، یک معرّف برای وضع معیشت و سبک زندگی، و محملی برای پیامها و انگیزه های سفر. در سادهترین سطح، رویدادها و اجراهای صحنه ای موسیقی تقریبا پای ثابت تمامی گونه های گردشگری فرهنگی هستند(زندباف، 1388).
موسیقی در سطح جهان به عنوان یک بخش اساسی از تجلیات فرهنگی و سبک زندگی شناخته می شود. تا جایی که گردشگران به طور کلیشه ای انتظار دارند که تجربه حضورشان در مکانهای فرهنگی، با موسیقی خاصی همراهی شود (زندباف، 1388).
صنعت توریسم از این موضوع در تبلیغات خود و در ارائه معرفهایی معتبر برای تفریحگاهها و مناطق هدف استفاده می کند. این همراهی و ملازمت، بخشی از یک سیستم وسیع از معرفهای سطح زندگی و وضع رفاهی نیز به شمار می رود که در آن، سلیقه های موسیقایی بر اساس سیستمهای کارشناسی طبقه بندی می شود و سطح، وضع و سبک زندگی منطقه مربوطه را تعیین می کند. پژوهش پیشگامانه پائول[1](1988) قدرت ظریف موسیقی در ارائه پیامهایی درباره گردشگری از طریق شعر و تصویر را تجزیه و تحلیل کرده است. او نشان می دهد که چگونه موسیقی پاپ در دهه 1960، 1970و 1980 مدلهایی را برای گردشگری جوانان، و به طور خاص برای گروه های سنی و جنسیتی ارائه کرد که به آنها “اجازه” بازدید از مقصدهای جدید در چارچوب فرهنگی گردشگری جایگزین را می داد(رنجبریان و همکاران، 1392).
به هر تقدیر متأسفانه امروزه با توجه به هزینه های زیاد گردشگری، گردشگران زیادی (داخلی و خارجی) به ایران مسافرت نمی کنند که در این رابطه با کاهش هزینه های مسافرتی اعم از هواپیما، کشتی، قطار و…. و نیز افزایش تسهیلات می توان شاهد رشد و شکوفائی این صنعت بود. با رشد گردشگری، تعامل بازرگانان خارجی و ایرانی با ایران بیشتر شده و صادرات و واردات بیشتری را شاهد خواهیم بود. آن چه در بدو امر ضروریست لزوم حمایت از آژانس های مسافرتی، گردشگران و سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری توسط دولت محترم است(معاونت برنامه ریزی و توسعه شهرداری کلانشهر تبریز، 1391).
در این بین توجه به این نکته که گردشگری بدون توجه به برگزاری جشن ها، اجرای موسیقی و نمایش و نیز نمایشگاه های مختلف اعم از نقاشی، طراحی و….توریست زیادی را مشاهده نخواهد نمود، ضروری است. همچنین اجرای سیاست های باز و توجه بیشتر به گردشگری توسط نهادهائی چون سازمان میراث فرهنگی و گردشگری می تواند سبب رشد و گسترش این مقوله و بهبود اقتصاد گردد(نتل، ترجمه رستمی، 1390).
در بخش موسیقی نیز بی شک موسیقی های بومی با القای مفاهیم اخلاقی و نیز اشعار پخته می تواند اخلاق را در نسل جوان تقویت نماید. موسیقی می تواند عامل بسیار مهمی در برقراری پیوند و ارتباط بین نسل ها و نیز تقویت شعائر دینی و اخلاقی باشد. موسیقی های بومی ایران یکی از انواع موسیقی است که آثار غنا در آن دیده نمی شود و دارای طبعی آرام و معتدل است و می تواند منتقل کننده مفاهیم والای مذهبی و موجب رشد و تکامل فکری در انسان شود به شرط آنکه در انتخاب اشعار توجه کافی مبذول گردد(همان منبع) بنابراین توجه به این عامل می تواند در کسب و کار و نیز شناساندن فرهنگ هر منطقه به گردشگران مفید واقع شود.
موسیقی تأثیر بسیار زیادی را در جذب تماشاچی دارد و به همین نحو با اجرای مراسم، جشنواره ها، کنسرت ها و…. می توان گردشگران را دعوت به گردشگری تفریحی نمود. علاوه بر گردشگری سلامت که گردشگران برای شادابی و نشاط اقدام به مسافرت می کنند، گردشگری تفریحی نیز گردشگران بسیاری را جلب می نماید(شاکرین، 1388).
در این بین، موسیقی نقش بسیار مهمی را در فرهنگ سازی، کاهش تنش های اجتماعی، اعتلای فرهنگ ملی و اسلامی و…. بازی می کند(زندباف، 1388). به همین نحو موسیقی ملی ایران با غنای ردیفی و پیکره بسیار غنی موسیقی های محلی می تواند عامل بسیار مهمی در جذب توریست و توسعه صنعت گردشگری باشد.
موسیقی امروزه یک صنعت است مسبب ورود توریست و جهانگردان بسیاری به داخل کشور می شود که در کنار عواملی چون مکان های تاریخی، وجود هتل های شیک و مجلل و نیز فرهنگ های درون کشورها، مهم ترین عامل در جذب گردشگران است. موسیقی می تواند در نوروز و اعیاد مذهبی مسلمانان، گردشگران بسیاری را به ایران جذب نماید. همین امر در مورد پیوند فرهنگ ها نیز قابل ذکراست. در کشور ما نیز فرصت های گردشگری فراوانی وجود دارد. اما مساله این است که آیا موسیقی بومی نیز می تواند همانند موسیقی های رایج در شکوفایی صنعت گردشگری نقش داشته باشد و منجر به رونق گردشگری در کشور شود؟
موسیقی بومی با قابلیت های خارق العاده خود با اندکی تلفیق با موسیقی غربی قطعا جذابیت های بسیاری را برای گردشگران علی الخصوص قشر جوان جامعه دارد. موسیقی بومی ایران حتی قابلیت اجراهای کنسرتی را نیز داراست تا بتواند گردشگران خارجی را نیز جذب نماید. موسیقی بومی هر منطقه ای بیانگر اخلاقیات و روحیات مردم آن منطقه می باشد و با تکیه بر جنبه های درونی هر موسیقی می توان به درونیات آن قوم پی برد(نتل، ترجمه رستمی، 1391).
موسیقی همراه با اجرای زنده تئاتر می تواند به اندازه یک کتاب و بلکه حتی بیشتر در ذهن مخاطبان اثرگذار باشد. موسیقی می تواند در القای موثر هنجارهای جامعه اثر بخشی فراوانی داشته باشد و در کاهش مشکلات روحی و روانی افراد و در نهایت در افزایش آرامش آن ها موثر واقع شود. در این خصوص، تحقیقی با عنوان “تأثیر موسیقی و آوای قرآن کریم برمیزان اضطراب و علائم حیاتی بیماران قبل از اعمال جراحی شکم” نشان داد که موسیقی بر کاهش علایم اضطراب موثر می باشد(آجرپز، 1388).
موسیقی بومی، مذهبی و سنتی ایران یکی از سالم ترین و موثرترین انواع موسیقی است. امروزه با کمی نگرش به جامعه شناسی موسیقی سالم ترین و با اعتقادترین افراد را در موسیقی سنتی و بومی ایران می بینیم.
آنچه مد نظر هنر موسیقی و آهنگساز است ایجاد زمینه ای مناسب برای درک اشعار و ایجاد آرامش روحی و روانی است و یکی از انواع مفید و آرامبخش موسیقی، موسیقی بومی است که حتی برای آن خواص درمانی نیز برشمرده اند. موسیقی بومی با ذکر وقایع پرشور حماسی و درون مایه های اخلاقی و دینی خود در جلب نظر گردشگران تأثیر بسزائی را داراست(نتل، ترجمه رستمی، 1391)، به شرط آنکه توسط تبلیغات مناسب سازمان صداوسیما به گردشگران معرفی شود. بنابراین انتخاب موسیقی های بومی مناسب و پخش آن ها و نیز برگزاری جشنواره ها تأثیر بسزائی در افزایش توجه گردشگران داخلی و خارجی دارد.
