2-2- صادرات… 15
2-2-1- مزایای صادرات… 15
2-2-2- انواع صادرات… 16
2-2-3- فرآیند صادرات… 21
2-3- نظریههای تجارت بین الملل.. 25
2-3-1- نظریه مرکانتیلیستها. 25
2-3-2- نظریه مزیت مطلق.. 26
2-3-3- نظریه برتری نسبی.. 27
-3-4- نظریه هکچر و اهلین.. 27
2-3-5- نظریه سیکل عمر کالا.. 28
2-3-6- نظریه مزیتهای پیشتاز بودن.. 28
2-4- مروری بر چند مدل صادرات… 29
2-4-1- مدل بالدوف… 29
2-4-2- مدل لئویندو. 32
2-4-3- مدل ابی و اسلتر. 33
2-4-4- مدل استیلز و آمبر. 34
2-5- رویکردهای رقابت پذیری.. 35
2-6- مدل الماس ملی.. 37
2-6-1- چرایی بکارگیری مدل الماس مزیت رقابتی پورتر. 47
2-7- پیشینه پژوهش…. 49
2-7-1- پیشینه داخلی.. 49
2-7-2- پیشینه خارجی.. 59
2-8- مدل مفهومی تحقیق.. 59
فصل سوم: روش تحقیق.. 63
3.روش تحقیق 64
3-1- مقدمه. 64
3-2- طرح تحقیق.. 65
3-3- جامعه و نمونه آماری.. 67
3-3-1- جامعه آماری.. 67
3-3-2- گروه های نمونه. 67
3-3-3- نمونه گیری.. 68
3-4- ابزار تحقیق.. 69
3-5- شرحی بر روش AHP. 72
3-5-1- فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP). 72
3-5-2- اصول فرآیند تحلیل سلسله مراتبی.. 73
3-5-3- مدل فرایند تحلیل سلسله مراتبی.. 74
3-5-4- سازگاری در قضاوتها. 76
3-6- روش اجرا 77
3-6-1- روش نمره گذاری.. 81
3-7- تجزیه و تحلیل دادهها 82
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها 84
4.تجزیه و تحلیل دادهها 85
4-1- توصیف دموگرافیک نمونه تحقیق.. 85
4-1-1- متغیر تحصیلات… 85
4-1-2- متغیر سابقه کار. 86
4-1-3- متغیر سمت سازمانی.. 87
4-1-4- متغیر حوزهی فعالیت… 87
4-1-5- توصیف جمعیت شناختی نمونه برای AHP. 88
4-2- شناسایی موانع مهم و اصلی هر کدام از ابعاد مدل.. 89
4-3- رتبه بندی ابعاد موانع صادرات… 98
4-3-1- تعیین ضرایب معیارها. 98
4-3-2- رتبه بندی ابعاد نسبت به معیارها. 99
4-3-2-1- رتبه بندی نسبت به معیار شدت تأثیر. 99
4-3-2-2- رتبه بندی عوامل نسبت به جامعیت تأثیر. 100
4-3-2-3-رتبه بندی ابعاد موانع نسبت به قابلیت کنترل.. 101
4-3-2-4- رتبه بندی ابعاد موانع نسبت به میزان تلاش لازم برای حذف… 102
این مطلب را هم بخوانید :
4-3-3- رتبه بندی نهایی ابعاد نسبت به هدف… 103
4-4- رتبه بندی مؤلفه های هرکدام از ابعاد موانع.. 104
4-4-1- رتبه بندی موانع صادرات مرتبط با شرایط عوامل تولید.. 104
4-4-2- رتبه بندی موانع صادرات مرتبط با شرایط تقاضای داخلی.. 105
4-4-3- رتبه بندی در عوامل ساختار، استراتژی و رقابت… 106
4-2-4- رتبه بندی موانع در بعد صنایع مرتبط و پشتیبان.. 108
4-4-5- رتبه بندی موانع در بعد اقدامات دولت… 109
4-4-6- رتبه بندی موانع در بعد رویداد شانسی.. 110
فصل 5: نتیجه گیری و پیشنهادات.. 112
5.نتیجه گیری و پیشنهادات 113
5-1- مقدمه. 113
5-2- نتایج پژوهش…. 113
5-3- نتایج آزمون فرضیه ها 115
5-3-1- فرضیه تأثیر عوامل تولید بر صادرات… 115
5-3-2- فرضیه تأثیر استراتژی، ساختار و رقابت بر صادرات… 115
5-3-4- فرضیه تأثیر صنایع مرتبط و پشتیبان بر صادرات… 116
5-3-5- فرضیه تأثیر اقدامات دولت بر صادرات… 116
5-3-6- فرضیه تأثیر رویدادهای شانسی بر صادرات… 117
5-2- بحث و نتیجه گیری.. 117
5-4- پیشنهادهای تحقیق.. 118
5-4- محدودیتهای تحقیق.. 123
ضمیمه(پرسشنامه). 124
فهرست منابع.. 127
فهرست جدول ها
جدول2‑1-اجزای مدل الماس ملی پورتر. 39
جدول2‑2- عوامل مؤثر بر توسعه صادرات.. 44
جدول 2‑3- ابعاد و مؤلفه های موانع صادرات.. 53
جدول 3‑1- نوع شناسی تحقیق. 57
جدول 3‑2- شاخص تصادفی.. 67
جدول 3‑3- مقایسات زوجی معیارهای تصمیم. 68
جدول 3‑4- مقایسات زوجی براساس شدت تأثیر. 68
جدول 3‑5- مقایسات زوجی براساس جامعیت تأثیر. 68
جدول 3‑6- مقایسات براساس قابلیت کنترل. 69
جدول 3‑7- مقایسات زوجی براساس تلاش لازم برای حذف.. 69
جدول 3‑8- ارزش گذاری شاخصها نسبت به هم. 70
جدول 4‑1- توزیع پاسخگویان براساس میزان تحصیلات.. 75
جدول 4‑2- توزیع پاسخگویان بر اساس سابقه کار. 75
جدول 4‑3- توزیع پاسخگویان براساس سمت سازمانی.. 76
جدول 4‑4- توزیع پاسخگویان براساس حوزه اصلی فعالیت.. 76
جدول 4‑5- خصوصیات جمعیت شناختی نمونه AHP. 77
جدول 4‑6- ابعاد و مؤلفه های موانع صادرات.. 78
جدول 4‑7- نتایج آزمون مقایسه میانگین برای شناسایی موانع در بعد عوامل تولید. 81
جدول 4‑8- نتیجه آزمون مقایسه میانگین برای شناسایی موانع در بعد استراتژی، ساختار و رقابت.. 82
جدول 4‑9- نتیجه آزمون رگرسیون برای موانع مربوط به تقاضای داخلی و صنایه پشتیبان. 83
جدول 4‑10- نتیجه آزمون مقایسه میانگین برای شناسایی موانع در بعد نقش دولت و رویداد شانسی.. 84
جدول 4‑11- موانع مهم و اصلی در هر کدام از ابعاد مدل. 85
جدول 5‑1- جمعبندی نتایج رتبه بندی موانع. 102
فهرست شکل ها
شکل2‑1- فرآیند صادرات.. 20
شکل2‑2- فرایند مبادله کالا. 22
شکل2‑3- مدل بالدوف.. 27
شکل2‑4- مدل لئویندو. 29
شکل2‑5- مدل ابی و اسلتر. 30
شکل2‑6- مدل الماس ملی پورتر. 39
شکل2‑7- مدل درختی تصمیم. 52
شکل 3‑1- مدل سلسله مراتب تصمیم. 64
شکل 4‑1- درخت تصمیم ابعاد موانع صادرات.. 86
شکل 4‑2- رتبه بندی معیارهای انتخاب موانع. 87
شکل 4‑3- رتبه بندی ابعاد نسبت به شدت تأثیر. 88
شکل 4‑4- رتبه بندی ابعاد نسبت به جامعیت تأثیر. 89
شکل 4‑5- رتبه بندی ابعاد موانع نسبت به قابلیت کنترل. 90
شکل 4‑6- رتبه بندی ابعاد نسبت به میزان تلاش لازم برای رفع مانع. 90
شکل 4‑7- رتبه بندی نهایی ابعاد. 91
شکل 4‑8- درخت تصمیم مؤلفه های عوامل تولید. 92
شکل 4‑9- رتبه بندی مؤلفه های بعد عوامل تولید. 93
شکل 4‑10- درخت تصمیم مؤلفه های بعد تقاضای داخلی.. 93
شکل 4‑11- رتبه بندی مؤلفه های بعد تقاضای داخلی.. 94
شکل 4‑12- درخت تصمیم مؤلفه های بعد شاختار، استراتژی و رقابت.. 94
شکل 4‑13- رتبه بندی مؤلفه های بعد استراتژی، ساختار و رقابت.. 95
شکل 4‑14- درخت تصمیم مؤلفه های بعد صنایع مرتبط و پشتیبان. 96
شکل 4‑15- رتبه بندی مؤلفه های بعد صنایع مرتبط و پشتیبان. 96
شکل 4‑16- درخت تصمیم مؤلفه های بعد اقدامات دولت.. 97
شکل 4‑17- نتایج رتبه بندی مؤلفه های بعد اقدامات دولت.. 98
شکل 4‑18- درخت تصمیم موانع مرتبط با رویدادهای شانسی.. 98
شکل 4‑19- رتبه بندی موانع مرتبط با رویدادهای شانسی.. 99
چکیده
تحقیق حاضر با هدف شناسایی عوامل تأثیر گذار بر صادرات صنایع شوینده، بهداشتی در ایران انجام شده است. مدل اصلی تحقیق مبتنی بر مدل الماس ملی پورتر تدوین شده است. بر اساس این مدل، عوامل اثرگذار بر صادرات را می توان در 6 بعد مورد بررسی قرار داد. هر کدام از از این ابعاد مؤلفه هایی را شامل میشوند که در صورت تحقق یا بهبود آنها توان صادراتی یک کشور یا یک صنعت افزایش مییابد. براساس مبانی نظری و مرور تحقیقات پیشین و نیز اطلاعات بدست آمده از زمینه مورد مطالعه، در مجموع 47 مؤلفه در ابعاد 6 گانه مورد شناسایی قرار گرفته است. دادههای تحقیق با استفاده از پرسشنامه گردآوری شده است. حجم جامعه آماری (N=147) می باشد و حجم نمونه آماری (n=106) بدست آمده است و نمونه گیری به روش تصادفی ساده صورت گرفته است. نتایج پرسشنامه با استفاده از آزمون مقایسه میانگین تک نمونه ای مورد بررسی قرار گرفته و مطلوبیت هر کدام از مؤلفه ها بعنوان یک عامل مهم و اصلی مورد ارزیابی قرار گرفته است. 18 عامل مهم و اصلی شناسایی شده است که در 6 بعد جای میگیرند. پس از مشخص شدن عوامل مهم و اصلی، با استفاده از روش AHP رتبه بندی ابعاد 6 گانه عوامل اثرگذار بر صادرات انجام گرفته است. 4 معیار بعنوان ملاک های اهمیت عوامل مطرح شده است که عبارتند از: شدت تأثیر، جامعیت تأثیر، قابلیت کنترل و میزان تلاش لازم برای حذف موانع. داده های مربوط به تحلیل AHP با استفاده از پرسشنامه های مقایسات زوجی گردآوری شده است. حجم نمونه در این مرحله (n=30) انتخاب شده است و نمونه گیری به روش غیر تصادفی هدفمند صورت گرفته است. نتایج نشان میدهد که اولویت ابعاد موانع صادراتی به ترتیب عبارتند از:1) اقدامات دولت، 2)عوامل تولید، 3)رویدادهای اتفاقی و شانسی، 4)شرایط تقاضای داخلی، 5) صنایع مرتبط و پشتیبان و 6) شرایط ساختار، استراتژی و رقابت. در انتها پیشنهادات تحقیق متناسب با نتایج ارائه شده است.
واژه های کلیدی: صادرات، صنایع بهداشتی و شوینده، موانع صادرات، عوامل اثرگذار بر صادرات.
فصل اول: کلیات تحقیق
بررسیهای علمی ثابت کرده است که رشد اقتصادی کشورها به دلایلی چند با صادرات آنها ارتباط دارد. روند رو به رشد تجارت جهانی با بهره گیری از استراتژیهای فعال تجاری، انقلاب در فناوری اطلاعات و ارتباطات و رفع موانع در سطوح بین المللی، شتاب فزاینده ای یافته است بنابراین حضور فعال در تجارت جهانی نیاز به توجیه ندارد(لطفی، 1379). کشور جمهوری اسلامی ایران یکی از کشورهای صادرکننده کالا در قالب صادرات نفتی و یا غیرنفتی است و به لحاظ بهره مندی از مواهب متعدد همچون دریا، معادن و… میتواند بیش از این در صحنه تجارت فعال باشد.
