فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: طرح تحقیق
مقدمه 2
بیان مساله 3
ضرورت و اهمیت تحقیق 5
اهداف تحقیق 6
هدف کلی 6
اهداف اختصاصی 6
فرضیه های تحقیق 7
فرض کلی تحقیق 7
فرضیه های اختصاصی 7
پیش فرض ها 7
محدوده تحقیق 8
محدودیت های تحقیق 8
تعریف اصطلاحات و واژه ها 8
تمرین رکاب زدن 9
تمرین انسدادی 9
عملکرد هوازی 10
عملکرد بی هوازی 10
دانشجویان مرد فعال 12
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیق
مقدمه 12
مبانی نظری 12
عوامل فیزیولوژیک تاثیرگذار بر عملکرد هوازی 12
حداکثر اکسیژن مصرفی 12
درصد حداکثر اکسیژن مصرفی 13
عوامل تعیین کننده حداکثر اکسیژن مصرفی 13
ظرفیت انتشار ریوی 13
حداکثر برون ده قلبی 14
ظرفیت حمل اکسیژن در خون 16
شیب انتشار محیطی 17
سطوح آنزیم های میتوکندریایی 17
چگالی مویرگی 17
کارایی حرکتی 18
آستانه بی هوازی 19
عوامل فیزیولوژیکی تاثیر گذار بر عملکرد بی هوازی 24
انقباض عضلانی 23
فعالیت آنزیم ها 24
نوع فیبر عضلانی 25
فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک 25
اکسیژن ناکافی 25
دفع لاکتات 24
تمرینات تداومی 26
تمرینات تداومی هوازی 29
تمرینات تداومی هوازی کوتاه مدت 31
تمرینات تداومی هوازی بلند مدت 34
تمرین انسداد عروقی(کاآتسو) 35
ابزار انسداد عروقی 37
میزان فشار محدود کننده 38
سازو کار تمرینات انسدادی 39
پیشینه تحقیق 41
این مطلب را هم بخوانید :
فصل سوم: روش و طرح تحقیق
مقدمه 45
روش و طرح تحقیق 45
آزمودنی های تحقیق 46
متغیرهای تحقیق 47
متغیر مستقل 47
متغیرهای وابسته 47
ابزار جمع آوری داده ها 47
روش اجرایی 48
پروتکل تمرین 48
نحوهی تعیین Wmax و 49
روش تجزیه و تحلیل آماری 50
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل آماری
مقدمه 52
آمار توصیفی 52
آمار استنباطی 56
آزمون فرصیه ها 56
فرضیه اول 56
فرضیه دوم 57
فرضیه سوم 58
فرضیه چهارم 59
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
مقدمه 63
خلاصه تحقیق 63
بحث و بررسی 65
نتیجه گیری 72
پیشنهادات برای تحقیقات آینده 72
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول1-3 طرح تحقیق 45
جدول 2-3 مشخصات آزمودنیها 46
جدول 1-4 میانگین ضربان قلب دو گروه حین تمرین رکاب زدن(ضربه در دقیقه) 53
جدول 2-4 میانگین میزان درک سختی دو گروه حین تمرین رکاب زدن 53
جدول 3-4 میانگین وزن سه گروه(کیلوگرم) 54
جدول 4-4 میانگین حداکثر اکسیژن مصرفی(میلی لیتر بر کیلوگرم بر دقیقه) 54
جدول 5-4 میانگین توان حداکثر 54
جدول 6-4 میانگین اوج توان بی هوازی 55
جدول 7-4 میانگین توان بی هوازی 55
جدول 8-4 میانگین حداقل توان بی هوازی 55
جدول 9-4 آزمون تحلیل واریانس یک طرفه مربوط به حداکثر اکسیژن مصرفی 56
جدول 10-4 آزمون تحلیل واریانس یک سویه مربوط به زمان رسیدن به خستگی 57
جدول 11-4 آزمون تحلیل واریانس یک سویه مربوط به Wmax 58
جدول 12-4 نتایج تحلیل واریانس یک طرفه اوج توان بی هوازی 59
جدول 13- 4 نتایج تحلیل واریانس یک طرفه مربوط به میانگین توان بی هوازی 60
جدول 14-6 نتایج تحلیل واریانس یک طرفه مربوط به حداقل توان بی هوازی 61
فهرست اشکال و نمودارها
عنوان صفحه
تصویر 1-2 – برخی پاسخهای فیزیولوژیک بدن انسان و رت به تمرینات انسدادی 39
نمودار 1-4- میانگین میزان درک سختی دو گروه حین تمرین رکاب زدن در 12 جلسه 53
نمودار2-4- میانگین vo2max سه گروه قبل و 24 ساعت بعد از دوره تمرین 56
نمودار3-4- میانگین زمان رسیدن به خستگی سه گروه قبل و 24 ساعت بعد از دوره تمرین 57
نمودار4-4- میانگین Wmax سه گروه قبل و 24 ساعت بعد از دوره تمرین 58
نمودار 5-4- میانگین اوج توان بی هوازی سه گروه قبل و 24 ساعت بعد از دوره تمرین 59
نمودار6-4- میانگین توان بی هوازی سه گروه قبل و 24 ساعت بعد از دوره تمرین 60
نمودار7-4-میانگین حداقل توان بی هوازی سه گروه قبل و 24 ساعت بعد از دوره تمرین 61
فصل اول
طرح تحقیق
مقدمه
یکی ازمهمترین عوامل موفقیت در ورزش های استقامتی، استقامت قلبی تنفسی است و شاخصی است که میزان این نوع استقامت را نشان می دهد(1). آمادگی قلبی تنفسی صرف نظر از سن، جنس، نژاد و سطح آمادگی اولیه با تمرین های ورزشی افزایش می یابد. بر همین اساس مطابق با توصیه های انجمن قلب آمریکا هر فرد بزرگسال باید برای حفظ یا بهبود استقامت قلبی تنفسی، حداقل30 دقیقه فعالیت جسمانی با شدت متوسط، در اکثر روزهای هفته داشته باشد(2). به هر حال پیشرفت در استقامت قلبی تنفسی نیز وابسته به اصل افزایش باردرتمرین است. به منظور ایجاد افزایش بار، می توان مولفه های افزایش بار”شدت وحجم تمرین” را افزایش داد(2). اما برای افزایش مولفه های بارتمرین در افراد سالمند، بیماران(آرتروز،قلبی وتنفسی…) و حتی ورزشکاران در دوره نقاهت بعد ازعمل جراحی محدودیت هایی وجود دارد. با توجه به تحقیقات موجود به نظر می رسد ایجاد محدودیت(انسداد جزئی) درجریان خون عضله در حال تمرین فعالیت های کم شدت(تمرین انسدادی) سازگاری هایی با کیفیت وکمیت تمرین شدیدتر ایجاد می کند(3). در همین راستا درسال های اخیر تحقیقاتی به منظور تعیین نوع و مقدار اثرات تمرینات انسدادی صورت گرفته است. تمرینات انسدادی دارای قدمتی در حدود 40 سال می باشد و اصالت آن به کشور ژاپن بر می گردد، جایی که آن را با نام کاآتسو[1] می شناسند، در این نوع تمرین عضو مورد تمرین را از قسمت فوقانی بااستفاده از دستگاه کاآتسو و یا یک باند ارتجاعی می بندند وآن را تحت تمرینات ورزشی قرار می_ دهند این عمل سبب ایجاد یک حوضچه خونی موقت درعضو مورد تمرین شده و به سبب آن تجمع مواد متابولیکی بویژه اسید لاکتیک به طور موضعی در عضو افزایش می یابد. شرایط ایسکمی ایجاد شده بر اثر این وضعیت، پاسخ های هورمونی و سازگاریهای عضلانی را سبب می شود(4). به همین دلیل امروزه کلینیک هایی با استفاده از این روش تمرینی به منظور درمان و پیشگیری بیماری های ناشی ازکهولت سن در کشور ژاپن به فعالیت می پردازند. به هر حال تحقیقات صورت گرفته تا کنون بیشتر بر روی ترکیب تمرین مقاومتی همراه با انسداد تمرکز داشته و سازگاری های عضلانی مورد توجه قرار گرفته اند. لذا در این تحقیق سازگاری های قلبی عروقی و همچنین سازگاریهای بیهوازی در تمرین رکاب زدن همراه با انسداد عروق مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
بیان مساله
مطالعات نشان داده اند که تمرینات مقاومتی با بار تمرینی پایین تا متوسط همراه با انسداد عروقی، هایپرتروفی وقدرت عضله رابه مقدار قابل ملاحظه ای درمقایسه با تمرینات مقاومتی پرشدت افزایش می دهد(5). اگرچه مکانیزم های احتمالی را افزایش ترشح هورمون رشد به واسطه تجمع مواد متابولیکی از قبیل لاکتات و یون هیدروژن درعضله درحال فعالیت، عوامل رشد محیطی ومسیرهای سیگنالی درون سلولی و فراخوانی تارهای تندانقباض درشرایط هایپوکسی پیشنهاد کرده اند(6) اما سازوکار دقیق اینگونه تمرینات تاکنون به روشنی مشخص نشده است. از طرفی سازگاری های متابولیک ایجاد شده همچون افزایش درغلظت گلیکوژن عضله، که به نظر می رسد در نتیجه سازگاری با انتقال اکسیژن یا ایسکمی زودگذر میباشد، از دیگر ویژگی های تمرینات مقاومتی سبک همراه با انسداد عروق است. از اینرو افزایش غلظت گلیکوژن دراثر جریان خون مسدود شده ممکن است ظرفیت وتوان بی هوازی را افزایش دهد(7).
تمرین هوازی ظرفیت استقامتی را ازطریق افزایش آنزیم های اکسیداتیو، دانسیته مویرگی و افزایش ظرفیت گلیکوژن عضلات و افزایش حجم ضربه ای بهبود می بخشد(6). اگرچه تعداد تحقیقات صورت گرفته در زمینه همزمانی تمرینات هوازی به همراه انسداد عروقی اندک است، به نظر می رسد سازگاری های صورت گرفته در تمرینات استقامتی ممکن است، در تمرین استقامتی همراه با انسداد عروقی بواسطه ایجاد ایسکمی درعضله افزایش پیدا کند(6). ساندبرگ[2] نشان داد، چهار هفته تمرین استقامتی همراه با ایسکمی، که با فشار 50 میلی متر جیوه روی پا ایجاد شده بود، اوج اکسیژن مصرفی ومحتوای گلیکوژن عضلات را افزایش می دهد(5).تاکاشی[3] و همکاران نیز نشان دادند که تمرین رکاب زدن با شدت پایین همراه با انسداد باعث افزایش در هایپرتروفی و افزایش توان بی هوازی در آزمودنی ها گردید(8). همچنین پارک[4] و همکاران نشان دادند راه رفتن همراه با انسداد عروقی، بر روی نوارگردان باعث افزایش حجم ضربه ای و استقامت بی هوازی می گردد(9). از آنجاییکه میزان کار، جریان خون به عضله فعال و نوع ایسکمی بوجود آمده در حالت نشسته بر روی چرخ کار سنج با نوارگردان متفاوت است، در نتیجه احتمال دارد سازگاریهای بوجود آمده در مقایسه با تمرین روی نوارگردان نیز متفاوت باشد.
از آنجایی که تمرینات انسدادی باعث افزایش ظرفیت گلیکوژنی عضلات و دانسیته مویرگی می شود و با توجه به اینکه این عوامل بر عملکرد هوازی و بی هوازی تاثیرگذار هستند، تحقیق حاضر در نظر دارد به بررسی تاثیر فعالیت رکاب زدن همراه با انسداد عروق بر عملکرد هوازی وبی هوازی مردان سالم بپردازد .