بسیاری از ایرانیان برای گوش دادن به موسیقی های ایرانی اقدام به مسافرت به دبی، اروپا، امریکا و… می کنند. حال آنکه با حمایت از هنرمندان داخلی که آثاری بمراتب غنی تر و پرمایه تر تولید می کنند و فراخوانی هنرمندان ایرانی مقیم در کشورهای دیگر، ایران سالیانه شاهد رشد و اعتلای صنعت گردشگری خواهد بود. و این مساله تاثیر مفیدی در جذب سرمایه های اقتصادی و نیز بهبود تعاملات تجاری و نیز انتقال فی مابین فرهنگ های مختلف در دنیا خواهد داشت(معاونت برنامه ریزی و توسعه شهرداری کلانشهر تبریز، 1391).
امروزه گردشگران به عوامل بسیار مهمی همچون فرهنگ ها، مکان های تاریخی، آسایش و راحتی در کشور مورد نظر و نیز وجود مکان های تفریحی مناسب توجه می کنند. قابل ذکر است که موسیقی یکی از فاکتورهای بسیار مهم در جذب گردشگران در نقاط مختلف دنیا می باشد(رنجبریان و همکاران، 1392).
بنابراین با توجه به مسائل مطرح شده می توان گفت، موسیقی های موثر و مفید بومی ایران علاوه برآنکه می تواند در ایجاد روحیه و نشاط مردم ایران موثر باشد می توانند در ایجاد روحیه نشاط در جهانگردان غربی نیز موثر باشد.
علاوه بر این، موسیقی در ایجاد روحیه غیرت، حفظ فرهنگ ها، سلامت روان و نیز در تقویت هنجارهای اجتماعی جامعه نقش بسیار مهمی دارد و اجرای موسیقی های بومی در القای این روحیه و حفظ ارزش های اخلاقی جامعه نقش بسیار مهمی را داراست(نتل، ترجمه رستمی، 1391).
موسیقی بدون شک اگر مهم ترین عامل جذب گردشگر نباشد یکی از مهم ترین عوامل آن است که بایستی بدان توجه کافی را مبذول داشت. اجرای موسیقی بومی در محیط های باز و طبیعی و بکر می تواند
1-3-2- اهداف فرعی………………………………………………………………………………………………………………………… 6
1-4- سوالات تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………… 6
1-4-1- سوال اصلی………………………………………………………………………………………………………………………….. 6
1-4-2- سوالات فرعی………………………………………………………………………………………………………………………. 6
1-5- فرضیههای تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………….. 6
1-5-1- فرضیه اصلی…………………………………………………………………………………………………………………………. 6
1-5-2- فرضیههای فرعی……………………………………………………………………………………………………………………. 6
1-6- روششناسی تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………….. 7
1-6-1- مدل مفهومی تحقیق……………………………………………………………………………………………………………….. 7
1-6-2- روش گردآوری اطلاعات……………………………………………………………………………………………………….. 7
1-6-3- ابزار گردآوری اطلاعات…………………………………………………………………………………………………………. 8
1-6-4- تجزیه و تحلیل دادهها……………………………………………………………………………………………………………… 8
1-6-5- جامعه آماری و نمونه……………………………………………………………………………………………………………… 8
1-7- متغیرهای تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………. 8
1-7-1- یکپارچهسازی زنجیره تأمین……………………………………………………………………………………………………… 8
1-7-2- جهتگیری بازار…………………………………………………………………………………………………………………… 9
1-7-3- عملکرد شرکت…………………………………………………………………………………………………………………….. 9
1-8- قلمرو زمانی و مکانی تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….. 9
1-9- ساختار تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………. 9
فصل دوم: پیشینه تحقیق
2-1-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 12
2-2- تاریخچه و سیر تحول مدیریت زنجیره تأمین (SCM)………………………………………………………………………….. 12
2-3- مدیریت زنجیره تأمین…………………………………………………………………………………………………………………… 13
2-4- اجزاء و عوامل SCM…………………………………………………………………………………………………………………… 14
2-5- یکپارچهسازی…………………………………………………………………………………………………………………………….. 15
2-6- درجات مختلف یکپارچهسازی……………………………………………………………………………………………………….. 17
2-7- انواع یکپارچهسازی……………………………………………………………………………………………………………………… 19
2-8- مدیریت جریان مواد در SCM……………………………………………………………………………………………………….. 19
2-9- یکپارچهسازی زنجیره تأمین…………………………………………………………………………………………………………… 21
2-10- مدیریت عملکرد……………………………………………………………………………………………………………………….. 23
2-11- معنای عملکرد………………………………………………………………………………………………………………………….. 24
2-12- عملکرد زنجیره تأمین…………………………………………………………………………………………………………………. 25
2-13- اندازهگیری عملکرد زنجیره تأمین…………………………………………………………………………………………………. 26
2-14- فلسفههای مدیریت بازاریابی…………………………………………………………………………………………………………. 27
2-14-1- گرایش تولید……………………………………………………………………………………………………………………. 27
2-14-2- گرایش محصول……………………………………………………………………………………………………………….. 28
2-14-3- گرایش فروش………………………………………………………………………………………………………………….. 28
2-14-4- گرایش بازاریابی……………………………………………………………………………………………………………….. 28
2-14-5- گرایش بازاریابی اجتماعی……………………………………………………………………………………………………. 28
2-15- فلسفههای جهتگیری بازار………………………………………………………………………………………………………….. 29
2-15-1- فلسفه مشتری مداری (مشتری محوری). 29
2-15-2- فلسفه رقیب مداری (رقیب محوری). 29
2-15-3- هماهنگی درون کارکردی (تصمیمگیری جامع). 29
2-16- پیشینه تحقیق.. 30
2-16-1- مطالعات خارجی.. 30
2-15-2- مطالعات داخلی.. 39
2-16- جمعبندی فصل دوم.. 41
فصل سوم: روششناسی تحقیق
3-1- مقدمه. 45
3-2- روش تحقیق.. 45
3-3- جامعه آماری.. 46
3-4- نمونهگیری و حجم نمونه. 46
3-5- قلمرو تحقیق.. 47
3-5-1- قلمرو مکانی.. 47
3-5-2- قلمرو زمانی.. 47
3-6- روشهای جمعآوری اطلاعات… 47
این مطلب را هم بخوانید :
3-7- ابزار گردآوری اطلاعات… 48
3-8- روایی و پایایی ابزار تحقیق.. 49
3-8-1- روایی یا اعتبار تحقیق.. 49
3-8-2- پایایی و اعتماد تحقیق.. 49
3-9- متغیرهای تحقیق.. 51
3-10- تعریف عملیاتی متغیرها 51
3-10-1- یکپارچهسازی زنجیره تأمین.. 52
3-10-2- جهتگیری بازار. 52
3-10-3- عملکرد شرکت… 52
3-10-4- هماهنگی درون کارکردی.. 52
3-11- روش تجزیه و تحلیل دادهها 54
3-12- آزمونهای برازندگی مدل.. 55
3-13- جمعبندی فصل سوم. 56
