| فهرست جدولها جدول (3-1) انرژی پایداری، بار و چندگانکی محصولات واکنش شکل (3-1) وشکل (3-2) | صفحه 26 |
| جدول (3-2) انرژی پایداری محصولات شکل (3-1) وشکل (3-2) برحسب هارتری | 27 |
| جدول(3-3) مقداربار(e) و طول پیوند (Å) α- فسفرایلید…………………………………………. | 29 |
| جدول(3-4) مقداربار(e) و طول پیوند (Å) β- کتوفسفرایلید ترانس……………………….. جدول(3-5) مقداربار(e) و طول پیوند (Å) β- کتوفسفرایلید سیس | 31 33 |
| جدول(3-6) مقداربار(e) و طول پیوند (Å) دی کتو فسفر ایلید…………………….. | 35 |
| جدول(3-7) انرژی فسفر ایلیدهای مورد مطالعه با روش تابعی دانسیته…………………… | 36 |
| جدول(3-8) اثر حلال بر فسفرایلیدهای مورد مطالعه با روش تابعی دانسیته……….. | 37 |
| جدول (4-1) جمعیت الکترونی، درصد خصلت Sو P پیوندی فسفر ایلیدهای مطالعه شده………………………………………………………………………………………………………………… | 41 |
این مطلب را هم بخوانید :
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: مفاهیم اولیه
1-1مقدمه 1
1-2قابلیتاعتماد 2
1-3 توزیع وایبل 3
1-4 فرایند پواسن ناهمگن…………………………………………………………………………………………………………… 3
1-5 فرایند تجدید کامل……………………………………………………………………………………………………………….. 4
1-6مدل رتبه- میانه…………………………………………………………………………………………………………………….. 5
1-7 روش براوردیابی بیزی……………………………………………………………………………………………………………. 7
فصل دوم: فرایند رشد قابلیت اعتماد
2-1 مقدمه 8
2-2 معرفی رشد قابلیتاعتماد………………………………………………………………………………………………………. 8
2-3 شاخصهای اندازهگیری رشد قابلیتاعتماد……………………………………………………………………………. 11
2-4 دادههای رشد قابلیتاعتماد………………………………………………………………………………………………….. 14
2-4-1 دادههای زمان تا شکست پیوسته………………………………………………………………………………… 14
2-4-2 دادههای گسسته………………………………………………………………………………………………………. 15
2-4-3 دادههای چندمرحلهای………………………………………………………………………………………………. 17
2-4-4 دادههای قابلیتاعتماد……………………………………………………………………………………………….. 18
2-4-5 دادههای سیستمهای میدانی……………………………………………………………………………………… 18
فصل سوم: مدلهای پارامتری در رشد قابلیتاعتماد
3-1 مقدمه 20
عنوان صفحه
3-2 مدل دوان 21
3-2-1 براورد پارامترها…………………………………………………………………………………………………………. 23
3-3 مدل کورو(NHPP) AMSAA……………………………………………………………………………………………. 25
3-3-1 براورد پارامترهای مدل کوروAMSAA………………………………………………………………………. 26
3-3-2 مثال 26
3-4 مدل دونوان و مورفی…………………………………………………………………………………………………………… 27
3-4-1 براورد پارامترهای مدل دونوان و مورفی………………………………………………………………………. 29
3-4-2 مقایسه مدل دونوان- مورفی با مدل دوان……………………………………………………………………. 30
3-4-3 مثال 32
3-5 مدلGRG 33
3-5-1 براورد پارامترهای مدلGRG……………………………………………………………………………………… 34
3-5-1-1 براورد پارامترها در دادههای خاتمه شکست……………………………………………………….. 35
3-5-1-2 براورد پارامترها در دادههای خاتمه زمان…………………………………………………………… 35
3-5-2 مثال 36
3-6 مدل پیشافکن کورو…………………………………………………………………………………………………………… 38
3-6-1 براورد پارامترهای مدل پیشافکن کورو……………………………………………………………………….. 39
3-6-2 مثال 41
3-7 مدل تعمیمیافته کورو…………………………………………………………………………………………………………. 43
3-7-1 براورد پارامترهای مدل تعمیمیافته کورو……………………………………………………………………… 45
3-7-2 مثال 46
3-8 مدل ارزیابی پیوسته تعمیمیافته کورو…………………………………………………………………………………… 48
3-8-1 براورد پارامترهای مدل ارزیابی پیوسته تعمیمیافته کورو………………………………………………. 50
عنوان صفحه
3-8-2 مثال 54
فصل چهارم: مدلهای ناپارامتری در رشد قابلیتاعتماد
4-1 مقدمه 57
4-2 مدلبندی رشد قابلیتاعتماد با استفاده از آزمون همگنی فرایند پواسن……………………………………. 57
4-2-1 مثال 59
4-3 مدلبندی رشد قابلیتاعتماد با استفاده از ضریب تبدیل محیطی و رتبه- میانه………………………… 61
4-3-1 مثال 63
4-4 مدلبندی رشد قابلیتاعتماد با استفاده ازدادههای تبدیل شده………………………………………………… 65
4-4-1 تبدیل دادهها……………………………………………………………………………………………………………. 66
4-4-1-1 بدون تعمیر……………………………………………………………………………………………………. 66
این مطلب را هم بخوانید :
4-4-1-2 تعمیر کامل……………………………………………………………………………………………………. 66
4-4-1-3 تعمیر جزیی………………………………………………………………………………………………….. 67
4-4-2 مثال 68
فصل پنجم: رشد قابلیتاعتماد از دیدگاه بیزی
5-1 مقدمه 70
5-2 براورد بیزی رشد قابلیتاعتماد در دادههای پیوسته………………………………………………………………… 71
5-2-1 روش بیزی CGP برای براورد رشد قابلیتاعتماد…………………………………………………………. 72
5-2-1-1 مثال……………………………………………………………………………………………………………… 74
5-2-2 براورد بیزی رشد قابلیتاعتماد با استفاده از توزیع پیشین مزدوج………………………………….. 75
5-2-2-1 براورد بیزی رشد قابلیتاعتماد در دادههای خاتمه شکست…………………………………. 75
5-2-2-2 براورد بیزی رشد قابلیتاعتماد در دادههای خاتمه زمان…………………………………….. 77
عنوان صفحه
5-2-2-3 مثال……………………………………………………………………………………………………………… 77
5-2-3 براورد بیزی رشد قابلیتاعتماد در دادههای چندمرحلهای با نمونه کوچک………………………. 79
5-2-3-1 مثال……………………………………………………………………………………………………………… 82
5-3 براورد بیزی رشد قابلیتاعتماد در دادههای گسسته……………………………………………………………….. 85
5-3-1 براورد بیزی رشد قابلیتاعتماد با استفاده از توزیع پیشین دریکله ترتیبی………………………. 85
5-3-1-1- مثال……………………………………………………………………………………………………………. 88
5-3-2 براورد بیزی رشد قابلیتاعتماد با استفاده از روش ماکسیمم آنتروپی توزیع پیشین بتا…….. 89
5-3-2-1 مثال……………………………………………………………………………………………………………… 93
5-4 ترکیب روش بیزی و سنتی………………………………………………………………………………………………….. 94
5-4-1 مثال 97
نتیجه گیری 100
واژه نامه فارسی- انگلیسی……………………………………………………………………………………………….. 101
واژه نامه انگلیسی-فارسی…………………………………………………………………………………………………. 104
منابع و مآخذ 107
فهرست شکلها
عنوان صفحه
شکل2-1: قابلیتاعتماد جاری و پیشافکن…………………………………………………………………………………… 12
شکل2-2: نمودار رشد قابلیتاعتماد…………………………………………………………………………………………….. 13
شکل3-1: نمودارلگاریتم MTBF تجمعی در مقابل لگاریتم زمان تجمعی………………………………………. 23
شکل3-2: مقدار در مقابل شیب مدل دوان………………………………………………………………………….. 32
شکل 3-3: برازش مدل دوان و دونوان- مورفی به دادهها………………………………………………………………… 33
شکل3-4: نرخ شکست در دو مدل کوروAMSAA و GRG…………………………………………………………… 37
شکل3-5: برازش دو مدل کوروAMSAA و GRG به دادهها…………………………………………………………. 37
شکل 3-6: MTBFجاری، پیشافکن واقعی و پتانسیل واقعی در مدل ارزیابی مداوم تعمیمیافته کورو. 56
شکل4-1: هیستوگرام دادهها در بازه اول………………………………………………………………………………………. 59
شکل4-2: هیستوگرام دادهها در هر 10 بازه زمانی………………………………………………………………………… 59
شکل4-3: هیستوگرام دادهها در بازه سوم به بعد…………………………………………………………………………… 60
شکل4-4: هیستوگرام دادهها در بازه پنجم به بعد…………………………………………………………………………. 61
شکل5-1: براورد پارامترهای شکل و مقیاس………………………………………………………………………………….. 82
شکل5-2: توزیع های پسین 5 مرحله آزمون………………………………………………………………………………… 83
شکل5-3: منحنی های رشد قابلیتاعتماد تحت مدل بیزی و کوروAMSAA…………………………………. 84
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول1-1: مقادیر رتبه-میانه برای n=1,2,…,9…………………………………………………………………………….. 6
جدول2-1: دادههای پیوسته زمان تا شکست………………………………………………………………………………… 15
جدول2-2: دادههای گسسته پیروزی- شکست……………………………………………………………………………… 15
جدول2-3: دادههای گسسته با حالت شکست………………………………………………………………………………. 16
جدول2-4: دادههای گسسته تعداد شکست با زمان غیرتجمعی………………………………………………………. 16
جدول 2-5: دادههای گسسته تعداد شکست با زمان تجمعی………………………………………………………….. 16
جدول2-6: دادههای چندمرحلهای پیوسته……………………………………………………………………………………. 17
جدول2-7: دادههای چندمرحلهای گسسته…………………………………………………………………………………… 18
جدول2-8: دادههای قابلیتاعتماد……………………………………………………………………………………………….. 18
جدول2-9: دادههای سیستمهای میدانی……………………………………………………………………………………… 19
جدول3-1: زمانهای رخداد56 شکست………………………………………………………………………………………… 27
جدول3-2: زمانهای رخداد 10 شکست ومحاسبات مدل دوان و دونوان- مورفی……………………………… 32
جدول3-3: زمانهای رخداد 10 شکست………………………………………………………………………………………. 36
جدول3-4: زمانهای رخدادشکست و حالات شکست…………………………………………………………………….. 42
جدول3-5: زمانهای اولین رخداد B مجزا و EF آنها………………………………………………………………………. 42
جدول3-6: زمانهای رخداد56 شکست و حالات شکست………………………………………………………………… 47
جدول3-7: تعاریف حالات شکست در دومدل تعمیم یافته و ارزیابی مداوم کورو………………………………. 49
جدول3-8: زمانهای رخداد 50 شکست و حالات شکست………………………………………………………………. 54
جدول3-9: زمانهای اولین رخدادBDD مجزا، EF صوری و واقعی آنها…………………………………………….. 55
جدول 4-1: زمانهای شکست در مراحل مختلف آزمون…………………………………………………………………… 63
عنوان صفحه
جدول4-2: زمانهای شکست تبدیل شده در مراحل مختلف آزمون………………………………………………….. 64
جدول4-3: زمانهای رخداد 17 شکست و اثرات آنها……………………………………………………………………….. 68
جدول4-4: براورد پارامترها در سه حالت بدون تعمیر، تعمیر کامل و تعمیرجزیی…………………………….. 69
جدول5-1: مقادیر وn، میزان اریبی براوردهای ML وبیزی آن………………………………………………………. 74
جدول5-2: مقادیر شدت شکست، براوردهای ML و بیزی آن…………………………………………………………. 78
جدول5-3: مقادیر α وβ ، براوردهای کوروAMSAA و بیزی آن…………………………………………………….. 82
جدول5-4: مراحل آزمون، تعداد واحدهای تحت آزمون و تعداد شکستها………………………………………….. 88
جدول5-5: مقادیر ………………………………………………………………………………………………………………… 89
جدول 5-6: مراحل آزمون، تعداد واحدهای تحت آزمون و تعداد شکستها………………………………………… 93
نمادها
زمان اتمام آزمون T
تابع چگالی احتمال در زمان t f(t)
تابع توزیع احتمال در زمان t F(t)
تابع قابلیت اعتماد در زمان t R(t)
تعداد شکستها تا زمان t N(t)
شدت شکست در زمان t
تابع صفر
متوسط زمان بین شکستها تا زمان t MTBF(t)
تابع درستنمایی L(.)