ضرورت و اهمیت تحقیق
حفظ آمادگی جسمانی چه از بعد سلامت و چه از لحاظ حفظ و بهبود عملکرد ورزشی از اساسی ترین موضوعات علم تمرین به شمار می رود. تحقیقات گوناگونی پیرامون شدت و حجم تمرین به منظور افزایش عوامل آمادگی جسمانی انجام گرفته است. اما تحقیقات انجام شده بر روی چرخ کارسنج که همزمان به ارزیابی عوامل عملکردی هوازی و بی هوازی پرداخته باشد محدود میباشد و تحقیقات صورت گرفته درزمینه تمرینات همراه با انسداد بسیار اندک است. ازاینرو سوالی که مطرح می شود این است که درافرادی که تمایل و شرایط قرار گرفتن تحت فشارهای سنگین تمرین را ندارند مانند: سالمندان، افراد دارای بیماری های مفصلی، مبتلایان به بیماری های قلبی_ تنفسی و همینطور ورزشکارانی که تحت عمل جراحی بوده اند، چگونه می توان در حداقل شدت و حجم تمرین اصل افزایش بار را ایجاد نمود و در کوتاهترین زمان و با یک فشار تمرینی کم عملکرد هوازی و بی هوازی را افزایش داد؟
اخیرا تمریناتی طراحی شده است که از طریق ایجاد انسداد موضعی در عضلات فعال و با یک شدت کم برخی عملکردهای فیزیولوژیک را بهبود بخشیده اند و نشان دادند که این تمرینات در مدت زمان کوتاه 2 هفته و در شدت پائین 40 درصد ، استقامت قلبی-تنفسی را افزایش می دهد(9) در ضمن رشد عضلانی هم در شدت پایین20 درصد ازحداکثرقدرت همراه با انسداد جزئی عروق ایجاد میشود(3). از طرف دیگر بیماران در دوره بازتوانی بعد از عمل جراحی، بویژه آسیب های لیگامنت صلیبی قدامی، بیماران بازتوانی قلبی و افراد سالمند نیز می توانند از فواید این تمرینات انسدادی استفاده کنند(10). بنابراین تمرین انسدادی فواید منحصر به فردی در زمینه بالینی دارد، زیرا در شدتی متناسب با فعالیت های روزانه سازگاری های تمرینی مثبت ایجاد می کند(3). حتی بعضی از تحقیقات مشخص کرده اند که این نوع تمرین برای فضا نوردان در فضا نیز می تواند سودمند باشد(11). در مجموع، تمرین انسدادی با شدت پایین می تواند فواید بسیاری در داخل و خارج از محیط های بالینی داشته باشد. همینطور نشان داده شده است که تمرین انسدادی با شدت پایین برای ورزشکاران هم مفید است. در حقیقت ورزشکاران می توانند از تمرین انسدادی به عنوان یک دوره استراحت فعال درطول چرخه ی تمرینی استفاده کنند(11). از آنجایی که تا کنون بیشتر تحقیقات گذشته به اثرات تمرین انسدادی بر پاسخهای هورمونی و سازگاریهای عضلانی پرداختهاند و تاثیر این نوع تمرین بر روی اجرای هوازی و بیهوازی کمتر مورد توجه قرار گرفته است، لذا پژوهش حاضر بر آنست که اثرات تمرین تداومی رکاب زدن همراه با انسداد عروق را بر عملکرد هوازی و بیهوازی مورد بررسی قرار دهد.
اهداف تحقیق
هدف کلی
بررسی مقایسه تاثیر دوازده جلسه تمرین تداومی رکاب زدن همراه با دو فشار متفاوت انسداد موضعی عروق بر عملکرد هوازی و بی هوازی دانشجویان مرد فعال.
اهداف اختصاصی
1.مقایسه اثر دوازده جلسه تمرین تداومی رکاب زدن همراه با دو فشار متفاوت انسداد موضعی عروق بر حداکثر اکسیژن مصرفی.
2.مقایسه اثر دوازده جلسه تمرین تداومی رکاب زدن همراه با دو فشار متفاوت انسداد موضعی عروق بر مدت زمان رسیدن به خستگی.
1-3-ضرورت پژوهش…… 6
1-4-1- هدف کلی… 8
1-4-2- اهداف اختصاصی… 8
1-5- فرضیههای پژوهش…… 9
1-6- محدودیتهای پژوهش…… 10
1-6-1- محدودیت قابل کنترل… 10
1-6-2- محدودیتهای غیرقابل کنترل… 10
1-7- تعریف واژهها و اصلاحات…. 10
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش
2-1- مقدمه.. 14
2-2- مبانی نظری… 16
2-2-1- تعریف چاقی… 16
2-2-2- علل و عوامل چاقی کودکان… 17
2-2-3- عوارض ناشی از چاقی… 20
2-2-4- درمان چاقی… 22
2-2-5- چاقی در دختران و پسران… 24
2-2-6- چاقی در بزرگسالان… 25
2-2-7- ارتباط چاقی کودکان با بزرگسالان… 26
2-2-8- پیشگیری… 26
2-2-9- فعالیت بدنی در کودکان… 27
2-2-10- آمادگی هوازی… 30
2-3- ادبیات پیشینه پژوهش…… 31
2-3-1- مطالعات انجام شده در داخل کشور. 31
2-3-2- مطالعات انجام شده در خارج کشور. 36
2-4- جمع بندی… 40
فصل سوم: روش شناسی پژوهش
3-1- مقدمه.. 42
3-2- جامعه آماری… 42
3-2-1-نمونه آماری… 42
3-3-متغیرهای پژوهش…… 43
3-4- روش پژوهش…… 43
3-5- ابزارها و روشهای اندازهگیری… 44
3-5-1-اندازهگیری قد.. 44
3-5-2- اندازهگیری وزن… 45
3-5-4-اندازهگیری دور کمر. 47
3-5-5-دور لگن… 47
3-5-3- تعیین نسبت دور کمر به دور لگن… 48
3-5-6- اندازهگیری درصد چربی بدن در آزمودنیها 48
3-5-6-1-اندازهگیری ضخامت لایه چربی زیر پوستی سه سر بازو. 49
3-5-6-2- اندازهگیری ضخامت لایه چربی زیر پوستی ساق پا 49
3-5-7- تعیین BMI. 50
3-5-8- سن تقویمی… 50
3-5-9- سطح فعالیت بدنی… 50
3-5-10- آزمون YO-YO… 50
3-7- روش آماری… 51
فصل چهارم: یافتهها
4-1- مقدمه. 53
4-2- تجزیه و تحلیل دادهها 53
4-2- 1-اطلاعات و ویژگیهای توصیفی آزمودنیها 53
4-3- آزمون فرضیهها 64
4-3-1- فرضیه اول… 64
4-3- 2- فرضیه دوم.. 71
4-3-3- فرضیه سوم.. 83
فصل پنجم: خلاصه، بحث و نتیجهگیری
5-1- مقدمه. 96
5-2- خلاصه پژوهش…. 96
این مطلب را هم بخوانید :
5-3- بحث… 97
5-3-1- بررسی شیوع چاقی در دختران 7- 12 سال… 97
5-3-2- ارتباط بین سطح فعالیت بدنی و ردههای وزنی (لاغر، وزن نرمال، دارای اضافه وزن و چاق). 99
5-3-3- ارتباط بین ترکیب بدن با سطح فعالیت بدنی… 101
5-3-3- 1- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی… 101
5-3-3-2- ارتباط بین درصد چربی بدن با سطح فعالیت بدنی… 102
5-3-4- ارتباط بین سطح فعالیت بدنی و نسبت دور کمر به دور لگن… 104
5-3-5- ارتباط سن و سطح فعالیت بدنی… 107
5-3-6- ارتباط نسبت دور کمر به دور لگن با آزمون YO-YO… 108
5-3-7- ارتباط بین درصد چربی بدن با آزمون YO-YO… 109
5-3-8-ارتباط بین سن با آزمون YO-YO… 110
5-3-9- ارتباط بین BMI با آزمون YO-YO… 110
5-3-10- ارتباط بین وزن با آزمون YO-YO… 111
5-4- نتیجهگیری… 112
5-5- پیشنهادات پژوهشی… 113
5-5-1- پیشنهادات برخاسته از پژوهش…… 113
5-5-2- پیشنهاداتی برای مطالعه بیشتر. 113
منابع.. 114
فهرست جداول
عنوان……………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه
جدول 3-1- تعیین ردههای وزنی (لاغر،نرمال، دارای اضافه وزن و چاق) بر اساس BMI در دختران 7-12 سال.. 46
جدول 4-1- ویژگیهای عمومی آزمودنیها 53
جدول 4-2-میانگین متغیرهای مورد مطالعه (به صورت انحراف معیار± میانگین) 54
جدول 4-3- میانگین آزمون YO-YO و سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال.. 55
جدول 4-4- ردههای وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) و سطح فعالیت بدنی در دختران 7 سال.. 56
جدول 4-5- ردههای وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) و سطح فعالیت بدنی در دختران 8 سال.. 56
جدول 4-6- ردههای وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) و سطح فعالیت بدنی در دختران 9 سال.. 57
جدول 4-7- ردههای وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) و سطح فعالیت بدنی در دختران 10 سال.. 57
جدول 4-8- ردههای وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) و سطح فعالیت بدنی در دختران 11 سال.. 58
جدول 4-9- ردههای وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) و سطح فعالیت بدنی در دختران 12 سال.. 58
جدول 4-10- ارتباط بین ردههای وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 7 سال.. 65
جدول 4-11- ارتباط بین ردههای وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 8 سال.. 66
جدول 4-12- ارتباط بین ردههای وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 9 سال.. 67
جدول 4-8- ارتباط بین ردههای وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 10سال.. 68
جدول 4-9- ارتباط بین ردههای وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 11 سال.. 69
جدول 4-10- ارتباط بین ردههای وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 12 سال.. 70
فهرست اشکال
عنوان……………………………………………………………………………………………………………………………………… صفحه
شکل 1- نحوهی اندازهگیری قد (سانتیمتر) 44
شکل 2- نحوهی اندازهگیری وزن (کیلوگرم) 45
شکل 3- نحوهی اندازهگیری دور کمر (سانتیمتر) 47
شکل 4- نحوهی اندازهگیری دور لگن (سانتیمتر) 47
شکل 5- نحوهی اندازهگیری ضخامت لایه چربی زیر پوستی سه سر بازو. 49
شکل 6- نحوهی اندازهگیری ضخامت لایه چربی زیر پوستی ساق پا 49
شکل 7- نحوهی اجرای آزمون YO-YO… 51
فهرست نمودارها
عنوان………………………………………………………………………………………………………….. صفحه
نمودار 4-1– میانگین قد دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 59
نمودار 4-2- میانگین وزن دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 59
نمودار 4-3- میانگین BMI در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 60
نمودار 4-4- میانگین نسبت دور کمر به دور لگن در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 60
نمودار 4-5- میانگین درصد چربی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 61
نمودار 4-6- میانگین سطح فعالیت بدنی در دختران 7- 12 سال شهرستان جوانرود. 61
نمودار 4-7- میانگین آزمون YO-YO در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 62
نمودار 4-8- تعیین میزان لاغری، وزن نرمال، اضافه وزن و چاقی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود. 62
نمودار 4-9- نمودار قد، وزن، BMI و درصد چربی دختران 7-12 نسبت به 7 سالها 63