کشورهای جهان با توجه به سطح رشد یافتگی شان، کالاهای متنوعی صادر مینمایند. در جوامع صنعتی به صادرات کالاهای صنعتی و فرآوری شده، که از ارزش افزوده بالایی نیز برخوردارند، اهمیت فراوانی داده میشود. این در حالی است کشورهای در حال گذر نظیر ایران، بیشتر به صادرات کالاهای کشاورزی و معدنی اشتغال دارند(قربانی، 1381).
تقویت صادرات دارای مزایای مهمی بوده که تولید انبوه، تامین درآمد ارزی، افزایش اشتغال، بهبود کیفیت و کاهش قیمت محصولات تولیدی از آن جمله است. بدیهی است جهت بهره مندی هر چه بیشتر از مزایای صادرات در دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی استفاده از الگوهای مناسب ضروری است. از جمله موارد مهم که با گستره موضوعی خود میتواند جهت حرکت صادرات را نشان دهد، عوامل موفقیت میباشند(صادقی و همکاران، 1391)
از سویی دیگر، در دنیای امروز، محصولات بهداشتی، شوینده ها و پاک کننده ها، اهمیتی به اندازه زندگی و حیات انسانها پیدا کرده اند. اگر کمی تامل کنیم در می یابیم که این نکته، چندان دور از ذهن نیست. در دنیایی که بهداشت و سلامتی، یکی از فاکتورهای بسیار مهم برای توسعه یافتگی به شمار می آید، نقش کالاهای بهداشتی و شوینده ها در زندگی مردمان و بالا بردن سطح زندگی، رفاه و سلامتی بیش از پیش آشکار می شود.
با توجه به این نکته مهم،شرکت ها و صنایع تولید کننده مواد شوینده، در بازار های جهانی با تلاش بی وقفه،سرمایه گذاریهای کلان، تبلیغات و بازار یابی وسیع، برند سازی و مشتری مداری، گوی سبقت را از دیگران می ربایند. آنها میکوشند محصولاتی با کیفیت هرچه بیشتر،قیمت مناسب و بسته بندی زیبا را راهی بازار کنند و سرانجام سودهای کلان را از آن خود سازند.
اما نقش صنایع بهداشتی و شوینده ایران در بازارهای جهانی چگونه است؟ این صنعت با چه مسائلی در ارتباط با صادرات روبرو است و عوامل اثر گذار بر صادرات صنایع بهداشتی و شوینده کدامند. چگونه میتوان عوامل مؤثر را شناسایی کرده و راهکارهای مناسبی برای ایجاد تغییر یا تعدیل در وضعیت موجود آن عوامل ارائه داد. از دیدگاه صاحبنظران، ایران از قطب های مواد شوینده و بهداشتی منطقه به شمار می رود که در کنار کشورهایی چون هندوستان و ترکیه ،حرفی برای گفتن در این صنعت دارد.
متأسفانه شرکت های ایرانی فعال در زمینه صنایع بهداشتی و شوینده به دلائل مختلف، هنوز در امر صادرات محصولات و گسترش بازارهای خود در سطح جهانی، از قدرت کافی برخوردار نیستند و قدرت تشکیلاتی را ندارند که در سطح جهان تثبیت شوند و قیمت مواد اولیه را خودشان تعیین کنند.
از نظر صاحبنظران، در صنایع بهداشتی و شوینده وضعیت در بازارهای داخلی و خارجی مطلوب نیست. برای مثال اشاره می شود که: «تا چند سال پیش ورود برندهای خارجی به کشور ممنوع بود، اما اکنون که آزادسازی شده و با توجه به اینکه بسیاری از بخش های این صنعت یارانه دریافت نمیکنند، برندسازی و رقابت برای آنها دشوارتر شده است. هنوز در داخل کشور به حد کافی مصرف کننده وفادار ایجاد نشده است و این در حالی است که شرکت های خارجی، به شدت به نظرات مشتری و پیشنهادات و انتقادات مصرف کنندگان، اهمیت می دهند». از این رو بررسی موانع موجود در گسترش بازارهای داخلی و خارجی و بخصوص شناسایی عوامل اثرگذار بر صادرات محصولات بهداشتی و شوینده، دارای اهمیت است.
برای توفیق در امر توسعه صادرات، لازم است با یک نگرش جامع و سیستمی، ضمن آنکه به نیازهای داخلی توجه می شود، با خلق مزیت های نسبی و تقویت ظرفیتهای صادراتی کشور و تبدیل آنها به مزیتهای رقابتی و فراهم آوردن زمینههای لازم برای فعالیت بیشتر بخش خصوصی به حضور و مشارکت بیشتر در تجارت جهانی اهتمام شود(قاسمی، 1391).
یکی از مدل هایی که به بررسی عوامل اثر گذار بر صادرات می پردازد «مدل الماس ملی» پورتر است. این مدل به دلیل آنکه با یک رویکرد جامع به شناسایی عوامل کمک می کند و نیز مبنای موفقیت در صادرات را توان بالقوه داخلی شرکت های فعال در یک صنعت خاص می داند، در تحقیق حاضر مورد استفاده قرار گرفته است.
در این فصل کلیات تحقیق ارائه میشود. ابتدا مسأله اصلی تحقیق بیان میگردد و سپس سؤالات تحقیق تعیین می شود. در ادامه اهمیت و ضرورت تحقیق مورد بحث قرار می گیرد و اهداف تحقیق مشخص می گردد. در انتها تعاریف مفهومی و عملیاتی ارائه می شود.
مقدمه صفحه قبل را اضافه کنید
امروزه تجارت خارجی بخش قابل توجهی از کل تجارت بسیاری از کشورها را تشکیل می دهد و از اوایل قرن 19 تا کنون که تجارت خارجی تحول بی سابقهای یافته، اهمیت و نقش آن در رشد و توسعه اقتصادی همواره رو به فزونی بوده است(آقاجانی و فرزاد فرد، 1392).
حضور آگاهانه دربازار جهانی بدون تدوین سیاستهای مناسب بازرگانی برای بسیاری از کشورهای در حال توسعه غیر ممکن به نظر می رسد. یکی از مطالعات کاربردی که می تواند سیاستگزاران اقتصادی را به اتخاذ تصمیمات مناسب راهنمایی کند، شناسایی عوامل داخلی و خارجی اثر گذار بر صادرات است(ناظمی و همکاران، 1390).
با توجه به افزایش نیاز بازارهای داخلی و جهانی و بخصوص کشورهای همسایه ایران، به محصولات بهداشتی و شوینده و نیز اهمیتی که امر صادرات برای توسعه تجارت بین المللی کشور ما دارد، بررسی و تحقیق در رابطه با شناسایی موانع و مشکلات یا بطور کلی عوامل اثر گذار بر صادرات این صنعت دارای اهمیت به سزایی است.
از دیدگاه صاحبنظران، صنایع بهداشتی و شوینده ایران از جنبه ی توان و ظرفیت های تولیدی، یکی از قطب های مطرح در زمینه تولید محصولات بهداشتی و شوینده است که دارای توانایی بالقوهای درامر تولید و صادرات محصولات مختلف به کشورهای جهان است. در سال های اخیر از عمده مسائل قابل بحث این صنایع در امر صادرات، یافتن راهکارهایی برای تعدیل یا تغییر عوامل اثر گذار بر صادرات می باشد. از این رو بررسی و شناسایی عوامل داخلی و خارجی اثر گذار بر صادرات در بخش صنایع بهداشتی یک نیاز مهمی است. در این تحقیق سعی می شود تا به این موضوعات پرداخته شود و عوامل مهم تأثیر گذار شناسایی گردیده و مورد تحلیل عمیق تری قرار گیرند(فصلنمامه انجمن صنایع شوینده و بهداشتی، 1391).
مسأله اصلی تحقیق حاضر عبارت از شناسایی و رتبه بندی عوامل کلیدی تأثیر گذار بر صادرات صنایع بهداشتی و شوینده است. در این تحقیق به این مسأله پرداخته می شود که از نظر دست اندرکاران صنایع بهداشتی و شوینده و نیز صاحبنظران امر صادرات چه عواملی بر صادرات در این صنایع اثر گذار هستند. پس از شناسایی این عوامل با استفاده از روش رتبه بندی AHP عوامل بر حسب اهمیت و کلیدی بودن رتبه بندی میشوند و سپس 5 عامل کلیدی به بعنوان مهمترین عوامل مورد تحلیل قرار خواهد گرفت و راهکارها و پیشنهادات در رابطه با آنها ارائه خواهد شد.
در این تحقیق سعی شده است تا با مراجعه به صاحبنظران دادهها گردآوری شود و مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. نتیجهی این تحقیق برای شرکتهایی که در بخش صنایع بهداشتی و شوینده مشغول به کار هستند و نیز برای وزارت بازرگانی و دیگر سازمانهای مربوطه قابل توجه است.
سؤالات تحقیق حاضر به شرح زیر است:
از نظر صاحبنظران صنایع بهداشتی و شوینده و دست اندرکاران امر صادرات چه عواملی بر صادرات در این بخش اثر می گذارند؛
معیارهای رتبه بندی عوامل اثرگذار بر صادرات کدام است؟
رتبه بندی ابعاد اثرگذار بر صادرات براساس مدل الماس ملی پورتر چگونه است؟
رتبه بندی مؤلفه های هر کدام از ابعاد اثرگذار بر صادرات به چه صورت است؟
مهمترین عامل های اثر گذار کدامند و چگونه می توان آنها را مورد تعدیل و تغییر قرار داد و
راهکارهای مناسب برای بهبود وضعیت موجود عوامل اثرگذار بر صادرات کدامند؟
فرضیه های تحقیق به صورت زیر است:
فرضیه اصلی اول: متغیر عوامل تولید بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 1-1- عدم سهولت دسترسی به مواد اولیه باکیفیت و به صرفه بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 1-2- عدم سهولت دسترسی به منابع مالی(ارزی-ریالی) بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 1-3- عدم دسترسی به منابع سرمایه ای با هزینه کم بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه اصلی دوم: متغیر استراتژی، ساختار و رقابت پذیری بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 2-1- افزایش واردات محصولات مشابه بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 2-2- عدم وجود دیدگاه راهبردی برای حضور در بازار جهانی بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 2-3- عدم استفاده از شیوه های گوناگون تبلیغاتی در بازار خارجی بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 2-4- عدم استفاده از بازاریابی برای شناخت مشتریان و رقبای خارجی بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 2-5- عدم آگاهی نسبت به نوع و روش تبلیغات در کشور مقصد بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه اصلی سوم: متغیر شرایط تقاضای داخلی بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 3-1- حساسیت بالای مصرف کننده داخلی نسبت به کیفیت بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 3-2- عدم توانایی شرکت ها در فروش اعتباری در بازار داخل بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه اصلی چهارم: متغیر صنایع مرتبط و پشتیبان بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 4-1- عدم سهولت تأمین مواد و قطعات بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 4-2- عدم همکاری مراکز و نهادهای رسمی توسعه صادرات جهت تأمین مالی بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 4-3- عدم برخورداری از صنایع مرتبط رقابتی در بازار داخلی بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه اصلی پنجم: متغیر اقدامات دولت بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
فرضیه 5-1- کنترل قیمت توسط دولت بر صادرات صنایع شوینده و بهداشتی اثرگذار است.