فهرست صفحه
فصل اول ـ کلیات پژوهش………………………………………………………………………………. 1
1ـ1ـ مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………….. 2
2ـ1ـبیان مسئله …………………………………………………………………………………………………………………….. 3
3ـ1ـ ضرورت و اهمیت موضوع پژوهش ………………………………………………………………………………….. 4
4ـ1ـ اهداف پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………. 6
فصل دوم ـ مرور ادبیات تحقیق ………………………………………………………………………. 8
مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………….. 10
1ـ2ـ بخش اول: مرور تجربی
1ـ1ـ2ـ پژوهشهای داخل کشور ……………………………………………………………………………………………… 10
2ـ1ـ2ـپژوهشهایخارجی………………………………………………………………………………………………………………..13
2ـ2ـبخش دوم:مرورتاریخی…………………………………………………………………………………………………………..14
1ـ2ـ2ـ تاریخچه فناوری اطلاعات و ارتباطات …………………………………………………………………………. 14
2ـ2ـ2ـ کامپیوتر……………………………………………………………………………………………………………………… 16
3ـ2ـ2ـ تاریخچه اینترنت ……………………………………………………………………………………………………….. 18
1ـ3ـ2ـ2ـ تاریخچه اینترنت در جهان ……………………………………………………………………………………. 18
2ـ3ـ2ـ2ـ تاریخچه اینترنت در ایران ……………………………………………………………………………………… 18
4ـ2ـ2ـ تاریخچه مدیریت دانش …………………………………………………………………………………………….. 19
3ـ2ـ بخش سوم: مرور مفهومی ……………………………………………………………………………………………… 20
1ـ3ـ2ـ اهمیت و ضرورت فناوری اطلاعات و ارتباطات ……………………………………………………………. 20
2ـ3ـ2ـ تعاریف فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT)………………………………………………………………….. 21
1ـ2ـ3ـ2ـ اطلاعات ………………………………………………………………………………………………………………… 23
2ـ2ـ3ـ2ـ فرق داده و اطلاعات ………………………………………………………………………………………………. 23
3ـ2ـ3ـ2ـ اطلاعات و سیستم …………………………………………………………………………………………………. 23
4ـ2ـ3ـ2ـ فناوری اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی ………………………………………………………………. 24
3ـ3ـ2ـ اطلاعات و رایانه ………………………………………………………………………………………………………… 25
4ـ3ـ2ـ سیستم های اطلاعاتی ……………………………………………………………………………………………… 27
1ـ4ـ3ـ2ـ سیستم های پشتیبانی تصمیم گیری …………………………………………………………………….. 27
2ـ4ـ3ـ2ـ سیستم خبره یا هوشمند ………………………………………………………………………………………. 29
3ـ4ـ3ـ2ـ سیستم اتوماسیون اداری ……………………………………………………………………………………….. 32
5ـ3ـ2ـ شبکه های ارتباطی ……………………………………………………………………………………………………. 36
6ـ3ـ2ـ سازمان شبکه ای ………………………………………………………………………………………………………. 40
7ـ3ـ2ـ نقش اینترنت …………………………………………………………………………………………………………….. 40
8ـ3ـ2ـ کاربردهای اینترنت ……………………………………………………………………………………………………. 41
9ـ3ـ2ـ اینترانت …………………………………………………………………………………………………………………….. 42
10ـ3ـ2ـ اکسترانت ………………………………………………………………………………………………………………… 43
11ـ3ـ2ـ فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) و مدیریت دانش ……………………………………………… 43
12ــ3ـ2ـ تعاریف مدیریت دانش …………………………………………………………………………………………… 46
13ــ3ـ2ـ انواع دانش …………………………………………………………………………………………………………….. 47
14ـ3ـ2ـ ابزارهای مدیریت دانش …………………………………………………………………………………………… 48
15ـ3ـ2ـ مزایای مدیریت دانش ……………………………………………………………………………………………… 49
16ـ3ـ2ـ کاربردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات بر فرآیندهای مدیریت دانش ………………………. 51
17ـ3ـ2ـ نقش فناوری اطلاعات بر مدیریت دانش ………………………………………………………………….. 57
18ـ3ـ2ـ عملکرد سازمان ………………………………………………………………………………………………………. 59
19ـ3ـ2ـ آشنایی با شهرداری ………………………………………………………………………………………………… 63
4ـ2ـ بخش چهارم: مرور نظری ………………………………………………………………………………………………. 64
1ـ4ـ2ـ مدلهای فرآیندی مدیریت دانش ………………………………………………………………………………… 64
1ـ1ـ4ـ2ـ مدل مفهومی مدیریت دانش نیومن ……………………………………………………………………….. 64
2ـ1ـ4ـ2ـ مدل حلزونی دانش ……………………………………………………………………………………………….. 66
3ـ1ـ4ـ2ـ مدل واتسون ………………………………………………………………………………………………………….. 67
5ـ1ـ4ـ2ـ مدل هیسیگ ………………………………………………………………………………………………………… 68
8ـ1ـ4ـ2ـ مدل پایه ها ی ساختمان دانش …………………………………………………………………………….. 68
2ـ4ـ2ـ نظریه های فناوری اطلاعات و ارتباطات ……………………………………………………………………… 73
1ـ2ـ4ـ2ـ نظریه ها ی اقتصادی …………………………………………………………………………………………….. 73
این مطلب را هم بخوانید :
2ـ2ـ4ـ2ـ نظریه ها ی رفتاری ……………………………………………………………………………………………….. 74
3ـ2ـ4ـ2ـ نظریه فرهنگی و فناوری اطلاعات و ارتباطات ………………………………………………………… 76
4ـ2ـ4ـ2ـنظریه سیستمی ……………………………………………………………………………………………………… 87
3ـ4ـ2ـ مدل مفهومی تحقیق ……………………………………………………………………………………………………….93
4ـ4ـ2ـ فرضیه های تحقیق …………………………………………………………………………………………………… 96
فصل سوم : روش شناسی ………………………………………………………………………………. 97
1ـ3ـ مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………… 98
2ـ3ـ تعاریف نظری و عملی متغیرهای پژوهش ……………………………………………………………………… 98
3ـ3ـ روش تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………… 100
4ـ3ـ اعتبار و پایایی تحقیق …………………………………………………………………………………………………… 103
فصل چهارم: توصیف و تحلیل یافته ها …………………………………………………………….. 106
مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………….. 107
1ـ4ـ بخش اول: توصیف یافته ها …………………………………………………………………………………………… 108
2ـ4ـ بخش دوم: تحلیل یافته ها ……………………………………………………………………………………………. 131
فصل پنجم:جمع بندی و نتیجه گیری ……………………………………………………………….. 141
مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………….142
1ـ5ـ جمع بندی یافته ها ………………………………………………………………………………………………………. 143
2ـ5ـ نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………. 147
3ـ5ـ محدودیت های پژوهش …………………………………………………………………………………………………. 153
4ـ5ـ پیشنهادهای پژوهش ……………………………………………………………………………………………………… 153
منابع ………………………………………………………………………………………………………………………………………. 155
پیوست ………………………………………………………………………………………………………… 167
فصل اول :
کلیات پژوهش
1ـ 1ـ مقدمه
فناوری شیوه و شگرد ساخت و کاربرد ابزار ، دستگاهها ، ماده ها و فرآیندهای گره گشایی دشوارهای انسان است. فناوری فعالیتی انسانی است و از همین رو ، از دانش و از مهندسی دیرینه تر است. زندگی بشر امروزی خواسته یا ناخواسته با این ابزارها درهم تنیده است. این در هم تنیدگی به شکلی در آمده است که تصور زندگی بدون این ابزارها ناممکن است و بشر هر روز بقای خود را بیشتر وابسته به استفاده از این ابزارها در تمامی شئون زندگی می یابد. یکی از این ابزارها که امروزه بطور وسیعی بر گستره وسیعی از زندگی ما سایه گسترده است فناوری اطلاعات و ارتباطات میباشد.
اسلیز و همکاران ( 2002)[1] فناوری اطلاعات و ارتباطات را به عنوان یک چتر تعریف کرده اند که حجم وسیعی از سخت افزار ، نرم افزار و خدمات بکار گرفته شده برای جمع آوری ، ذخیره سازی ، بازیابی و مخابره اطلاعات را در بر می گیرد . تاریخچه بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات به دهه های 40 و 50 میلادی بر می گردد که شرکت هایی از قبیل جنرال موتورز[2]، فناوری اطلاعات و ارتباطات را در سیستم پرسنل و پرداخت حقوق بکار گرفتند . البته باید ذکر کرد که این نوع سیستم ها بسیار ابتدایی بودند، اما رشد سریع ، هم برای مدیریت و هم برای فناوری اطلاعات و ارتباطات به این منجر شد، که امروزه اکثر قریب به اتفاق شرکت ها و سازمان ها اعم از دولتی و غیردولتی ، به سمت بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات روی آورده اند.کشورهایی که به طور مؤثر در بازار جهانی به رقابت می پردازند بطور عمده از مزیت های فناوری اطلاعات و ارتباطات بهره می برند، که این خود منجر به توسعه کشور می شود. سیاستگذاران متوجه شده اند بسیاری از سرمایه گذاری های فناورانه در مؤسسه ها ، بنگاهها و سازمان ها به دلایلی از قبیل کهنگی فناوری ، اشکال های فنی ،نبود ابزارهای فناورانه مکمل و … بدون استفاده باقی مانده است( الیسون[3]2003)، با توسعه روز افزون فناوری ها در محیط سازمان ها ، باید به تأثیرات و نقش آنها توجه کرد.
2ـ1ـ بیان مسئله
فراگیری انقلاب دیجیتالی در اروپا، آمریکا و تعدادی از کشورهای آسیایی چشم انداز اقتصادی و محیط کسب و کار را دگرگون ساخته است. پیشرفت سازمان ها ی کسب و کار در این کشورها نه تنها مدیریت الکترونیک[4] سیستم های اطلاعاتی را در برگرفته است بلکه توانایی و ظرفیت این کشورها برای پذیرش ، بکارگیری و اجرای سیستم های فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا)[5] را به نمایش گذاشته است که این خود برای حضور مؤثرتر در بازار جهانی به عنوان یک سطح از بهبود سودمندی و کارایی سازمانها ابزاری کارآمد تلقی می گردد. گیل[6] (2005) عنوان می کند که در دنیای مدرن، نرم افزار یکی از مؤثرترین ابزارها برای هر سازمان است.
( سامکنگ و چرچ[7] ، 2008) بیان می کنند که مدیریت مبتنی بر رایانه ، مدیران را قادر می سازد تا اطلاعات بهنگام را به منظور سنجیدن اثر بخشی کنونی بدست آورده و استراتژی های کسب و کار را طرح ریزی نمایند. همچنین به منظور سنجیدن اثربخشی کنونی بدست آورده و استراتژی ها ی کسب و کار را طرح ریزی نمایند. همچنین به منظور دستیابی به موفقیت و برتری در سازمان ، ایجاد و حفظ نگرش و ادراک مثبت در میان کاربران سیستم ها و تکنولوژی های ارتباطی، حیاتی است.