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها
4-1- مقدمه. 58
4-2- آمار توصیفی.. 58
4-2-1- نوع فعالیت… 58
4-2-2- نوع شرکت… 59
4-2-3- فعالیت صادراتی.. 59
4-2-4- تعداد کارکنان شرکت… 60
4-3- آمار استنباطی.. 60
4-3-1- بررسی وضعیت متغیرهای تحقیق.. 61
4-3-2- تحلیل عاملی تأییدی.. 61
4-3-3- آزمون فرضیات تحقیق.. 66
4-4- جمعبندی فصل چهارم.. 66
فصل پنجم: نتیجهگیری و ارائه پیشنهادات
5-1- مقدمه. 79
5-2- خلاصه یافتهها و نتایج حاصل از تحقیق.. 79
5-3- خلاصه نتایج آزمون فرضیههای تحقیق.. 79
5-4- بحث در نتایج.. 81
5-5- پیشنهادهای تحقیق.. 82
5-5-1- پیشنهادهای کاربردی.. 82
5-5-2- پیشنهاد برای تحقیقات آتی.. 83
فهرست منابع. 86
ضمائم……………………………………………………………………………………………………………………………………….. …….92
جدول 1-2 عناصر یکپارچهسازی سازمان.. 16
جدول 2-2: خلاصه مطالعات خارجی………………………………………………………………………………………………………. 41
جدول 3-2: خلاصه مطالعات داخلی………………………………………………………………………………………………………… 42
جدول 2-3- گویههای تحقیق و تعداد آنها 48
جدول 3-3- طیف پنج گزینهای لیکرت… 49
جدول 4-3- مقدار ضریب آلفای کرونباخ.. 50
جدول 5-3 خلاصه دامنه پذیرش شاخصهای برازندگی.. 55
جدول 6-4- نوع فعالیت شرکتها 58
جدول 7-4- نوع شرکتها 59
جدول 8-4- فعالیت صادراتی شرکتها 59
جدول 9-4- تعداد کارکنان شرکت… 60
جدول 10-4- نتایج مربوط به آزمون t تک نمونهای به اشتراکگذاری اطلاعات… 61
جدول 11-4- نتایج مربوط به آزمون t تک نمونهای هماهنگی عملیاتی.. 62
جدول 12-4- نتایج مربوط به آزمون t تک نمونهای جهتگیری رقبا 62
جدول 13-4- نتایج مربوط به آزمون t تک نمونهای مشتری مداری.. 63
جدول 14-4- نتایج مربوط به آزمون t تک نمونهای هماهنگی درون کارکردی.. 64
جدول 15-4- نتایج مربوط به آزمون t تک نمونهای عملکرد عملیاتی.. 64
جدول 16-4- نتایج مربوط به آزمون t تک نمونهای عملکرد کسب و کار. 65
جدول 17-4- مقدار KMO.. 66
جدول 18-4- نتایج ضریب مسیر و مقدار t فرضیه اصلی.. 67
جدول 19-4- مقادیر شاخصهای برازش… 68
جدول 20-4- ضریب مسیر و مقدار آماره t فرضیه فرعی اول.. 71
جدول 21-4- ضریب مسیر و مقدار آماره t فرضیه دوم. 74
جدول 22-4- ضریب مسیر و مقدار آماره t فرضیه فرعی سوم. 76
جدول 1-5- خلاصه یافتههای t تک نمونهای.. 79
جدول 2-5- خلاصه ضرایب مسیر و مقدار آماره t. 80
شکل1-1 مدل مفهومی تحقیق.. 7
شکل 1-2 مدل فرایندی مدیریت زنجیره تأمین.. 15
شکل 2-2 مدل زنجیره تأمین یکپارچه. 21
شکل 3-2 یکپارچگی در شرکت یونایتد دیستلز. 24
شکل 4-2 مدل مفهومی.. 30
شکل 5-2 مدل مفهومی.. 32
شکل 6-2 چارچوب مربوط به یکپارچه سازی زنجیره تأمین و عملکرد شرکت… 33
شکل 7-2 مدل مفهومی.. 34
شکل 8-2 مدل مفهومی.. 34
شکل 9-2 مدل مفهومی.. 36
شکل 10-2 مدل مفهومی.. 38
شکل 11-2 مدل مفهومی چابکی زنجیره تأمین.. 39
شکل 12-2 مدل مفهومی ریسک زنجیره تأمین.. 40
شکل 13-4- مدل ساختاری استاندارد فرضیه اصلی.. 67
شکل 15-4- مدل ساختاری استاندارد فرضیه فرعی اول.. 70
شکل 16-4- مدل ساختاری با آماره t فرضیه اول.. 71
شکل 17-4- مدل ساختاری استاندارد فرضیه فرعی دوم. 73
شکل 18-4- مدل ساختاری با آماره t فرضیه فرعی دوم. 73
شکل 19-4- مدل ساختاری استاندارد فرضیه فرعی سوم. 75
شکل 20-4- مدل ساختاری با آماره t فرضیه فرعی سوم. 75
1-1 مقدمه
امروزه شیوههای مدیریت تولید گذشته که یکپارچگی کمتری را در فرایندهایشان دنبال میکردند کارایی خود را از دست دادهاند و زنجیره تأمین به عنوان یک رویکرد یکپارچه برای مدیریت مناسب جریان مواد، کالا، اطلاعات و مالی، توانایی پاسخگویی به شرایط را دارا است. در راستای پیادهسازی این فلسفه، ابزارها و تکنیکهای قدیمی و جدید مانند برنامهریزی ریاضی، شبیهسازی و … یاریکننده هستند. ارتباط نزدیکی بین طراحی و مدیریت جریانهای زنجیره تأمین (مواد، اطلاعات، مالی) و موفقیت زنجیره وجود دارد. به طوریکه غالب شکستهای تجارت الکترونیک را میتوان به مشکلات ناشی از طراحی و مدیریت جریانهای زنجیره تأمین نسبت داد. مدیریت زنجیره تأمین یک مجموعه از روشهایی است که برای یکپارچه نمودن مؤثر عرضهکنندگان، تولیدکنندگان، انبارها و فروشگاهها به کار میرود، تا محصولات مورد نیاز به مقدار مشخص و در زمان معین و در مکان معین تولید شده و به مشتریان عرضه شود تا هزینههای کل زنجیره حداقل شود و در ضمن نیاز مشتریان با سطح سرویس بالا برآورده شود (سیمچی و کامینسکی[1]، 2000). نقش موجودیها، نقش اصلی در موفقیت یا شکست زنجیره تأمین است، از این رو هماهنگی سطوح موجودی در سراسر زنجیره تأمین حائز اهمیت است. در غالب واحدهای تولیدی کشور ما هنوز دیدگاه سنتی در برنامهریزی عملیات واحدهای مرتبط با تهیه و تدارک یک محصول حاکم بوده و واحدهای تشکیلدهنده زنجیره عرضه یک محصول هر کدام به تنهایی در راستای بهینهسازی منافع خود تصمیماتی را اتخاذ میکنند که این امر در اکثریت مواقع باعث افزایش هزینههای زنجیره، افزایش قیمت تمام شده محصول و در نتیجه کاهش قابل ملاحظه توان رقابتی شرکتها خواهد شد (صادقیمقدم و همکاران، 1388).
1-2 بیان مسئله و اهمیت موضوع
سازمانها در خلاء نیستند. هر سازمانی، اعم از شرکتهای بزرگ، شرکتهای دولتی، یا کسب و کارهای کوچک میخواهند خواستههای مشتریان و سهامداران گوناگون را برآورده سازند؛ بنابراین نیازمند مواد، تجهیزات، تسهیلات و تأمینکنندگانی از سازمانهای دیگر هستند و عملکرد یک سازمان به وسیله فعالیتهای سایر سازمانهایی که تشکیل زنجیره تأمین میدهند، تحت تأثیر قرار میگیرد. رمز بقای سازمانهای امروزی در درک و شناخت نیاز مشتریان و پاسخگویی سریع به این نیازها نهفته است (رحمان سرشت و افسر، 1387). از این جهت است که زنجیره تأمین و مدیریت زنجیره تأمین در سالهای اخیر نظر بسیاری از محققین و صنعتگران را به خود جلب کرده است.
زنجیره تأمین شامل تمامی فعالیتهای مرتبط با جریان و مبادله کالاها و خدمات، از مرحله مواد خام اولیه تا مرحله محصول نهایی قابل مصرف توسط مشتری است. این نقل و انتقال علاوه بر جریان مواد، شامل جریان اطلاعات و مالی نیز میشود (هندفیل و نیکول[2]، 1999).