1-4) اهداف تحقیق: 6
1-5) سوالات تحقیق: 6
1-6) نوع و روش تحقیق :. 7
1-7) روش گردآوری اطلاعات :. 7
1-8) ابزار گرد آوری دادهها و اطلاعات :. 7
1-9) جامعه و نمونه آماری : 7
1-10) روشهای تجزیه و تحلیل دادهها:. 7
1-11) قلمرو تحقیق :. 8
1-12) تعریف واژگان کلیدی: 8
فصل دوّم: مروری بر ادبیات تحقیق.. 9
2-1) مقدمه:. 10
2-2) هوش:. 12
2-2-1) رهیافت روانسنجى 12
2-2-2) رهیافتهاى پردازش اطلاعات 12
2-3) انواع هوش: 14
2-4) مقایسه ویژگی هوشهای سه گانه (منطقی، عاطفی و معنوی) ازدیدگاه های مختلف مدیریت…. 20
2-4-1)تئوریهای مشخص شده در هوشمنطقی براساس دیدگاه مدیریت عقلانی… 20
2-4-2) تئوریهای مشخص شده درهوشعاطفی براساس دیدگاه مدیریت انطباقی… 20
2-4-3) تئوری مشخص شده درهوشمعنوی براساس دیدگاه مدیریت کوانتوم. 20
2-5) کارکرد های انواع مختلف هوش…. 28
2-6) معنویت…. 28
2-7) معنویت و سازمان.. 31
2-8) معنویت در تمدن جدید و آموزه های اسلامی… 34
2-9) هوش معنوی… 37
2-10) اصول، ابعاد و مولفه های هوش معنوی… 39
2-10-1) اصول هوش معنوی: 40
2-10-2) خصوصیات هوش معنوی… 41
2-10-3) مولفه های هوش معنوی… 42
2-10-4) مؤلفه های هوش معنوی در اسلام. 48
2-11) مدلهای هوش معنوی… 49
2-11-1) مدل زهر و مارشال(2000 ): 49
2-11-2) مدل وگان.. 50
2-11-3) مدل بروس لیچفیلد.. 50
2-11-4) مدل ایمونز. 51
2-11-5) مدل کینگ….. 52
2-11-6) مدل سیسک….. 52
2-11-7) مدل سیندی ویگلزورث (2004/2008): 54
2-11-8) مدل آمرام ( 2007 ) : 55
2-12) هوش معنوی در اسلام. 56
2-13) اندازه گیری هوش معنوی… 56
2-14) ویژگی های هوش معنوی و رویه های افزایش آن.. 58
2-15) رشد و تقویت هوش معنوی… 59
2-17) مشخصات افراد به لحاظ هوشمعنوی ( جورج، 2006: 435). 60
2-18) هوش معنوی و سلامت روان.. 62
2-19) هوش معنوی رهبران.. 63
2-20) کاربرد هوش معنوی در سازمان.. 64
2-21) پیشینه تحقیقات… 67
2-22) مدل مفهومی تحقیق:. 71
فصل سوّم: روش شناسی تحقیق.. 73
3-1) مقدمه. 74
3-2) فرایند انجام تحقیق.. 74
3-3) روش تحقیق.. 76
3-6) روایی و پایایی پرسشنامه. 82
3-7) جامعه و نمونه آماری… 87
3-8 ) روش نمونهگیری… 88
3-9) روش تجزیه و تحلیل اطلاعات و آزمونهای آماری مورد استفاده. 89
این مطلب را هم بخوانید :
3-9-1) آزمون فریدمن: 90
3-9-2) آزمون میانگین یک جامعهی آماری… 90
3-9-3) تحلیل عاملی تأییدی:. 91
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل اطلاعات و داده ها 92
4-1) مقدمه. 93
4-2) تجزیه و تحلیل توصیفی داده ها 94
4-2-1) توزیع فراوانی پاسخ دهندگان در سازمان های هدف…. 94
4-2-2)تحصیلات… 95
4-2-3) سابقه خدمت…. 96
4-3) تجزیه و تحلیل استنباطی داده ها 98
4-3-1) آزمون کولموگروف-اسمیرنف…. 98
4-3-2 ) آزمون میانگین یک جامعه آماری… 99
4-3-3) رتبه بندی مولفه های هوش معنوی کارکنان.. 102
4-3-4) آزمون آنووا یا تحلیل واریانس یک عاملی… 104
4-3-4-1) آزمون تعقیبی شفه. 106
4-3-5) آزمون تحلیل عاملی… 108
4-4) خلاصه تجزیه و تحلیل داده ها 114
فصل پنجم: نتایج و پیشنهادات… 117
1-5) مقدمه. 118
5-2) بررسی نتایج بدست آمده از ویژگی های جمعیت شناختی… 119
5-3) بررسی نتایج بدست آمده از آمار استنباطی… 120
5-4) پیشنهادهای تحقیق.. 124
5-4-1) پیشنهادها به سازمان.. 124
5-4-2) پیشنهادها برای تحقیقات آتی… 126
5-5) محدودیت های تحقیق (موضوعی، مکانی و زمانی). 127
منابع و مأخذ.. 128
ضمائم و پیوست ها 37128
فهرست جدولها
جدول شماره 2-1 مقایسه هوش معنوی و هوش متعارف…. 18
جدول شماره 2-2: مهمترین تفاوتها بین هوش منطقی، هوش عاطفی و هوش معنوی… 19
جدول 2-3: مقایسه بین ویژگیهای هوش منطقی دیدگاه مدیریت عقلانی و مهارتهای مدیریتی در تئوریهای مدیریت کلاسیک، مدیریت علمی و مدیریت اداری… 21
جدول 2-4: مقایسه بین ویژگیهای هوشعاطفی دیدگاه مدیریت انطباقی و مهارتهای مدیریتی در تئوریهای مدیریت سایبرنتیک نوع دوم تئوری سیستمهای کنش اجتماعی پارسونز، تئوری عمومی کنش و مدل سیستم یادگیری سازمانی… 23
جدول 2-5: مقایسه بین ویژگیهای هوشمعنوی دیدگاه مدیریت کوانتوم و مهارتهای مدیریتی در تئوری آشوب… 26
جدول 2-6: کارکرد های انواع مختلف هوش…. 28
جدول 2-7: مقایسه معنویت در تمدن جدید و در آموزه های اسلام. 37
جدول2-8 : ابعاد هوش معنوی بر اساس دیدگاه زهر و مارشال.. 44
جدول 2-9: مدل هوش معنوی از دیدگاه سیندی ویگلزورث… 54
جدول 2-10: ویژگی های هوش معنوی و رویه هایی که می توان آن را افزایش داد: 58
جدول 2-11: مقایسه افراد به لحاظ هوشمعنوی… 60
جدول 3-1 : شکل امتیاز دهی به پرسشنامه. 81
جدول 3-2 : تعیین روایی مولفه های هوش معنوی کارکنان.. 83
جدول 3-3:نظرات خبرگان در خصوص پرسشنامهی هوش معنوی… 84
جدول 3-4 : آلفای کرونباخ مربوط به هر یک از عوامل موثر بر هوش معنوی کارکنان.. 87
جدول 4-1 : توزیع فراوانی افراد بر حسب سازمان مورد بررسی… 94
جدول 4-2 : توزیع فراوانی افراد بر حسب تحصیلات… 95
جدول 4-3 : توزیع فراوانی افراد بر حسب سابقه خدمت…. 96
جدول 4-4: بررسی وضعیت نرمال بودن مولفه های هوش معنوی کارکنان.. 98
جدول 4-5 : وضعیت میانگین و انحراف معیار رعایت مولفه های هوش معنوی… 99
جدول4-6 : نتایج آزمون میانگین یک جامعه آماری برای رعایت مولفه های هوش معنوی… 100
جدول 4-7: معنی داری آزمون فریدمن برای مولفه های هوش معنوی کارکنان.. 102
جدول4-8: اولویت بندی مولفه های هوش معنوی کارکنان بر حسب میانگین رتبه با استفاده از تحلیل واریانس فریدمن.. 103
جدول4-9: اولویت بندی مولفه های هوش معنوی بر حسب میانگین رتبه با استفاده از تحلیل واریانس فریدمن تقریبی… 104
جدول 4-10: جدول آنالیز واریانس مولفه های هوش معنوی در مراکز منتخب…. 105
جدول 4-11: نتایج آزمون شفه. 106
جدول 4-12: نتایج آزمون شفه. 107
جدول 4-13: نتایج آزمون بارتلت و KMO… 108
جدول4-14: ارزش ویژه عامل ها و واریانس آنها بعد از چرخش…. 109
جدول 4-15:ماتریس چرخیده شده اجزاء. 110
جدول 4-16: خلاصه بررسی وضعیت نرمال بودن مولفه های هوش معنوی کارکنان.. 114
جدول 4-17: خلاصه نتایج تحلیل وضعیت هریک از مولفه های هوش معنوی… 115
جدول 4-18: اولویت بندی مولفه های هوش معنوی بر حسب میانگین رتبه. 115
جدول4-19: خلاصه تحلیل نتایج بررسی تفاوت مراکز منتخب در خصوص مولفه های هوش معنوی… 116
جدول4-20: ارزش ویژه عامل ها و نام گذاری آنها 116
فهرست شکلها
شکل 2-1: رابطه هوش ها ( ویگلزورث، 2004). 17
شکل 2-2 : سلسله مراتب نیازهای انسان از دیدگاه مزلو. 33
شکل 2-3: سلسله مراتب نیازهای انسان از دیدگاه هوش معنوی… 33
شکل 2-4: مولفه های هوش معنوی از دیدگاه نوبل و وگان.. 42
شکل 2-5: مدل مفهومی تحقیق.. 72
شکل3-1: نمودار فرآیند انجام تحقیق.. 75
نمودار 4-1 : توزیع فراوانی افراد برحسب سازمان مورد بررسی… 95
نمودار 4-2 : توزیع فراوانی افراد برحسب تحصیلات… 96
نمودار 4-3 : توزیع فراوانی افراد برحسب سابقه کار. 97
انسان موجودی چند بعدی است که برای رسیدن به کمال و موفقیت درامور کاری و روزمره، نیازمند درک همه ابعاد وجودی خود و فهمیدن موقعیت های مختلفی است که در آنها قرار می گیرد. در این میان بعد وسیعی مانند “معنویت” که بر بسیاری از جنبه های وجودی و عرصه های زندگی انسان موثر است، اهمیت ویژه ای می یابد. “معنویت” حالتی را برای فرد ایجاد می کند که انسان به دنبال خویشتن خود بوده و به فکر تفکر در اموری فراتر از مسائل روزمره بپردازد و به دنبال معنای زندگی و هوشیاری و آگاهی در سطح متعالی باشد. می توان گفت هوش معنوی همان هوشی است که به کمک آن به تجزیه و تحلیل مسائل اساسی در زندگی و حل مشکلات پرداخته، به فعالیت خود ارزش و معنا می دهیم و اعتبار رفتارهای خود را بررسی کرده، آگاهانه در مورد عملکردمان تصمیم گیری میکنیم. به عبارتی افراد زمانی از هوش معنوی استفاده می کنند که بخواهند از ظرفیت ها و منابع معنوی برای تصمیم گیری های مهم بهره برداری کنند. هوش معنوی در ایجاد ارزش ها و دیدگاه های افراد نقش عمده ای ایفا می کند( حریری، 1390).
تعاریف متعددی از هوش معنوی وجود دارد. اما، بطور ساده می توان گفت هوش معنوی توانایی به کارگیری و بروز منابع، ارزش ها و کیفیت های معنوی است ، به گونه ای که بتواند کارکرد روزانه و آسایش فکری را ارتقا دهد. با دشوار شدن چالش های زندگی در جهان پیچیده امروز و لزوم برخورداری انسان از توانمندی های روحی و ظرفیت های معنوی که یاریگر وی در مسیر شناخت خویشتن واقعی خود باشد، مطالعات هوش معنوی در دهه اخیر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است اما با توجه به تفاوت نحوه ابراز هوش معنوی در فرهنگ های مختلف، پژوهش حاضر به دنبال شناخت عوامل موثر بر هوش معنوی کارکنان با توجه به فرهنگ ایران و ارائه راهکارهایی در جهت افزایش میزان مولفه های هوش معنوی در میان کارکنان میباشد.
بر این اساس در فصل حاضر به کلیات تحقیق که شامل: بیان مساله، اهمیت و ضرورت تحقیق، اهداف، سوالات، قلمرو تحقیق، جامعه و نمونه آماری، و در نهایت تعریف عملیاتی واژگان کلیدی پرداخته می شود.
در آستانه ورود به آینده ای متفاوت و پیچیده، صاحب نظران علم مدیریت و سازمان بر این نکته تاکید دارند که موفقیت در محیط کاری به مفهومی فراتر از مهارت های تکنیکی آکادمیک که هوش عمومی نامیده می شود (موسوی و دیگران، 1390: 66)، بستگی دارد. اگرچه از آغاز مطالعه هوش غالبا بر جنبه های شناختی آن نظیر حافظه، حل مساله و تفکر تاکید شده، امروزه نه تنها جنبه های غیرشناختی هوش، یعنی توانایی عاطفی، هیجانی، شخصی و اجتماعی مورد توجه قرار می گیرد، بلکه در پیش بینی توانایی فرد برای موفقیت و سازگاری در زندگی نیز مورد اهمیت واقع شده است (نادری و دیگران، 1389: 127). در حال حاضر دیگر IQ وEQ پاسخگوی همه نیازها نیست، بلکه انسان ها نیاز به عامل سومی دارند که هوش معنوی نامیده می شود (واندر والت[1]، 2006: 39). ورود مفاهیمی همچون اخلاق، حقیقت، باور به فرا یا نیرویی برتر، درستکاری، وجدان، راد مردی و گذشت، اعتماد، بخشش، مهربانی، معناجویی در کار، همبستگی با همکاران، نوع دوستی به محیط کاری و افزایش پژوهشهای نوین با مفاهیم نوین، همه حکایت از ظهور پارادایم جدیدی دارند(رجایی،1389: 27). هنسن (2001) اشاره می کند که نیازهای کارکنان به لحاظ نوع و حجم تغییر یافته است. سازمان های کنونی در صورتی موفق خواهند بود که به طور کامل به ابعاد زیستی، اجتماعی، روانی و معنوی کارکنان توجه کنند (موسوی و دیگران، 1390: 67).
