دانشگاه آزاد اسلامی
پایان نامه هنر
عنوان :
بررسی تأثیر هنر سفالگری، روی خلاقیت دانش آموزان ابتدایی
مقدمه
کودک به عنوان منبع خلاقیت، بازآفرینی و منبع اساسی سرزندگی به شمار میرود. بیشتر خلاقیتها به ویژه در زمینه هنرها، جانشینی برای بازی کودکی و ادامه آن است. جایی که کودک ابراز وجود می کند. در مجموع کودک یگانه منبع خلاقیت، سرگرمی، تولید و یگانه منبع نوسازی زندگی است.
تخیل و خیالپردازی در دنیای کودک به گونهها و اشکال مختلف صورت میگیرد. چنان که گاه زندگی کودکان بین واقعیت و خیال نوسان دارد. تخیل با گذشت سن کودک نیز تغییراتی می کند. ذهن موقع تخیل روابط تازهای ایجاد می کند. در واقع تخیل پایه خلاقیت ذهنی به شمار میرود.
یکی از مهمترین و اساسیترین ویژگیهای انسان که موجب تمایز و برتری وی از دیگر موجودات میشود، اندیشهی خلاق است. قابلیتی که میتوان آن را در تمامی ابعاد زندگی انسان مشاهده کرد. در سالهای اخیر هم در مراکز پژوهشی و هم در محافل تربیتی مفهوم آفرینندگی و ویژگیهای آفریننده بیشتر مورد بحث و بررسی قرار میگیرد. بیتردید پرورش خلاقیت یکی از مهمترین هدفهای آموزش و پرورش به شمار میرود. شایان ذکر است که خلاقیت، قابلیتی است که در همگان وجود دارد اما نیازمند پرورش و تقویت میباشد.
پژوهش حاضر نیز با هدف رسیدن به این نکته و این که هنر سفالگری به چه میزان می تواند در خلاقیت مؤثر باشد، شکل گرفت.
برای شروع، ابتدا به بررسی موضوع پرداخته شد و کار با بیان مسئله و اهمیت و ضرورت موضوع مورد پژوهش مطرح گردید. با طرح بیان مسئله و اهمیت موضوع در فصل اول و همچنین پیشینه تحقیق و تعاریفی از تحقیق، در واقع یک چهارچوب کلی برای رسیدن به اهداف این پژوهش در نظر گرفته شد.
فصل دوم به مروری بر ادبیات تحقیق در دو بخش مبانی خلاقیت و سفالگری به عنوان راهکاری بر خلاقیت اختصاص یافت. در بخش اول تعاریف و نظریه های مختلفی که از خلاقیت وجود دارد بیان شد، سپس به بحث خلاقیت هنری به عنوان موضوعی که مورد نظر اکثر هنرمندان است پرداخته شد، علاوه بر عوامل فوق، اجزاء خلاقیت، رابطه هوش با خلاقیت، امکان آموزش و اکتسابی بودن آن، نیز بیان گردید. در بخش دوم، به معرفی هنر سفالگری به عنوان راهکاری بر خلاقیت پرداخته میشود. همچنین به بیان شاخصهها و قابلیتهای موجود در گِل برای کار کودک و ارتباط روانی که گِل می تواند با دانش آموز بر قرار کند، پرداخته میشود.
مطلب دیگر :
متن پایان نامه : اجرای عین تعهد
فصل چهارم به تجزیه و تحلیل داده ها اختصاص یافت و کار وارد مرحله آماری گردید، به این صورت که داده هایی که در مراحل آزمونهای مختلف از دانش آموزان به دست آمد به کمک نرم افزار spss مورد بررسی و تحلیل قرار گرفت و به توصیف داده ها پرداخته شد.
فصل پنجم اختصاص به پروژه عملی یافت. در این بخش سعی برآن شد که با طراحی و ساخت فضایی خلاقانه برای کودکان در ایجاد خلاقیت به آنان کمک کرده و همچنین تأکید بر این امر شود که محیط در خلاقیت مؤثر است.
در فصل ششم، به بحث و نتیجه گیری از فرضیه های تحقیق و همچنین پیشنهادهای مطرح شده در این باب و بیان محدودیتهای پژوهش اختصاص یافت تا خواننده بتواند به درک جامعی از این پژوهش دست یابد.