الیسون[8] ( 2003) خاطر نشان می کند که سیستم ها ی پیشرفته فناوری اطلاعات و ارتباطات می تواند شالوده و قابلیت هر سازمانی را از طریق افزایش کارایی جذب مشتری، هماهنگی خدمات، تسهیم اطلاعات در میان شعب، کارکنان، مدیران و داوطلبان، نگهداری سوابق مالی، جذب کمک های مالی … ارتقا داده و تقویت نماید. مثل هر نوع سرمایه گذاری دیگری، فناوری اطلاعات و ارتباطات باید در حد کمال خود بکار گرفته شود تا بازگشت کافی سرمایه را به دنبال داشته باشد. با اینحال تمایلاتی برای عدم کاربرد کارآمد فناوری اطلاعات و ارتباطات وجود دارد که برای بسیاری از سازمان ها چالش ایجاد می کند(گیل ، 2005).
شهرداریها به عنوان یک سازمان نیمه دولتی وظایفی را در قبال شهروندان بر عهده دارند و عملکرد آنها روی زندگی خصوصی و عمومی مردم یک منطقه یا شهر یا ناحیه … تاثیرگذار است. تا زمانی که چنین سازمانی خودش را با فناوریهای جدیدی که سرکار هستند مطابقت ندهد و با استفاده از آنها به بهبود عملکردش نپردازد چنین سازما نی نمی تواند از کسانی که از او انتظاراتی دارند حمایت کند و خواسته های آنها را برآورده سازد و موجب پیشرفت یک شهر شود. سازمان شهرداری باید به این مسئله رسیده باشد که برای اینکه یک شهر بتواند از فناوریهای الکترونیک استفاده کند و تبدیل به دولت الکترونیک شود باید از خود سازمان شروع کند.سرعت و دقت و ارتباط خوب با شهروندان و کارکنان از لازمه ی یک سازمان شهرداری است تا بتواند کارهایش را به موقع و به نحو احسن انجام دهد و این مهم جز با مجهز کردن سازمان به ابزارهای فناوری اطلاعات و ارتباطات و آشنایی و آموزش کارکنان آن برای استفاده از این ابزارها برآورده نمی شود. به این ترتیب از فناوری اطلاعات و ارتباطات قوی در زمینه ی بهره گیری از مدیریت دانش در جهت کاستن از مسائل و مشکلات فوق و همچنین حرکت در جهت تعالی و کارایی و کسب وضعیت رقابتی پایدار می توان بهره برد. در نتیجه با توجه به آنچه که گفته شد،تحقیق حاضر در مسیر و چارچوب تحقیقات گذشته در پی پاسخ به این سؤال است که آیا بین استفاده از قابلیت های فناوری اطلاعات و ارتباطات با عملکرد سازمانی رابطه ای وجود دارد؟ و همچنین آیا بین فرآیندهای مدیریت دانش به عنوان متغیر مداخله گر با استفاده از قابلیت های فناوری اطلاعات و ارتباطات با عملکرد سازمانی رابطه ای وجود دارد یا نه؟
3ـ1ـ ضرورت و اهمیت موضوع پژوهش
در محیط رقابتی امروزی ، سازمان ها برای بقا ناگزیر از ارتقاء بهره وری ، کارایی ، و اثر بخشی از طریق بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات در سازمان های خود هستند. فناوری اطلاعات و ارتباطات ابزاری است که به طور عمده برای مدیریت استراتژی های کسب و کار و فرآیند های داخلی سازمان به کار می رود (بوهالیس و ا کونور، 2005).
(گاتس ،1997) فناوری اطلاعات و ارتباطات را به منزله سیستم عصبی یک سازمان می داند که وضعیت رقابتی آن را تعیین می کند. سازمان هایی که فناوری اطلاعات و ارتباطات را به کار می برند. قادرند اطلاعات مورد نیاز درباره بازار، رقابت ، مشتریان داخلی و بیرونی سازمان را فراگرفته و اهرم دانش را برای دستیابی به مزیت رقابتی در جهت افزایش سهم بازار بکار برند . فناوری اطلاعات و ارتباطات ، ارتباطات بین سازمان ها را سرعت می بخشد و ایجاد ارتباط بهتر با مشتریان و کاهش هزینه ها را درپی دارد. تحقیقات نشان داده است که استفاده از رایانه به عنوان یکی از اشکال فناوری باعث بهبود بهره وری و افزایش انعطاف پذیری می شود(نامبیسان و وانگ[9]، 2000).
ICT” برای سازمان ها منافع بسیاری به دنبال دارد ؛ یادگیری از محیط داخلی و بیرونی ، به کارگیری دانش برای کسب منافع و مزیت رقابتی ، بهبود ارتباطات سازمانی ، بهبود روابط با مشتریان ، کاهش هزینه ها ، ایجاد ارزش بواسطه هم افزایی و مدیریت اشتراک و انتقال دانش، بهبود خدمات در همه مراحل ارتباط با مشتری ، شتاب تغییر ، رشد و یادگیری ، سودآوری و … در نتیجه بهبود عملکرد سازمان را دارد.اما علی رغم داشتن چنین مزایایی ، اغلب یک ترس اولیه از بکارگیری تکنولوژی و جای دادن آن در محیط کار بخاطر برخی عوامل وجود دارد. اگرچه برخی از این عوامل ممکن است باعث نگرانی جدی باشند اما معمولا پس از شیب اولیه منحنی یادگیری ( زمانیکه سازمان فناوری جدیدی را بکار می گیرد و با افت بهره وری همراه است) برطرف می شوند. به عبارتی فرصت هایی که ICT در طولانی مدت به ارمغان می آورد سودمند است” ( هارپر و یوتلی[10]، 2001،ص 11-15) .
مانند هر نوع سرمایه گذاری دیگری، ICT باید در حد کمال خود به کارگرفته شود تا بازگشت کافی سرمایه را به دنبال داشته و منافع ذکر شده را پدید آورد؛ این در حالیست که در سازمان ها ، تمایلاتی برای عدم کاربرد کارآمد ICT وجود دارد که برای بسیاری از سازمان ها چالش ایجاد می کند.
سازمانهای شهرداری در عصر حاضر در معرض تغییرات مداوم قرار دارند. ارتباط وتعامل این سازمانها با عوامل مختلفی چون دولت، بخش خصوصی ، و سایر سازمانهای ملی و بین المللی و مهم تر از همه عوامل اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی باعث می شود که این سازمانها در معرض خواسته های متفاوت و گوناگونی قرار گیرند، از این رو ضروری است تا این سازمانها برای حفظ جایگاه و موفق بودن در رسالت سازمانی خود از طریق بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات و مدیریت دانش موجود سازمان و سایر روش های علمی عملکرد خود را بهبود بخشند. سازمانهای شهرداری نهادهای هدفداری هستند که در طول زمان به طرق مختلف در جستجوی رشد و توسعه بوده اند . شهرداریهای کشور یکی از نهادها ی اصلی و اثر گذار بر تمامی فعالیت های فرهنگی ، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی کشور هستند و ارتباطات وسیعی با سازمانهای مختلف دیگر دارند و تاثیرگذار و متاثر از سازمان ها هستند.
یکی از حوزه های متاثر از فناوری اطلاعات و ارتباطات و فرایند ها ی مدیریت دانش، سازمان شهرداری منطقه 6 تهران می باشد. لذا این دو عامل باید در راستای حل معضلات این سازمان و بهبود عملکرد آن به کار گرفته شود وبه همین دلیل ضرورت دارد تا مدیران این سازمانها در بکارگیری فناوری اطلاعات و ارتباطات بیش از پیش از اثرات آن بر عملکرد سازمان های خود آگاهی داشته و تدابیر لازم را جهت افزایش مثبت آن اتخاذ نمایند.
4ـ1ـ اهداف پژوهش
پیشرفت ها ی صورت گرفته در فناوری، ارائه دهندگان خدمت را قادر می سازد تا فناوری ها ی گوناگون را برای تحویل خدمتشان با یکدیگر ترکیب کنند.
فناوری اطلاعات و ارتباطات و سیستم اطلاعاتی در عصر حاضر که تحت عنوان عصر انفجار اطلاعات و عصر تغییرات سریع نامیده شده است از جایگاهی در سازمانها برخوردار است که ادامه حیات سازمانها بدون استفاده از این ابزار ناممکن می نماید. بهره گیری از امکانات حاصل از سیستم های اطلاعاتی و فناوری اطلاعات با توجه به حوزه نفوذ آنها در سازمانها و شمول تاثیراتشان بر نحوه عملکرد و شیوه انطباق سازمان با تغییرات محیطی امری است که اجباری شده است.