نمودار 4-10- ارتباط بین ردههای وزنی با سطح فعالیت بدنی در دختران 7 سال.. 65
نمودار 4-11- ارتباط بین ردههای وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 8 سال.. 66
نمودار 4-12- ارتباط بین ردههای وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 9 سال.. 67
نمودار 4-13- ارتباط بین ردههای وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 10 سال.. 68
نمودار 4-14- ارتباط بین ردههای وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 11 سال.. 69
نمودار 4-15- ارتباط بین ردههای وزنی و سطح فعالیت بدنی در دختران 12 سال.. 70
نمودار 4-16- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی در دختران 7 سال.. 71
نمودار 4-17- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی در دختران 8 سال.. 72
نمودار 4-18- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی در دختران 9 سال.. 73
نمودار 4-19- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی در دختران 10 سال.. 74
نمودار 4-20- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی در دختران 11 سال.. 75
نمودار 4-21- ارتباط بین BMI با سطح فعالیت بدنی در دختران 12 سال.. 76
نمودار 4-22- ارتباط بین درصد چربی با سطح فعالیت بدنی در دختران 7 سال.. 77
نمودار 4-23- ارتباط بین درصد چربی بدن با سطح فعالیت بدنی در دختران 8 سال.. 78
نمودار 4-24- ارتباط بین درصد چربی بدن با سطح فعالیت بدنی در دختران 9 سال.. 79
نمودار 4-25-ارتباط بین درصد چربی بدن با سطح فعالیت بدنی در دختران 10 سال.. 80
نمودار 4-26- ارتباط بین درصد چربی بدن با سطح فعالیت بدنی در دختران 11 سال.. 81
نمودار 4-27- ارتباط بین درصد چربی بدن با سطح فعالیت بدنی در دختران 12 سال.. 82
نمودار 4-28- رابطه بین نسبت دور کمر به دور لگن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7 سال.. 83
نمودار 4-29- ارتباط بین نسبت دور کمر به دور لگن با سطح فعالیت بدنی در دختران 8 سال.. 84
نمودار 4-30- ارتباط بین نسبت دور کمر به دور لگن و سطح فعالیت بدنی در دختران 9 سال.. 85
نمودار 4-31- ارتباط بین نسبت دور کمر به دور لگن و سطح فعالیت بدنی در دختران 10 سال.. 86
نمودار 4-32- ارتباط بین نسبت دور کمر به دور لگن و سطح فعالیت بدنی در دختران 11 سال.. 87
نمودار 4-33- ارتباط بین نسبت دور کمر به دور لگن و سطح فعالیت بدنی در دختران 12 سال.. 88
نمودار 4-34- ارتباط بین سن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال.. 89
نمودار 4-35- ارتباط بین آزمون YO-YO با نسبت دور کمر به دور لگن در دختران 7-12 سال.. 90
نمودار 4-36- ارتباط بین آزمون YO-YO با درصد چربی بدن در دختران 7-12 سال.. 91
نمودار 4-37- ارتباط بین آزمون YO-YO با سن در دختران 7-12 سال.. 92
نمودار 4-38- ارتباط بین آزمون YO-YO و BMI دختران 7-12 سال.. 93
نمودار 4-39- ارتباط بین آزمون YO-YO با وزن در دختران 7-12 سال.. 94
فصل اول
طرح پژوهش
1-1- مقدمه
امروزه، مردم سراسر جهان با مشکل چاقی مواجه هستند و چاقی در همه کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه شیوع یافته است. چاقی موجب بسیاری از بیماریها میشود و سلامت افراد با چاقی به مخاطره میافتد. مسئله دیگر که امروزه افراد چاق با آن مواجه هستند مشکل تناسب اندام است که چاقی را به یک معضل تبدیل کرده است. چاقی مختص به جنس خاصی نیست و افراد هر دو جنس و در تمامی سنین میتوانند چاق باشند. با توجه به اینکه، پیشگیری بهتر از درمان است؛ ضروری است که همه افراد، اعم از کودک، جوان، پیر، دختر و پسر از چاقی جلوگیری کنند. از آنجایی که چاقی دوران کودکی خود دلیلی برای چاقی بزرگسالی است، پس بهتر است میزان چاقی در کودکان را کنترل کرد.
عدم فعالیت بدنی و نیز عوامل محیطی و ژنتیکی نیز نقش مهمی در توسعه چاقی دارد. به طور کلی، افزایش بروز چاقی در سطح جهان ممکن است در نتیجه مشکلات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایجاد شود. از نگرانیهای خاص، افزایش چاقی در میان کودکان است که به افزایش مرگ و میر در میان بزرگسالان جوان منجر میشود و همچنین چاقی کودکان پیش بینی کننده قوی برای چاقی بزرگسالی است.
1-2- بیان مساله
بدیهی است شواهد روشنی وجود دارد که اضافه وزن و چاقی با طیف وسیعی از مشکلات بهداشتی در ارتباط است. نتایج بسیار رایج چاقی در دوران کودکی و نوجوانی با اختلال روانی- اجتماعی و انزوای اجتماعی همراه است. عوارض ارتوپدی در کودکان چاق به خوبی شناخته شده است. برای مثال کودکان چاق به طورگستردهای، پاهای صاف دارند که فشار استاتیک و دینامیک بر روی کف پا افزایش مییابد (1). عوارض کبدی ناشی از چاقی نیز ممکن است وجود داشته باشد، به خصوص استیتوهپاتوزیس[1] در غیر الکلیها، همچنین افزایش رفلکس معدهای – رودهای و اختلالات تخلیه در نتیجه فشار داخل شکمی به دلیل افزایش چربی شکمی و چاقی دلیل عمده سنگهای صفراوی در کودکان است، خفگی مانع خواب نیز از دیگر عوارض پیشروندهی شناخته شده چاقی در دوران کودکی است (1). چاقی در دنیای جدید را میتوان به عنوان یک سندرم تعریف کرد که شیوع آن صرف نظر از سن یا جنس در میان همه کشورها به طور مداوم در حال افزایش است. در حقیقت، چاقی یک بیماری چند عاملی است که در ایجاد آن هم عوامل ژنتیکی و هم عوامل محیطی از قبیل عوامل فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی، متابولیکی، روانی و اجتماعی دخالت دارد (2،3،4). یکی از عوامل ایجاد کننده چاقی انتقال ژن چاقی از والدین به فرزندان است (5). همچنین چاقی کودکان با شاخص توده بدن (BMI)[2] والدین مرتبط است و چاقی والدین پیش بینی کننده قوی برای چاقی کودکان است (6). عواملی دیگری که میتواند موجب چاقی شود، زندگی داخل رحمی و نوزادانی است. محیط زندگی نیز نقش مهمی در آمادگی ابتلا به چاقی در زندگی آینده دارد (7)؛ مثلا تک والدینی شدن با چاقی دوران کودکی در ارتباط است (8). این امر ممکن است با فاکتورهای روانی اجتماعی در ارتباط باشد، مثلا اختلال در عملکرد خانواده، اختلالات روانی مادر و غفلت والدین میتواند خطر ابتلا به چاقی در کودکان را افزایش دهد. شروع چاقی را میتوان با انواع عوامل از جمله مسائل مربوط به خانواده نسبت داد که موجب جهش در طی دوران رشد میشود (8). از مشخصههای چاقی، بیش از حد بودن چربی بدن است که بیشتر مواقع، اما نه همیشه، با افزایش وزن بدن همراه است و این زمانی رخ میدهد که BMI بالاتر از 30 واحد در بالغین باشد (7).
تاثیر قابل توجه اضافه وزن و چاقی بر سلامت جسمی و روانی شناخته شده است (9). اضافه وزن و چاقی، از عوامل خطرناک مستقل برای افزایش مرگ و میر در سراسر طول عمر هستند (10). چاقی یک عامل خطرناک برای بیماریهای قلبی و عروقی است. چاقی میتواند بسیاری از عوارض دیگر از جمله افزایش کلسترول و فشار خون را به همراه داشته باشد و این میتواند منجر به پیامدهای بهداشتی جدی شود (3). چاقی در سراسر جهان باعث نگرانی جدی بهداشت عمومی شده است (2) که با سرعت غیرقابل کنترلی در حال افزایش است (3). با توجه به گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)[3]، حدود 5/1 میلیارد نفر جوان بالای 20 سال در سراسر جهان اضافه وزن دارند (11). WHO پیش بینی کرد که در سال 2015 حدود 3/2 میلیارد بزرگسال اضافه وزن خواهند داشت و بیش از 700 میلیون نفر چاق خواهند بود (3). بروز چاقی ممکن است در هر سنی رخ دهد (12)؛ اما، چاقی در دوران کودکی یک مشکل جدی سلامت است و چاقی همه گیر در میان کودکان به میزان هشدار دهنده گسترش یافته است (10،13،14). در کشورهای مرفهتر چاقی فقط در میانسال شایع نیست؛ بلکه، به طور فزایندهای در میان جوانان و کودکان نیز شیوع پیدا کرده است (11). در سال 2005 حداقل 20 میلیون کودک زیر 5 سال اضافه وزن داشتند (3). در حال حاضر از هر پنج فرزند یک فرزند در ایالات متحده آمریکا اضافه وزن دارد (11) و از هر 10 کودک در جهان یک کودک چاق است (2). بررسیها نشان داده که میزان شیوع اضافه وزن و چاقی در نوجوانان ایرانی نیز به نسبتا بالا است. برای نمونه، شیوع اضافه وزن و چاقی در کودکان و نوجوانان تهرانی به ترتیب 1/21 و 8/7 درصد، نوجوانان 13 تا 18 سالهی شیرازی به ترتیب 3/11 و 9/2 درصد، نوجوانان شهر سنندج به ترتیب 2/11 و 2/3 درصد، است (15). همچنین شیوع اضافه وزن و چاقی در پسران نوجوان بیرجند به ترتیب 5 و 8/2 درصد، دختران نوجوان مشهدی به ترتیب 6/14 و 4/3 درصد، دختران نوجوان رشتی به ترتیب 6/18 و 9/5 درصد مشاهده شد (15). همچنین شیوع اضافه وزن و چاقی در کودکان ابتدایی بیشتر از بچههای کوچکتر و بزرگسالان است (16). عواملی مانند رژیم غذایی نامناسب (3)، اختلالات در خوردن و مشکلات مربوط به روابط خانواده، به خصوص اگر در دوران جهش رشد رخ دهد (12)، عوامل روانی اجتماعی، درک ضعیف از وضعیت سلامت خود، رفتار بیتحرک (مانند مدت زمان مشاهده تلویزیون) (17) و چاقی کلی و چاقی شکمی موجب کاهش آمادگی جسمانی قلبی تنفسی در کودکان میشود (13). بیماریهای مرتبط با چاقی و اضافه وزن در کودکان با جمعیت بالغین مشابه است. فشار خون بالا (18)، دیس لیپیدمی و شیوع بالاتری از فاکتورهای مرتبط با مقاومت به انسولین و دیابت نوع 2 به عنوان بیماریهای مکرر در جمعیت کودکان چاق و دارای اضافه وزن شایع است (10،11). در حال حاضر در برخی از جمعیتها دیابت نوع 2 شکل غالب از دیابت در کودکان و نوجوانان است (10). اضافه وزن و چاقی مادران در دوران بارداری موجب تولد نوزادان با وزن بیش از حد میشود (10).