در حقیقت یکپارچهسازی زنجیره تأمین[3] (SCI) به درجهای اشاره میکند که شرکت فرآیندهای درون و بین سازمانی را بهصورت مشترک با کانال شرکاء، مدیریت میکند (فلاین و همکاران [4] ، 2010). SCI به شرکت کمک میکند تا جریانات و فرآیندهای شریک محور را از طریق همکاریهای سراسری و بلادرنگ بهبود ببخشد و در نهایت به تغییرات تکنولوژیکی و بازار واکنش نشان دهد (روسن زوئک[5]، 2009).
اثرات مربوط به یکپارچهسازی زنجیره تأمین (SCI) بر عملکرد شرکتها مورد توجه بسیاری از محققان قرار گرفته است. براساس پیشینه موجود درمورد SCI، دریافته شده است که سطح بزرگتری از یکپارچهسازی منجر به عملکرد بهتر شرکتها میگردد (روسن زوئک، 2009، کانون[6]، 2010). یکپارچهسازی زنجیره تأمین میتواند به شرکتها در واکنش به چالشهای کسب وکار در سطوح استراتژیک، عملیاتی و تکنولوژیکی کمک نماید. منافع بالقوه SCI بطور گسترده توجه بسیاری را به خود جلب کرده است و حمایت از اثرات مثبت آن درحال افزایش است. با این حال برخی محققان عقیده دارند که تحقیق بر روی SCI بایستی از حالت توجیه ارزش آن، به درک و شناخت مجموعه شرایطی که آن قابل اجرا است، تغییر پیدا کند (وونگ و همکاران [7] ، 2011). در واقع با تشدید پدیده جهانی شدن و رقابت در اقتصاد جهانی، بطور فزاینده شرکتها نیازمند این هستند که نزدیک به شرکای زنجیره تأمینشان به فعالیت بپردازند. که این مسئله را میتوان در رویکردهای جدید برخی شرکتهای تولیدی و خدماتی نظیر صنعت لبنیات در ایران مشاهده نمود.
جهتگیری بازار، اشاره به جهتدهی بازار به سمتی است که موجبات ایجاد ارزش افزوده را برای مشتریانش فراهم میسازد (وِی و لاؤ[8]، 2008) و نقش بنیادی در استراتژی و مدیریت سازمانی بازی میکند (لی و همکاران [9] ، 2010). از این روی، بررسی چگونگی اثرات محتمل عملکرد شرکت بر جهتگیری اصلی بازار شرکتها، منجر به باز شدن افق روشن جدیدی در درک و شناخت مکانیسمهای پنهان و زیرین تأثیرگذار SCI خواهد شد.
این تحقیق بر آن خواهد بود تا چارچوبی را برای تعریف درست حیطه SCI که شامل به اشتراکگذاری اطلاعات و هماهنگی عملیاتی است، ارائه نماید. به اشتراکگذاری اطلاعات، اشاره به وسعتی دارد که اطلاعات در میان اعضاء زنجیره تأمین به اشتراک گذاشته شده و باهم دیگر مبادله میکنند. در واقع اشتراکگذاری اطلاعات، شالوده و اساس SCI میباشد. بدون به اشتراکگذاری اطلاعات، منافع کمی را میتوان در کل یکپارچهسازی زنجیره تأمین ایجاد نمود. درحالی که هماهنگی عملیاتی، منعکس کننده تبادل و معاوضه تصمیمات صحیح، دانش و منابع در سراسر زنجیره تأمین به منظور بالا بردن کارائی و هماهنگی فعالیتهای در جریان است (کؤلپ و همکاران [10] ، 2004؛ لی، 2000؛ لی و همکاران، 2004). بعلاوه، هماهنگی عملیاتی منتج به عملکرد با صرفهتر، سریع، مطمئن و کم خطر زنجیره تأمین میشود که به شرکت در نشان دادن واکنش به نااطمینانیهای بازار با بهره گیری از یک روش سریع و دقیق، کمک میکند (سَندِرز[11]، 2008). این دو بعد از SCI میتوانند عملکرد شرکت را به ترتیب بر حسب عملکرد عملیاتی و عملکرد کسب و کار، تحت تأثیر قرار دهند.
بعلاوه، جهتگیری اصلی بازار شرکت، رابطه بین SCI و عملکرد شرکت را تعدیل میکند. جهتگیری شرکت منعکس کننده فلسفه راهبردی ارزشمدار شرکت است که میتواند به شرکت در نزدیک ماندن به بازار، کمک کند و نیز شرکت را با منابع بالقوه عظیمی که باعث ایجاد مزیت رقابتی برای آن خواهد شد، مجهز سازد (هسیه و همکاران [12] ، 2008). در مقابل، SCI دربرگیرنده مجموعهای از قابلیتها است (رای و همکاران[13]، 2006)، که با آن به واسطه جهتگیری بازار، عملکرد شرکت افزایش مییابد. جهتگیری بازار دارای سه بعد است: مشتریمداری، جهتگیری رقبا و هماهنگی درون کارکردی. بطور خاص، هماهنگی درون کارکردی به هماهنگی منابع شرکت و فعالیتهای مشتریمدار، در سراسر شرکت اشاره دارد (زهو[14]، 2009). در مقابل، مشتریمداری نمایانگر تأکید بر درک و شناخت کافی از اهداف شخص خریدار است و جهتگیری رقیب، تمرکز کردن به منظور شناخت نقاط قوت و ضعف کوتاه مدت و قابلیتها و استراتژیهای بلندمدت رقبای اصلی شناخته شده و بالقوه میباشد (ناوِر و اسلاتِر[15]، 1990).
به منظور ارائه تعریفی در خصوص عملکرد شرکت، نیاز به شفافسازی رابطه چند بُعدی میان SCI و عملکرد شرکت داریم. مفهوم عملکرد سازمانی دارای جنبههای بسیاری است و هریک از آنها به طرق مختلفی در مطالعات پیشین پیرامون مدیریت زنجیره تأمین، مورد بهرهبرداری قرار گرفتهاند. در این مطالعه دو جنبه مهم آن یعنی عملکرد عملیاتی و عملکرد کسب و کار مورد بررسی قرار خواهد گرفت؛ که بطور خاص، عملکرد عملیاتی به اصلاح و بهبود واکنش شرکت به تغییرات محیطی نسبت به رقبا اشاره دارد، درحالی که عملکرد کسب و کار به عملکرد مالیِ شرکت در ارتباط با بازده سرمایهگذاری، سودآوری و درآمد خالص اشاره میکند.
بنابراین در این پایاننامه تلاش شده است با توجه به اهمیت موضوع، ضمن شفاف ساختن معانی مفاهیم ذکر شده، اثر یکپارچهسازی زنجیره تأمین بر عملکرد شرکت و نیز تأثیرات واسطهای محتملی که جهتگیری بازار در این ارتباط دارد را با مطالعه بر روی شرکتهای تولیدی مستقر در شهرک صنعتی شهید سلیمی تبریز مورد سنجش و بررسی قرار گیرد.
1-3- اهداف تحقیق
1-3-1- اهداف اصلی
تعیین چگونگی تأثیر یکپارچهسازی زنجیره تأمین و جهتگیری بازار بر عملکرد شرکت
1-3-2- اهداف فرعی
1-4- سوالات تحقیق
1-4-1- سوال اصلی
تأثیر یکپارچهسازی زنجیره تأمین و جهتگیری بازار بر عملکرد شرکت چگونه است؟
1-4-2- سوالات فرعی
1- تأثیر به اشتراکگذاری اطلاعات بر عملکرد شرکت چگونه است؟
2- تأثیر هماهنگی سازمانی بر عملکرد شرکت چگونه است؟
3- تأثیر مشتریمداری بالا بر رابطه میان SCI و عملکرد شرکت چگونه است؟
4- تأثیر جهتگیری رقبا بر رابطه میان SCI و عملکرد شرکت چگونه است؟
1-5- فرضیههای تحقیق
1-5-1- فرضیه اصلی
یکپارچهسازی زنجیره تأمین و جهتگیری بازار بر عملکرد شرکت تأثیر مثبت دارند.