هدف از این پژوهش این است که نقش فناوریهای اطلاعات و ارتباطات بر بهبود عملکرد سازمان(سازمان شهرداری منطقه 6تهران) را از نظر کارکنان این سازمان بسنجیم به این ترتیب هدف کلی عبارت است از:
بررسی نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات بر بهبود عملکرد سازمان شهرداری منطقه 6 تهران
و هدف جزئی:
الف)تعیین رابطه بین قابلیت فناوری اطلاعات و ارتباطات و عملکرد سازمانی در شهرداری منطقه 6
ب) تعیین رابطه بین قابلیت های فناوری اطلاعات و ارتباطات و فرآیندهای مدیریت دانش
ج) تعیین رابطه فرآیندهای مدیریت دانش با استفاده از قابلیت های فناوری اطلاعات و ارتباطات و عملکرد سازمان
در این پژوهش به منظور ارزیابی عملکرد سازمان ، عملکرد به سه بعد( فرآیندهای داخلی، رضایت مشتریان، ارتباطات درون سازمانی و برون سازمانی) تقسیم شده و همچنین برای تاثیر و نقش ICT بر
فصل اول: مقدمه ومعرفی 1
1ـ1 مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………… 2
1ـ2 بیان مسئله ……………………………………………………………………………………………………………………………4
1ـ3 ضرورت و اهمیت پژوهش ………………………………………………………………………………………………….. 9
1ـ4 اهداف تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………..10
1ـ4ـ1 هدف کلی ……………………………………………………………………………………………………………….10
1ـ4ـ2 اهداف اختصاصی …………………………………………………………………………………………………….10
1ـ5 فرضیه های پژوهش …………………………………………………………………………………………………………….11
1ـ6 محدوده پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………12
1ـ7 محدودیت های پژوهش ………………………………………………………………………………………………………12
1ـ8 پیش فرض های پژوهش ……………………………………………………………………………………………………..13
1ـ9 تعریف واژه ها و اصطلاحات ………………………………………………………………………………………….14
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش 18
2ـ1 مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………..19
2ـ2 مبانی نظری ……………………………………………………………………………………………………………………… 19
2ـ2ـ1 عوامل موثر بر عملکردهای استقامتی ………………………………………………………………………. 19
2ـ2ـ1ـ1 حداکثر اکسیژن مصرفی(Vo2max) …………………………………………………………………………20
2ـ2ـ1ـ2 سرعت رسیدن به حداکثر اکسیژن مصرفی(vVo2max) …………………………………………….21
2ـ2ـ1ـ3 درصد حداکثر اکسیژن مصرفی قابل تحمل ……………………………………………………………..22
2ـ2ـ1ـ4 آستانه لاکتات ……………………………………………………………………………………………………….22
2ـ2ـ1ـ5 نوع تار عضلانی ……………………………………………………………………………………………………25
2ـ2ـ1ـ6 اقتصاد حرکتی و کارآیی مکانیکی ………………………………………………………………………….26
2ـ2ـ2 عوامل موثر بر اقتصاد دویدن ………………………………………………………………………………………..27
2ـ2ـ2ـ1 فاکتورهای فیزیولوژیکی موثر بر اقتصاد دویدن …………………………………………………………….27
2ـ2ـ2ـ1ـ1 دمای بدن، ضربان قلب، تهویه، لاکتات ……………………………………………………………………27
2ـ2ـ2ـ1ـ2 ترکیب تارهای عضلانی ………………………………………………………………………………………..28
2ـ2ـ2ـ1ـ3 سطح آمادگی ……………………………………………………………………………………………………….29
2ـ2ـ2ـ1ـ4 سطح خستگی ……………………………………………………………………………………………………..29
2ـ2ـ2ـ1ـ5 سن …………………………………………………………………………………………………………………….30
2ـ2ـ2ـ1ـ6 جنس ………………………………………………………………………………………………………………….30
2ـ2ـ2ـ2 فاکتورهای بیومکانیکی موثر بر اقتصاد دویدن …………………………………………………………………31
2ـ2ـ2ـ2ـ1 آنتروپومتری ………………………………………………………………………………………………………..31
2ـ2ـ2ـ2ـ2 کینماتیک …………………………………………………………………………………………………………….32
2ـ2ـ2ـ2ـ3 کینتیک (نیروهای واکنش زمین) ……………………………………………………………………………33
2ـ2ـ2ـ2ـ4 بازگشت (آزادسازی) انرژی ………………………………………………………………………………….34
2ـ2ـ2ـ2ـ5 انعطاف پذیری …………………………………………………………………………………………………….34
2ـ2ـ2ـ3 عوامل محیطی موثر بر اقتصاد دویدن …………………………………………………………………………….35
2ـ2ـ2ـ4 عوامل تمرینی موثر بر اقتصاد دویدن ……………………………………………………………………………..37
2ـ2ـ2ـ4ـ1 تمرینات استقامتی ………………………………………………………………………………………………..37
2ـ2ـ2ـ4ـ2 تمرینات قدرتی و پلایومتریک ………………………………………………………………………………38
2ـ2ـ2ـ4ـ3 تمرین در ارتفاع …………………………………………………………………………………………………..39
2ـ2ـ2ـ4ـ4 تمرین در گرما …………………………………………………………………………………………………….39
2ـ2ـ3 پویایی اکسیژن مصرفی(O2 kinetic) ………………………………………………………………………………….40
2ـ2ـ3ـ1 ثابتهای زمانی ………………………………………………………………………………………………………42
2ـ2ـ3ـ2 مولفه آهسته …………………………………………………………………………………………………………..43
2ـ2ـ4 عوامل موثر بر پویایی اکسیژن مصرفی ……………………………………………………………………….44
2ـ2ـ4ـ1 سطح آمادگی ……………………………………………………………………………………………………44
2-2-4-2 تمرین …………………………………………………………………………………………………………….44
2ـ2ـ4ـ3 گرم کردن …………………………………………………………………………………………………….45
این مطلب را هم بخوانید :
2ـ2ـ4ـ4 نوع فعالیت ………………………………………………………………………………………………….46
2ـ2ـ4ـ5 نوع انقباض .…………………………………………………………………………………………………..46 2ـ2ـ4ـ6 شدت فعالیت ورزشی…………………………………………………………………………………….. 47 2ـ2ـ4ـ7 جنس …………………………………………………………………………………………………………….48 2ـ2ـ4ـ8 سن ……………………………………………………………………………………………………………….49 2ـ2ـ4ـ9 ترکیب بدن …………………………………………………………………………………………………….50
2ـ2ـ4ـ10 بیماری ………………………………………………………………………………………………………..50
2-2-4-11 ریتمهای شبانهروزی …………………………………………………………………………………. 51
2ـ2ـ4ـ12 نوع تار عضلانی …………………………………………………………………………………………..52
2ـ2ـ5 مبانی نوروفیزیولوژیک کشش ……………………………………………………………………………………….53
2ـ2ـ6 تاثیر کشش ایستا بر فعالیتهای بیهوازی ………………………………………………………………………54
2ـ2ـ7 تاثیر کشش پویا بر فعالیتهای بیهوازی ………………………………………………………………………..56
2ـ2ـ8 تاثیر کشش ایستا و پویا بر اقتصاد دویدن و عملکرد هوازی ………………………………………………56
2ـ3 پیشینه پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………… 57
فصل سوم: روش تحقیق 66
3ـ1 مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………67
3ـ2 نوع، روش و طرح پژوهش ………………………………………………………………………………………………….67
3ـ3 آزمودنیها و شیوه انتخاب آنها …………………………………………………………………………………………..68
3ـ3ـ1 جامعه آماری …………………………………………………………………………………………………………………..68
3ـ3ـ2 نمونه آماری و چگونگی گزینش آنها ……………………………………………………………………………….68
3ـ4 متغیرهای پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………….69
3ـ4ـ1 متغیرهای مستقل …………………………………………………………………………………………………………….69
3ـ4ـ2 متغیرهای وابسته …………………………………………………………………………………………………………….70
3ـ5 ابزارهای مورد استفاده در پژوهش ……………………………………………………………………………………….70
3ـ6 روش اجرای پژوهش و شیوه جمع آوری اطلاعات ……………………………………………………………….72
3ـ7 برنامه کشش ………………………………………………………………………………………………………………………74
3ـ8 شیوه تجزیه وتحلیل آماری (روشهای آماری) …………………………………………………………………….. 75
فصل چهارم: یافته های آماری پژوهش 76
4ـ1 مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………..77
4ـ2 آزمون پیش فرض طبیعی بودن توزیع متغیرهای اندازهگیری شده …………………………………………..77
4ـ3 توصیف دادهها …………………………………………………………………………………………………………………..77
4ـ4 آزمون فرضیهها ………………………………………………………………………………………………………………….79
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری 92
5ـ1 مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………….93
5ـ2 خلاصه پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………93
5ـ3 بحث و بررسی ……………………………………………………………………………………………………………….. 94
5ـ4 نتیجهگیری ………………………………………………………………………………………………………………………109
5ـ5 پیشنهادات برخاسته از پژوهش ………………………………………………………………………………………….110
5ـ6 پیشنهادات برای پژوهشهای آینده …………………………………………………………………………………….110
منابع ……………………………………………………………………………………………………………………………………..112
پیوستها ……………………………………………………………………………………………………………………………….123
فهرست شکلها
شکل 2ـ1 : مدل سه نمایی پاسخ اکسیژن مصرفی، شامل : دامنههای منحنی نمایی( A´c,A´p,A´s)، ثابت های زمانی ((τc- τp- τs ، تاخیرهای زمانی( ,TDs TDp)…………………………………………………………42
شکل 2ـ2 : ثابتهای زمانی نمودار اکسیژن مصرفی …………………………………………………………………..43
شکل 2ـ3 : تاثیر شدت فعالیت ورزشی بر پویایی اکسیژن مصرفی …………………………………………….48
فهرست جدولها
جدول 3ـ1 : طرح پژوهش …………………………………………………………………………………………………….67
جدول 3ـ2 : مشخصات آزمودنیهای پژوهش …………………………………………………………………………..69
جدول 4ـ1 : توصیف متغیرهای پژوهش …………………………………………………………………………………..78
جدول 4ـ2 : نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازههای تکراری در ارتباط با متغیر Vo2…………………79
جدول 4ـ3 : نتایج آزمون تعقیبی LSD فرضیه 1……………………………………………………………………….. 80
جدول 4ـ4 : نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازههای تکراری در ارتباط با متغیر ثابت زمانی 1 ………..81
جدول 4ـ5 : نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازههای تکراری در ارتباط با متغیر ثابت زمانی 2 ………..82
جدول 4ـ6 : نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازههای تکراری در ارتباط با متغیر ثابت زمانی 3 ………..83
جدول 4ـ7 : نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازههای تکراری در ارتباط با متغیر Vco2 ………………….84
جدول 4ـ8 : نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازههای تکراری در ارتباط با متغیر RER …………………85
جدول 4ـ9 : نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازههای تکراری در ارتباط با متغیر VE ………………………86
جدول 4ـ10 : نتایج آزمون تعقیبی LSD فرضیه 5 ……………………………………………………………………….87
جدول 4ـ11 : نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازههای تکراری در ارتباط با متغیر TV ……………………88
جدول 4ـ12 : نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازههای تکراری در ارتباط با متغیر Fb …………………….89
جدول 4ـ13 : نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازههای تکراری در ارتباط با متغیر ضربان قلب ………..90
جدول 4ـ14 : نتایج آزمون تحلیل واریانس با اندازههای تکراری در ارتباط با متغیر لاکتات خون ……….91
فهرست پیوستها
پیوست 1 : پرسشنامه ………………………………………………………………………………………………………………124
پیوست 2 : رضایت نامه …………………………………………………………………………………………………………..125
پیوست 3 : برنامه حرکات کششی ایستا و پویا …………………………………………………………………………..126
پیوست 4 : نتایج آزمون کلموگراف- اسمیرنف …………………………………………………………………………..128
| فصل اول مقدمه و معرفی |
1ـ1 مقدمه
در همهی دورانها ورزشکاران در جستجوی راهی بودهاند تا عملکرد ورزشی خود را بهبود بخشند. یکی از روشهایی که میتواند بر توسعه عملکرد ورزشی تأثیر بگذارد و ورزشکار را از لحاظ فیزیکی و روانی برای عملکرد مطلوب آماده کند، گرم کردن است (3). گرم کردن با افزایش دما (96،3) و افزایش متابولیسم انرژی عضله، افزایش خاصیت ارتجاعی بافت، افزایش برونده قلبی و جریان خون محیطی، بهبود عملکرد دستگاه عصبی و فراخوانی عصبی عضلانی واحدهای حرکتی (3) و افزایش هماهنگی (96)، میتواند بر عملکرد ورزشی (3،14،79) و پیشگیری یا کاهش میزان آسیب اثر گذار باشد (14،79). هرچند فعالیتها و روشهای متنوعی برای گرم کردن مورد استفاده قرار میگیرد، اما معمولا اکثر ورزشکاران مبتدی و نخبه حرکات کششی را به عنوان بخشی از برنامه گرم کردن قبل از فعالیت اصلی به منظور افزایش جریان خون، تمرکز و هماهنگی (136)، افزایش انعطاف پذیری و دامنه حرکتی، کاهش سفتی عضله، جلوگیری از آسیب و بهبود اجرا، به کار میبرند (13،89،133،135،136). حرکات کششی انواع مختلفی دارند که از جمله رایجترین آنها میتوان به کشش ایستا و پویا اشاره کرد (79،122،135،136). هر چند کشش ایستا روشی آسان و ایمن بوده (133) و به وفور در فعالیتهای گرم کردن به منظور کاهش سفتی عضله، افزایش دامنه حرکتی (116)، جلوگیری از آسیب و حتی بهبود عملکرد مورد استفاده قرارمیگیرد (96،135)، اما، پژوهشهای اخیر نشان دادهاند که کشش ایستا قبل از تمرین یا رقابت، باعث کاهش عملکرد در فعالیتهایی شامل حداکثر تولید نیرو، قدرت، توان و پرش عمودی (25،30،44،89،108،122،134)، دو سرعت (53،86)، چابکی (86) و زمان عکس العمل و تعادل (24) میشود. همچنین، گزارش شده است که اثرات منفی این کشش بر عملکرد تا 60 دقیقه (129) و یا 120 دقیقه (13) بعد از کشش نیز باقی میماند. علاوهبر این، علی رغم اینکه بسیاری از نویسندگان نقش آن را در پیشگیری و کاهش آسیب گزارش کرده اند (27،112)، برخی دیگر از محققان تاثیر کشش بلافاصله قبل ازتمرین را در پیشگیری از آسیب رد کرده اند (28،64). برهمین اساس، درسالهای اخیر، استفاده از کشش دینامیک در برنامه گرم کردن توسعه پیدا کرده است (96) و مطالعات بسیاری نشان داده اند که این نوع کشش، میتواند باعث بهبود توان، نیرو، قدرت و پرش عمودی (68،71،86،96،131،132)، زمان دویدن دوی سرعت (53،72،86)، شتاب و هماهنگی (86) و چابکی (15،86) شود. ازاین رو، بسیاری از محققان گزارش کرده اند که کشش دینامیک موثرتر ازکشش ایستا است و حتی برخی پیشنهاد میکنند که کشش ایستا از برنامه گرم کردن حذف شود (30،86) و کشش پویا جایگزین گردد (86).