متاسفانه پدر و مادر همیشه متوجه اضافه وزن یا چاقی فرزندان خود نمیشوند و یا اگر بدانند به این باور که چاقی دائمی و تغییر ناپذیر است (8). در دو دهه اخیر شاهد افزایش چشمگیر هزینههای مراقبت بهداشتی در کودکان و بزرگسالان چاقی بودهایم (2). پیشگیری اغلب راه حل بهتری نسبت به درمانهای غیر موثر است، بنابراین شناسایی عوامل مرتبط و پیش بینی اضافه وزن و چاقی دوران کودکی یک مسئولیت مهم است (2).
درمان اضافه وزن و چاقی در کودکان و نوجوانان نیاز به یک رویکرد چند مرحلهای که شامل مدیریت رژیم غذایی، افزایش فعالیت فیزیکی، ممانعت از بیتحرکی، دارو درمانی و جراحی چاقی است (2). از آنجایی که امروزه، استفاده از وسایل پیشرفته از جمله استفاده از ماشین به جای پیاده روی و تماشای تلویزیون و فیلمهای ویدئویی و کار با کامپیوتر به جای ورزش، موجب ذخیره انرژی و کاهش فعالیت بدنی و تحرک شده است (19) و هر ساله حدود 2 میلیون نفر به علت عدم فعالیت بدنی میمیرند و یافتههای WHO حاکی از آن است که زندگی بیتحرک، یکی از 10 علت عمده مرگ و میر در همه کشورهای جهان میباشد (20). روش مناسب برای کاهش خطر مرتبط با چاقی از دست دادن وزن و تغییر ترکیب بدنی از طریق فعالیت بدنی است (12).
مطالعات نشان دادهاند که چاقی دوران کودکان با انجام فعالیت بدنی رابطه معکوسی دارد؛ اما، در مقابل مطالعات دیگر نشان دادهاند فعالیت شدید کودکان دارای اضافه وزن ارتباط بین چاقی و سطح فعالیت بدنی را نشان نمیدهد و این هنوز هم جنجالی است که آیا عدم فعالیت موجب ترویج چاقی میشود یا نه (6). همچنین چندین مطالعه نشان دادند که بین زمان صرف شدهی تماشای تلویزیون با چاقی کودکان ارتباط مثبتی وجود دارد (21،22) و بعضی دیگر گزارش دادند رابطه وجود ندارد (23،24).
لذا با توجه به مطالب گذشته، هدف از پژوهش حاضر بررسی میزان شیوع چاقی و نیز ارتباط آن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود بوده است که بررسی شود آیا بین شیوع چاقی، ترکیب بدن (BMI و درصد چربی بدن) و نسبت دور کمر به دور لگن با سطح فعالیت بدنی و آمادگی هوازی در دختران 7-12 سال ارتباط معنیدار وجود دارد؟
1-3-ضرورت پژوهش
چاقی در دوران کودکی یک مشکل جدی و همهگیر است (14). WHO تخمین زدهاست که 6/2 میلیون نفر در جهان در نتیجه اضافه وزن یا چاقی جان خود را از دست میدهند (12). در حال حاضر حدود 16 درصد از کودکان در اروپا اضافه وزن دارند و 8 درصد چاق هستند (14). کودکان آسیایی نیز بیشترین میزان اضافه وزن را به خود اختصاص میدهند و 60 درصد (6/10 میلیون نفر) کودکان کشورهای در حال توسعه این قاره دارای اضافه وزن هستند. ایران نیز به عنوان یک کشور در حال توسعه که با پدیده شهرنشینی و صنعتی شدن روبه رو است. میزان شیوع چاقی در سالهای اخیر در کودکان، بیش از حد انتظار است و با افزایش سن هم این میزان افزایش مییابد (25).
مهمترین نتیجه چاقی دوران کودکی در دراز مدت، تداوم آن در بزرگسالی است که با خطرات کلی سلامتی مرتبط است (9،11،12،14). بیماریهای مرتبط با چاقی کیفیت زندگی و طول عمر را کاهش میدهد (11،14). همزمان با ظهور افزایش چاقی در کودکان شاهد یک افزایش همهگیر در دیابت نوع 2 در کودکان بودهایم و WHO هشدار داده است که مرگ و میر ناشی از دیابت در سراسر جهان در 10 سال آینده بیش از 50 درصد افزایش خواهد یافت (26). مصرف بالای کالری و چربی و کاهش سطح فعالیت بدنی از علل چاقی به شمار میروند (27). در حالی که تأثیر کاهش فعالیت فیزیکی بر افزایش چاقی و اضافه وزن در کودکان و نوجوانان، به مراتب بیش از عامل تغییر عادات غذایی است (28). WHO نیز تخمین زده است که 9/1 میلیون نفر در هر سال در نتیجه عدم فعالیت بدنی جان خود را از دست میدهند (12) و نیز زندگی بیتحرک، یکی از 10 عامل عمده مرگ و میر در همه کشورهای جهان میباشد (29).
از آنجایی که شناخت و درمان به موقع چاقی از عوارض آن جلوگیری میکند، همچنین با توجه به این که درمان چاقی در کودکان امکانپذیر و باعث کاهش عوارض آن در سنین بالاتر میگردد به نظر میرسد که شناسایی کودکان دچار اضافه وزن و چاق از اهمیت و ضرورت خاصی برخوردار باشد. از طرفی عوامل مختلفی از جمله عدم تحرک کودکان (30) و تماشای طولانی مدت تلویزیون (21،22) از دلایل عمده ابتلا کودکان به چاقی محسوب میشود. همچنین گزارشهای مختلفی از شیوع چاقی و اضافه وزن در نقاط مختلف ایران وجود دارد؛ اما، اطلاعاتی که در مورد شیوع چاقی در دختران ابتدایی شهرستان جوانرود و ارتباط آن با فعالیت بدنی در دسترس نمیباشد. از این رو، در این پژوهش میزان شیوع چاقی در کودکان 7-12 سال شهرستان جوانرود و ارتباط آن با سطح فعالیت بدنی مورد بررسی قرار گرفته است. تعیین وضعیت موجود، گامی کوچک در جهت شناسایی کودکان چاق و در معرض خطر و ارجاع ایشان به سالنهای ورزشی و تشویق انها برای انجام فعالیت بدنی است. ضمنا مربیان ورزش و مسئولان بهداشتی-درمانی نیز میتوانند از نتایج حاصل، جهت برنامه ریزی اساسی استفاده نمایند.
1-4- اهداف پژوهش
1-4-1- هدف کلی
بررسی میزان شیوع چاقی و ارتباط آن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود.
1-4-2- اهداف اختصاصی
1-4-2-1- تعیین ارتباط بین ردههای مختلف وزنی (لاغر، نرمال، اضافه وزن و چاق) با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛
1-4-2-2- تعیین ارتباط بین نسبت دور کمر به دور لگن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛
1-4-2-3- تعیین ارتباط بین ترکیب بدن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛
1-4-2-4- تعیین ارتباط بین سن با سطح فعالیت بدنی در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛
1-4-2-5- تعیین ارتباط بین آزمون YO-YO و نسبت دور کمر به دور لگن در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛
1-4-2-6- تعیین ارتباط بین آزمون YO-YO و درصد چربی بدن در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛
1-4-2-7- تعیین ارتباط بین سن و آزمون YO-YO در دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛
1-4-2-8- تعیین ارتباط بین آزمون YO-YO و BMI دختران 7-12 سال شهرستان جوانرود؛
1ـ4 اهداف تحقیق .. 8
1ـ4ـ1 هدف کلی .. 8
1ـ4ـ2 اهداف اختصاصی .. 8
1ـ5 فرضیههای تحقیق .. 9
1ـ5ـ1 فرضیههای اختصاصی .. 9
1ـ6 متغیرهای تحقیق .. 10
1ـ7 محدودیتهای قابل کنترل . 10
1ـ8 محدوده غیر قابل کنترل . 10
1ـ9 تعاریف مفهومی و عملیاتی واژه ها 11
فصل دوم ادبیات و پیشینه پژوهش … 13
2-1 مقدمه . 14
2-2 مبانی نظری .. 14
2-2-1 قدرت عضلانی .. 14
2-2-2 اندازهگیری .. 16
2-2-1 استعداد و استعدادیابی .. 20
2ـ3 پیشینه تحقیق .. 28
2ـ3ـ1 تحقیقات انجام شده در داخل کشور . 28
2ـ3ـ2 تحقیقات انجام شده در خارج کشور . 34
فصل سوم روش پژوهش … 38
3ـ1 مقدمه . 39
3-2روش تحقیق .. 39
3-3 جامعه آماری .. 39
3-4 متغیرهای تحقیق .. 39
3-4-1 متغیرهای مستقل .. 39
3-4-2 متغیر وابسته . 39
3-5 ابزار جمع آوری داده ها 39
3-6 شیوه اجرای تست ویسناپو و همکاران . 40
3ـ6ـ1 شیوه استفاده از دینامو متر . 43
3ـ6ـ2 شیوه استفاده از متر . 43
3-7 روش جمع آوری دادهها و مراحل انجام کار . 43
3-8 روش تجزیه و تحلیل آماری .. 44
فصل چهارم تجزیه و تحلیل یافتهها 45
4ـ1 مقدمه . 46
4ـ2 آزمون فرضیات پژوهش …. 48
1ـ قطر مچ و محیط ساعد بر قدرت دست تاثیر دارد . 48
2ـ گستردگی انگشتان بر قدرت دست تاثیر دارد . 49
3ـ طول دست بر قدرت دست تاثیر دارد . 50
4- طول انگشتان بر قدرت دست تاثیر دارد . 51
5-پارامترهای محیطی انگشتان بر قدرت دست تاثیر دارد . 52
6ـ اندازه دست هندبالیستها بزرگتر از والیبالیستها است … 53
7ـ قدرت دست والیبالیستها بزرگتر از هندبالیستها است … 54
8- با افزایش سن، قدرت دست تغییر میکند . 55
4ـ3 رگرسیون چند متغیره گام به گام (Stepwise) برای تجزیه و تحلیل متغیرهای مدل در گروه والیبالیستها 57
4ـ4 رگرسیون چند متغیره گام به گام(Stepwise) برای تجزیه و تحلیل متغیرهای مدل در گروه هندبالیستها 59
فصل پنجم نتیجهگیری .. 62
5ـ1 مقدمه . 63
5ـ2 خلاصه پژوهش …. 63
5-4 پیشنهادها 70
5-4-1پیشنهادات برخاسته از پژوهش …. 70
5-4-2 پیشنهادات پژوهشی .. 70
منابع .. 71
فهرست جداول
جدول 4ـ1 آمار توصیفی متغیرهای پژوهش …. 47
جدول 4ـ2 آزمون همبستگی پیرسون . 48
این مطلب را هم بخوانید :
جدول 4ـ3 آزمون همبستگی پیرسون . 49
جدول 4ـ4 آزمون همبستگی پیرسون . 50
جدول 4ـ5 آزمون همبستگی پیرسون . 51
جدول 4ـ6 آزمون همبستگی پیرسون . 52
جدول 4ـ7 آزمون t مستقل .. 53
جدول 4ـ8 آزمون t مستقل .. 54
جدول 4ـ9 آزمون همبستگی پیرسون . 55
جدول 4ـ9 آزمون کفایت رگرسیون چند متغیره 57
جدول 4ـ10 آزمون معنیداری ضرایب رگرسیون . 57
جدول 4ـ11 ضریب همبستگی و ضریب تعیین .. 57
جدول 4ـ12 متغیرهای خارج شده از مدل در گروه والیبالیستها 58
جدول 4ـ13 آزمون کفایت رگرسیون چند متغیره 59
جدول 4ـ14 آزمون معنیداری ضرایب رگرسیون . 59
جدول 4ـ15 ضریب همبستگی و ضریب تعیین .. 59
جدول 4ـ16 متغیرهای خارج شده از مدل در گروه هندبالیستها 60
فهرست تصاویر
شکل 3ـ1 گستردگی انگشتان . 40
شکل 3ـ2 طول انگشتان . 41
شکل 3ـ3 پارامترهای محیطی انگشتان . 42
فهرست نمودار
نمودار 4ـ1 پراکنش دو متغیر سن و قدرت دست … 56
در حال حاضر برنامههای جامع استعدادیابی در کشورهای صاحب نام در ورزش قهرمانی اصولا بر اساس معیارهای بسیاری است. که یکی از این معیارها مربوط به شاخصهای آنتروپومتری است. این امر به ویژه در برخی رشتههای ورزشی مانند هندبال، والیبال و بسکتبال که ابعاد بدنی میتواند نقش تعیین کنندهای در اجرای مطلوب داشته باشد حائز اهمیت است. ویژگیهای آنتروپومتریک دست مانند اندازه، شکل و ساختار، روی قدرت دست موثر است. هدف از این پژوهش بررسی و مقایسه تاثیر ابعاد آنتروپومتریک دست برتر در قدرت دست هندبالیستها و والیبالیستهای دختر نوجوان شهر دامغان است. تا از این طریق و با کمک دیگر عوامل فیزیولوژیک و آنتروپومتریک و روانی بتوان به هدایت دانشآموزان در رشتهای که امکان موفقیت بیشتری دارند بپردازیم.