هوش معنوی به عنوان یکی از مفاهیم جدید هوش، در بر دارنده نوعی سازگاری و رفتار حل مساله است که بالاترین سطوح رشد را در حیطه های مختلف شناختی، اخلاقی، هیجانی، بین فردی و … شامل می شود و فرد را در جهت هماهنگی با پدیده های اطراف و دستیابی به یکپارچگی درونی و بیرونی یاری می نماید (نادری و دیگران، 1389: 128). در واقع هوش معنوی که می توان آن را یکی از جنبه های کاربردی مفهوم معنویت دانست، استفاده از توانایی ها و منابع معنوی می باشد، طوریکه افراد بتوانند تصمیمات معنادار اتخاذ کنند، درباره موضوعات وجودی تعمق کنند و نیز برای حل مشکلات روزمره خود تلاش کنند(فرهنگی و دیگران، 1388: 37). بنابراین هوش معنوی جنبه های ذهنی و ناملموس معنویت را با اقدامات و مسائل افراد در دنیای عینی و ملموس ترکیب می کند ( دوستار و همکاران[2]، 2012: 55). هوش معنوی برای کارکرد اثربخش بهره هوشی و هوش عاطفی ضرورت دارد. زوهر و مارشال آن را هوش غایی ما می دانند. هوش معنوی افراد را خلاق می کند، چون به افراد کمک می کند قواعد را جایگزین کنند و با مرزها بازی کنند. به ما توانایی تمیز و انتخاب می دهد . ما را سرشار از شفقت و ادراک می کند، و به ما کمک می کند محدودیت ها را ببینیم (فرهنگی و دیگران، 1388: 37). این هوش به فرد، دیدی کلی در مورد زندگی و همه تجارب و رویدادها می دهد و او را قادر می سازد به چارچوب بندی و تفسیر مجدد تجارب خود پرداخته، شناخت و معرفت خویش را عمق بخشد (غباری بناب و دیگران، 1386: 134). افراد دارای هوش معنوی بالا، انعطاف پذیر هستند، درجه بالای هشیاری نسبت به خویشتن را دارند، توانایی برای رویارویی با مشکلات و دردها و چیره شدن بر آن ها را دارند. همچنین الهام از طریق ارزش ها و بصیرت ها، اجتناب از بد کردن به دیگران، تفکر وحدت گرا، پی بردن به روابط بین اشیاء و پدیده های مختلف، جستجو برای پاسخ دادن به سؤا لهای اساسی، عدم وابستگی به دیگران و مقاومت در برابر شیوه ها و سنتهای معمول جامعه، از ویژگی های دیگر آ نها است (زارع و دیگران، 1391: 61).
بررسی مفاهیم نظری موجود نشان می دهند که علی رغم اهمیت هوش معنوی و تاثیر آن بر محیط کار، این عامل هنوز به خوبی مفهوم سازی نشده است.در واقع به لحاظ اینکه هوش معنوی که جنبه کاربردی معنویت است، از دیدگاه های مختلف نگریسته شده است، دارای مفهوم سازی ها و بنابراین معیارهای سنجش متفاوتی می باشد. با توجه به مطالب ارائه شده، تحقیق حاضر به دنبال شناسایی مولفه های هوش معنوی بر اساس متون موجود و ارائه راهکارهایی در جهت بهبود وضعیت مولفه های هوش معنوی کارکنان می باشد.
سازمانها نیاز دارند که به طور پیوسته محیط کار کارکنان خود را بازنگری کنند بطوریکه کارایی، اثربخشی و عملکرد آنان را بهبود بخشند. هر سازمانی باید بتواند عوامل دارای تاثیر مشخص بر محیط کار را
1-3- ضرورت و اهمیت.. 4
1-4- اهداف تحقیق. 5
1-5- سؤالات تحقیق. 5
1-6- روش تحقیق. 6
1-7- روش گردآوری اطلاعات و دادهها 6
1-8- قلمرو موضوعی، مکانی و زمانی تحقیق. 6
1-9- تعریف واژهها و اصطلاحات.. 7
1-10- خلاصه فصل اول. 7
فصل دوم. 9
2-1- مقدمه. 10
2-2- بخش اول: فرهنگسازمانی. 10
2-2-1- تعریف فرهنگ.. 10
2-2-2- انواع فرهنگ.. 13
2-2-3- دین و ارتباط آن بافرهنگ.. 14
2-2-4- فرهنگ پژوهی و فرهنگسازی در جمهوری اسلامی ایران. 14
2-2-5- تعریف فرهنگسازمانی. 15
2-2-6- اهمیت شناخت فرهنگ برای سازمانها 16
2-2-7- ارتباط بین فرهنگ حاکم بر جامعه و فرهنگسازمانی. 16
2-3- بخش دوم: ارزشهای اسلامی. 17
2-3-1- تعریف ارزش.. 17
2-3-2- تعریف اسلام. 17
2-3-3- ارزشهای اسلامی در سازمان. 18
2-3-4- انواع و ملاک ارزشها در نظام ارزشی اسلام. 19
2-3-5- آثار ارزشهای اسلامی در سازمان و تحقق اهداف فردی و سازمانی. 20
2-3-6- قلمرو دین اسلام. 20
2-3-7- فرهنگ و احیای ارزشهای اسلامی. 20
2-4- بخش سوم: فرهنگ اسلامی. 22
2-4-1- تعریف فرهنگ اسلامی. 22
2-4-2- مبانی فرهنگ اسلامی. 22
2-4-3- ابعاد فرهنگ اسلامی. 23
2-4-4- منبع تعالیم فرهنگ اسلامی. 23
2-4-5- ویژگی و اصالت فرهنگ و تمدن اسلامی. 24
2-4-6- اصول و پایههای اساسی فرهنگ اسلامی. 25
2-4-7- خطوط اساسی فرهنگ اسلامی. 26
2-4-8- اصول حاکم بر پرورش فرهنگ اسلامی. 26
2-4-9- اشارهای به فرهنگ بومی. 29
2-4-10- فرهنگ ملی، اسلامی. 29
2-4-11- مقایسهای بین فرهنگ اسلامی بافرهنگ غربی. 30
2-4-12- تمایز فرهنگ اسلامی بافرهنگهای دیگر. 31
2-4-13- ناهماهنگی نظامهای تربیتی مدرن بافرهنگ اسلامی و ایرانی. 32
2-4-14- نقش و جایگاه فرهنگ و تمدن ایرانی- اسلامی در عرصه جهانی. 32
2-4-15- فرهنگ ایرانی – اسلامی و جهانیشدن (چالشها و فرصتها) 33
2-4-16- کارآمدی فرهنگ اسلامی. 35
2-4-17- بنیادهای کارآمدی فرهنگ اسلامی. 35
2-4-18- زمینههای فرهنگی توسعه و پیشرفت در اسلام. 37
2-4-19- نگاه تکلیفی و مسئولانه در فرهنگ اسلامی. 40
2-4-20- معادله نبودن قدرت و ثروت در فرهنگ اسلامی. 41
2-4-21- فرهنگ اسلامی و توسعه پایدار 41
2-4-22- فرهنگ اسلامی و هویت جامعه. 42
2-4-23- فرهنگ اسلامی و بهرهوری.. 42
2-4-24- راهکارهای صیانت از فرهنگ اسلامی. 43
2-5- بخش چهارم: عوامل مؤثر بر تقویت فرهنگ اسلامی. 45
این مطلب را هم بخوانید :
2-5-1- تعهد کاری.. 45
2-5-2- انواع تعهد کاری در دیدگاه چلبی با توجه بهنظام های چهارگانه پارسونز. 46
2-5-3- مؤلفههای تعهد کاری.. 47
2-5-4- اخلاق و اخلاق کاری.. 50
2-5-5- تمایز اخلاق اسلامی و غیر آن. 52
2-5-6- فلسفه اخلاق اسلامی از منظر شهید مطهری:رفیعی و همکاران. 53
2-5-7- مؤلفههای اخلاق اسلامی. 54
2-5-8- اصول اخلاقی از دیدگاه سازمانی. 58
2-5-9- موانع پذیرش اصول اخلاقی در سازمان. 58
2-5-10- رفاه و آسایش… 60
2-5-11- مؤلفههای رفاه و آسایش… 60
2-5-12- مردمداری در کار 64
2-5-13- مؤلفههای مردمداری.. 65
2-5-14- معیارهای مردمداری در مدیریت اسلامی. 66
2-5-15- مؤلفههای بهبود مستمر. 67
2-5-16- نظریههای اساسی یادگیری.. 71
2-5-17- انگیزه معنوی کار 71
2-5-18- مؤلفههای انگیزه معنوی در کار 72
2-5-19- پیشینه تحقیق. 73
2-5-20- خلاصه فصل دوم. 74
فصل سوم. 76
3-1- مقدمه: 77
3-2- روش تحقیق. 77
3-3- قلمرو تحقیق. 77
3-3-1- قلمرو موضوعی:. 77
3-3-2- قلمرو مکانی:. 77
3-3-3- قلمرو زمانی: 78
3-4- جامعه آماری.. 78
3-5- نمونه و روش نمونهگیری.. 78
3-6- ابزار و روش گردآوری اطلاعات و دادهها 79
3-6-1- مطالعات کتابخانهای.. 79
3-6-2- تحقیقات میدانی. 79
3-7- پرسشنامه. 79
3-8- روایایی پرسشنامه. 83
3-9- پایایی پرسشنامه. 84
3-10- روش تجزیهوتحلیل دادهها 86
3-11- ابزار تجزیهوتحلیل دادهها 86
3-12- خلاصه فصل سوم. 86
فصل چهارم. 87
4-1- مقدمه. 88
4-2- بخش اول: تجزیهوتحلیل دادههای جمعیت شناختی. 88
4-2-1- توزیع پاسخ دهنگان بر پایه سن. 88
4-2-2- توزیع پاسخ دهنگان بر پایه جنسیت.. 89
4-2-3- توزیع پاسخ دهنگان بر پایه تحصیلات.. 90
4-2-4- توزیع پاسخ دهنگان بر پایه سابقه کار 90
4-3- بخش دوم: تجزیهوتحلیل آماری سؤالات تحقیق. 91
4-3-1- مصاحبه خبرگی. 91
4-3-2- تحلیل توصیفی. 93
4-3-3- تحلیل استنباطی. 93
فصل پنجم. 113
5-1- مقدمه. 114
5-2- خلاصه یافتههای تحقیق. 114
5-3- نتیجه گیری و تحلیل یافته های تحقیق. 115
5-3-1- نتایج حاصل از آمار توصیفی. 115
5-3-2- نتیجهگیری و تحلیل یافتههای سوال اول تحقیق. 115
5-3-3- نتیجهگیری و تحلیل یافتههای سوال دوم. 115
5-4- پیشنهادات مبتنی بر نتایج. 116
5-5- پیشنهادات برای محققین آینده 117
5-6- محدودیتها 117
5-7- خلاصه فصل. 117
8 پیوست …………………………………………………………………………………………………………………………………………135
فهرست جدولها
| عنوان جدول 2‑1تعاریف و سیر تکاملی اخلاق. 51 3‑1- طیف لیکرت.. 82 3‑2- سوالات پرسش نامه. 82 3‑3- شاخص ها و عامل های مدل پیشنهادی تحقیق. 83 3‑4- بررسی پایایی پرسش نامه. 87 4‑1- توزیع پاسخ دهنگان بر پایه سن. 90 4‑2- توزیع پاسخ دهنگان بر پایه جنسیت.. 91 4‑3- توزیع پاسخ دهنگان بر پایه تحصیلات.. 92 4‑4- توزیع پاسخ دهنگان بر پایه سابقه کار 93 جدول 4‑5- مصاحبه خبرگی. 94 جدول 4‑6- نتایج میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر داده های پژوهش… 95 جدول 4‑7- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با خود کنترلی. 96 جدول 4‑8- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به خودکنترلی. 96 جدول 4‑9- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با مسئولیت پذیری.. 97 جدول 4‑10- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به مسئولیت پذیری.. 97 جدول 4‑11- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با تکریم ارباب رجوع. 98 جدول 4‑12- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به تکریم ارباب رجوع. 98 جدول 4‑13- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با محیط کار مناسب.. 99 جدول 4‑14- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به محیط کار مناسب.. 