بند سوم : اهداف تحقیق 16
بند چهارم : سوالات تحقیق 17
-. سوال اصلی 17
-. سوالات فرعی 17
بند پنجم : فرضیه های تحقیق 18
-. فرضیه اصلی 18
-. فرضیات فرعی 18
بند ششم : روش تحقیق 19
فصل دوم : کلیات و مبانی نظری
گفتار اول : بیکاری و مفهوم آن 20
بند اول : انواع بیکاری 24
الف : بیکاری ارادی 24
ب : بیکاری غیر ارادی 25
1 : بیکاری ساختاری و تحلیل مفهومی آن 25
2 : بیکاری ادواری و کلید تشخیص وضعیت عمومی بازار کار 27
3 : بیکاری کلاسیک 28
4 : بیکاری فصلی 29
بند دوم : تعریف مزایا و مفهوم آن 30
گفتار دوم : بیمه بیکاری 31
بند اول : تعریف بیمه بیکاری 31
بند دوم : تاریخچه بیمه بیکاری 33
فصل سوم : تحلیل چالش ها و مشکلات بیمه بیکاری در ایران با کشورهای عربی ( عربستان , بحرین , مصر و کویت )
گفتاراول : چالش ها و مشکلات در زمینه بیمه بیکاری 36
بند اول : بازشناسی بیمه بیکاری و مزایای آن با نگاهی به حقوق کشور ایران 38
گفتار دوم : استدلالات برای پرداخت مقرری بیمه بیکاری 42
بند اول : مزایای بیمه بیکاری 42
بند دوم : معایب پرداخت مقرری بیمه ی بیکاری 45
گفتار سوم : مقایسه مزایای ایام بیکاری در بین کشور ایران و کشورهای عربی 46
بند اول : شرایط احراز دریافت مقرری بیمه ی بیکاری در ایران و مزایای آن 46
بند دوم : مزایای بیمه ی بیکاری فراگیر در حمایت از نیروی کار ایرانی 47
بند سوم : نقش بیمه ی بیکاری فراگیر در حمایت از سرمایه گذاران ایران 50
گفتار چهارم : خدمات بیمه بیکاری در مصر 54
بند اول : شرایط تعلق بیمه بیکاری و برخورداری از مزایای آن 54
بند دوم : مزایای بیمه بیکاری پس از اصلاح طرح بیمه تامین اجتماعی مصر 55
گفتار پنجم : اجباری بودن بیمه بیکاری در عربستان و بررسی مزایای آن 56
گفتار ششم : تمهیدات کشور بحرین در مورد بیمه بیکاری و شرایط دریافت آن 58
گفتار هفتم : بیمه بیکاری و بررسی مزایای آن در کشور کویت 60
گفتار هشتم : حمایت های ایام بیکاری و بررسی آن در ایران و کشورهای عربی 61
بند اول : حمایت های ایام بیکاری در اسناد سازمان بین المللی کار 61
بند دوم : پیشینه تاریخی حمایت های ایام بیکاری 63
بند سوم : پیشینه تاریخی حمایت های ایام بیکاری در ایران و کشورهای عربی 64
بند نهم : حمایت ها در ایام بیکاری 69
الف : حمایت ها در ایام بیکاری در قانون ایران و مقایسه تطبیقی آن با کشورهای عربی 69
ب : تاثیر نظام فراگیر بیمه بیکاری 71
فصل چهارم : تحلیل و بررسی ایام بیکاری و حمایت های آن در دوران بیکاری و نگاه تحلیلی به آن در ایران و کشورهای عربی (کویت ، مصر ، عربستان ، بحرین )
گفتار اول : غرامت دستمزد ایام بیماری و مقایسه آن مابین ایران و کشورهای عربی 72
گفتار دوم : خدمت نظام وظیفه و بهره برداری از مزایای بیکاری و مقایسه آن 75
گفتار سوم : اخراج غیر موجه کارگر در کشور ایران و کشورهای عربی مذکور 76
گفتار چهارم : بررسی مرخصی استعلاجی ، بارداری و زایمان و مقایسه آن در بین کشورهای مذکور 79
گفتار پنجم : حوادث غیر قابل پیش بینی و بررسی آن در قبال بیمه بیکاری 80
بند اول : تحلیل و بررسی حادثه پلاسکو و بیمه بیکاری در ایران 81
گفتار ششم : دلایل قطع مقرری بیمه بیکاری 82
گفتار هفتم : ضرورت نگرشی نو به ایام بیکاری و مزایای آن 83
بند اول : پیش بینی وقوع بیکاری بلند مدت و بررسی درستی و نادرستی تعلق مزایای ایام بیکاری در زمان آن 83
بند دوم : بیمه بیکاری و مقتضیات عدالت اجتماعی 84
الف : علل و عوامل موثر بر تقاضا برای بیمه بیکاری در ایران و کشورهای عربی 86
این مطلب را هم بخوانید :
بند سوم : عوامل موثر بر بهینه سازی بیمه بیکاری 90
– نتیجه گیری 96
– پیشنهادات 98
-منابع و ماخذ 98
الف : کتب 98
ب : مقالات و پایان نامه ها 99
پ : منابع اینترنتی 101
چکیده انگلیسی 103
مقدمه
اشتغال و بیکاری ازجمله موضوعات اساسی اقتصادی هرکشور است. به گونه ای که آمار اشتغال بالا و بیکاری پایین از جمله شاخص های مهم توسعه یافتگی جوامع به شمارمیروند . بیمه بیکاری از جمله حمایت های اجتماعی است که از اوایل قرن گذشته موردتوجه اروپائیان قرار گرفت و به تدریج در تمام دنیا گسترش یافت. حمایت های ناشی از بیمه بیکاری از مدرنترین حمایت های اجتماعی از قشر کارگری می باشد که امروزه در 65 کشور جهان در حال اجراست که اکثراً از کشورهای پیشرفته هستند. لذا با توجه به اهمیت موضوع فوق الذکر بحث و بررسی پیرامون مزایایی که در دوران گرفتن بیمه بیکاری وجود دارد بالاخص در کشور عزیزمان ایران و در کنارش مطالعه مزایا و معایب این مقوله اهمیت زیادی دارد و در نهایت مطالعه تطبیقی میتواند خلاء های موجود را بیشتر مورد تحلیل قرار دهد بنا بر این محقق در این تحقیق کوشیده به طور دقیق به موضوع مزایای ایام بیکاری و مطالعه تطبیقی آن در ایران با کشورهای عربی نظیر عربستان , بحرین , مصر و کویت بپردازد .و به این سبب پژوهش را در سه فصل کامل به نگارش درآورده است و در فصل اول کلیات و مبانی نظری را بررسی کرده است و در آن به معانی بیکاری , بیکار از نظرات مختلفی هم چون عرف , قوانین , اقتصاد و ..پرداخته و ضمنا بیمه بیکاری و تاریخچه را هم برای آشنایی هر چه بیشتر خوانندگان عنوان نموده است .در فصل دوم محقق مزایای ایام بیکاری را بطور دقیق در هر پنج کشور مذکور مطرح کرده البته قبل از طرح این مطالب محقق در ابتدا در این فصل به چالش ها و مشکلات در زمینه بیمه بیکاری پرداخته و بعد از آن موضوع را دقیقا مورد کاووش و تحلیل قرار داده است و در فصل سوم حمایتهای ایام بیکاری را در ایران و کشورهای مذکور بررسی کرده و ضمنا آنها را در مصداق مقایسه قرار داده و آثار اقتصادی و اجتماعی مقرری مذکور را دقیقا تحلیل کرده و هم چنین دلایل قطع مقرری بیمه بیکاری را هم در کشورهای ایران و هر چهار کشور عربی با ذکر جزئیات عنوان نموده و بالاخره رساله را با ذکر نتیجه گیری و ارائه پیشنهاداتی به پایان رسانده است و وی امیدوار است که با نگارش این پژوهش بتواند قدمی هر چند کوچک در ارتقا و پیشرفت این موضوع در کشور عزیزمان ایران بردارد . .