روش شناسی: این پژوهش توصیفی-همبستگی و از نوع تحقیقات کاربردی است. آزمودنیهای مطالعه شامل دختران دانشآموز والیبالیست و هندبالیست شهر دامغان با حداقل دو سال سابقه بازی و شرکت در مسابقات شهرستانی هستند که تعداد 30 نفر با رده سنی 13تا 16 سال به صورت تصادفی به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. سپس ویژگیهای آنتروپومتریک مورد نیاز برای تحقیق شامل محیط ساعد، قطر مچ، طول انگشتان، پارامترهای محیطی انگشتان، گستردگی انگشتان و قدرت دست برتر ارزیابی شد.
یافته ها: از بین متغیرهای اندازهگیری شده فاصله بین انگشت شست تا حلقه در هندبالیستها با قدرت دست در آنها ارتباط معنیداری داشت. همچنین پارامترهای محیطی P3-P4-P5 در والیبالیستها با قدرت دست در آنها ارتباط معنیداری دارد. همچنین دادهها نشان میدهد اگر سطح معنیداری برابر1/0 باشد میتوان نتیجه گرفت اندازه دست هند بالیستها بزرگتر از والیبالیستها است همچنین قدرت دست هندبالیستها بیشتر از والیبالیستها است.
بحث و نتیجه گیری: مهمترین نتیجه حاصل از این تحقیق بیان میکند که در والیبالیستهای دختر نوجوان پارامترهای محیطی و در هندبالیستها فاکتوری از گستردگی انگشتان در حداکثر قدرت دست موثر است. و در رابطه با دیگر فاکتورهای آنتروپومتریکی اندازهگیری شده رابطه معنیداری یافت نشد. از این یافتهها میتوان نتیجه گرفت که تاثیر ابعاد آنتروپومتریک دست در قدرت آن با توجه به نوع رشته ورزشی متفاوت است.
واژههای کلیدی: ویژگی آنتروپومتریک، والیبال، هندبال، قدرت دست، دختران نوجوان
فصل اول
کلیات پژوهش
مفهوم ورزش و تربیت بدنی پدیدههای زیستی – روانی و اجتماعی است که در چارچوب هنجارهای فرهنگی و اجتماعی عمل میکند. از نقطه نظر فرهنگی حرکت لازمه ورزش است اما برای شناخت کل آن کافی نیست. حرکت و مهارتهای حرکتی پدیدههایی زیستی هستند که در انسان و حیوان مشترک است ولی ورزش یک پدیده فرهنگی است که یکی از وجوه ضرورت مهندسی فرهنگی ورزش و تربیت بدنی در ایران و فصل ممیز انسان از موجودات دیگر است (آقاپور، 1391). به طور جداگانه مورد بررسی قرار گیرد. فرآیند استعدادیابی رویکردی برای کشف استعداد ورزشی به منظور شرکت در برنامههای تمرینی سازمان یافته و تخصصی و در نهایت هدایت و معرّفی نخبههای ورزشی به سوی باشگاهها و فدراسیونها برای ارتقای قابلیتها و مهارتهای تخصصی میباشد. (ابراهیم، 1383)
همه میتوانند آواز خواندن، نقاشی کردن و نواختن یک ساز را بیاموزند؛ اما افراد کمی به سطوح بالای مهارت و چیرگی میرسند. بنابراین در ورزش به عنوان یک هنر، کشف افراد با استعداد و انتخاب آنها در سنین پایین و سپس هدایت، کنترل و ارزیابی آنها در رسیدن به بالاترین سطح مهارتی اهمیت زیادی دارد (بلوچی، 1389). قدرت فشردن دست یکی از معیارهای مهم سلامت عمومی است. همچنین به عنوان یکی از قابل اعتمادترین روشها برای برآورد قدرت عمومی در نظر گرفته میشود و میتواند ارزیابی سریعی از قدرت بالاتنه (اندام فوقانی) ورزشکاران فراهم کند (Hager et al, 2002). بسیاری از رشتهها و زمینههای متنوع ورزشی مانند کشتی، بدمینتون، فوتبال، تنیس، بسکتبال، هندبال و … که دستها و انگشتان بیشترین درگیری را دارند به سطح پایدار و ثابتی از قدرت فشردن دست برای به حداکثر رساندن کنترل و عملکرد و همچنین کاهش احتمال ناشی از آسیبهای مختلف نیازمند هستند.
قدرت فشردن دست و اندازهگیری ابعاد دست، پارامترهای آنتروپومتریکی ضروری برای پرتاب کردن، نگهداشتن و فشردن یک شی هستند. در عین حال تعیین کننده عملکرد در ورزشهاییاند که در آنها دستها و انگشتان ابزار اصلی هستند. همچنین ارزیابی آن برای مربیان جهت انتخاب بازیکنان جوان، تشخیص آمادگی سطوح رقابتهای مختلف و انجام ورزشهای مختلف ضروری است بالا بردن توانایی و قابلیتهای افراد به ویژه در زمینه عملکرد دست، از وظایف مهم مربی به شمار میرود. از آنجایی که عملکرد دست و کیفیت اعمال آن بستگی زیادی به قدرت دست دارد از این رو شناخت عوامل موثر بر قدرت آن از اهمیت بسیاری برخوردار است.
با توجه به این که ارزیابی قدرت برای مربیان ضروری است و با استفاده از آن می توانند به بررسی میزان آمادگی و ضعف عضلانی، اندازهگیری اثرات تمرین و کنترل پیشرفت ورزشکاران بپردازند و همچنین از آنجا که ویژگیهای آنتروپومتریکی مختلف، ترکیب بدن و قدرت فشردن دست، متغیرهاییاند که در برخی از ورزشها برای ارزیابی اثرات تمرین و فراهم کردن اطلاعات برای مربیان جهت انتخاب بازیکنان جوان، برای تشخیص آمادگی سطوح رضابتهای مختلف و انجام ورزشهای مختلف مورد بررسی و آزمایش قرار میگیرند لذا شناخت ویژگیهایی که بر قدرت فشردن دست تاثیرگذار هستند را ـ به ویژه در ورزشکاران ـ پررنگتر مینماید. (افشارنژاد و همکاران، 1390)
استعداد[1] در فرهنگ لغت به معنای توانایی ویژه و طبیعی و ظرفیت دستیابی به موفقیت تعریف شده است. با بهره گیری از این تعریف، استعداد یابی ورزشی را میتوان شناسایی پتانسیلهای بالقوه ویژگیهای انسانی که تحت تأثیر عوامل مختلف ژنتیکی، جسمانی و رفتاری قرار دارد، معرفی کرد. بدیهی است استعداد یابی به معیارهای ویژهای نیاز دارد. این معیارها از این جهت ضرورت دارند که فرد توانا را از ناتوان متمایز میکند. و آنهایی که مناسب یک رشته ورزشی بوده به این ورزش روی میآورند و افرادی که به معیارهای لازم دست نیابند در جهت دیگر هدایت میشوند. (صادقی، 1391) شاخصهای آمادگی حرکتی عبارتند از: سرعت،[2] توان،[3] تعادل،[4] سرعت عمل و عکسالعمل[5] و هماهنگی عصبی-عضلانی.[6] شاخصههای آمادگی جسمانی[7] عبارتند از استقامت قلبی تنفسی،[8] قدرت عضلانی،[9] استقامت عضلانی،[10] انعطافپذیری[11] و ترکیب بدن.[12]
ویژگیهای آنتروپومتریکی، مانند توده بدنی، قد، قد نشسته، فاصله دو دست، ضخامت یا عمق سینه، دور سرو دور سینه از جمله متغیرهای مورد نظر در سنجش و اندازهگیری صفات و ویژگیهای بدنی هستند. درک روشن از ارتباط بین ویژگیهای ساختاری بدن و عملکردها، میتواند هم در شناسایی استعدادهای ورزشی و هم در روند آماده سازی ورزشکاران کمک کننده باشد. (آقا علینژاد، رجبی، 1391) شناخت ویژگیهای آنتروپومتریک و فیزیولوژیک برای هر رشته ورزشی بسیار مهم است و در واقع تعیین کننده قابلیتهای عملکردی ورزشکار در رشته مورد نظر میباشد. آگاهی از این خصوصیات برای مقایسه یک ورزشکار با نتایج قبلی خودش و برای مقایسه با دیگر ورزشکاران و همچنین برای شناخت ضعفها و برطرف کردن آنها و سرانجام تصمیمگیری برای طراحی صحیح برنامههای تمرینی، ضروری است. (Abdossaleh et al, 2008)
هندبال که ورزشی پرتحرک و در ردیف ورزشهای خشن معرفی شده در مدت یکساعت و یا حتی بیشتر بازی میشود و از مجموعهای از مهارتها و حرکات مثل دویدن- راه رفتن- پریدن – توقف کردن – عقب و جلو رفتن – پرتاب کردن و برخوردهای فیزیکی در دفاع و حمله… تشکیل شده است. (آقاعلینژاد، 1386).