99 جدول 4‑15- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با امنیت شغلی 99 جدول 4‑16- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به امنیت شغلی. 100 جدول 4‑17- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با حقوق و دستمزد. 100 جدول 4‑18- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به حقوق و دستمزد. 101 جدول 4‑19- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با تعادل بین کار و زندگی. 101 جدول 4‑20- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به تعادل بین کار و زندگی. 102 جدول 4‑21- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با عدالت.. 102 جدول 4‑22- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به عدالت.. 103 جدول 4‑23- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با وفاداری.. 103 جدول 4‑24- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به وفاداری.. 103 جدول 4‑25- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با اعتماد به نفس… 104 جدول 4‑26- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به اعتماد به نفس… 104 جدول 4‑27- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با یادگیری.. 105 جدول 4‑28- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به یادگیری.. 105 جدول 4‑29- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با مشورت.. 106 جدول 4‑30- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به مشورت.. 106 جدول 4‑31- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با اندیشه ورزی.. 106 جدول 4‑32- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به اندیشه ورزی.. 107 جدول 4‑33- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با کار گروهی. 107 جدول 4‑34- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به کار گروهی. 108 جدول 4‑35- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با ارزشمندی کار 108 جدول 4‑36- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به ارزشمندی کار 109 جدول 4‑37- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با خلاقیت.. 109 جدول 4‑38- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به خلاقیت.. 109 جدول 4‑39- شاخص های آمار توصیفی پاسخگویان در ارتباط با خلوص نیت.. 110 جدول 4‑40- آزمون تک نمونه ای برای مقایسه میانگین مربوط به خلوص نیت.. 110 جدول 4‑41- نتایج رتبه بندی آزمون فریدمن برای شاخص تعهد کاری.. 111 جدول 4‑42- نتایج معناداری آزمون فریدمن برای شاخص تعهدکاری.. 111 جدول 4‑43- نتایج رتبه بندی آزمون فریدمن برای شاخص اخلاق کاری.. 112 جدول 4‑44- نتایج معناداری آزمون فریدمن برای شاخص اخلاق کاری.. 112 جدول 4‑45- نتایج رتبه بندی آزمون فریدمن برای شاخص انگیزه در کار 113 جدول 4‑46- نتایج معناداری آزمون فریدمن برای شاخص انگیزه در کار 113 جدول 4‑47- نتایج رتبه بندی آزمون فریدمن برای شاخص بهبود مستمر. 113 جدول 4‑48- نتایج معناداری آزمون فریدمن برای شاخص بهبود مستمر. 114 جدول 4‑49- نتایج رتبه بندی آزمون فریدمن برای شاخص رفاه و آسایش… 114 جدول 4‑50- نتایج معناداری آزمون فریدمن برای شاخص رفاه و آسایش… 114 جدول 4‑51- نتایج رتبه بندی آزمون فریدمن برای شاخص مردم گرایی. 115 جدول 4‑52- نتایج معناداری آزمون فریدمن برای شاخص مردم گرایی. 115
| صفحه |
|
|
فهرست شکلها و نمودارها
| عنوان شکل شکل 1‑1مدل مفهومی…………………………………………………………………………………………………..8 شکل 2‑1- موانع پذیرش اصول اخلاقی در سازمان.……………………………………………………………60 شکل 2‑2- استراتژی ها و فرایندهای حقوق و دستمزد……………………………………………………….63 شکل 2‑3- اثر عوامل کاری و غیر کاری بر کیفیفت زندگی……………………………………………………………..65 فهرست نمودارها 4‑1- توزیع پاسخ دهنگان بر پایه سن……………………………………………………………………………………………..91 4‑2- توزیع پاسخ دهنگان بر پایه جنسیت………………………………………………………………………………………92 4‑3- توزیع پاسخ دهنگان بر پایه تحصیلات……………………………………………………………………………………93 4‑4- توزیع پاسخ دهنگان بر پایه سابقه کار…………………………………………………………………………………….94
| صفحه | ||
|
| |||
در تعریفی، فرهنگ محضر هویتساز جوامع و مظهر حیات عقلایی آنهاست و کلیتی است که از ترکیب خصوصیات و نمادها به وجود آمده و در هر جامعه پدید میآید. هسته مرکزی این کلیت و این حیات عقلایی، نگرش خاص موجود در هر جامعه دربارهی انسان و حقوق بنیادین اوست.( سلیمی، 1379)
به بیان بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، بیشک بالاترین و والاترین عنصری که در موجودیت هر جامعه دخالت اساسی دارد، فرهنگ آن جامعه است. فرهنگ هر جامعه، هویت و موجودیت آن جامعه را تشکیل میدهد. (بابایی،1384)
اگر تعریفی از فرهنگ را شیوهی زندگی بر خواسته از اندیشه ( عقل نظری) و نظام ارزشی ( عقل عملی) بدانیم، آنگاه فرهنگ اسلامی را میتوان اینگونه تعریف کرد: ” شیوه زندگی برخاسته از اندیشه توحیدی و نظام ارزشی اسلام”. فرد متعلق به فرهنگ اسلامی کسی خواهد بود که برخوردار از یک اندیشه توحیدی میباشد و بایدونبایدهای زندگیاش را در شئون فردی و اجتماعی مستند به قرآن و سنت پیامبر اسلام (ص) و ائمه معصوم و الگوی زندگیاش سیره نبوی (ص) و علوی(ع) و روش زیستن عترت(ع) باشد از سویی فرهنگ اسلامی در تعامل بافرهنگ کهن ایران، زایشهایی شگفتانگیز، فراوردههایی ارزشمند و آفرینشهایی خلاق و زیبا را به وجود آورده است. . (رشید پور و نادری نیا، 1389)
بههرحال فرهنگ اسلامی از دیرباز در بین دیگر فرهنگها جلوهای خاص و شکوهمند داشته است. تعامل فرهنگ و اسلام، موجب خلق زیباییهای ارزشمندی شده و برای ما ایرانیان افتخارآفرین است. شاخصهای این فرهنگ را میتوان در منابع اصیل آن جستجو کرد. قرآن کریم و عترت دو یادگار ماندگار اسلام را خلاقانه منعکس مینماید. (رشید پور و نادری نیا، 1389)
سازمانی را که هدف آن، اسلامی و دینی باشد و ارکان آن را نیروهای مو من و متعهد تشکیل بدهند و ارزشها نیز در اولویت باشند، سازمان اسلامی گویند. سازمانی که میتواند در ارتقای فرهنگ اسلامی از طریق ارائه الگویی توأمان از علم و دین، دمیدن روحیه تعهد و الزام اجتماعی در میان کارکنان برای بهرهمندی از معرفت و افزایش مسئولیتپذیری بهسوی ارزشهای اسلامی و ارتقای فرهنگ اسلامی آنان تأثیر داشته باشد (احمدی و همکاران، 1391)
در این تحقیق، فرهنگسازمانی بهعنوان” نظام اعتقادات و باورهای اساسی، ارزشها و الگوهای اساسی رفتاری که عموماً افراد و گروههای سازمان پایبند آن بوده و در طی زمان نیز توسعهیافتهاند” تعریف میشود بنابراین در این پایاننامه، محقق درصدد است با ارائه الگوی فرهنگسازمانی برآمده از ارزشهای اسلامی، گامی هرچند اندک درراه تولید علم و کاربردی کردن دانش مدیریت، در نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران بردارد. ( عسگری وزیری و همکاران، 1391)
بحث و گفتگو درباره عوامل گسترش و تکامل فرهنگ اسلامی پیچیده و نیازمند بررسیهای همهجانبه است ( بیات و خسروی،1389). در عصر رقابت و تغییر، بهرهگیری از نیروی انسانی متعهد و کارآمد بهعنوان یک مزیت رقابتی منحصربهفرد برای هر سازمان مطرح است. از سوی دیگر چالشهای ناشی از روابط افراد در سازمان همواره عملکرد و فعالیتهای کاری را مورد تهدید قرار میدهد. در این شرایط مفاهیمی چون فرهنگ بهعنوان یکی از مؤلفههای اصلی و کلان سازمان، اثر مستقیمی بر ارتقاء فعالیتهای سازمان دارد. در کنار آن فرهنگ غنی اسلام با مفاهیم ناب خود، سهم فراوانی بر شکلگیری و پالایش رفتارهای افراد دارد. ( رضایی و سبزیکاران، 1391)
این نگرش در حالی وجود دارد که دین مبین اسلام در فضای جامعه و فرهنگ اجتماعی کشور، تأثیر فراوانی دارد. جامعه نیز تحت این تأثیر خود را ملزم به رعایت ارزشها، آداب و اصول اخلاق اسلامی میدانند. فرهنگ غنی و اصیل اسلامی مکارم اخلاق بوده و توصیههای فراوانی برای اصلاح و بهبود رفتار انسان دارد. از سوی دیگر، با توجه به اینکه خود فرهنگسازمانی، تحت تأثیر فرهنگ اسلامی میباشد، بنابراین افراد و کارکنان تحت تأثیر فرهنگ اسلامی، آن را در قالب نگرشها و رفتارهای خود به درون سازمان میآورند (رضایی و سبزیکاران، 1391)
در حال حاضر در کشور ما متولیان فرهنگی متفاوت و بسیاری وجود دارند که هدف اصلی همه آنها تعمیق و گسترش فرهنگ اسلامی است. بهعنوانمثال میتوان به مراکز ذیل اشاره کرد: شورای انقلاب فرهنگی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان تبلیغات اسلامی، بسیج و پایگاههای مقاومت مساجد، نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها و در درون دانشگاهها میتوان به کانونهای قرآنی و هیآت های دانشجویی و گروه معارف دانشگاه نام برد. در زمینه فرهنگ اسلامی، نکات ذیل قابلذکر است:
نوآوری تحقیق این بوده است که بر خلاف تحقیقات پیشین، در این تحقیق هم به بعد داخلی و هم به بعد محیطی دانشگاه توجه شده است و عوامل موجود در این دو بعد به عوامل پیش برنده و بازدارنده تفکیک شده است.
کلید واژه: دانشگاه کارآفرین، عوامل پیش برنده، عوامل بازدارنده.