علی رغم پژوهشهای بسیاری که در مورد اثر حاد کشش قبل از رویدادهای بیهوازی انجام گرفته، اثر حاد آن روی عملکرد هوازی و استقامتی هنوز دقیقا تحقیق و بررسی نشده و در جوامع علمی مورد سوال و بحث است (129،135). در عملکرد استقامتی، علاوهبر حداکثر اکسیژن مصرفی و آستانه لاکتات، توانایی استفاده موثر از انرژی و در نتیجه اقتصاد فعالیت بالا و یا VO2 پایینتر برای یک کار یکسان، یک جز حیاتی (12،13)، به خصوص درمیان ورزشکاران نخبه است (13). بویژه در پژوهشهای بسیاری ارتباط قوی بین اقتصاد دویدن (مصرف انرژی کمتر در سرعت معین) و عملکرد استقامتی گزارش شده است (40،46،123،129). در مجموع، فاکتورهای اثرگذار متعددی بر هزینه انرژی و اقتصاد دویدن و در نتیجه بر عملکرد استقامتی شناخته شده است که از آن جمله میتوان به سن، جنس، خستگی (21،123)، فاکتورهای آنتروپومتری (مورفولوژی اندام، سفتی عضله، طول تاندون، وزن و ترکیب بدن..)، فیزیولوژیکی (حداکثراکسیژن مصرفی، دمای مرکزی، ضربان قلب، تهویه، لاکتات، نوع تار و سرعت انقباض تار، تعریق، فاکتورهای متابولیکی و..)، محیطی (دما، ارتفاع، باد، کفش)، بیومکانیکی (انعطاف پذیری، ذخیره و بازسازی انرژی الاستیک، نیروی واکنش زمین، طول گام و فاکتورهای مکانیکی و تکنیک دویدن…) و تمرینی (پلایومتریک، مقاومتی،تمرین در گرما،تمرین در ارتفاع ، سرعت و حجم تمرین ..) (114) اشاره کرد. همچنین به نظر میرسد، تمرینات ورزشی بویژه تمریناتی که در مرحله گرم کردن پیش از رقابت استفاده میشوند نیز، بتواند بر هزینه انرژی و اقتصاد دویدن و پویایی اکسیژن مصرفی موثر باشد. بنابراین، اینگونه تمرینات باید به گونهای انتخاب شوند که از افزایش هزینه انرژی جلوگیری کنند و باعث بهبود عملکرد شوند (129). به هرحال، مطالعات در این زمینه محدود و همچنان مورد توجه محققان میباشد.
1ـ2 بیان مساله
گرم کردن یکی از اجزای کلیدی تمرین و مسابقه است. یک برنامه گرم کردن مناسب ورزشکار را از نظر جسمی و روحی برای تمرین و مسابقه آماده می سازد (3). حرکات کششی معمولا به عنوان بخشی از برنامه گرم کردن جهت افزایش دامنه حرکتی بدون درد برای افزایش اجرا و جلوگیری از آسیب مطرح است (13،135). مطالعات بسیاری نشان دادهاند که، کشش ایستا قبل از رویدادهای بیهوازی باعث کاهش عملکرد، ولی کشش پویا باعث افزایش عملکرد میشود. باوجوداین، اثر حاد کشش روی عملکرد هوازی و استقامتی هنوز روشن نشده است. برای مثال، برخی مقاله های گزارش شده در رابطه با این موضوع، اثرحاد کشش ایستا بر افزایش حداکثراکسیژن مصرفی به عنوان یکی از تعییین کننده های اصلی عملکرد هوازی نسبت به زمانی که هیچگونه کششی انجام نمیشود را نشان داده اند (135). از طرفی، در پژوهشی که توسط کور[1] و همکارانش با هدف بررسی تاثیر سه نوع گرم کردن بر حداکثراکسیژن مصرفی انجام شد، گزارش شد که اثر کشش پویا نسبت به ایستا بیشتراست (79). به هرحال، یکی دیگر از اجزای حیاتی موثر بر عملکرد هوازی و استقامتی، توانایی استفاده موثر از انرژی (اقتصاد دویدن) است (129)، زیرا هزینه انرژی بالاتر در تمرین باعث کاهش کارایی مکانیکی سیستم عضلانی و کاهش عملکرد و طی کردن مسافت کمتر میشود (10). درحقیقت، اقتصاد دویدن، تقاضای (هزینه) انرژی در سرعت معین هنگام دویدن زیربیشینه است و از طریق مصرف اکسیژن در حالت یکنواخت و نسبت تبادل تنفسی تعیین میشود (114). با وجود پژوهشهایی که در این زمینه انجام گرفته، اثر حاد کشش بر اقتصاد دویدن و هزینه انرژی هنوز روشن نیست و اطلاعات ضد و نقیضی در این خصوص وجود دارد (123).
انعطاف پذیری به عنوان یک فاکتور بیومکانیکی تمرین پذیر و موثر بر اقتصاد دویدن است که بسیار مورد بحث است (74،123). محققان بسیاری ارتباط معکوس و معنادار بین انعطاف پذیری در عضلات ران، پا، تنه و لگن با اقتصاد دویدن، هم در دونده ها و هم غیرورزشکاران گزارش کردهاند و پیشنهاد میکنند که اقتصاد دویدن در دونده های استقامت با انعطاف پذیری کمتر، بهتر است و در مقایسه با افراد با انعطاف پذیری بالا، هزینه اکسیژن در یک کار زیربیشینه مشابه، کمتراست (43،74،123)، چون در این صورت انرژی الاستیک بیشتری ذخیره و مورد استفاده قرار میگیرد (43،74،136)، زیرا گزارش شده است که هنگام دو استقامت، 40 تا 50 درصد تقاضای انرژی از انرژی الاستیک تامین میشود (123). بهبود اقتصاد دویدن به دنبال تمرین مقاومتی (13،114) نیز میتواند تاییدی برای این ارتباط باشد. برخی دیگر ازمحققان، این ارتباط معکوس را رد میکنند و انعطاف پذیری را یک فاکتور اساسی در رسیدن به اوج عملکرد میدانند و معتقدند که، کشش قبل از تمرین بر اقتصاد و عملکرد دویدن موثراست (23،55،102)، زیرا باعث کاهش سفتی و در نتیجه نیاز به انرژی کمتر برای به حرکت درآوردن عضله میشود (14،55،115). برای مثال، مطالعه گادجس[2] (1989) روی 7 مرد دانشجوی تمرین نکرده، بهبود 4 تا 7 درصدی دراقتصاد دویدن بلافاصله بعد از یک برنامه کشش ایستا را نشان داد (55). به هرحال، پژوهشها در مورد اثر حاد کشش بر اقتصاد دویدن و هزینه انرژی متناقض است و هنوز کاملا روشن نشده است (123). در همین راستا، برخی پژوهشها اثر منفی کشش بر اقتصاد دویدن را گزارش میکنند (41،74،128،129). همچنین، پژوهشهایی وجود دارد که نشان میدهد کشش ایستا (129) و پویا (117) باعث فراخوانی بیشتر واحدهای حرکتی و در نتیجه افزایش هزینه انرژی میشود و عملکرد استقامتی را کاهش میدهد. از طرفی، پژوهشهایی نیز وجود دارد که نشان میدهد، تفاوت معناداری در هزینه انرژی و اقتصاد دویدن بین گروه کشش و کنترل وجود ندارد. برای مثال، در پژوهشی که آلیسون[3] و همکارانش (2008) انجام دادند، نتایج نشان داد که کشش ایستا به مدت طولانی اثری روی هزینه انرژی (VO2)، اقتصاد دویدن، HR، RER و VE ندارد (13). همچنین، درپژوهشی که توسط استاسی لی پترسون[4] (2010) روی اثر کشش بر فاکتورهای قلبی عروقی و همودینامیکی (Q , HR DBP, SBP , MAP ,SVR , a-vo2diff , MVO2) و تنفسی (VE Fb ,Tv ,) انجام شد، نتایج نشان داد که کشش ایستا هیچگونه اثر مضر یا مفید بر اقتصاد دویدن ندارد (106). موجوک[5] و همکارانش نیز در سال 2011، با پژوهش روی زنان دونده استقامت نشان دادند که، کشش ایستا تاثیری بر اقتصاد دویدن، هزینه انرژی، ضربان قلب و عملکرد استقامتی ندارد (99). همچنین، هایس و والکر[6] (62) و نیز زیمر[7] وهمکارانش (136)، پیشنهاد کردند که کشش ایستا و کشش پویا اثری بر اقتصاد دویدن یا اکسیژن مصرفی زیربیشینه ندارد. بنابراین، اثر کشش بر اقتصاد دویدن و هزینه انرژی هنوز روشن نیست و اطلاعات ضد و نقیضی در این خصوص وجود دارد، که این اختلافات میتواند مربوط به تفاوتهایی در روش تمرین، تعداد آزمودنیها (123)، سن، جنس و سطح آمادگی، میزان فعالیت قبلی آزمودنیها، رژیم غذایی، طراحی آزمون، شدت و مدت آزمون و نوع، شدت، مدت و زمان کشش، فاصله کشش تا اجرا و… باشد (106). نکته قابل توجه دیگر این است که، در محاسبه ارتباط بین انعطاف پذیری و اقتصاد دویدن تفاوتهای جنسی باید در نظر گرفته شود. زیرا تفاوت های وابسته به جنس در اقتصاد دویدن بین آزمودنیهای تمرین کرده و تمرین نکرده وجود دارد (123). درهمین زمینه، پژوهشهایی وجود دارد که نشان میدهد مردان در یک فعالیت مشابه اقتصادی تر هستند (10،31). دنییلز[8] در مطالعه خود روی دونده های نخبه بیان کرد که مردان 6 تا 7 درصد در یک سرعت معین اقتصادی تر میدوند (46). باوجود این، تریهرن[9] وهمکارانش در پژوهش خود، تفاوت معنیداری در اقتصاد دویدن بین دو جنس پیدا نکردند (123). پژوهشهایی وجود دارد که نشان میدهد میزان سفتی تاندون و عضله در زنان 29 درصد کمتر از مردان است و از آنجایی که سفتی متغیر اصلی است که تحت تاثیر کشش قرار میگیرد، بنابراین این امکان وجود دارد که پاسخهای کشش بر عملکرد زنان و مردان متفاوت باشد (129). از طرفی، تفاوتهای جنسی (51) و ریتمهای مربوط به مراحل قاعدگی (109) بر پویایی اکسیژن مصرفی، شاخصهای قلبی و تنفسی و عملکردهای ورزشی نیز تاثیر دارد. لذا بررسی و پژوهش این موضوع روی زنان از اهمیت بسزایی برخوردار است. علیرغم یافته هایی که اثر کشش را در پیشگیری از آسیب، تواناییهای بیهوازی، اقتصاد دویدن و عملکردهای هوازی نشان میدهد، تاثیر کشش بر اقتصاد دویدن هنوز مشخص نیست (123) و نیز پژوهشی در این رابطه در کشور انجام نگرفته است. از طرفی برای بیان دقیق تر اثر کشش بر هزینه انرژی و اقتصاد دویدن (اکسیژن مصرفی) و نیز روشن شدن مکانیسمهای احتمالی این اثر، باید فاکتورهای فیزیولوژیکی، همودینامیکی و متابولیکی متنوعی مورد آزمایش قرار گیرند (106)، تا مشخص شود که آیا کشش میتواند با تاثیر بر عوامل تفسی، قلبی ـ عروقی و متابولیکی و تاثیر بر هزینه انرژی این سیستمها، روی هزینه انرژی فعالیت زیربیشینه و اقتصاد دویدن اثرگذار باشد یا خیر؟ همچنین، با توجه به چشمگیرتر بودن اهمیت پویایی اکسیژن مصرفی نسبت به دیگر پارامترهای آمادگی هوازی مانند حداکثر اکسیژن مصرفی و آستانه لاکتات در بین تفاوتها در اجرای ورزشی و نیز با توجه به اینکه اکسیژن مصرفی فعالیت زیربیشینه دارای مولفهها یا فازهای زمانی مختلفی است (76)، بررسی اثر کشش بر ثابتهای زمانی اکسیژن مصرفی میتواند جنبههای جدیدی از تاثیر کشش را بر عملکرد ورزشی روشن کند و مشخص کند که آیا کشش میتواند با تاثیر بر ثابتهای زمانی پویایی اکسیژن مصرفی بر سرعت پویایی اکسیژن مصرفی و میزان کسر اکسیژن در فعالیت زیربیشینه و در نهایت بر عملکرد اثر داشته باشد یا خیر؟
بنابراین، باتوجه به اطلاعات ضد و نقیض و اختلافاتی که آزمودنی های مختلف (جنس، سطح آمادگی و…..) و پروتکلهای متفاوت تمرین و آزمون، بر نتایج آزمون میگذارند و اهمیت این سوال که آیا کشش قبل از تمرین یا مسابقه اثرمنفی روی هزینه انرژی و اقتصاد دویدن دارد یا نه، هدف تحقیق حاضر، بررسی اثر کشش ایستا و پویا بر اقتصاد دویدن و برخی فاکتورهای متابولیکی موثر (لاکتات،RER ،VO2 ، VCO2، Tv، Fb ،VE، HR ) و نیز بر ثابت های زمانی 1،2،3 از نمودار پویایی اکسیژن مصرفی، طی فعالیت زیربیشینه در دانشجویان زن رشته تربیت بدنی است تا نشان دهد که آیا کشش قبل از فعالیت زیربیشینه اثری بر اقتصاد دویدن دارد یا خیر ؟ همچنین، با توجه به نتایج پژوهشهایی که اثرات متفاوت کشش ایستا و پویا بر عملکرد بی هوازی را به نمایش گذاشته است، نشان دهد که آیا کشش ایستا و پویا اثر متفاوتی بر اقتصاد دویدن نیز دارند یا خیر؟ و همچنین نشان دهد که آیا کشش میتواند بر فاکتورهای تنفسی، متابولیکی و نیز ثابتهای زمانی فعالیت زیربیشینه اثرگذار باشد و از این طریق بتواند بر اقتصاد دویدن اثر بگذارد یا خیر؟
1ـ3 ضرورت و اهمیت پژوهش
کشش سالهاست که به عنوان بخش اساسی و مهم در برنامه گرم کردن قبل از تمرینات ورزشی و رقابت به منظور افزایش جریان خون، بهبود هماهنگی (136)، افزایش عملکرد، کاهش خطرآسیب، افزایش دامنه حرکتی و انعطاف پذیری و کاهش سفتی و گرفتگی عضله انجام میگیرد (13،89،133،135،136). قابلیت استفاده از اکسیژن، توانایی استفاده از چربی به عنوان سوخت و در نتیجه ذخیره کربوهیدرات، سرعت رسیدن به حداکثر اکسیژن مصرفی، سرعت شروع تجمع لاکتات و اقتصاد حرکت (114) و توانایی استفاده موثر از انرژی (129)، ازعوامل موثر بر عملکرد استقامتی هستند. ازجمله راههای نسبتا ساده و شایع برای نشان دادن تفاوتهای موجود بین افراد در اقتصاد فعالیت جسمانی، ارزیابی اکسیژن مصرفی در انجام فعالیت معین است. این رهیاب به هنگام انجام فعالیت با سرعت یکنواخت که در آن اکسیژن مصرفی هنگام فعالیت دقیقا مقدار دفع انرژی فعالیت را نشان میدهد، مفید است. این موضوع در تمرینهای دراز مدت که موفقیت عمدتا به توانایی هوازی فرد و نیاز فعالیت به اکسیژن بستگی دارد، حائزاهمیت است (10). از آنجاییکه ورزشکاران همواره در جستجوی راهی برای افزایش عملکرد خود هستند (3)، پرداختن به بررسی و مقایسه راههای موجود در بهبود عملکرد ورزشی از اهمیت خاصی برخوردار است. حرکات کششی که بخشی از برنامه گرم کردن محسوب می شود، یکی از راههایی است که از گذشته تا کنون به امید بهبود اجرای ورزشی مورد استفاده بوده است (136). در مطالعات قبلی پژوهشگران تلاش کردهاند تا اثر کشش را بر اقتصاد دویدن به تایید برسانند، اما یافتههای پژوهشهای موجود بطور آشکاری با یکدیگر در تناقض هستند و فاکتورهای فیزیولوژیکی و قلبی عروقی، تنفسی و متابولیکی زیادی برای روشن شدن این موضوع باید مطالعه شوند. بدیهی است که آگاهی از اثرات کشش به ورزشکاران و مربیان ورزشی کمک خواهد کرد که از برنامه های مناسب برای گرم کردن استفاده کنند، تا موجب بهبود عملکرد آنها گردد و در مورد اجرای کشش درست تصمیم گیری نمایند. نتایج این پژوهش نشان خواهد داد که آیا این احتمال وجود دارد که کشش ایستا یا پویا قبل از دویدن زیربیشینه با اثر بر فاکتورهای متابولیکی و تنفسی، هزینه انرژی را گسترش دهد و اثر منفی بر هزینه انرژی و اقتصاد دویدن داشته باشد ؟ آیا این احتمال وجود دارد که کشش ایستا یا پویا قبل از تمرین زیربیشینه باعث افزایش عملکرد شود و به دونده اجازه دهد اقتصادی تر بدود ؟ و در کل آیا کشش قبل از تمرین زیربیشینه سودمند است یا مضر و یا اینکه اثری ندارد ؟
1ـ4 اهداف پژوهش
1ـ4ـ1 هدف کلی :
تعیین اثر حاد کشش ایستا و پویا بر اقتصاد دویدن و برخی عوامل سوخت و سازی فعالیت زیربیشینه در زنان فعال.
1ـ4ـ2 اهداف اختصاصی :
1) تعیین اثر حاد کشش ایستا و پویا براقتصاد دویدن (VO2 حالت یکنواخت فعالیت با سرعت معین)
فعالیت زیربیشینه در زنان فعال.
2) تعیین اثر حاد کشش ایستا و پویا بر ثابتهای زمانی (τ1- τ2 – τ3 ) نمودار پویایی اکسیژن مصرفی فعالیت زیربیشینه در زنان فعال.
3) تعیین اثر حاد کشش ایستا و پویا بر VCO2 فعالیت زیربیشینه در زنان فعال.
4) تعیین اثر حاد کشش ایستا و پویا بر نسبت تبادل تنفسی (RER) فعالیت زیربیشینه در زنان فعال.
5) تعیین اثر حاد کشش ایستا و پویا بر تهویه دقیقه ای (VE) فعالیت زیربیشینه در زنان فعال.
6) تعیین اثر حاد کشش ایستا و پویا بر حجم جاری (Tv ) فعالیت زیربیشینه در زنان فعال.
7) تعیین اثر حاد کشش ایستا و پویا بر فرکانس تنفس(Fb ) فعالیت زیربیشینه در زنان فعال.
8) تعیین اثر حاد کشش ایستا و پویا بر ضربان قلب (HR) فعالیت زیربیشینه در زنان فعال.
9) تعیین اثر حاد کشش ایستا و پویا بر میزان لاکتات خون (La) فعالیت زیربیشینه در زنان فعال.
1ـ5 فرضیههای پژوهش
1) اجرای کشش ایستا و پویا قبل از فعالیت زیربیشینه اثر حاد متفاوتی بر اقتصاد دویدن (VO2 حالت یکنواخت فعالیت با سرعت معین) در زنان فعال دارد.
2) اجرای کشش ایستا و پویا قبل از فعالیت زیربیشینه اثر حاد متفاوتی بر ثابتهای زمانی (τ1- τ2 τ3 ) در نمودار پویایی اکسیژن مصرفی در زنان فعال دارد.
3) اجرای کشش ایستا و پویا قبل از فعالیت زیربیشینه اثر حاد متفاوتی بر VCO2 در زنان فعال دارد.
4) اجرای کشش ایستا و پویا قبل از فعالیت زیربیشینه اثر حاد متفاوتی بر RER در زنان فعال دارد.
5) اجرای کشش ایستا و پویا قبل از فعالیت زیربیشینه اثر حاد متفاوتی بر VE در زنان فعال دارد.
6) اجرای کشش ایستا و پویا قبل از فعالیت زیربیشینه اثر حاد متفاوتی بر Tv در زنان فعال دارد.
7) اجرای کشش ایستا و پویا قبل از فعالیت زیربیشینه اثر حاد متفاوتی بر Fb در زنان فعال دارد.
8) اجرای کشش ایستا و پویا قبل از فعالیت زیربیشینه اثر حاد متفاوتی بر ضربان قلب (HR) در زنان فعال دارد.