ورزش والیبال یکی از پر طرفدارترین ورزشهای جهان و پر افتخارترین ورزش گروهی ایران است. و پس از فوتبال از نظر تعداد بازیکن و علاقمندان و بینندگان دومین ورزش محبوب جهان به حساب میآید. این رشته ورزشی از ورزشهای اینتروال با شدت تناوبی است که از تمرینات پلیومتریک در آن بسیار سود میبرند (Mario et al, 2006). و با توجه به اطلاعات کسب شده و موارد مشاهده شده از موفقیت و یا عدم موفقیت برخی از بازیکنان این سئوال در ذهن ایجاد میشود که چرا در شرایط مساوی تمرینی برخی از بازیکنان پیشرفت بسیار خوبی دارند و برخی هیچ موفقیتی کسب نمیکنند؟ و اینکه چه عاملی میتواند در ایجاد این تفاوت مهم باشد؟ برای تشویق و هدایت افراد برای شرکت در تمرینات ورزشی باید به چه مواردی دقت کرد که بتوان پیشگویی صحیحی از موفقیت آنها در آینده داشت؟
آگاهی از ویژگیهای فیزیولوژیک و آنتروپومتریک ورزشکاران نخبه در یک رشته ورزشی خاص ممکن است به منظور بهینه کردن برنامههای تمرینی، با توجه به نیازمندیهای رشته مورد نظر، مفید باشد. از سوی دیگر کمبود شناخت عمیق و کافی از ورزشکاران نخبه، علاوه بر اینکه امکان تشخیص تفاوتهای فردی بین آنها را میسر نمیسازد، همچنین ممکن است منجر به این شود که افرادی با قابلیتها و ویژگیهای فیزیکی نامناسب انتخاب شوند. بنابراین از نظر تئوریک آشنایی با نیازهای فیزیولوژیک و آنتروپومتریک یک ورزشکار نخبه امکان استعدادیابی علمی را میسر میسازد. (Bandyopadhyay, 2007)
اصلیترین عوامل استعدادیابی عوامل وراثتی و محیطی هستند. آستراند[13] (1990)، در بین عوامل وراثتی ویژگیهای آنتروپومتری و فیزیولوژیکی را در شروع ضروری تر میداند. در بین عوامل محیطی رشد مهارتهای پایه، تمرین، امکانات و برگزاری مسابقات ورزشی مطرح شدهاند. بنابراین معیارهای شناسایی استعدادهای ورزشی به ترتیب ویژگیهای آنتروپومتری، فیزیولوژیکی، مهارتی و روانی- اجتمایی هستند. از نظر زمانی در مرحله اول اندازههای آنتروپومتری و سپس ویژگیهای فیزیولوژیکی سنجیده میشوند و در هدایت افراد مستعد در مرحله دوم در جریان مسابقات و تیمهای محلی مهارتهای ورزشی فراگیری و توسعه مییابند. و در مرحله سوم در باشگاهها و تیمهای ملی ویژگیهای روانی- اجتمایی تقویت میشوند). اگر چه مطالعات زیادی در مورد ویژگیهای فیزیولوژیک و آنتروپومتریک ورزشکاران رشتههای ورزشی مختلف وجود دارد. (Bayios et al, 2006)
به هر حال مطالعات کمی در مورد نیمرخ فیزیولوژیک و آنتروپومتریک بازیکنان والیبال و مقایسه آن با بازیکنان هندبال وجود دارد. (Eston et al, 2006)
اهداف تحقیق به دو بخش:
1-هدف کلی 2- هدف اختصاصی تقسیم میشود.
بررسی و مقایسه تاثیر ابعاد آنتروپومتریک اندام فوقانی بر قدرت دست برتر والیبالیستها و هندبالیستهای دختر نوجوان شهرستان دامغان
1 -بررسی تاثیر گستردگی انگشتان بر قدرت دست
2-بررسی تاثیر ابعاد دست بر قدرت دست
3-بررسی تاثیر طول انگشتان بر قدرت دست
4-بررسی تاثیر پارامترهای محیطی بر قدرت دست
هدف کاربردی: در نظر گرفتن ابعاد آنتروپومتریک در کنار سایر عوامل به عنوان عاملی جهت استعداد یابی و مقایسه قدرت دست هندبالیستها و والیبالیستها
به دو بخش فرض کلی و فرضیههای اختصاصی تقسیم میشود:
فرض کلی: ابعاد آنتروپومتریک اندام فوقانی بر قدرت دست و الیبالیستها و هندبالیستهای دختر نوجوان شهرستان دامغان تاثیر دارد و قدرت دست والیبالیستها از هندبالیستهای مورد تحقیق حاضر بیشتر
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیق.. 9
1-2 مقدمه. 10
2-2 بسکتبال.. 10
3- 2 آناتومی مفصل زانو. 10
4-2 حرکات مفصل زانو. 12
5-2 بیومکانیک زانو. 13
6-2 آسیب شناسی مفصل زانو. 14
7-2 آسیب های ورزشی مفصل زانو. 15
8-2 علل دیگر زانو درد. 16
9-2 آسیب شناسی لیگامان ACL.. 16
10-2 پروپرویوسپشن.. 17
11-2 تعامل سیستم پروپریوسپشن و سیستم کنترل حرکتی و حسی حرکتی.. 20
12-2 دیس شارژهای کورولاری 24
13-2 پیامدهای اختلال پروپریوسپشن.. 26
14-2 پیشینه تحقیق.. 28
فصل سوم : روش تحقیق 33
1-3 مقدمه. 34
2-3 روش شناسی تحقیق.. 34
3-3 جامعه و نمونه آماری.. 34
4-3 متغیر های تحقیق.. 35
5-3 ابزار اندازه گیری.. 36
6-3 روش اجرای طرح.. 37
7-3 روش تجزیه و تحلیل داده ها 42
فصل چهارم :نتایج و یافته های تحقیق.. 43
1-4 مقدمه.. 44
2-4 تجزیه تحلیل داده ها با شاخص های آمار توصیفی….. 44
3-4 آمار استنباطی….. 50
فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری.. 58
1-5 مقدمه.. 59
2-5 خلاصه تحقیق….. 59
3-5 بحث و بررسی….. 60
4-5 نتیجه گیری….. 68
5-5 پیشنهادات بر خواسته از تحقیق….. 68
6-5 پیشنهادات پژوهشی….. 68
منابع.. 69
ضمائم.. 82
جدول 1-3 برنامه گیرنده های عمقی گروه اول.. 41
جدول 2-3 برنامه گیرنده های عمقی گروه دوم. 41
جدول1-4 میانگین و (انحراف استاندارد) ویژگی های فردی آزمودنی های دو گروه تجربی (اول و دوم). 44
جدول 2-4 میانگین و انحراف استاندارد زوایای تست شده مفصل زانو در دو وضعیت نشسته و ایستاده در دو گروه. 45
جدول 3-4 میانگین و انحراف معیار خطای مطلق بازسازی زاویه در
دو وضعیت نشسته و ایستاده و برای هر دو گروه. 46
جدول 4-4: میانگین و انحراف معیار خطای مطلق، در دو وضعیت نشسته و ایستاده هر دو گروه. 48
جدول 5-4 میانگین و انحراف استاندارد و عدد P خطای بازسازی گروه اول در سطح معناداری 95%.. 51
جدول 6-4 میانگین و انحراف استاندارد و عدد P خطای بازسازی گروه دوم در سطح معناداری 95%.. 51
جدول 7-4 میانگین و انحراف استاندارد و عدد P خطای بازسازی پیش آزمون گروه اول و گروه دوم در سطح معناداری 95%.. 52
جدول 8-4 میانگین و انحراف استاندارد و عدد P خطای بازسازی پس آزمون گروه اول و گروه دوم در سطح معناداری 95%.. 53
جدول 10-4 نتایج به دست آمده از آزمون آماری t همبسته پیش آزمون و پس آزمون در دو وضعیت نشسته و ایستاده در دو گروه 54
جدول 11-4 نتایج به دست آمده از آزمون آماریt مستقل پیش آزمون و پس آزمون در دو وضعیت نشسته و ایستاده در دو گروه. 55
این مطلب را هم بخوانید :
نمودار 1-4 خطای مطلق سه تکرار دو گروه مطالعه در پیش آزمون و پس آزمون، زاویه ̊ 30 در وضعیت نشسته. 47
نمودار 2-4 خطای مطلق سه تکرار دو گروه مطالعه در پیش آزمون و پس آزمون، زاویه ̊ 60 در وضعیت نشسته. 47
نمودار 3-4 خطای مطلق سه تکرار دو گروه مطالعه در پیش آزمون و پس آزمون، زاویه ̊ 30 در وضعیت ایستاده 47
نمودار 4-4 خطای مطلق سه تکرار دو گروه مطالعه در پیش آزمون و پس آزمون، زاویه ̊ 60 در وضعیت ایستاده 48
نمودار 5-4 میانگین خطای مطلق دو گروه مطالعه در پیش آزمون و پس آزمون، زاویه ̊ 30 در وضعیت نشسته. 49
نمودار 6-4 میانگین خطای مطلق دو گروه مطالعه در پیش آزمون و پس آزمون، زاویه ̊ 60 در وضعیت نشسته. 49
نمودار 7-4 میانگین خطای مطلق دو گروه مطالعه در پیش آزمون و پس آزمون، زاویه ̊ 30 در وضعیت ایستاده 50
نمودار 8-4 میانگین خطای مطلق دو گروه مطالعه در پیش آزمون و پس آزمون، زاویه ̊ 30در وضعیت نشسته. 50
تصویر 1-2): لیگامنت های زانو. 10
تصویر 2-2): احساس های برخاسته از حس قامتی… 19
تصویر 3-2): سیستم حسی حرکتی… 20
تصویر 4-2): نقش گیرنده های عمقی در کنترل حسی حرکتی… 24
تصویر 1-3): وابل بورد. 37
تصویر 2-3): وضعیت قرارگیری آزمودنی (نشسته). 39
ت قرارگیری آزمودنی (ایستاده). 40
تصویر 4-3): تصویر شماتیک آنالیز داده ها با اتوکد.. 41
فصل اول : طرح تحقیق
فواید بیشمار ورزش همواره برای حفظ سلامت روحی و جسمی جامعه مورد اهمیت بوده است. در عین حال فعالیت ورزشی عاملی پر خطر در ایجادآسیب های تروماتیک در بین افرادی که به صورت حرفه ای و غیر حرفه ایی ورزش می کنند، محسوب می شود. به همین علت مطالعات زیادی در رابطه با پیشگیری از آسیب های ورزشی به خصوص در اندام تحتانی و در بین زنان ورزشکار که بیشتر در معرض آسیب هستند(24)، انجام شده و می شود. یکی از فاکتور های پیشگیری مورد توجه پژوهشگران تمرینات گیرنده های عمقی بوده، که تاثیر آن بر کاهش آسیب های اندام تحتانی مستند شده است(28-26، 25). تمرینات گیرنده های عمقی شامل تمرینات تعادلی ایستا و پویا، تمرینات هماهنگ کننده عصب و عضله ، تمرینات قدرتی و کششی می باشد که می تواند با توجه به رشته مورد نظر اختصاصی شود. قسمتی از این تمرینات مانند گرم کردن و دویدن ها در مراحل گرم کردن تیم های ورزشی به طور معمول انجام می شود، ولی از تمرینات تعادلی صرف نظر می شود در حالیکه این تمرینات با تحریک گیرنده های عمقی به بهبود عملکرد آنها و افزایش حس عمقی کمک می کنند. در این تحقیق به طور خاص تاثیر دو برنامه از این تمرینات تعادلی روی حس وضعیت زانو بسکتبالیست های زن مورد مطالعه قرار می گیرد.
میزان آسیب های ورزشی در بین زنان بسکتبالیست بالا است که بیشترین این آسیب ها شامل اسپرین و استرین های زانو و مچ پا می باشد. بیشترآسیب های لیگامانی در اندام تحتانی از نوع بدون برخورد بوده که در مانورهایی مثل برش ها، چرخش ها و کاهش شتاب ها اتفاق می افتد(30). عوامل داخلی(آناتومیکی،هورمونی و عصبی عضلانی) وخارجی (محیطی) در آسیب های لیگامانی بدون برخورد بسیار موثرند(31،34،35). از آنجایی که ریسک فاکتورهای عصبی عضلانی شامل تغییرات در الگوهای حرکتی، تغییر در فعالسازی الگو و تغییرات در قدرت و تنش نا مناسب عضلات می توانند در حرکات مختلف چرخشی، برش ها ویا کاهش شتاب فشارزیادی را بر مفصل وارد سازند(36). یکی از دغدغه های متخصصان استفاده از روش های مناسب جهت اصلاح این ناهماهنگی می باشد، که تمرین از جمله روشهای پیشنهادی می باشد(34).