عنوان صفحه
فهرست مطالب ………………………………………………………………………………………………………..ه
فهرست جدول ها……………………………………………………………………………………………………ی
فهرست نمودارها……………………………………………………………………………………………………..ل
فهرست شکل ها………………………………………………………………………………………………………م
فصل اول: کلیات تحقیق………………………………………………………………………………………………..1
1-1. مقدمه …………………………………………………………………………………………………………….2
1-2. بیان مسأله………………………………………………………………………………………………………..2
1-3. ضرورت و اهمیت انجام پژوهش…………………………………………………………………………5
1-3-1. ضرورت تحقیق نظری……………………………………………………………………………….5
1-3-2. ضرورت تحقیق کاربردی……………………………………………………………………………6
1-4. اهداف تحقیق…………………………………………………………………………………………………..7
1-4-1. هدف اصلی از انجام تحقیق………………………………………………………………………..7
1-4-2. اهداف فرعی از انجام تحقیق……………………………………………………………………….7
1-5. سؤالات تحقیق………………………………………………………………………………………………….8
1-6. تعریف عملیاتی متغیرهای تحقیق…………………………………………………………………………8
1-7. چارچوب نظری تحقیق……………………………………………………………………………………10
1-7-1. مروری بر دانشگاه کارآفرین………………………………………………………………………..10
1-7-2. دیدگاه ها و نگرش ها در ارتباط با دانشگاه کارآفرین……………………………………..12
1-7-3. عوامل پیش برنده و بازدارنده……………………………………………………………………..13
1-8. مدل مفهومی تحقیق………………………………………………………………………………………..15
1-9. جامعه آماری تحقیق………………………………………………………………………………………..16
1-10. نمونه آماری تحقیق و روش نمونه گیری………………………………………………………….16
1-11. ابزارهای تحقیق…………………………………………………………………………………………….17
1-12. شیوه انجام تحقیق…………………………………………………………………………………………17
1-13. شیوه تحلیل داده ها………………………………………………………………………………………..18
1-14. قلمرو تحقیق………………………………………………………………………………………………..18
1-14-1. قلمرو موضوعی پژوهش…………………………………………………………………………18
1-14-2. قلمرو زمانی انجام پژوهش……………………………………………………………………..18
1-14-3. قلمرو مکانی پژوهش……………………………………………………………………………..18
1-15. نوآوری پژوهش …………………………………………………………………………………………..19
فصل دوم: مطالعات نظری……………………………………………………………………………………………20
2-1. مقدمه……………………………………………………………………………………………………………21
2-2. مروری بر دانشگاه کارآفرین………………………………………………………………………………22
2-3. دیدگاه ها و نگرش ها در ارتباط با دانشگاه کارآفرین…………………………………………….25
2-4. الگوها، چارچوب ها و مدل های دانشگاه کارآفرین………………………………………………32
این مطلب را هم بخوانید :
2-4-1. مدل کلارک……………………………………………………………………………………………35
2-4-2. مدل اسپورن……………………………………………………………………………………………36
2-4-3. مدل اتزکویتز و همکاران…………………………………………………………………………..38
2-4-4. مدل کربی………………………………………………………………………………………………40
2-4-5. مدل گوررو و همکاران…………………………………………………………………………….41
2-4-6. چارچوب او شی و همکاران………………………………………………………………………54
2-4-7. چارچوب گیب و سایرین………………………………………………………………………….58
2-4-8. چارچوب فیلپات و سایرین………………………………………………………………………..60
2-4-9. چارچوب نیلس و ورلی…………………………………………………………………………….63
2-4-10. مدل مفهومی گوررو و اوربانو…………………………………………………………………..65
2-4-11. چارچوب سیستمی سلام زاده و سایرین……………………………………………………..72
2-4-12. چارچوب صوره و همکاران…………………………………………………………………….75
2-4-13. مدل مفهومی پویا سلام زاده و همکاران……………………………………………………..78
2-5. عوامل پیش برنده و بازدارنده…………………………………………………………………………….81
2-6. پیشینه تحقیق………………………………………………………………………………………………….89
2-6-1 پیشینه تحقیق در خارج کشور…………………………………………………………………….89
2-6-2 پیشینه تحقیق در داخل کشور……………………………………………………………………101
2-7. جدول مقایسه ای سابقه تحقیق………………………………………………………………………..110
2-8.. جمع بندی …………………………………………………………………………………………………119
فصل سوم: روش شناسی تحقیق (متدولوژی)………………………………………………………………..123
3-1. مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………124
3-2. روش تحقیق………………………………………………………………………………………………..124
3-3. روش تحلیل…………………………………………………………………………………………………126
3-4. جامعه آماری، حجم نمونه، روش نمونه گیری……………………………………………………127
3-4-1. جامعه آماری………………………………………………………………………………………..128
3-4-2. حجم نمونه………………………………………………………………………………………….128
3-4-3. روش نمونه گیری…………………………………………………………………………………129
3-5. روش های جمع آوری اطلاعات……………………………………………………………………..130
3-6. روایی و پایایی تحقیق…………………………………………………………………………………….133
3-7. مراحل انجام تحقیق………………………………………………………………………………………..135
3-8. روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات…………………………………………………………………136
3-8-1 تحلیل عاملی …………………………………………………………………………………….137
3-8-1-1 تحلیل عاملی اکتشافی……………………………………………………………137
3-8-1-2 تحلیل عاملی تأییدی……………………………………………………………..137
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق………………………………………………………………139
4-1. مقدمه…………………………………………………………………………………………………………..140
4-2. ویژگی های جمعیت شناختی نمونه های آماری………………………………………………………140
4-2-1. وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر میزان تحصیلات……………………………………….141
4-2-2. وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر میزان سابقه………………………………………………142
4-2-3. وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر رتبه………………………………………………………..143
4-2-4. وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر سن…………………………………………………………144
4-2-5. وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر جنسیت…………………………………………………..146
4-2-6. وضعیت افراد پاسخ دهنده از نظر تأهل………………………………………………………147
4-3. بررسی سؤالات با استفاده از تحلیل عاملی ……………………………………………………….148
4-3-1 سؤال اول: عوامل پیش برنده در توسعه دانشگاههای ایران به سمت دانشگاه کارآفرین
کدامند؟……………………………………………………………………………………………………………..151
4-3-2 سؤال دوم: عوامل بازدارنده در توسعه دانشگاههای ایران به سمت دانشگاه کارآفرین
کدامند؟………………………………………………………………………………………………………………158
4-5. آزمون فریدمن……………………………………………………………………………………………..164
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات…………………………………………………………………………..169
5-1. مقدمه………………………………………………………………………………………………………….170
5-2. خلاصه تحقیق و نتیجه گیری………………………………………………………………………….171
5-3. پیشنهادات……………………………………………………………………………………………………….179
5-3-1. پیشنهادات برای تحقیقات آتی…………………………………………………………………..179
5-3-2. پیشنهادات اجرایی و کاربردی…………………………………………………………………….180
5-4. محدودیت های تحقیق…………………………………………………………………………………..181
فهرست منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………………….182
منابع فارسی………………………………………………………………………………………………………..182
منابع انگلیسی……………………………………………………………………………………………………….183
پیوست ها……………………………………………………………………………………………………………….193
پیوست الف. پرسشنامه………………………………………………………………………………………….193
فهرست جدول ها
عنوان صفحه
جدول 2-1. قضایای پژوهشی اسپورن بمنظور رسیدن به یک تئوری تطبیق برای دانشگاه ها…..37
جدول 2-2. ساختارهای نو ظهور و مکانیزم های توسعه…………………………………………………39
جدول 2-3. اجزاء مدل گوررو و همکاران……………………………………………………………………..42
جدول 2-4. خلاصه مطالعات گوررو و همکاران…………………………………………………………….44
جدول 2-5. جمع بندی نتایج مطالعات تجربی انجام گرفته………………………………………………..48
جدول 2-6. چارچوب مفهومی دانشگاه کارآفرین……………………………………………………………64
جدول 2-7. مدل های نظری دانشگاه کارآفرین……………………………………………………………….66
جدول 2-8. شاخص های کارت امتیاز دانشگاه کارآفرین اسپانیا…………………………………………69
جدول 2-9. سازه های اصلی دانشگاه کارآفرین………………………………………………………………71
جدول 2-10. چارچوب مفهومی دانشگاه کارآفرین………………………………………………………….76
جدول 2-11. ادبیات تحقیق مربوط به دانشگاه کارآفرین و عوامل شناسایی شده آن ها……………82
جدول 2-12. تسهیل کننده ها و موانع……………………………………………………………………………87
جدول 2-13. تعاریف دانشگاه کارآفرین…………………………………………………………………………93
جدول 2-14. جدول مقایسه ای سابقه تحقیق خارج از کشور…………………………………………..111
جدول 2-15. جدول مقایسه ای سابقه تحقیق داخل کشور………………………………………………114
جدول 3-1 مؤلفه ها و زیرمؤلفه های پرسشنامه تحقیق…………………………………………………..131
جدول 3-2 مقدار آلفای کرونباخ مؤلفه های کلی پرسشنامه…………………………………………….135
جدول 4-1. میزان تحصیلات پاسخ دهندگان………………………………………………………………….141
جدول 4-2. سابقه خدمت پاسخ دهندگان……………………………………………………………………..142
جدول 4-3. رتبه علمی پاسخ دهندگان…………………………………………………………………………143
جدول 4-4. وضعیت سنی پاسخ دهندگان……………………………………………………………………..145
جدول 4-5. جنسیت پاسخ دهندگان…………………………………………………………………………….146
جدول 4-6. وضعیت تأهل پاسخ دهندگان……………………………………………………………………147
جدول 4-7 یافته های شاخص KMO و آزمون بارتلت ……………………………………………….150
جدول 4-8. تحلیل عاملی عوامل پیش برنده………………………………………………………………….151
جدول 4-9. تحلیل عاملی عوامل بازدارنده……………………………………………………………………158
جدول 4-10. آزمون فریدمن بر روی عوامل تأثیرگذار در شکل گیری دانشگاه کارآفرین……….165
جدول 4-11. آزمون فریدمن بر روی عوامل پیش برنده داخلی و محیطی مؤثر در شکل گیری دانشگاه کارآفرین……………………………………………………………………………………………………..166
جدول 4-12. آزمون فریدمن بر روی عوامل بازدارنده داخلی و محیطی مؤثر در شکل گیری دانشگاه کارآفرین……………………………………………………………………………………………………..167
فهرست نمودارها
عنوان صفحه
نمودار 4-1. میزان تحصیلات پاسخ دهندگان………………………………………………………………….142
نمودار 4-2. سابقه خدمت پاسخ دهندگان………………………………………………………………………143
نمودار 4-3. رتبه علمی پاسخ دهندگان………………………………………………………………………….144
نمودار 4-4. وضعیت سنی پاسخ دهندگان……………………………………………………………………..145
نمودار 4-5. جنسیت پاسخ دهندگان……………………………………………………………………………..146
نمودار 4-6. وضعیت تأهل پاسخ دهندگان…………………………………………………………………….147
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل 1-1. مدل مفهومی تحقیق……………………………………………………………………………………….15
شکل 2-1. مدل گوررو و همکاران………………………………………………………………………………….43
شکل 2-2. چارچوب اوشی و همکاران…………………………………………………………………………….57
شکل 2-3. چارچوب گیب و همکاران……………………………………………………………………………..59
شکل 2-4. چارچوب فیلپات و همکاران…………………………………………………………………………..62
شکل 2-5. مدل دانشگاه کارآفرین……………………………………………………………………………………68
شکل 2-6. چارچوب مفهومی دانشگاه کارآفرین………………………………………………………………..74
شکل 2-7. مدل مفهومی دانشگاه کارآفرین……………………………………………………………………….79
شکل 3-1. مراحل انجام تحقیق………………………………………………………………………………………136
| فصل اول کلیات تحقیق |
1-1 مقدمه
در این فصل خلاصه ای از تحقیق صورت پذیرفته در مراحل مختلف آورده شده است. در ابتدا مسأله اصلی تحقیق بیان گردیده و به ضرورت انجام این تحقیق اشاره شده است. در ادامه نیز سؤال ها و فرضیه های اصلی تحقیق، گزاره های تحقیق، چارچوب نظری تحقیق، چگونگی انجام تحقیق و روش های تجزیه و تحلیل اطلاعات به طور مختصر شرح داده شده اند. در انتهای فصل نیز به نوآوری پژوهش اشاره شده است.
از نظر برخی از اقتصاددانان و صاحبنظران و دانشمندان مدیریت، موتور محرک و رشد اقتصاد یک جامعه، کارآفرینان هستند که در محیطی رقابتی و در شرایط عدم تعادل (و نه تعادل ایستا) جامعه را به حرکت در می آورند و توسعه می بخشند. کارآفرین با شناخت صحیح از فرصتها و استفاده از سرمایه های راکد امکاناتی را فراهم کرده و با سازماندهی و مدیریت مناسب منابع، ایده خویش را عملی می کند و علاوه بر آن نقش مهمی در تولید و اشتغال مولد دارد .به دلیل نقش و جایگاه ویژه کارآفرینان در روند توسعه و رشد اقتصادی و نیز تحولات اجتماعی، بسیاری از دولتها در کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه تلاش می کنند با حداکثر امکانات و بهره برداری از دستاوردهای تحقیقاتی، شمار هرچه بیشتری از جامعه را که دارای ویژگی های کارآفرینی هستند به آموزش در جهت کارآفرینی و فعالیتهای کارآفرینانه تشویق و هدایت کنند. کارآفرینان با مهارتی که در تشخیص فرصتها و موقعیتها و ایجاد حرکت در جهت توسعه این موقعیتها دارند، پیشگامان حقیقی تغییر در اقتصاد و تحولات اجتماعی محسوب می شوند.
در سطح جهان، نظام علم اغلب کشورها، در پاسخگویی به نیازهای فزایندۀ اجتماعی و اقتصادی به دانش و فناوری، در حال تغییر و تحول هستند. نظریه دانشگاه کارآفرین یکی از مدل های مطرح شده برای تبیین چهرۀ جدید و متحول شدۀ دانشگاه ها است که از ویژگی های مهم آن تعامل گسترده تر دانشگاه ها با جامعه است. کارآفرینی موتور محرک اقتصادی کشورهای پیشرفته و درحال توسعه است. از اینرو در دنیای رقابتی امروز و مبتنی بر دانائی، توجه به کارآفرینی یکی از دغدغه های مهم نهادها و مراکز مختلف ازجمله دانشگاه ها در سراسر دنیا است. بطوریکه با تغییر و تحول در قوانین و مقررات و نیازهای بازار کار با هدف دستیابی به اقتصاد پیشرفته، نظام های آموزش عالی نیز تلاش کردند با ایجاد تغییراتی در برنامه های خود، با توسعه ی اقتصادی و بازار کار هماهنگ شوند و با اجرای طرح کارآفرینی در دانشگاه ها، دانشجویانی تربیت نمایند که قادر باشند پس از دانش آموختگی، شغل جدیدی همراه با نوآوری و خلاقیت ایجاد کنند. این تحولات مقدمه شکل گیری محتوایی دانشگاه های آینده در جهان، تحت عنوان دانشگاه کارآفرین شده است. دانشگاه کارآفرین، دانشگاهی است که نه تنها در پاسخگویی به نیازها و انتظارات متنوع محیط خود موفق است، بلکه برنامه ها و فرآیند های عملیاتی آن برای اشاعه فرهنگ کارآفرینی و تربیت و پرورش کارآفرینان مورد بازنگری و اصلاح قرار گرفته است.