فصل اول : کلیات تحقیق
گفتار اول : بیان مساله
بطور کلی باید برای آغاز بحث بگوئیم بیکار در اقتصاد به فردی گفته میشود که در سن کار (۱۵ تا ۶۵ سال) و جویای کار باشد اما شغل یا منبع درآمدی پیدا نکند. و یا می توان به تعریف بانک مرکزی اشاره کرد که به موجب آن هر فعالیت فکری یا بدنی که به منظور کسب درآمد ( نقدی یا غیر نقدی ) صورت پذیرد و هدف آن تولید کالا و یا ارائه خدمت باشد،کار محسوب می شود[1] . فعالیت هایی نظیر خانه داری،تحصیل و ورزش غیر حرفه ای در این تعریف کار به حساب نمی آید .حال هر فردی که فاقد یکی از فعالیت های فوق الذکر باشد بیکار نامیده می شود. بیکاری به دو دسته ارادی و غیر ارادی تقسیم می شود . بیکاری ارادی در حالی شکل می گیرد که برای فرد فعال در جامعه کار وجود دارد اما وی تمایلی به اشتغال در آن ندارد، اما بیکاری غیر ارادی به دلیل اثرات اجتماعی و اقتصادی پدید می آید . ساختار بازار، دخالت دولت و بحران های اقتصادی و اجتماعی از مهمترین دلایل این نوع بیکاری به حساب می آیند .و این نوع بیکاری دارای یکسری مزایایی است و یکی از شاخصه های اصل جبران بیکاری این افراد ,بیمه بیکاری میباشد که هدف این نوع بیمه کاهش فشارهای مادی و روحی بر فرد بیکار تا یافتن کار بعدی ,از طریق تدارک کمک مالی موقت است .بطور کلی این نوع بیمه ,منافعی را برای بیکارانی که ناشی از اشتباه خود بیکار نشده اند فراهم میآورد [2].و طبق قانون بیمه بیکاری به افرادی که از کار بیکار شده اند و از طرف کارفرما تحت پوشش بیمه تامین اجتماعی قرار گرفته بودن تعلق میگیرد یعنی قابل ذکر است که این مزایا به کسانی که بصورت خویش فرما تحت پوشش بیمه باشند تعلق نمی گیرد .از مزایای این بیمه ضمنا باید گفت نظام فراگیر بیمه ی بیکاری مانع از لغزش افراد بیکار شده به زیر خط فقر می شود .در این میان در خصوص بیمه بیکاری در کشور عزیزمان ایران باید بگوئیم پوشش فراگیر این بیمه در کشورمان موجب کاهش برخی از سخت گیر ی های فاقد توجیه “قانون کار ” فعلی شده و بخشی از بار خصوصی را به دولت انتقال میدهد و با واقع بینانه کردن قانون کار ,زمینه را برای رواج ثبت رسمی بخش عمده ی قراردادهای کاری فراهم می کند .ضمنا باید بگوئیم ایران سومین کشور در خاورمیانه است که بیمه بیکاری را برای افراد تحت پوشش قانون کار و تامین اجتماعی پیش بینی کرده است ؛در کنار این لازم به ذکر است که تعداد جوانان بیکار در جهان عرب تا سال 2020 میلادی به 50 ملیون نفر حدودا می رسد در حالی که این آمار در سال 2013 ؛22 میلیون نفر گزارش شده بود .و البته کشورهایی نظیر عربستان ,بحرین ,مصر و کویت از کشورهایی هستند که در این میان برنامه هایی را در خصوص بیمه بیکاری تدوین کرده اند بطور مثال کشور عربستان بیمه بیکاری را برای تمام شهروندان خود اجباری کرده است و تلاش دارد با اجرای این طرح و تحت تاثیر قراردادن بیکاری های دراز مدت افراد بیشتری را به کار ترغیب کند و نظام پرداخت بیمه بیکاری در این کشور به بیمه شدگانی که شغل خود را از دست می دهند کمک هزینه پرداخت می کند .در مقوله فوق الذکر در کشور مصر هم پیش بینی هایی شده است و با برخی چالش ها و مشکلات در زمینه بیمه مواجه شده است .در کشور بحرین نیز که شاهد افزایش بیکاری بوده است و در واقع فساد مالی و اداری و فعالیتهای فرقه گرایانه باعث این افزایش بوده است تمهیدات زیادی پیش بینی شده است .و نهایتا در کشور کویت هم شرایط و مواردی در قانون نسبت به ایام بیکاری عنوان شده[3] البته ایراداتی هم در مقوله قانون این کشور وجود دارد که به تفضیل در رابطه با آن به بحث و بررسی خواهیم پرداخت و نهایتا باید ذکر کرد که در صورت طراحی مناسب جزئیات مکمل نظام جامع بیمه ی بیکاری در تمام کشورها شرایط برای ریشه یابی علت بیکار شدن افراد ,ارائه آموزشهای مورد نیاز برای ورود موفق آنها به بازار کار و در یک کلام بازسازی نیروی کار اخراج شده برای ورود مجدد به بازار کار ایجاد خواهد شد
بند اول : اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
توجه به مزایای پیش بینی شده در قانون بیمه بیکاری از جهت اینکه گسترش فرصتهای اشتغال به آموزش ,باز آموزی و تامین معشیت بیکاران در حد گسترده و پراهمیت قراردارد و نقش عمده ای را در گسترش عدالت اجتماعی و بهبود رفاه در جامعه ایفاء میکند؛خود گویای اهمیت و ضرورت انجام تحقیق مورد نظر است .
بند دوم : جنبه جدید و نوآوری تحقیق
جنبه جدید پژوهش مذکور مطالعه تطبیقی مباحث با کشورهای عربی می تواند باشد چرا که غالبا مطالعات تطبیقی با کشورهای اروپایی و مانند آن صورت پذیرفته و تطبیق با کشورهای عربی نوآوری محقق در این پژوهش به شمار می رود .
بند سوم : اهداف تحقیق
هدف آرمانی تحقیق فوق الذکر به واقع تشویق بیکار به یافتن شغل است حتی با وجود مزایای ایام بیکاری و ذکر آن ,هدف آرمانی در نظر گرفتن همین مقوله است .اما هدف کاربردی این پژوهش فراگیر کردن نظام بیمه بیکاری است بالاخص با توجه به پیوستن ایران به کلوپ کشورهای دارای نظام بیمه ی بیکاری فراگیر خبر خوشی است که در صورت تحقق کامل ,میتواند گام بزرگی در راه حمایت از نیروی کار ایرانی محسوب میشود .