یکی از وظایف سیستم عصبی عضلانی حسی حرکتی حفظ ثبات پویای مفصل است(46). در کنار اطلاعاتی که از طریق دوک های عضلانی کسب میشود، منبع اطلاعاتی که حس وضعیت مفصل را ایجاد میکند توسط گیرنده های عمقی که شامل گیرنده های مکانیکی مانند پایانه های رافینی، گویچه های پاچینی و ارگان های وتری گلژی که درون و اطراف مفصل زانوی انسان هستند، دریافت و دراختیار سیستم عصبی مرکزی قرار می گیرند (79). مطالعاتی که در زمینه حس عمقی صورت گرفته است بطور کلی شامل شناخت آناتومیکی و فیزیولوژیک گیرنده های عمقی و مسیر های آوران حسی و وابران حرکتی(29،81)، تاثیر گیرنده های مکانیکی در ثبات مفصلی، حس وضعیت مفصل یا اندام، رفلکس های نخاعی و غیر هوشیارانه (18،19،29،46،81-83)، تئوری هایی در رابطه با تغییرات سیستماتیک مسیرهای عصبی عضلانی آوران های گیرنده های عمقی ویا افزایش قدرت کشف نشانه های مطلوب از نورون های آوران در نتیجه تمرین(19)، تاثیر تمرین بر افزایش دقت حس وضعیت مفصل (25،20) و تاثیر تمرینات گیرنده های عمقی بر کاهش آسیب های اندام تحتانی ورزشکاران (23-22) می باشد. همچنین در مطالعات برای بررسی وضعیت گیرنده های عمقی بطور معمول از ارزیابی دقت حس وضعیت زانو استفاده می شود که دو روش آزمایش معمول در این زمینه الف)تعیین کمترین آستانه قابل کشف مفصل وب) دقت بازسازی زاویه معین مفصل بدون استفاده از حس بینایی (18) می باشد.
برنامه های متنوعی با هدف تحریک گیرنده های عمقی طراحی شده است (22،23،25،27،28،35،79) که قسمتی از آن شامل تمرین روی تخته لغزان، تیوپ های بادی و تشک های نرم و قسمتی دیگر شامل تمرینات قدرتی تعادلی مانند اسکوات و تمرینات تعادلی با چشمان بسته است. دربررسی و مرور بر مطالعات انجام شده، تحقیقی یافت نشد که به تفاوت تاثیر گذاری تمرینات مختلف بر حس وضعیت زانوی ورزشکاران پرداخته باشد. در مطالعه حاضر با فرض تاثیر گذار بودن تمرین بر بهبود حس وضعیت، تلاش خواهد شد به این سوال پاسخ داده شود، که کدامیک از دو نوع تمرین رایج بر حس وضعیت زانوی ورزشکاران بیشتر است؟
از این رو هدف از انجام تحقیق تاثیر دو نوع تمرین گیرنده عمقی بر حس وضعیت زانوی بازیکنان نخبه زن بسکتبالیست بود.
زمان درمان بر آسیب های زانوی ورزشکاران، باعث دور شدن طولانی مدت ورزشکاران از شرکت در رخدادهای ورزشی شده و هزینه های اقتصادی اجتماعی و روانی برای فرد ایجاد می کند(26،29). طبق آمار ، 15.9 درصد از آسیب های بسکتبالیست زن، در ناحیه زانو و از میان آن 63.8 درصد از از آسیب های رباط صلیبی قدامی از نوع بدون برخورد گزارش شده است. علی رغم پذیرش اصل تاثیر تمرینات در پیشگیری و بازتوانی و درمان آسیب ها، تعیین میزان تاثیرگذاری تمرینات رایج نسبت به یکدیگر، موضعی چالش برانگیز در بین محققان و کلینیسینها است. با استناد به چند پژوهش که ارتباط وسیعی بین تمرینات گیرنده های عمقی و کاهش نرخ آسیب را نشان داده اند(25 ،21،22)، و از آنجا که دقت حس وضعیت به چگونگی عملکرد گیرنده های عمقی بستگی دارد، می توان با اندازه گیری تغییرات دقت حس وضعیت پس از اعمال تمرینات مختلف میزان اثر گذاری هر تمرین را بر گیرنده های عمقی تعیین کرد. در صورت شناسائی تمرین موثرتر این امر به مربیان، وررزشکاران و توانبخشان جهت طراحی برنامه ایی موفق تر یاری رسان خواهد بود.
فهرست شکلها
| صفحه | عنوان |
| 22 | شکل (2-1): مدل ساختار کلان صنعت فوتبال ………………………………………………………………………………………………….. |
| 61 | شکل (4-1): مدل اندازهگیری مؤلفه موانع مربوط به کارکنان در استقرار بازاریابی رابطهمند ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. |
| 63 | شکل (4-2): مدل اندازهگیری مؤلفه موانع مربوط به مدیران در استقرار بازاریابی رابطهمند ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. |
| 64 | شکل (4-3): مدل اندازهگیری مؤلفه موانع مربوط به اطلاعات و ارتباطات در استقرار بازاریابی رابطهمند …. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… |
| 66 | شکل (4-4): مدل سنجش تحلیل عاملی مرتبه دوم موانع بازاریابی رابطهمند با مؤلفه و گویههای سازندهاش ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. |

فهرست جداول
| صفحه | عنوان | |
| 13 | جدول(2-1): سازههای اصلی بازاریابی رابطهمند …………………………………………………………………………………………………. | |
| 26 | جدول(2-2): عوامل اثرگذار بر مدیریت ارتباط با مشتریان ……………………………………………………………………… | |
| 35 | جدول(2-3): راهکارهای مقابله با موانع اجرای استراتژیهای بازاریابی …………………………………….. | |
| 44 | جدول (3-1): میزان آلفای بهدست آمده برای هر یک از شاخصهای تحقیق ………………… | |
| 50 | جدول (4-1): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سابقه کار در حوزه ورزش ………………….. | |
| 50 | جدول (4-2): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سابقه کار در حوزه ورزش ………………….. | |
| 51 | جدول (4-3): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تحصیلات ………………………………………………………………. | |
| 51 | جدول (4-4): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب شغل ……………………………………………………………………………. | |
| 52 | جدول (4-5): توزیع فراوانی شاخص تأثیر موانع مربوط به کارکنان در استقرار بازاریابی رابطهمند ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… | |
| 53 | جدول (4-6): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب گویههای سازنده شاخص موانع مربوط به کارکنان …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… | |
| 54 | جدول (4-7): توزیع فراوانی شاخص تأثیر موانع مربوط به مدیران در استقرار بازاریابی رابطهمند …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… | |
| 55 | جدول (4-8): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب گویههای سازنده شاخص موانع مربوط به مدیران … …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. | |
| 56 | جدول (4-9): توزیع فراوانی شاخص تأثیر موانع مربوط به اطلاعات و ارتباطات در استقرار بازاریابی رابطهمند …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. | |
| 56 | جدول (4-10): توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب گویههای سازنده شاخص موانع مربوط به اطلاعات و ارتباطات………………………………………………………………………………………………………………………………………………………. | |
| 57 | جدول (4-11): بررسی تأثیر موانع مربوط به کارکنان در استقرار بازاریابی رابطهمند در مدیریت هواداران ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. | |
| 58 | جدول (4-12): بررسی تأثیر موانع مربوط به مدیران در استقرار بازاریابی رابطه در مدیریت هواداران ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… | این مطلب را هم بخوانید : نتایج حاصل از محاسبات – سبز اندیشان امروز |
| 59 | جدول (4-13): بررسی تأثیر موانع مربوط به اطلاعات و ارتباطات در استقرار بازاریابی رابطهمند در مدیریت هواداران ………………………………………………………………………………………………………………………….. | |
| 62 | جدول(4-14): شاخصهای برازش مدل اندازهگیری مؤلفه موانع مربوط به کارکنان در استقرار بازاریابی رابطهمند………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… | |
| 63 | جدول (4-15) : شاخصهای برازش مدل اندازهگیری مؤلفه موانع مربوط به مدیران در استقرار بازاریابی رابطهمند ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………… | |
| 65 | جدول (4-16) : شاخصهای برازش مدل اندازهگیری مؤلفه موانع مربوط به اطلاعات و ارتباطات در استقرار بازاریابی رابطهمند ……………………………………………………………………………………………. | |
| 67 | جدول (4-17): بارهای عاملی مدل تحلیل عاملی مرتبه دوم موانع بازاریابی رابطهمند … ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… | |
| 68 | جدول (4-18): شاخصهای برازش مدل تحلیل عاملی مرتبه دوم موانع بازاریابی رابطهمند … ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… | |
| 69 | جدول (4-19): نتایج آزمون کولموگرف اسمیرونف ………………………………………………………………………………………….. | |
| 69 | جدول (4-20): آزمون t تک نمونه برای بررسی تأثیر موانع مربوط به کارکنان در استقرار بازاریابی رابطهمند در مدیریت هواداران … …………………………………………………………………………………………….. | |
| 70 | جدول (4-21): آزمون t تک نمونه برای بررسی تأثیر موانع مربوط به مدیران در استقرار بازاریابی رابطهمند در مدیریت هواداران ……………………………………………………………………………………………………. | |
| 71 | جدول (4-22):آزمون t تک نمونه برای بررسی تأثیر موانع مربوط به اطلاعات در استقرار بازاریابی رابطهمند در مدیریت هواداران… ………………………………………………………………………………………………. | |
| 72 | جدول (4-23): مقایسه و اولویتبندی موانع استقرار بازاریابی رابطهمند در مدیریت هواداران باشگاههای لیگ حرفهای فوتبال …………………………………………………………………………………………………………………….. | |
| 73 | جدول (4-24): مقایسه و اولویتبندی موانع مربوط به کارکنان در استقرار بازاریابی رابطهمند در مدیریت هواداران …………………………………………………………………………………………………………………………………………………. | |
| 74 | جدول (4-25): مقایسه و اولویت بندی موانع مربوط به مدیران در استقرار در استقرار بازاریابی رابطهمند در مدیریت هواداران ……………………………………………………………………………………………………. | |
| 76 | جدول (4-26): مقایسه و اولویتبندی موانع مربوط به اطلاعات و ارتباطات در استقرار بازاریابی رابطهمند در مدیریت هواداران ……………………………………………………………………………………………………. | |
| 80 | جدول (5- 1): شاخصهای برازش مدل تحلیل عاملی مرتبه دوم موانع بازاریابی رابطهمند …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. |
| فصل اوّل طرح پژوهش |
مقدمه
امروزه صاحبنظران بازاریابی را فرایند ارضای نیازها و خواستههای بشر تعریف میکنند. بازاریابی عبارت است از: فعالیتی انسانی در جهت ارضای نیازها و خواستهها از طریق فرایند مبادله (1). در دنیای امروز سازمانهای مختلف خدماتی و تولیدی برای حفظ، بقا و توسعه باید فرآوردههای خود را منطبق بر نیازهای مخاطبین و افراد ذینفع ارائه دهند و با توجه عمیق به مشتریگرایی به کیفیسازی خدمات مبادرت نمایند (2). در حال حاضر تنها سازمانهایی میتوانند در عرصه رقابت از موقعیت مناسبی برخوردار باشند که محور اصلی فعالیتهای خود را تأمین خواستههای مشتریان و ارضای نیازهای آنان قرار دادهاند (3). بر همین اساس طی دو دههی گذشته سازمانهای بسیاری به اهمیت رضایتمندی مشتریان خود واقف شده و دریافتهاند که حفظ مشتریان موجود به مراتب کمهزینهتر از جذب مشتریان جدید است. بهعلاوه وجود رابطهی قوی بین رضایتمندی مشتریان و سودآوری مورد پذیرش واقع شده و تأمین و ارتقای رضایتمندی مشتریان به هدف عملیاتی بسیار مهم سازمانها تبدیل شده است. در شرایط رقابتی موجود رسالت واقعی سازمانها درک نیازها و خواستههای مشتریان و ارائه راهکارهایی است که رضایت مشتریان را در پی داشته باشد. برتری در بازار فقط با تأمین رضایت مشتری، ابداع، نوآوری و ارائه کیفیت و خدمات برتر بهدست میآید (4). بنابراین سازمانها همواره باید ناظر و مراقب تعامل بین خود و مشتریانشان باشند و با شناخت و درک صحیح از نیازها و ارزشهای در نظر مشتریان، کالاها و خدمات باارزش به آنان ارائه کنند تا با جلب رضایتمندی آنان درآنها وفاداری ایجاد کنند (5). و باتوجه به اوج گرفتن رقابت بین سازمانها و درک اهمیت حفظ مشتریان، سازمانها به تدریج به سمت ایجاد و حفظ روابط بلندمدت با مشتریان گام برداشته که طبق نظر محققان، بازاریابی رابطهمند مناسبترین گزینه برای دستیابی به این مهم میباشد (6).