فصل اول: مقدمه و معرفی پژوهش
1-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………… 2
1-2 بیان مسئله…………………………………………………………………………………………………………………………… 3
1-3 ضرورت و اهمیت پژوهش……………………………………………………………………………………………………… 6
1-4 اهداف پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………. 7
1-4-1 هدف کلی………………………………………………………………………………………………………………………… 7
1-4-2 اهداف اختصاصی………………………………………………………………………………………………………………. 7
1-5 فرضیههای پژوهش……………………………………………………………………………………………………………….. 8
1-5-1 فرض کلی پژوهش……………………………………………………………………………………………………………. 8
1-5-2 فرضیههای اختصاصی……………………………………………………………………………………………………….. 8
1-6 پیشفرضها………………………………………………………………………………………………………………………….. 8
1-7 قلمرو پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………….. 9
1-8 محدودیتهای پژوهش………………………………………………………………………………………………………….. 9
1-9 تعریف اصطلاحات و واژهها…………………………………………………………………………………………………. 11
1-9-1 تمرین تناوبی با شدت بالا……………………………………………………………………………………………… 11
1-9-2 محیط گرم…………………………………………………………………………………………………………………….. 11
1-9-3 آنزیمهای ضد اکسایشی…………………………………………………………………………………………………. 11
1-9-4 محیط معتدل………………………………………………………………………………………………………………… 12
1-9-5 پروتئین شوک گرمایی…………………………………………………………………………………………………… 12
1-9-6 مردان فعال……………………………………………………………………………………………………………………. 12
فصل دوم: مبانی نظری و مروری بر پیشینه پژوهش
1.2 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………. 14
2.2 مبانی نظری پژوهش…………………………………………………………………………………………………………… 14
1.2.2 رادیکالهای آزاد………………………………………………………………………………………………………………. 14
2.2.2 منابع اولیه و ثانویه تولید رادیکالهای آزاد در ورزش………………………………………………….. …….15
1.2.2.2 زنجیره انتقال الکترون…………………………………………………………………………………………………. .15
2.2.2.2 مسیر گزانتین اکسیداز…………………………………………………………………………………………………. 17
3.2.2.2 انفجار تنفسی و نوتروفیل ها……………………………………………………………………………………….. .18
4.2.2.2 پروکسی زومها……………………………………………………………………………………………………………… 19
5.2.2.2 اکسایش خودکار کاتکولامین ها…………………………………………………………………………………. ..19
6.2.2.2 برطرف شدن کمخونی (ایسکمی)…………………………………………………………………………………. 20
3.2.2 آثار تخریبی رادیکالهای آزاد…………………………………………………………………………………………… 20
1.3.2.2 تخریب اکسیداتیو لیپیدی…………………………………………………………………………………………20
2.3.2.2 تخریب اکسیداتیو پروتئینها……………………………………………………………………………………..21
3.3.2.2 تخریب اکسداتیو DNA ………………………………………………………………………………………….22
4.2.2 دفاع ضد اکسایشی و سازوکارهای آن………………………………………………………………………………. 22
1.4.2.2 مرحله سازش با استرس اکسایشی……………………………………………………………………………….. 23
2.4.2.2مرحله جلوگیری از عملکرد رادیکالهای آزاد…………………………………………………………………. 23
3.4.2.2 مرحله فرایندهای ترمیمی……………………………………………………………………………………………. 23
5.2.2 مواد ضد اکسایشی…………………………………………………………………………………………………………… 24
6.2.2آنزیمهای ضد اکسایشی و فعالیت بدنی…………………………………………………………………………….. 25
1.6.2.2گلوتاتیون پراکسیداز……………………………………………………………………………………………………… 25
2.6.2.2 سوپر اکسید دیسموتاز………………………………………………………………………………………………….. 27
3.6.2.2 کاتالاز………………………………………………………………………………………………………………………….. 28
7.2.2 گرما و استرس اکسیداتیو…………………………………………………………………………………………………. 29
1.7.2.2 مکانیسمهای درگیر در تجمع ROS به واسطه گرما …………………………………………………… 29
8.2.2 پاسخهای استرسی و پروتئین شوک گرمایی…………………………………………………………………….. 31
9.2.2 منابع تولید پروتئین شوک گرمایی…………………………………………………………………………………… 34
10.2.2 خانواده HSP70………………………………………………………………………………………………………….. 34
11.2.2رهایی HSP72 و فعالیت ورزشی…………………………………………………………………………………… 36
12.2.2 تنظیم پاسخ/بیانHSP70……………………………………………………………………………………………. 40
13.2.2 عملکرد و پاسخ HSP70……………………………………………………………………………………………… 41
1.13.2.2 چپرون مولکولی…………………………………………………………………………………………………………. 41
2.13.2.2 حس استرس……………………………………………………………………………………………………………… 42
14.2.2 تحمل گرمایی……………………………………………………………………………………………………………….. 42
15.2.2 پاسخ HSP70 به فعالیت ورزشی…………………………………………………………………………………. 45
این مطلب را هم بخوانید :
16.2.2 اهمیت پاسخ HSP70 به فعالیت ورزشی……………………………………………………………………… 48
17.2.2 دوره زمانی پاسخ HSP70……………………………………………………………………………………………. 49
18.2.2تمرینات تناوبی با شدت بالا (HIT)، سازگاریهای متابولیکی و عضلانی…………………………. 50
3.2 بررسی پژوهشهای انجامشده……………………………………………………………………………………………… 52
1.3.2 تأثیر تمرین حاد بر پاسخ GPX و HSP72………………………………………………………………….. 52
2.3.2تأثیر تمرین مزمن بر GPX و HSP72………………………………………………………………………….. 56
4.3.2 اثر دما بر GPX و HSP72…………………………………………………………………………………………… 60
4.2 جمعبندی……………………………………………………………………………………………………………………………. 63
فصل سوم: روش پژوهش
1.3 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….. 65
2.3 روش پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………. 65
3.3 آزمودنیهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………. 66
4.3 متغیرهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………….. 67
1.4.3 متغیرهای مستقل………………………………………………………………………………………………………….. 67
2.4.3 متغیرهای وابسته…………………………………………………………………………………………………………… 67
5.3 ابزار جمعآوری دادهها……………………………………………………………………………………………………….. 67
6.3 روند آمادهسازی اتاقک گرمایی…………………………………………………………………………………………… 68
7.3 روش اجرای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………. 69
1.7.3 پروتکل تمرین……………………………………………………………………………………………………………….. 69
2.7.3 نحوهی تعیین vVO2max و VO2max…………………………………………………………………………….. 70
8.3 نحوه خونگیری و تجزیهوتحلیل شاخصهای خونی…………………………………………………………. 71
9.3 نحوه اندازهگیری شاخصهای پژوهش……………………………………………………………………………….. 71
1.9.3اندازهگیری GPX………………………………………………………………………………………………………….. 71
2.9.3 اندازهگیری HSP72……………………………………………………………………………………………………. 72
3.9.3 تعیین درصد چربی……………………………………………………………………………………………………….. 72
10.3 نحوه تعیین میزان درک فشار، ضربان قلب و دمای مرکزی…………………………………………….. 72
11.3 روش تجزیهوتحلیل آماری………………………………………………………………………………………………. 73
فصل چهارم: تجزیهوتحلیل آماری دادهها
1.4 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………. 75
2.4 آمار توصیفی…………………………………………………………………………………………………………………….. 75
3.4 آزمون فرضیههای پژوهش………………………………………………………………………………………………… 79
4.4 بررسی پیشفرضها………………………………………………………………………………………………………….. 79
1.4.4 فرض همگنی واریانسها………………………………………………………………………………………………… 79
2.4.4 آزمون کولموگروف اسمیرنف برای بررسی نرمال بودن توزیع دادهها………………………………. 80
5.4 آزمون فرضیهها………………………………………………………………………………………………………………… 81
1.5.4 فرضیه اول…………………………………………………………………………………………………………………….. 81
2.5.4 فرضیه دوم……………………………………………………………………………………………………………………. 83
3.5.4 فرضیه سوم…………………………………………………………………………………………………………………… 84
4.5.4 فرضیه چهارم………………………………………………………………………………………………………………… 87
فصل پنجم: بحث و نتیجهگیری
1.5 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………. 90
2.5 خلاصه پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………. 90
3.5 یافتههای پژوهش……………………………………………………………………………………………………………… 92
4.5 نتیجهگیری……………………………………………………………………………………………………………………. 102
5.5 پیشنهادها………………………………………………………………………………………………………………………. 103
1.5.5 پیشنهادهای برخاسته از پژوهش…………………………………………………………………………………. 103
2.5.5 پیشنهادهای پژوهشی………………………………………………………………………………………………….. 103
منابع و مأخذ…………………………………………………………………………………………………………………………. 104
چکیده انگلیسی…………………………………………………………………………………………………………………….. 115
فهرست جداول
عنوان …………………………………………………………………………………………………….. صفحه
جدول1.2اعضای کلیدی خانواده پروتئینهای شوک گرمایی در انسان………………………………………… 33
جدول1.3طرح پژوهش……………………………………………………………………………………………………………….. 65
جدول2.3 میانگین مشخصات آزمودنیها…………………………………………………………………………………….. 66
جدول1.4 میانگین تغییرات وزن سه گروه…………………………………………………………………………………… 76
جدول2.4 میانگین ضربان قلب، میزان درک فشار و دمای مرکزی گروهای تمرین………………………. 76
جدول3.4 میانگین و انحراف معیار حداکثر اکسیژن مصرفی………………………………………………………… 78
جدول4.4 اطلاعات آمارههای توصیفی مربوط به مقدار GPX……………………………………………………. 78
جدول5.4 اطلاعات آمارههای توصیفی مربوط به میانگین مقادیر HSP72………………………………… 78
جدول6.4 نتایج آزمون لوین جهت بررسی پیشفرض همگنی واریانسها…………………………………….. 80
جدول7.4 نتایج آزمون k.s مربوط به بررسی نرمال بودن توزیع دادهها در سه گروه………………….. 81
جدول8.4 نتایج آزمون T وابسته پاسخ در دو گروه…………………………………………………………………….. 82
جدول9.4 نتایج آزمونT مستقل مربوط به مقادیر GPX………………………………………………………….. 83
جدول10.4 نتایج آزمون T وابسته پاسخ در دو گروه………………………………………………………………….. 84
جدول11.4 نتایج آزمون Tمستقل مربوط به مقادیر HSP72…………………………………………………… 84
جدول12.4 نتایج آزمون T وابسته مربوط به سازگاری GPX در سه گروه………………………………… 85
جدول13.4 نتایج مربوط به تحلیل واریانس یکراهه مقادیر GPX…………………………………………… 86
جدول14.4 نتایج مربوط به آزمون توکی مقادیر سازگاری GPX………………………………………………. 86
جدول15.4 نتایج آزمونTوابسته سازگاری HSP72 در سه گروه……………………………………………… 88………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
جدول16.4 نتایج مربوط به تحلیل واریانس یکراهه HSP72…………………………………………………. 88
فهرست اشکال
عنوان ……………………………………………………………………………………………………… صفحه
شکل 1.2 مکانیزم تخریب پیوندهای پپتیدی……………………………………………………………………………… 21
شکل2.2 آسیب اکسایشی DNA……………………………………………………………………………………………… 22
شکل3.2 نمایش شماتیک ساختار مولکولی HSP70………………………………………………………………… 36
شکل4.2 القا و تنظیم بیان پروتئین شوک گرمایی……………………………………………………………………… 38
شکل5.2 فرآیند القا و تنظیم HSP70……………………………………………………………………………………… 38
شکل6.2 عملکرد پروتئین شوک گرمایی را نشان میدهد…………………………………………………………… 44
شکل7.2 سیگنالهای فیزیولوژیکی که بیان HSP70 را فعال میکند……………………………………….. 47
شکل1.4 میانگین ضربان قلب دو گروه حین دوره تمرین……………………………………………………………. 77
شکل2.4 میانگین میزان درک فشار دو گروه حین دوره تمرین…………………………………………………… 77
شکل 3.4 میانگین میزان دمای مرکزی بدن دو گروه حین دوره تمرین……………………………………… 77
شکل4.4 مقادیر پیشآزمون و پاسخ GPX در دو گروه گرم و معتدل…………………………………….. 82
شکل5.4 مقادیر پیشآزمون و پاسخ HSP72 در دو گروه گرم و معتدل………………………………… 83
شکل6.4 مقادیر پیشآزمون و سازگاری GPX در سه گروه گرم، معتدل و کنترل…………………….. 85
شکل7.4 مقادیر پیشآزمون و سازگاری HSP72 در سه گروه گرم، معتدل و کنترل………………… 87
فصل اول:
مقدمه و معرفی پژوهش
1-1. مقدمه
ورزش بهطور طبیعی نیاز به سوختوساز و تولید گونههای واکنشپذیر اکسیژن را افزایش و با تولید گرمای ناشی از انقباض عضلانی دمای مرکزی بدن را بالا میبرد(1). همچنین محیطهای استرسی بهویژه هوای گرم تأثیر چشمگیری بر پاسخهای فیزیولوژیکی انسان نسبت به فعالیت بدنی دارند(2, 3). از طرفی بهخوبی تایید شده است که سیستم ایمنی بدن تحت تأثیر انواع عوامل استرسزای فیزیولوژیکی و روانی است(4). قرار گرفتن در معرض گرما شکلی از استرسهای فیزیکی است که در آن درجه حرارت مرکزی بدن با تغییرات همزمان در پاسخهای هورمونی و سیستم ایمنی افزایش مییابد(4). علاوه بر این استرس گرمایی شکلگیری گونههای اکسیژن فعال را تحریک میکند(5) که یکی از موارد آسیبزا برای مکانیسم عمل ورزشکاران میباشد(6). ازآنجاییکه ورزشکاران رقابتی مجبورند در شرایط محیطی گوناگون مسابقه دهند، یکی از دغدغههای اصلی بسیاری از متخصصان این است که بتوانند اثرات منفی احتمالی محیط گرم بر عملکرد ورزشکاران را کاهش دهند(7). اکثر مطالعات راهکار عمدهای را که برای غلبه با این عوامل منفی به کار گرفتهاند شامل تمرینهای طولانیمدت و روزانه در محیط گرم بوده است(8-10). درمجموع اعتقاد بر این است که میزان فعالیت آنزیمهای ضد اکسایشی بدن در طول فعالیتهای هوازی با شدت متوسط افزایش و از آسیبدیدگی بافتها در برابر استرس اکسایشی تولیدشده در جریان ورزش محافظت میکنند(11). همچنین در تمرینات استقامتی از قبیل دویدن، دوچرخهسواری و یا پاروزنی افزایش مقادیر پروتئین شوک گرمایی (HSP72) نشان دادهشده است(12). ازآنجاکه ورزشکاران اغلب به یک برنامه تمرینی برای رسیدن به حداکثر آمادگی در یک دوره زمانی کوتاه بهویژه پس از دورههای عدم فعالیت نیاز دارند، در چنین مواقعی تمرینهای تناوبی با شدت بالا موردتوجه قرار میگیرد(13). از طرفی، اخیراً پژوهشگران نشان دادهاند که تمرینات تناوبی با شدت بالا (HIT)، علیرغم داشتن حجم پایین نیز منجر به سازگاریهای بیشمار فیزیولوژیکی میشود که در برخی از سازگاریها، مشابه تمرینات استقامتی سنتی است(14, 15). این نوع تمرین درواقع بهعنوان یک راهکار کارآمد صرفهجویی زمانی در ایجاد سازگاریهای طبیعی مرتبط با تمرینات استقامتی مورد توجه قرارگرفته است(14, 15). بههرحال اثر HIT بر فعالیت آنزیمهای ضد اکسایشی و HSP72 در محیط گرم تاکنون موردمطالعه قرار نگرفته است و نیاز به مطالعه دارد.