علاوه بر این از اهداف تحقیق می توان به موارد زیر نیز اشاره کرد : تجزیه و تحلیل علمی و تدقیق در مباحث مرتبط با موضوع و پاسخ دهی به سوالات و ابهامات موجود در این زمینه ، بهره گیری از نتایج حاصل از پژوهش در مجامع علمی , مورد استفاده قرار گرفتن آن در میان اهل تحقیق و ارائه شناختی نسبی از این موضوع و شناسایی و ارزیابی خلاء های موجود در حقوق کشورمان از اهداف فرعی محقق در انجام این تحقیق است
بند چهارم : سوالات تحقیق
– سوال اصلی
1 : شرایط مطلوب پوشش فراگیر بیمه بیکاری در ایران موجب چه مساله ای شده است و در مقایسه تطبیقی آن با کشورهای عربی چه مزایایی دارد ؟
– سوالات فرعی
1 : علت کاهش تقاضا برای بیمه بیکاری چه مقوله ای است ؟
2 :بین ارزیابی فرد از خصوصی یا دولتی بودن شغل و بیکاری او آیا رابطه ای وجود دارد ؟
3 : داشتن پروانه کسب یا موافقت اصولی آیا مانع از دریافت مقرری بیمه بیکاری خواهد بود ؟
بند پنجم : فرضیه های تحقیق
– فرضیه اصلی
1 : پوشش فراگیر این بیمه در کشورمان موجب کاهش برخی از سخت گیر ی های فاقد توجیه “قانون کار ” فعلی شده و بخشی از بار خصوصی را به دولت انتقال میدهد و با واقع بینانه کردن قانون کار ,زمینه را برای رواج ثبت رسمی بخش عمده ی قراردادهای کاری فراهم می کندو در مقام مقایسه تطبیقی با کشورهای عربی مزایای بیشتری دارد .
– فرضیات فرعی
1 : علت کاهش تقاضا برای بیمه بیکاری قرارداد موقت و پیمانی است چرا که اگر قرارداد دائم باشد و دارای سابقه و سنوات کار باشند تقاضا برای بیمه بیکاری بیشتر است اما در قراردادهای موقت و پیمانی این تمایلات وجود ندارد .
2 : ارزیابی فرد در خصوصی یا دولتی بودن شغل ایده آل و مطلوبش با بیکاری او رابطه مستقیم و موثری دارد .
3 : در صورتی که موافقت اصولی و یا پروانه کسب باشد و بیکاری احراز شود می توان از مقرری بیمه بیکاری بهره مند شد اما طبق آئین نامه و ماده 21 آن مستمری بگیران بیمه بیکاری از تاریخ آغاز بهره برداری و کسب و کار طبق اعلام وزرات تعاون دچار قطع مستمری خواهند شد .
بند ششم : روش تحقیق
روش تحقیق بر مبنای مطالعه کتابخانه ای انجام می پذیرد که با استفاده از منابع کتابخانه ای انجام می شود و مطالب مورد نیاز را با استفاده از کتابخانه، کتابخانه های دیجیتال، نشریات و مقالات مرتبط و… به دست خواهیم آورد. اطلاعات با استفاده از فیش برداری کتاب ها، نشریات تخصصی، مقالات علمی- تخصصی و مطالب حاصل از تحقیقات گرد آوری می شود.و مراحل آن از طریق منابع فارسی و لاتین به روش های روخوانی و فیش نویسی اکتساب و جمع آوری می شودابزار گرد آوری اطلاعات در این پژوهش کتب , مقالات , فیش و…. خواهد بود و هم چنین محقق از مرورگرهای معتبر نیز در جای خود استفاده شایان نموده است.لازم به ذکر است در هر تحقیقی به فراخور موضوع و عنوان تحقیق و همچنین مسائل مطرح در آن روش تحقیق خاصی انتخاب شده و تحقیق بر مبنای آن روش نوشته می شود. در این تحقیق با توجه به موضوع سعی می شود تا با مطالعه کتب و مقالات فارسی مرتبط با موضوع و ملاحظه برخی از منابع خارجی اعم از کتاب مقاله و سایت های اینترنتی و تجزیه و تحلیل مطالب آن ها به جمع بندی قابل قبولی برای مباحث مطرح در پایان نامه دست یابیم و سپس باتوجه به اطلاعات جمع آوری شده و مطالعات صورت گرفته، پس از طبقه بندی آن ها، مرحله نگارش را انجام دهیم.
فصل دوم : کلیات و مبانی نظری
گفتار اول : بیکاری و مفهوم آن
فعالیتهای خانگی درون تعریف مورد نظر ما از کار می گنجد اما تعیین جای بیکاری از نظر اصول متعارف کار سختی است.از ان جایی که (بیکار بودن) اما (اماده کار بودن) به معنای نداشتن هر نوع فعالیتی است که ممکن است با جستجوی کار تضاد قرار گیرد لاجرم نمی تواند به عنوان کار تعریف گردد.اما بیکاری هنوز از چند نظر مساله تعیین کننده ای محسوب می گردد از جمله این که از نظر سنت غربی مرز کار و غیر کار را تعیین می کند سوالاتی را درباره مرکزیت کار دارای دستمزد در جامعه معاصر مطرح می کند معمولا نتایج وخامت باری برای فرد و خانوار او به وجود می اورد و تعریف ان به عنوان افرادی که به دنبال کار می کردند و در لیست دریافت کنندگان حق بیکاری ثبت نان کرده اند ایدئولوژی دولت حمایتگر از کار را به مثابه کار تمام وقت غیر خانگی و لامحاله پدیده ای مردانه بازتاب می دهد .بیکاری از دیدگاه مورد بحث یعنی کار را به عنوان فعالیتی دانست که ممکن است ادامه داشته باشد ولو این که خود اشتغال تداوم نداشته باشد دارای اهمیت است .بالاترین نرخ بیکاری معمولا در بین افرادی است که صلاحیت های ضروری کار کردن را ندارند این افراد ممکن است در بین طبقه کارگر باشند در بین افرادی باشند که بیماری های مزمن یا معلولیت دارند .زنان به خصوص زنان جوان ازدواج کرده معمولا بیشتر از مردان برای کوتاه مدت بیکار می شوند اما مردان به خصوص مردان مسن اکثرا افرادی را تشکیل می دهند که به صورت طولانی مدت بیکاری را تجربه می کنند .موضوع بیکاری از جمله موضوعاتی است که علاوه بر دلایل کلی و عمومی دراقتصاد هر کشور و رابطه آن با سایر اقتصاد های دنیا، در ایران ازشرایط خود ویژه ای برخوردار است .«کار» ابتداییترین حق طبیعی انسانی است چرا که نوع بشر در پاسخ به نیاز های خود ناگزیر از انجام آنست و مهمترین ومبرم ترین و ضروری ترین حق است چرا که درصورت نبود شرایط کار شرایط زیستی بشر به شدت به خطر می افتد. نبود شرایط کار ،یعنی بیکاری و هر چه نرخ بیکاری به بالا رود در مقابل درآمد فرد و خانوار پایین خواهد آمد و کاهش درآمد هم یعنی افزایش فقر . فقر هم تاثیر تعیین کننده ای در توسعه نیافتگی و پس رفت کشور در همه شئونات دارد. نبودِ شرایط کار رواج بیکاری را به دنبال دارد و این آغاز فاجعه ایست که شرایط زیستی را هدف گیری می کند. بیکاری عریان ترین واژه ایست که باتاثیرات مخرب وِ مستمر بسیار ی از مشکلات را تولید می کند. استمرار بیکاری موجب بی قیدی ومسوولیت ناپذیری،عقب ماندگی و توسعه نیافتگی است وسبب ساز اصلی آسیب های اجتماعی،گسترش لومپنیزم و اوباشی گری،ناامنی اجتماعی و انواع مفسده هایی که اساس یک جامعه را به تباهی می کشد.در این میان مواردی مانند بیمه بیکاری دارای مزایایی است که چه بسا وجود آنها میتواند جامعه را از خیلی مشکلات دور کند [4].لذا در ابتدا به تفهیم و بررسی بیکار از نظرهای مختلف می پردازیم .