استعداد، مسألهایی موروثی است. مهم این است که با استعداد خود چه می کنید.
مارتین ریت
۱-۱-بیان مسئله
خلاقیت واژهای است که این روزها بسیار مورد توجه اندیشمندان علوم رفتاری و هنری است. بسیاری از والدین در پی یافتن راههایی هستند که خلاقیت کودکشان را بارور و شکوفا سازند. نکته مهم پیش از رسیدن به این هدف یعنی رشد خلاقیت، داشتن اطلاعات جامع از کودکان و تحلیل آن است. چون کار با کودک برای بسیاری از افراد جامعه امری ساده و پیش پا افتاده به نظر میرسد. برای ایجاد تفکر خلاق در کودک، باید، مربی خلاق باشد، تا بتواند از وسایل و ابزار به درستی استفاده نماید. میتوان با داشتن کمترین ابزار، بیشترین بهره آموزشی را برد. یکی از این ابزارها و وسایل که می تواند راه رسیدن به ایجاد خلاقیت را در کودکان بهبود بخشد، هنر سفالگری است. از آنجا که گِل از مواد موجود در طبیعت میباشد و خلاقیت هم به صورت فطری در همه انسانها وجود دارد پس لازمه آن ایجاد بستری مناسب جهت شکوفایی هر چه بیشتر خلاقیت دانشآموز است.
بررسیها نشان می دهند که مطالعات صورت گرفته در زمینه خلاقیت، اغلب در حوزه روانشناسی و تکنیکهای پرورش خلاقیت بوده و در مورد تأثیرات هنر، به خصوص هنر سفالگری بر خلاقیت کودکان و دانش آموزان پژوهشی صورت نگرفته یا کمتر صورت گرفته است و نیاز به تحقیق بیشتر در این حیطه احساس میشود.
۱-۲- پیشینه تحقیق
در باب موضوع تأثیر هنر سفالگری بر میزان خلاقیت دانش آموزان مقطع ابتدایی، به صورت مستقیم تحقیق یا پژوهشی یافت نشد، اما عناوینی از کتابها و پایان نامه ها و مقالات که در ارتباط با موضوع خلاقیت و خلاقیت هنری بود پیدا شد که بدین شرح است؛ کتاب”ماهیت خلاقیت و شیوه های پرورش آن ” اثر افضل السادات حسینی، کتاب “پرورش خلاقیت در کودکان” اثر ترزا آمابیل[۱] (ترجمه حسن قاسم زاده)، همینطور کتاب “هنر، علم، خلاقیت”اثر جورج اف نلر(ترجمه سید علی اصغر مسدد)، همچنین دو مقاله با عناوین “تأثیر هنر بر خلاقیت کودکان و نوجوانان در آینده” توسط سحر اصلانی و همینطور “توصیف محدودیتها و روشهای ایجاد خلاقیت” توسط جلیل باباپور یافت شد. تحقیقات انجام یافته در مورد خلاقیت شاید به قبل از دهه ۱۹۵۰ برسد. تعداد اندکی از افراد موفق شدند، راه را برای تحقیقات تجربی وایجاد برنامه هایی جهت پرورش استعدادهای خلاق هموار سازند. در خلال سالهای دهه پنجاه، فعالیتهایی مربوط به کارهای خلاق، افزایش چشمگیری یافت. آمابیل در ۱۹۷۹، همبستگی مثبت بین انگیزش و خلاقیت را در نمونه مورد بررسی خود گزارش می کند(حجتی،۱۰:۱۳۷۵). از سایر محققانی که در زمینه خلاقیت فعالیت داشته اند و میتوان به نظرات آنان استناد کرد میتوان به گیلفورد[۲] و تورنس[۳] نیز اشاره داشت.
از کسانی که در زمینه خلاقیت هنری کتاب و مقاله داشته اند، میتوان به تسلیمی(۱۳۸۵) اشاره نمود که معتقداست؛ خلاقیت هنری را میتوان در تمامی ابعاد و نگرشهای مختلف انسان باز شناخت، همچنین آنا اولیوریوفراری[۴](۱۳۷۳) نیز معتقد است خلاقیت یک طریق بودن است، او معتقد است خلاقیت هنری نیز یک آفرینش علمی است.