1-2. بیان مسئله
یکی از محصولات جانبی، هنگام انجام فعالیتهای بدنی رادیکالهای آزاد هستند که آثار تخریبی ویژهای بر سلولها و ساختارهای بدن بر جای میگذارند(16). این مواد به دلیل داشتن یک یا چند الکترون جفت نشده دارای قدرت واکنشپذیری بالایی بوده به همین دلیل بهراحتی با غشای سلولها واکنش داده و با اثرگذاری بر آنها سبب پر اکسیداسیون لیپیدی، تخریب پروتئینی و DNA در این ساختارها میشوند(17). تولید گونههای اکسیژن فعال مانند رادیکالهای آزاد، سبب بروز استرس اکسایشی شده و این در حالی است که آنزیمهای آنتیاکسیدانی سوپراکسید دیسموتاز (SOD)، کاتالاز (CAT) و گلوتاتیون پراکسیداز (GPX) بهعنوان عواملی مداخلهگر، برای جلوگیری از بروز واکنشهای زنجیرهای رادیکال آزاد، وارد عمل شده و در تعدیل فشار اکسایشی شرکت میکنند(18). هرچند فعالیتهای ورزشی با افزایش فشار اکسایشی، احتمال تشکیل رادیکالهای آزاد مضر را افزایش میدهند، اما از سوی دیگر با القای آنزیمهای ضد اکسایشی، سبب کاهش اثر رادیکالهای آزاد نیز میشوند(18). بهعنوان مثال در زمینه پاسخ دستگاه ضد اکسایشی، گائینی و همکاران (2012) به دنبال یک جلسه فعالیت خیلی شدید (HIE[1]) افزایش معنادار در MDA و GPX و عدمتغییر معنیدار در SOD را مشاهده کردند(6). بوگدانیس و همکاران[2] (2013) نیز به دنبال یک جلسه فعالیت خیلی شدید افزایش معنادار در فعالیت GPX، CAT، پروتئین کربونیل (PC) و ظرفیت آنتیاکسیدانی تام را مشاهده کردند(19). درزمینه سازگاری دستگاه ضداکسایشی به تمرینات ورزشی نیز مطالعاتی صورت گرفته است برای مثال هیرومی و همکاران[3] (2001) به دنبال 12 هفته تمرین استقامتی با شدت بالا افزایش مقادیر SOD، GPX و عدمتغییر در CAT را مشاهده کردند(20). ولی بوگدانیس و همکاران (2013) نیز به دنبال 3 هفته HIT افزایش مقادیر GPX، CAT، TAC و کاهش PC و CK را مشاهده کردند(19).
از طرف دیگر هنگام فعالیت ورزشی با افزایش نرخ سوختوساز، حرارت زیادی تولید میشود(19) و محیطهای استرسی بهویژه هوای گرم اثرات منفی زیادی بر عملکرد ورزشکاران میگذارد(2, 3). افزایش دمای مرکزی بدن ممکن است بهوسیله جلوگیری از جفت شدن زنجیره تنفسی میتوکندریایی و یا به نحوی مهار و یا غیرفعال سازی مکانیسمهای دفاعی آنتیاکسیدانی تشکیل گونههای اکسیژن فعال مانند رادیکالهای آزاد را افزایش دهد و یا باعث شکلگیری آنها شود(21, 22). همچنین کاهش آب بدن ممکن است بهوسیله تغییر در فشار برشی ناشی از افزایش غلظت خون باعث افزایش فشار اکسایشی شود(23). غالباً پژوهشگران با انجام فعالیت در گرما برای کسب سازگاری گرمایی، جهت کاهش فشارهای فیزیولوژیک، افزایش قابلیتهای ورزشی و حفظ عملکرد در محیط گرم، این مشکل را تا حد ممکن حل کردهاند(24). برای رسیدن به سازگاری گرمایی نیاز به قرارگیری مکرر روزانه به مدت30 تا 100 دقیقه در معرض گرما میباشد که تا حد زیادی بعد از 10 تا 12 جلسه کامل میشود(25). از طرفی موجودات زنده از راههای مختلفی در مقابل بسیاری از آثار مخرب مواجهه با استرس محافظت میشوند. یکی از راههایی که سلولها میتوانند در قبال آسیب یا مرگ سلولی ناشی از استرس مقاومت کنند، ساخت مجموعهای از پروتئینهای محافظتی به نام پروتئینهای استرسی یا پروتئینهای شوک گرمایی میباشد که مقادیر آن در برابر استرس، گرما و ورزش افزایش مییابد(26-28). وظایف این سلولها در بدن شامل تسهیل یکپارچگی پروتئین، انتقال پروتئینها از عرض غشاء سلول، اتصال پروتئینهای تخریبشده و کمک به فعالسازی مجدد، ترمیم و طراحی کمپلکسهای پروتئینی، جلوگیری از انباشت پروتئینهای ناپایدار و تسریع در بهبود سلولهایی است که در معرض استرسهایی نظیر استرس گرمایی، استرس اکسیداتیو و غیره قرارگرفتهاند (29). در این مجموعه HSP72 عضو تحریکپذیر خانواده 70 کیلو دالتونی پروتئینهای شوک گرمایی است که بیشترین نوعی است که نسبت به استرس و گرما تحریکپذیر میباشد(27). بهعنوانمثال یوجی و همکاران[4] (2006) به دنبال 8 هفته تمرین تناوبی سرعتی افزایش قابلتوجه HSP72 را در عضلات رت مشاهده کردند(30). پائولتی و همکاران[5] (2007) نیز به دنبال 11 روز فعالیت در گرما افزایش سطوح پلاسماییHSP72 را مشاهده کردند(31). از طرفی سازگاریهای بلندمدت تمرین استقامتی باعث بهبود سلامت و طول عمر از طریق بهینهسازی مصرف اکسیژن و کاهش تولید رادیکالهای آزاد اکسیژنی و درنهایت افزایش آنزیمهای ضد اکسایشی و پروتئینها محافظ میشود(12, 32, 33). بههرحال اخیراً پژوهشگران نشان دادهاند که تمرینات تناوبی با شدت بالا (HIT) منجر به سازگاریهای فیزیولوژیکی متعددی میشود که مشابه تمرینات استقامتی سنتی است، با این تفاوت که حجم کل فعالیت ورزشی پایین است(14, 34, 35). بهعنوانمثال دو هفته HIT همانند تمرین استقامتی سنتی منجر به افزایش اجرای فعالیت ورزشی حداکثر، محتوی پروتئینهای میتوکندریایی و آنزیم سیتوکروم C اکسیداز میگردد(14). با توجه به اینکه کمبود وقت رایجترین مانع انجام ورزش منظم در انواع مختلف جمعیتها است(36)، به نظر میرسد HIT یک جایگزین مناسب برای تمرینات استقامتی سنتی بهمنظور سلامت سوختوساز بدن و کاهش خطر ابتلا به بیماریهای مزمن باشد(37).
فرض ما این است که HIT بر آنزیمهای ضداکسایشی و HSP72 مؤثر است و وقتی گرما نیز به آن اضافه شود شاید اثرات بیشتری داشته باشد. لذا ازآنجاکه اکثر مطالعات صورت گرفته در مورد تأثیر تمرینات بر فعالیت آنزیمهای ضداکسایشی در محیط طبیعی انجامشده است و بیشتر اثر تمرینات استقامتی بر مقادیر HSP72 موردبررسی قرارگرفته است، پژوهشگر قصد دارد اثرات حاد و مزمن تمرینات تناوبی با شدت بالا در محیط معتدل و گرم بر فعالیت GPX و HSP72 را موردبررسی قرار دهد.
1-3. ضرورت و اهمیت پژوهش
ورزشکاران به دلیل شرایط خاص مسابقه و تحمل این شرایط، نیازمند سیستم ضداکسایشی کارآمدتری نسبت به دیگر افراد هستند، چراکه، بدون آن سیستم تولید انرژی و ارگانیسمهای هوازی بدن قادر نخواهند بود وظیفه خود را بهدرستی انجام دهند. این سیستم هومئوستاز عملکرد طبیعی بدن را حفظ کرده و فشار اکسایشی ناشی از افزایش رادیکالهای آزاد را تعدیل میکند(38). بدیهی است پرداختن به راهکارهایی که بتواند توان سیستم ضداکسایشی بدن را بالا ببرد نقش مهمی در حفظ تندرستی بدن در برابر عوامل مخرب خواهد داشت. به نظر میرسد یکی از راهکارهایی که بتواند سبب سازگاری در سیستم ضداکسایشی بدن شود پرداختن به فعالیتهای ورزشی است(39, 40). از طرفی به دلیل رقابت بسیار نزدیک در ورزش حرفهای، ورزشکاران رقابتی باید نگرانیهای محیطی را قبل از مسابقه بررسی کنند و درصورتیکه رقابت باید در هوای گرم انجام شود، به الگو گیری از مطالعات سازگاری گرمایی نیاز خواهند داشت، زیرا بدون سازگاری گرمایی، در دمای محیطی بالا عملکرد ورزشکار دچار اختلال خواهد شد(8, 41, 42). بهعنوانمثال در بازیهای المپیک تابستانی آتلانتا (1996)، آتن (2000) و پکن (2008)، یکی از مشکلات عمده ورزشکاران حرارت و رطوبت هوا بوده است(7). ازاینرو سازگار شدن با شرایط محیطی غیرطبیعی، اهمیت مییابد. از سوی دیگر نشان دادهشده است فعالیت ورزشی در شرایط گرم باعث افزایش دمای مرکزی بدن خواهد شد(3)که منجر به تولید گونههای اکسیژن فعال، افزایش پراکسیداسیون لیپیدی و تغییرات در متابولیسم سلولی میشود(5) که در این حالت HSP72 برای بازیافت سلولی بعد از استرس و حفظ عملکرد آن ضروری است و بازسازی پروتئینهای آسیبدیده را تسهیل میکند(43). همچنین باعث افزایش تحمل سلول به هنگام قرارگیری در معرض استرس گرمایی میشوند(28). بسیاری از پژوهشها نشان دادهاند که تقویت سیستم ضداکسایشی(32, 33) و افزایش مقادیر HSP72 (12)از سازگاریهای کسبشده از تمرینات استقامتی است. از طرفی، اخیراً پژوهشگران نشان دادهاند که تمرینات تناوبی با شدت بالا (HIT)، علیرغم داشتن حجم پایین نیز منجر به سازگاریهای