بیکار از نظر قانون بیمه بیکاری و آئین نامه اجرایی آن بیمه شده ای است که بدون میل و اراده بیکار شده و آماده به کار می باشد .[5]در تفاوت عرف و قانون و مفهوم بیکاری در آنها لازم به ذکر است که:
1ـ قانون را قانونگذار با رعایت تشریفات خاصی وضع می نماید که برای وضع قانون مراحلی نظیر تصویب و امضا و انتشار باید طی شود هم چنین قوانین وضع شده پس از گذشت 15 روز از تاریخ انتشار در سراسر کشور لازم الاجرا هستند اما عرف اینچنین نیست . عرف در معنای خاص عاداتی است که به تدریج و خود به خود میان همه مردم یا گروهی از آنها به عنوان قاعده ای الزام آور مرسوم شده و مردم از آن تبعیت میکنند
2ـ قانون از منابع اصلی حقوق به شمار می رود تا حدی که به موجب قانون اساسی تمام جرائم و مجازاتها باید در قانون تعریف شده باشند و عملی را که قانونگذار برای آن در قانون مجازاتی تعیین نکرده نمی توان جرم دانست (اصل قانونی بودن جرم و مجازات ها) اما عرف از منابع اصلی حقوق نیست بلکه به نظر برخی حقوقدانان عرف را می توان از جمله منابع غیر مستقیم حقوق به حساب آورد .بنابراین قضات موظفند در صدور احکام کاملاً مستند به قانون عمل کنند ولی در مورد رعایت عرف چنین الزامی وجود ندارد
3ـ قانون از آن جهت که لازم الاجراست دارای ضمانت اجرایی نیز می باشد اما عرف هیچ نوع ضمانت اجرایی قانونی ندارد[6] و در تعریف بیکار در عرف و قانون از نظر نگارنده تفاوت زیادی وجود ندارد و تنها گاها از نظر عرفی گفته میشود که بیکار شخصی بی مسئوولیت و گاها بی بند و بار است اما تعریف کلی آن در عرف با مفهوم قانونی تفاوت چندانی ندارد .
بیکاری به معنای اخص عبارت است از وقفه غیر ارادی و طولانی کار به طوری که یافتن شغل تازه امکان پذیر نباشد , ناتوانی جسمانی ( بیماری , از کار افتادگی و سالخوردگی ) با اینکه همان اثر بیکاری یعنی از دست دادن تنها منبع درآمد را دارد بیکاری محسوب نمیشود .[7]
بیکار در اصطلاح اقتصادی، به فردی گفته میشود، که شاغل محسوب نشده و در هفت روز قبل از مراجعه مأمور آمارگیری، دارای سه خصوصیت زیر باشد:
اقتصاد کلان به بررسی متغیرهای کلان میپردازد؛ متغیرهای کلّی مانند سطح تولید، سطح عمومی قیمتها، بیکاری، تورّم، رشد اقتصادی، بازار سهام، بهره و ارز میباشد. یکی از متغیرهایی که در اقتصاد کلان به بررسی آن پرداخته میشود و تعیین دقیق آن، نقش بهسزایی در اتخاذ سیاستهای اقتصادی ایفا مینماید، بیکاری است.بیکاری از مسائل عمده اقتصاد کلان است، که بهصورتی کاملا مستقیم و شدید، بر یکایک افراد جامعه اثر میگذارد. از نظر اکثر مردم، از دست دادن شغل، بهمعنی پایین آمدن سطح زندگی، مستهلک شدن پولِ کنارمانده جهت هزینه زندگی، از دست رفتن عقل و خرد، از دست رفتن عزت و آبرو و ایجاد فشارهای روانی است.[9]
ضمنا در تعریف بانک مرکزی از بیکاری شاخص هایی مطرح است اساسا بطور کلی گفته میشود بیکار کسی است که مهارت انجام حداقل یک شغل را داشته ولی نتوانسته است شغلی پیدا کند .البته در بررسی های بیشتر باید گفت اگر فردی مهارت انجام یک شغل را نداشته باشد نمی تواند بگوید که بیکار است ولی میتواند بگوید که فاقد مهارت است .ضمنا قابل ذکر است که کلیت بیکاری و اشخاص بیکار در کشور عزیزمان ایران متاسفانه آمار بالایی دارد ؛ و شاید به دلیل همین وخامت است که تعریف بیکاری و باز تعریف شاخص ها و معیارهای آن از مشغله های ذهنی به شمار میرود لذا نمی توان گفت بانک مرکزی تعریف مشخصی را ارائه نموده است .[10] مفهوم بیکاری به معنای سنتی آن، با مساله ی نیروی کار ارتباط دارد و افراد بیکار به عنوان گروهی از افراد شناخته می شوند که در جستجوی کار می باشند ولی در سال های اخیر بسیاری از محققان به نقایص و کمبود های این تعریف که بیکاری پنهان را شامل نمی شود توجه نموده اند. از نظر اقتصادی نیز هر فعالیتی که به قصد تولید انجام شود و پاداش داشته باشد، کار نامیده می شود ، هر چند از دیدگاه جامعه شناسان، مفهوم ثبات در معنی کار لحاظ می شود سپس ممکن است فعالیتی که از دیدگاه اقتصادی ، کار به شمار می رود جامعه شناسان به دلیل پیامد های نادرست ( نظیر احساس بی ارزشی در فرد ، فقر و تنگدستی و مشکلات خانوادگی ، بزهکاری و آلودگی به اعتیاد ، عقب ماندگی کشور از نظر اقتصادی و … ) و بی ثباتی آن را کار ندانند. بنا براین پذیرفته ترین مفهوم بیکاری عبارت است از مجموع تمام افرادی که شاغل نیستند، اعم از کسانی که در جریان دستیابی به شغل جدیدند یا آنان که قادر به یافتن شغل با دستمزد های متعارف و واقعی نیستند. البته تصمیم و اراده ی فردی به بیکار ماندن، جز در مواردیکه فرد برای تغییر شغل، بیکاری را می پذیرد، فرد را در رده ی بیکاران قرار نمی دهد. در واقع، بنا به شمار زیادی از تعاریف ، بیکار کسی است که در جستجوی کار نیز باشد. از طرفی مفهوم بیکاری به جز وابسته بودن به کار و اشتغال با مفهوم جمعیت فعال نیز در ارتباط است. جمعیت نافعال بنا بر تعریف بیکار محسوب نمی شود. جمعیت فعال بر اساس شناخته شده ترین تعریف عبارت است از: جمعیت بالاتر از 10 سال به شرط آنکه خانه دار ، سرباز ، محصل ، بازنشسته و از کار افتاه نباشد.
بند اول : انواع بیکاری
بیکاری ارادی در حالی شکل می گیرد که برای فرد فعال در جامعه کار وجود دارد، اما وی تمایلی به اشتغال در آن ندارد. اما بیکاری غیرارادی به دلیل اثرات اجتماعی و اقتصادی پدید می آید.[11]
الف : بیکاری ارادی
در بیکاری ارادی، کارگران شغل های خود را به دلایلی همچون ترجیحات سلیقه ای و یا سطح پایین دستمزد رد می کنند..
ب : بیکاری غیر ارادی
بیکاری غیر ارادی در اثر عوامل مختلفی رخ می دهد .این نوع بیکاری از یک سو به چند دسته مجزا تقسیم می شود که عبارتند از :
1 : بیکاری ساختاری
2 : بیکاری ادواری
3 : بیکاری کلاسیک
4 : بیکاری فصلی
که در ذیل به بررسی انواع بیکاری غیر ارادی می پردازیم .
1 : بیکاری ساختاری و تحلیل مفهومی آن
این نوع بیکاری، ناشی از تحوّل در تکنولوژی تولید و جایگزین شدن ابزارآلات پیشرفته، بهجای نیروی کار انسانی است. سیاستهای برنامهریزی پرورش نیروی کار، در راستای حذف این نوع بیکاری است. عامل اصلی دیگر این نوع بیکاری، کاهش درازمدت و تدریجی عمر یک صنعت است؛ که بهعلت افزایش هزینه تولید، تغییر ذوق و یا پیشرفت فنّی، برخی صنایع از بین میرود، که در نتیجه آن کارگران این صنایع بیکار میشوند.[12]ین نوع بیکاری از عدم انطباق عرضه و تقاضای کار پدید می آید به این صورت که پیشرفت تکنولوژی باعث از بین رفتن نیروی کار انسانی می شود. البته این نوع بیکاری از عامل