دانشگاه کارآفرین در پی انقلاب دوم دانشگاهی پا به عرصه وجود گذاشت، یعنی زمانی که پس از انقلاب نخست، دانشگاه ها از فلسفه آموزش صرف، به آموزش و پژوهش روی آورده و ناگهان با مسائل کارآفرینی در عرصه دانشگاه ها مواجه شدند. با این انقلاب مؤسسات و نهادهای گوناگونی پا به عرصه وجود گذاشتند. اما همچنان نقش محوری دانشگاه کارآفرین برجسته و هویدا بود. با توجه به این که به طور معمول کشورهای در حال توسعه دولت بر دانشگاه کنترل جدی دارد، خروجی های تحقیقات و اختراعات دانشگاهی از پایه ضعیفی برخوردار است زیرا انگیزه های فردی تأمین نمی شود و دیوان سالاری، مانع از پویایی لازم می شود. بنابراین نقش دانشگاه کارآفرین می تواند خلأهای موجود را کاهش داده و نتایج بهتری را برای جامعه به ارمغان آورد. این موضوع در کشورهای در حال توسعه از اهمیت بالایی برخوردار است و دانشگاهها باید با فوریت و ضرورت بیشتری نقش کارآفرینی را در فرآیند توسعه منظور کنند و ضعف های موجود را بهبود بخشند.
در این میان، اندیشمندان متعددی به این مقوله پرداخته و تعاریف، نظریات و الگوهای مختلفی ارائه نموده اند. اما هنوز تعریفی جامع و دربرگیرنده برای این پدیده ارائه نشده است. شواهد این امر را می توان در تعبیر زیبای اندیشمندان این حوزه یافت. برای مثال، روترمیل و همکاران[1] (2007)، ادبیات این حوزه را تکه تکه[2] شده و گوررو و اوربانو[3] (2010) آن را جنینی خواندند. پس لزوم انجام تحقیقی دربرگیرنده و جامع در این مورد احساس می گردد. از طرفی شناسایی عوامل پیش برنده وبازدارنده در توسعه دانشگاه کارآفرین می تواند فرآیند شکل گیری و توسعه دانشگاه ها را در راستای کارآفرینانه شدن هدایت کند.
شایان ذکر است که شناسایی عوامل مؤثر در شکل گیری و توسعه دانشگاه کارآفرین از مشارکت های اساسی این تحقیق بوده و محقق می کوشد تا به این سؤال پاسخ دهد که عوامل پیش برنده و بازدارنده در شکل گیری دانشگاههای کارآفرین در ایران چه چیزهایی هستند؟ و دانشگاههای مورد مطالعه چه تفاوتهایی از نظر این عوامل با یکدیگر دارند؟
شناسایی عوامل پیش برنده و بازدارنده در شکل گیری دانشگاه کارآفرین، می تواند به علاقه مندان حوزه دانشگاه کارآفرین کمک کند تا عوامل مختلف را سنجیده و سناریوهای مناسبی برای آینده و نزدیک تر شدن به این نسل از دانشگاه ها انتخاب کنند و برای پژوهشگران این حوزه نیز حائز اهمیت خواهد بود، زیرا راه را برای تحقیقات آتی باز خواهد کرد و زمینه شناخت بیشتر را فراهم خواهد کرد.
شناسایی، اولویت بندی و ارزیابی عوامل پیش برنده و بازدارنده در شکل گیری دانشگاه کارآفرین در دانشگاههای ایران
در این تحقیق متغیرهایی از پیشینه تحقیق مرتبط با موضوع استخراج شده است و سپس از طریق طراحی پرسشنامه و توزیع بین نمونه آماری، میزان اهمیت هر کدام سنجیده شده است.
دانشگاه کارآفرین[7]: نسل سوم دانشگاه ها (اتزکویتز، 2003) یعنی دانشگاه کارآفرین، دانشگاهی پویاست که در مقابل تقاضاهای داخلی و خارجی، ساختار خود را تغییر می دهد (کلارک، 2003). این دانشگاه دارای پنج رکن اساسی است : هسته هدایتگر تقویت شده[8]، یک محیط پیرامونی توسعه ای بسط یافته[9]، یک پایه مالی متنوع[10]، یک فرهنگ کارآفرینانه یکپارچه[11]، و یک هسته آکادمیک با انگیزه[12] (کلارک، 1998).
عوامل پیش برنده: عواملی که ایجاد تغییرات سازمانی را تسهیل نموده و وجود آن ها در سازمان باعث گرایش افراد به پذیرش سریع تغییرات و تحولات می گردد.
عوامل بازدارنده: عواملی که باعث جلوگیری در ایجاد تغییرات در درون سازمان می شوند.
با امتنان بیکران از مساعدتهای بی شائبه جناب آقای دکتر حقیقی که همواره راهنما و راهگشای اینجانب بودهاند.
با احترام و قدردانی از زحمات جناب آقای دکتر حسنقلیپورکه در تمام مراحل تدوین این رساله با مشاوره هایشان مرا یاری نمودند.
از جناب آقای دکتر شریفی که با نظرات راهگشایشان مرا یاری نمودند،صمیمانه تشکر و قدردانی مینمایم.
و در نهایت از جناب آقای مهندس نیکزاد که مشوق و حامی من دراین راه بودند صمیمانه تشکر مینمایم و با سپاس ویژه از عوامل مجموعه پاکت.
فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه 2
1- تشریح و بیان موضوع 3
2- ضرورت و اهمیت تحقیق 3
3- اهداف تحقیق 4
4- فرضیه های تحقیق 5
فرضیه اصلی 5
5- انجام پژوهش 5
روش پژوهش 5
روشهای جمعآوری اطلاعات 5
6- قلمرو تحقیق 6
الف) قلمرو زمانی 6
ب) قلمرو مکانی 6
ج) قلمرو موضوعی 6
7- تعریف واژهها و اصطلاحات تخصصی 6
استراتژی 6
تبلیغات 7
آمیخته بازاریابی 7
فصل دوم
ادبیات موضوع
2- 1- تعریف استراتژی 9
2-2-1- نظریه پردازان مدیریت استراتژیک 9
2-2-1-1- نظریه فرد دیوید 9
2-2-1-2- نظریه هنری مینتزبرگ 10
2-2-1-3- مایکل پورتر 11
2-2-2- مدلهای برنامه استراتژیک 11
2-2-3- نمونه هایی از اهداف بازاریابی 13
2-2- 4- نمونه هایی از استراتژی های بازاریابی 14
2-2-5- نمونه هایی از اهداف تبلیغات 14
2-2-6 – نمونه هایی از استراتژی های تبلیغاتی 14
2-2-7 – نمونه هایی از برنامه های اجرایی در تبلیغات 14
2-2-8 – نمودار چرخه عمر محصول (PLC) 16
2-2-9- استراتژی های بازاریابی محصول 19
2-2-9-1- استراتژی های مرحله ورود به بازار 19
2-2-9-1-1- استراتژی پیش گامی 19
2-2-9-1-2- استراتژی پیرو 19
2-2-9-2- استراتژی های مرحله رشد 20
2-2-9-2-1- به منظور حفظ سهم بازار 21
2-2-9-2-2- به منظور افزایش سهم بازار 22
2-2-9-3- استراتژی های مرحله بلوغ 23
2-2-9-3-1- حفظ مزیت رقابتی (بقا) 23
2-2-9-3-2- افزایش حجم فروش 23
2-2-9-4- استراتژیهای مرحله ثبات و افول 24
2-2-10- استراتژی بازارهای انحصاری 27
2-2-10-1- عوامل مؤثر در شکل گیری انحصار 27
2-3- تبلیغات 30
2-3-1- مقدمه 30
2-3-2- تاریخچه تبلیغات بازرگانی 30
2-3- 3- پیشینه تبلیغ در ایران 32
2-3-4- تعریف تبلیغات 32
این مطلب را هم بخوانید :
2-3-5- اهداف تبلیغات تجاری 33
2-3- 6- شبیهسازی منحنی عمر تبلیغات 38
2-3-7- آمیخته بازاریابی 39
2-2-8- ابزار ترفیع و ترویج 39
2-3-8-1- تبلیغات تجاری 40
2-3-8-2- پیشبرد فروش 40
2-3-8-3- روابط عمومی 40
2-3-8-4- فروشندگی شخصی 40
2-3-8-5- بازاریابی مستقیم 40
2-3-9- انواع تبلیغات 40
2-3-10- ابزارهای تبلیغ 41
2-3-10-1- انواع ابزارهای تبلیغ 42
2-3-11- مزایای تبلیغات 43
2-3-12- معایب تبلیغات 44
2-3-13- آسیب شناسی تبلیغات بازرگانی از دید تولید کنندگان 44
2-3-13- مدلهای بررسی اثربخشی تبلیغات 45
1- تکنیک آیدا 45
2- سلسله مراتب اسنادی 46
3- سلسله مراتب با درگیری پایین 46
4- مدل لاویج و استینر 46
5- مدل داگمار 48
6- مدل احتمال پیچیدگی 49
7- مدل پذیرش ابداع 50
8- مدل آگاهی- آزمون- تقویت- ترغیب 51
9- مدل درک- تجربه- حافظه 51
فنون تبلیغات 53
2-3-14- تکنیک های اجرایی تبلیغ 53
2-3- 15- روشهای تبلیغات وتعیین ترکیب فعالیتها 55
2-3-16- علامت تجاری 56
2-3-17- بسته بندی 56
2-3-18- حربه های فروش 57
2-3-19- کیفیت محصول و ارائه خدمات به مشتریان 58
2-4- پیشینه تحقیق 61
جمع بندی کلی 65
آشنایی با پاکت 66
فصل سوم
روششناسی تحقیق
3-1- مقدمه 69
3-2- روش تحقیق 69
3-2-1- تحقیق کاربردی 69
3-2-2- تحقیق توصیفی 69
3-3- جامعه آماری 70
3-4- نمونه آماری و روش محاسبه حجم نمونه 71
3-5- پرسشنامه 72
3-6-ویژگی های فنی ابزارهای گردآوری داده ها 73
3-6-1- روایی پرسشنامه 74
3-6-2- پایایی پرسشنامه 74
3-7- روش گردآوری داده ها 76
3-8- روش تجزیه و تحلیل داده ها 76
3-9- تحلیل عاملی تأئیدی 77
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل
4-1- مقدمه 79
4-2- توصیف ویژگی های جمعیت شناختی اعضای نمونه 79
4-2-1- جنسیت 80
4-2-2- سن 81
4-2-3- سطح تحصیلات 82
4-2- 4- سابقه استفاده 83
4-2- 5- شغل 84
4-2- 6- منطقه سکونت 85
4-3- آمار استنباطی 86
4-3-1- آزمون نرمال بودن متغیرهای پژوهش 86
4-3- ارزیابی بخش اندازهگیری مدل 87
4-3-1- تحلیل عاملی تاییدی شاخصهای متغیر کیفیت 88
4-3-2- تحلیل عاملی تاییدی شاخص های متغیر توزیع و برندینگ 92
4-3-3- تحلیل عاملی تاییدی شاخص های متغیرهای بسته بندی، قیمت و اطلاع رسانی 94
4-3-4- بررسی سوالات تحقیق 96
4-3-5- تحلیل تکمیلی 101
4-4- رابطه بین متغیرهای کیفیت و قیمت با عوامل جمعیت شناختی 108
4-4-1- رابطه کیفیت با عوامل جمعیت شناختی 109
4-4-2- رابطه قیمت با عوامل جمعیت شناختی 110
فصل پنجم
تفسیر و نتیجهگیری
5-1- خلاصه بحث 112
5-2 نوآوری تحقیق 113
5-3- پیشنهادها 114
5-4- محدودیتها 115
5-5- پیشنهادهایی برای تحقیقات آتی 116
منابع و ماخذ 117
منابع 118
ضمیمه 122
فرم نظر سنجی محصولات 123
جدول 2-1 شمای کلی تقسیمبندی استراتژیهای بازاریابی محصول 18
جدول 2-2 مراحل دوره عمر کالا و مشخصات 26
جدول2-3 مراحل دوره عمر کالا و واکنشهای متفاوت 27
جدول2-4 ارائه خدمات به مشتریان و متمایز بودن 60
جدول 3-1ترکیب سئوالات پرسشنامه 73
جدول 3-2 میزان آلفای کرونباخ 75
جدول 4 -1- توزیع فراوانی مربوط به جنسیت پاسخ دهندگان 80
جدول 4 -2- توزیع فراوانی مربوط به سن پاسخ دهندگان 81