کریستوفر، پاینه و بالانتینی[1](1991) نیز دلایل اهمیت بازاریابی رابطهمند و گرایش روزافزون سازمانها به آن را به قرار زیر مطرح کردهاند. تمرکز این رویکرد در حفظ مشتری، ارائه مزایای برتر محصول/ خدمت، تعقیب بینش بلندمدت، فراهم کردن زمینه تعهد در مشتریان (7). اهمیت بحث بازاریابی رابطهمند منجر به ایجاد زمینههای پژوهشی نوینی در ارتباط با ورزش شد. بهطوریکه در جذب اسپانسرهای ورزشی، ایجاد وفاداری در مشتریان استفادهکننده از خدمات ورزشی، جذب مشتریان به باشگاههای ورزشی و افزایش کیفیت خدمات باشگاهها مفید واقع گردید.
بنابراین با در نظر گرفتن هواداران به عنوان مشتریان اصلی باشگاههای فوتبال، مدیریت باشگاهها میتوانند با بهکارگیری استراتژیهای بازاریابی رابطهمند به ایجاد و حفظ روابط بلندمدت با هواداران بیندیشند.
بیان مسئله
در دنیای رقابتی امروز، مشتریان در کانون اصلی توجه شرکتها قرار دارند و رضایتمندی آنها عامل اصلی کسب مزیت رقابتی سازمانها است. لازمه جلب رضایت مشتریان، تأمین کامل نیازها و شناسایی دقیق اهمیت موضوع هواداران و تاثیرات اقتصادی آنها بر باشگاهها باعث شده تا این موضوع هدف بسیاری از پژوهشهای علمی قرار گیرد. اما بررسی متون علمی نشان میدهد که بیشتر این تحقیقات به شناسایی عوامل مؤثر بر حضور هواداران و انگیزههای آنها اشاره داشتهاند و توجه جدی به بحث جذب و حفظ روابط بلندمدت با هواداران نکردهاند (8).
هواداران یکی از مهمترین گروههای مشتریان برای بازاریابان ورزشی هستند زیرا تماشای یک ورزش به عنوان یکی از قسمتهای برجسته صنعت تفریح شناخته شده است. بنابراین درک مفهوم هواداران ورزشی یک وظیفه و یکی از نقاط اصلی موفقیت متخصصانی است که در صنعت ورزش فعالیت دارند (9).
بنابراین اهمیت موضوع هواداران و تأثیرات اقتصادی آن بر صنعت فوتبال باعث شده تا این موضوع هدف بسیاری از پژوهشهای علمی قرار گیرد. تمایل به فعالیتهای پژوهشی در زمینه تماشاچیان به اواسط دهه 1950 میلادی باز میگردد. از آن زمان به بعد کتب و مقالات متعددی در این زمینه نگارش شده است. بهطوریکه در سه دهه اخیر تحقیقات در زمینه تماشاچیان ورزشی در هر دو جنبه نظری و کاربردی آن پیشرفت قابل توجهی داشته است. تعداد مقالات انتشار یافته راجع به تماشاچیان ورزشی در مجلات علمی و اقتصادی مطرح دنیا مؤید این موضوع است (10). از سوی دیگر فوتبال به دلیل عمومیت بسیار بالا و نیز قابلیت درآمدزایی شگفتآور خود توانسته است، حیطه وسیعی از تحقیقات نظری و کاربردی تماشاچیان ورزشی را به خود اختصاص دهد. الهی (1387) در رساله خود عنوان داشت که امروزه لیگهای معتبر حرفهای فوتبال به عنوان یک آزمایشگاه تحقیقاتی برای بسیاری از تحقیقات کاربردی مرتبط با ورزش مبدل شدهاند (8). به دلیل رشد بسیاری از لیگها و نزدیک شدن رقابت بین تیمها از یک طرف و حضور پر رنگ حامیان و هواداران باشگاهها به منظور تشویق تیم محبوب خود از سمت دیگر، زمینه جدیدی از مطالعات تماشاچیان فوتبال را فراهم ساخت و ذهن تعداد بیشتری از پژوهشگران این زمینه را به خود مشغول داشت. بررسی مقالات و پژوهشهای مرتبط با تماشاچیان فوتبال بیانگر آن است که اکثریت قریب به اتفاق آنها بر روی لیگهای معتبر فوتبال اروپایی و عمدتاً لیگ برتر انگلستان، اسپانیا و تا حدودی استرالیا صورت پذیرفته است. انگیزههای حضور هواداران، عوامل موثر بر حضور آنها، علل جانبداری و وفاداری هواداران، کیفیت خدمات و رضایتمندی آنها و شرط بندی حاصل از برد و باخت تیمهای باشگاهی نمونههایی از موضوعات متعددی است که در سه دهه اخیر پژوهشهای حوزه تماشاچیان فوتبال را به سوی خود جلب نموده است (8،11،10).
با توجه به مطالب فوق و به دلیل اهمیت موضوع هواداران، بازاریابان ورزشی به دنبال یک استراتژی مناسب برای جذب و حفظ روابط بلندمدت با هواداران هستند در این میان بازاریابی رابطهمند یک استراتژی مناسب براى رضایتمندى و حفظ مشتریان ورزشى میباشد. استراتژی بازاریابی رابطهمند مبتنی بر ایجاد، توسعه و حفظ ارتباط با خریداران و دیگر همکاران تجاری، و تلاش برای حمایت و افزایش مشتریان یک سازمان و در نهایت افزایش سوددهی سازمانها است که با ایجاد و حفظ این رابطه هم مشتریان و هم سازمانها سود میبرند.
تحقیقات نشان داده است که موانع متعددی بر سر راه اجرای برنامههای بازاریابی رابطهمند وجود دارد که از اثربخشی این برنامهها کاسته و در نتیجه مانع از رسیدن به هدف اصلی آن شده است. سیمکین[2] (2002)، طی تحقیقاتی که بر روی سازمانهای تولیدی و خدماتی انجام داد موانعی را شناسایی نمود که مهمترین آنها به قرار زیر است: ارتباطات نامناسب و ضعیف، اطّلاعات ناکافی، فقدان مهارتهای تجاری/آموزشی مدیران عالی، فقدان درک کافی از مشتریان، عدم تناسب بین تحصیلات و وظایف محوله، عدم باور ارتباطات جهت برنامههای سازمان (12). هریس[3] (2000)، در طبقهبندی دیگری، موانعی که بر سر راه توسعهی استراتژیهای بازاریابی رابطهمند بوده است را به سه گروه 1. موانع ساختاری 2. موانع سیستمی 3. موانع استراتژی تقسیم کرد (13).
در نتیجه موانع متعددی مانع از اجرای استراتژیهای بازاریابی رابطهمند میشود که عدم توجه به آنها منجر به کاهش چشمگیر مشتریان سازمانها و عدم تحقق اهداف بازاریابی رابطهمند میشود. در خصوص هواداران هم که به عنوان مشتریان اصلی باشگاهها محسوب میشوند این موضوع مصداق پیدا میکند بنابراین مسأله اصلی پژوهش، این است که موانع احتمالی جذب و حفظ هواداران لیگ حرفهای فوتبال کشور چیست؟
بهرهگیری از نگرش بازاریابی در جذب هواداران کاری است که کشورهای پیشرفته و پیشتاز در امر بازاریابی ورزش جهان، پیش از کشور ایران آغاز کردهاند. بنابراین ضروری است تا با نگاهی اقتصادی و صنعتی به ورزش و متعاقب آن نگرش سیستمی به بازاریابی ورزشی به دنبال ارائه الگوهایی مبتنی بر تفکر علمی در این حوزه بود. با توجه به موارد مذکور، این پژوهش در نظر دارد تا موانع استقرار بازاریابی رابطهمند در مدیریت هواداران لیگ حرفهای فوتبال کشور را شناسایی بنماید. شناخت این موانع میتواند رهنمودهایی را برای مدیران سطوح مختلف صنعت فوتبال (باشگاه، سازمان لیگ و فدراسیون) فراهم آورده تا با استفاده از اصول مدیریت ورزشی بتوانند به جذب و توسعه نظام هواداری در فوتبال و نیز ورزش کشور کمک نمایند. در نهایت بتوان بدین وسیله زمینه ارتقا و توسعه این بخش ارزشمند و سودآور از صنعت فوتبال را فراهم نمود.
ضرورت و اهمیت تحقیق
با توجه به ضرورت و اهمیت حفظ و نگهداری هواداران به عنوان مشتریان اصلی باشگاهها، مدیران باشگاهها، بازاریابان ورزشی و مسئولین کشور نیازمند شناسایی عوامل اثرگذار بر ارزشهای هواداران و راههای ایجاد یک رابطه بلندمدت با آنها میباشند. نتایج تحقیقات، موفقیت ورزش حرفهای را به نوعی به روابط با هوادارانش وابسته میداند (14). از نقطه نظر ارزش اقتصادی، جذب و حفظ هواداران فوتبال متغیری کلیدی در بخش درآمدزایی برای باشگاهها به حساب میرود. بهطوریکه در نظام توسعه باشگاههای کشور، از جمله وظایف باشگاهها ایجاد کانونهایی برای جذب، حفظ و توسعه هواداران است (15). بیشک هواداران نقش انکارناپذیری در ادامه حیات باشگاههای ورزشی خواهند داشت (8).
در این میان، اهمیت موضوع فوق حائز این مطلب است که به دلیل نوپا بودن صنعت فوتبال حرفهای در کشور، مقوله مدیریت هواداران به شدت نیازمند پژوهشهای علمی منظم و سازمانیافته است. این درحالیست که چنین موضوعاتی میتواند جذابیتهای تحقیقی زیادی برای پژوهشگران حوزههای مختلف نظیر مدیریت ورزش و اقتصاد داشته باشد. بدیهی است اجرای چنین پژوهشهایی با محوریت مدیریت بازاریابی بر روی هواداران، قادر بوده باشگاهها را آشنا به استفاده از اطلاعات در مورد مصرفکنندگان (هواداران) نموده و فهم تفاوتهای نگرشی و رفتاری آنها در مورد باشگاهها را باعث گردد.
با توجه به مطالب فوق، اگر موانع جذب و حفظ هواداران مشخص و روشن باشند، بازاریابان ورزشی قادر خواهند بود که استراتژیهای بازاریابی مناسبتری را برای مدیریت هواداران باشگاهها طراحی کنند