جدول 4 -3- توزیع فراوانی مربوط به سطح تحصیلات پاسخ دهندگان 82
جدول 4-4- توزیع فراوانی مربوط به سابقه استفاده پاسخ دهندگان 83
جدول 4 -5- توزیع فراوانی مربوط به شغل پاسخ دهندگان 84
جدول 4 -6- توزیع فراوانی مربوط به منطقه سکونت پاسخ دهندگان 85
جدول4-7 – آزمون کولموگروف- اسمیرنوف برای متغیر های تحقیق 87
جدول 4-8- نتایج آزمون t تک نمونهای اهمیت عوامل مذکور از دید مشتریان 97
جدول 4-9- نتایج آزمون t تک نمونهای رضایت عوامل مذکور از دید مشتریان 98
جدول 4- 10- نتایج آزمون t تک نمونهای اهمیت عوامل مذکور از دید خبرگان 99
جدول 4- 11- نتایج آزمون t تک نمونهای رضایت عوامل مذکور از دید خبرگان 100
جدول 4-12- آزمون A N O VA اثر جنسیت 102
جدول 4-13- آزمون A N O VA اثر سن 103
جدول 4-14- آزمون A N O VA اثر شغل 104
جدول 4-15-آزمون A N O VA اثر تحصیلات 105
جدول 4-16- آزمون A N O VA اثر سابقه استفاده 106
جدول 4-17-آزمون A N O VA اثر منطقه سکونت 107
جدول 4-18- خروجی ضریب همبستگی بین کیفیت با عوامل جمعیت شناختی 109
جدول 4-19- خروجی ضریب همبستگی بین قیمت با عوامل جمعیت شناختی 110
شکل 2-1 نمودار چرخه عمر محصول 17
شکل2-2 الگوی M5 34
شکل2-3 استراتژی انتخاب رسانه، گام به گام 37
شکل2-4 مراحل مدل آیدا 45
شکل 2-5 مراحل مدل سلسله مراتب اسنادی 46
شکل 2-6 مراحل مدل سلسله مراتب با درگیری پایین 46
شکل 2-7مراحل مدل لاویج و استینر 47
شکل2-8 مراحل مدل داگمار 48
شکل 2-9 مراحل مدل ELM 50
شکل2-10 مراحل مدل پذیرش ابداع 51
شکل 2-11 مراحل مدل ATR N 51
شکل 2-12 مدل درک، تجربه، حافظه 52
شکل4-1- مدل تحلیل عاملی تاییدی متغیر اهمیت کیفیت (تخمین استاندارد) 88
شکل 4-2- مدل تحلیل عاملی تاییدی شاخصهای اهمیت کیفیت (معناداری ضرایب) 89
شکل 4-3- مدل تحلیل عاملی تاییدی شاخص های ضرورت کیفیت (تخمین استاندارد) 90
شکل 4-4- مدل تحلیل عاملی تاییدی شاخص های ضرورت کیفیت (معناداری ضرایب) 91
شکل 4-5- مدل تحلیل عاملی تاییدی متغیر توزیع و برندینگ (تخمین استاندارد) 92
شکل 4-6 – مدل تحلیل عاملی تاییدی متغیر توزیع و برندینگ (معناداری ضرایب) 93
شکل 4-7- مدل تحلیل عاملی تاییدی متغیرهای بسته بندی، قیمت و اطلاع رسانی (تخمین استاندارد) 94
شکل 4-8 – مدل تحلیل عاملی تاییدی متغیرهای بسته بندی، قیمت و اطلاع رسانی (معناداری ضرایب) 95
نمودار 4- 1- نمودارمیله ای مربوط به فراوانی جنسیت پاسخ دهندگان 80
نمودار 4-2- نمودارمیله ای مربوط به فراوانی سن پاسخ دهندگان 81
نمودار 4 -3- نمودارمیله ای مربوط به فراوانی سطح تحصیلات پاسخ دهندگان 83
نمودار4-4- نمودار میله ای مربوط به فراوانی سابقه استفاده پاسخ دهندگان 83
نمودار4-5- نمودار میله ای مربوط به فراوانی شغل پاسخ دهندگان 84
ورود به جامعه صنعتی بازار که شکلگیری آن به تدریج پس از انقلاب صنعتی در کشورهای غربی آغاز شد و در نیمه قرن بیستم با وضوح بیشتری در کشورهای پیشرفته صنعتی به چشم میخورد، دگرگونیهای گسترده ای را در زمینههای گوناگون پدید آورده است. شکل تکامل یافته جامعه صنعتی بازار، جامعه مصرف کننده است. این جامعه امکان برگزیدن کالا و فرآوردههای مورد پسند خریداران را برای آنان فراهم میکند.
از اینجا بود که پیوند میان تبلیغات و بازاریابی و بازارسازی آغاز شد و اینک نیاز متقابل صنعت تبلیغات و تولید و بازرگانی در کشورها به امری بدیهی و گریزناپذیر تبدیل شده است.به عبارت دیگر، فعالیتهای تبلیغاتی و هزینههای مرتبط با آن برای تسهیل فروش و به امید افزایش آن انجام میشود.این فعالیتها در واقع نوعی سرمایهگذاری است که کارفرمایان و صاحبان بنگاههای اقتصادی به برگشت هزینه آن امیدوارند. تبلیغات مؤثر ابزاری برای شهرت و اعتبار است و به مدیران کمک میکند تا سریعتر به اهداف خود برسند و یک پل ارتباطی بین خود و مشتری ایجاد نمایند.
تبلیغات در واقع زیر مجموعهای از مبحث تبلیغ و ترویج فروش است که در p4 یعنی محصول، قیمت و مکان در بحث بازاریابی قرار میگیرند. به عنوان یک استراتژی ترویجی، تبلیغات یکی از مهم ترین ابزارهای آگاه سازی مشتری از وجود یک کالا و تأثیرگذاری بر ذهنیت یک مشتری بالقوه جهت انتخاب یک محصول به شمار میرود.برخی معتقدند که تبلیغات اتفاقی است که از اقتصاد آزاد منتج شده است یا پدیده مضری است که مصرفکنندگان به دلیل آزادی بیان مجبور به تحمل آن هستند. ولیکن واقعیت کاملاً متفاوت است. تبلیغات یک نیروی حیاتی بسیار مهم است، چرا که 1) تبلیغات یک وسیله عمده در رقابت بین شرکت هاست.2) تبلیغات نخستین وسیلهای است که بنگاهها از طریق آن محصولات جدید خود را به اطلاع مصرف کنندگان میرسانند.3) تبلیغات حامی اعظم رسانهها در سایر کشورها هستند.4) تبلیغات یک صنعت عظیم است(Tellis, 2004).
هدف هر تبلیغ تغییر دادن میزان آگاهی، نوع برداشت و ترجیحات مصرف کننده یا مخاطب می باشد و استراتژی تبلیغ چگونگی دستیابی به این هدف را بیان میکند.استراتژی تبلیغات از تحقیقات دقیق در مورد انواع مخاطبین و بویژه مخاطبین هدف، منافع و ارزشهای محصول یا موضوع مورد نظر، مناسب بودن نوع رسانه و ویژگیهای پیام تبلیغاتی پدید میآید.استراتژی تبلیغات باعث میشود تا تبلیغات مسیر خود را بدرستی طی کند.
انسان موجودی است که برای زیستن و ماندگاری نیازمند رویارویی با محیط است و برای رفع نیازهای خود در گذر از تاریخ به روشهای گوناگونی با محدودیتها در چالش بوده است. توجه به نیاز مشتریان و شناسایی نوع رفتار مصرف کننده و شیوه فروش کالاها و گسترش بازارهای موجود، علم نوپایی را بنام بازاریابی به گستره دانش بشری معرفی کرده است. بازاریابی بر خلاف دید برخی از مردم فقط به معنی کوششهای بریده و کوتاه مدت برای فروش کالاهای فروش نرفته یا پس مانده نیست. بازاریابی یک فعالیت انسانی و اجتماعی است که از مرحله شناسایی نیاز مصرف کنندگان تا هنگام توزیع و رساندن کالای تولید شده به دست مصرف کننده نهایی ادامه مییابد. در این راستا علم بازاریابی نقش مهم و شایستهای را به عهده میگیرد. بازاریابی عبارت است از فعالیتهای نیروی انسانی که از راه تبادل فرآیندها به سمت تامین نیازها و خواستهها هدایت شود. هدف تولیدکنندگان افزایش فروش و در نتیجه رسیدن به سود بیشتر است که این خود موجب میشود تا تولید کننده بتواند در بخشهایی از بازار ابتکار عمل را بدست گرفته سهم بازار خود را نگه دارد. هدف مصرف کننده یا خریدار رسیدن به خشنودی از مبادله است. بنابراین یک ارتباط دوسویه بین این دو گروه مهم تولیدکننده و مصرف کننده برقرار بوده و این ارتباط قابل بررسی و تفکر میباشد.
بنابراین پژوهشگران بازاریابی برای برآورده نمودن نیازهای مصرف کنندگان بایستی رفتارمصرف کننده و واکنشهای آنها را در قبال عوامل اثر گذار بر فرآیند خرید به خوبی تمیز داده و در این راستا برنامهریزی نمایند.
تبلیغات به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای آمیخته بازاریابی میتواند نقش بسیار مهمی در سیاستها و استراتژیهای بازاریابی شرکت از قبیل ارتباط با مشتریان، اصلاح و تغییر ذهنیت مشتریان نسبت به شرکت ایفا کند(روستا وهمکاران،1387).
با توجه به اینکه صنعت موادغذایی سهم قابل توجهی از درآمد خانوادهها را در ایران به خود اختصاص میدهد و در شرایط کنونی شاید تنها صنعتی است که در آن رقابت بصورت کامل وجود دارد و در ایننوع صنایع،تبلیغات نقش بسیار مهمی را ایفا میکند و ما هر روز شاهد پخش انواع آگهیهای تجاری و روشهای گوناگون معرفی کالا در شبکههای تلویزیونی، رادیو، روزنامهها و مجلههای عمومی و تخصصی هستیم، بنابراین در قالب این موضوع سعی شده است تا اثربخشی تبلیغات در این صنعت مهم سنجیده شود و برای این موضوع سعی میشود به طور تخصصی به فرآیند حل مساله مصرف کنندگان توجه شود.
با توجه به رشد تکنولوژی و تولید انبوه کالا، برنامهریزی برای موفقیت در بازار یکی از حساسترین و مهمترین مباحث تجاری محسوب میشود. شرایط رقابتی بازار اهمیت این موضوع را بیشتر برجسته کرده است، بنابراین توجه به تبلیغات به عنوان یکی از ارکان بازاریابی بسیار مهم جلوه میکند.امروزه همبستگی تبلیغات و بازاریابی با دانشهایی مانند ادبیات، موسیقی، گرافیک، عکاسی و نقاشی بیانگر این نکته است که برای موفق بودن تبلیغ در مورد کالاها عوامل اثرگذار زیادی نقش بازی میکنند. مدیران بازاریابی باید به این سوالات جواب دهند که چه کالایی، با چه قیمتی تولید و در چه مکانی عرضه شود، و با چه شیوه تبلیغاتی به اطلاع مصرف کنندگان برسد. بدیهی است که این عوامل قابل کنترل مدیریت بازاریابی با توجه به شرایط محیطی(سیاسی، اقتصادی، بازرگانی، فرهنگی و غیره)که بر فعالیتهای بنگاه اقتصادی تأثیر دارند امکانات موسسه مشخص میگردند. در نتیجه مدیران بازاریابی با توجه به نیاز مصرف کنندگان و منابع سازمان باید کالا یا خدمات مورد نیاز مصرف کنندگان را تهیه و عرضه نمایند.
با توجه به اینکه زمینه اصلی فعالیت بازاریابان ذهن مصرف کنندگان میباشد بنابراین برای افزایش فروش بنگاهها، مدیران بازاریابی باید تفکر و باورهای رایج در مورد یک کالا را به سوی هدف مورد نظر