فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: مقدمه و معرفی پژوهش
1-1- مقدمه. 2
1-2- بیان مسئله تحقیق.. 3
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق.. 7
1-4- اهداف تحقیق.. 8
1-4-1- هدف کلی.. 8
1-4-2- اهداف اختصاصی.. 8
1-5- فرضیات تحقیق.. 8
1-5-1- فرض کلی.. 8
1-5-2- فرضیات اختصاصی.. 8
1-6- پیشفرضها 9
1-7- محدودیتهای تحقیق.. 9
1-8- تعریف مفاهیم و اصطلاحات.. 10
1-8-1- فعالیت رکاب زدن. 10
1-8-2- محدودیت جریان خون. 10
1-8-3- تمرین انسدادی.. 10
1-8-4- پرولاکتین.. 10
1-8-5- مردان سالم. 11
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینۀ تحقیق
2-1- مقدمه. 13
2-2- زمینههای نظری موضوع تحقیق.. 13
2-2-1-پرولاکتین و ورزش… 13
2-2-1-1-مقدمه. 13
2-2-1-2-پرولاکتین و عوامل تأثیرگذار بر آن. 16
2-2-1-2-1-پرولاکتین و متابولیسم. 19
2-2-1-2-2-پرولاکتین و سیستم ایمنی بدن. 20
2-2-1-2-3-پرولاکتین و بیش تمرینی.. 21
2-2-1-3-اثر تمرین حاد بر سطوح پرولاکتین محیطی.. 22
2-2-1-3-1-ورزش بی هوازی.. 22
2-2-1-3-2-ورزش هوازی و طولانی مدت.. 23
2-2-1-4-اثر تمرینات مزمن.. 25
2-2-1-4-1-تمرینات استقامتی.. 25
2-2-1-4-2-تمرینات قدرتی.. 26
2-2-1-5-عوامل موثر بر پاسخ PRL به ورزش… 26
2-2-1-5-1-الگوهای شبانه روزی.. 26
2-2-1-5-2-جنسیت.. 27
2-2-1-5-3-محرک های محیطی.. 27
2-2-1-5-4-محیط داخلی: لاکتات اسیدوز 29
2-2-1-6-مفاهیم کاربردی.. 31
2-2-2- تمرین انسداد عروقی(کاآتسو) 32
2-2-2-1-مقدمه. 32
2-2-2-2-ابزار انسداد عروقی.. 34
2-2-2-3- میزان فشار محدود کننده 35
2-2-2-4-ساز و کار تمرینات انسدادی.. 36
2-3- مروری بر تحقیقات انجام شده 36
2-3-نتیجهگیری.. 39
فصل سوم: روششناسی تحقیق
3-1-مقدمه. 41
این مطلب را هم بخوانید :
3-2-نوع، روش و طرح پژوهش… 41
3-3- جامعه و نمونۀ آماری تحقیق.. 41
3-3-1-جامعۀ آماری.. 41
3-3-2- نمونۀ آماری.. 42
3-4- متغیرهای تحقیق.. 43
3-4-1- متغیر مستقل.. 43
3-4-2- متغیر وابسته. 43
3-4-3-متغیر ناظر. 43
3-5- روش جمعآوری اطلاعات خام و ابزار اندازهگیری.. 43
3-5-1- ابزارهای اندازهگیری.. 43
3-5-2- روش اجرای تحقیق.. 44
3-5-2- 1-قبل از پیش آزمون. 44
3-5-2- 2-پیش آزمون. 44
3-5-2- 3-پروتکل تمرینی.. 45
3-5-2- 4-پس آزمون. 45
3-6- روش آماری تحقیق.. 47
فصل چهارم: یافتههای تحقیق
4-1-مقدمه. 49
4-4-بررسی پیش فرضها 52
4-4-1-فرض همگنی واریانسها 52
4-4-2-آزمون کولموگروف اسمیرنف برای بررسی نرمال بودن توزیع دادهها 52
4-5آزمون فرضیهها 53
4-5-1- فرضیه اول. 53
4-5-2- فرضیه دوم. 54
4-5-3- فرضیه سوم. 56
جمع بندی.. 57
فصل پنجم: بحث و نتیجهگیری
5-1- مقدمه. 59
5-2- خلاصۀ پژوهش… 59
5-3- بحث پیرامون یافتههای پژوهش… 61
5-4- نتیجهگیری.. 66
5-5- پیشنهادهای پژوهش… 66
5-5-1-پیشنهادهای برخواسته از پژوهش… 66
5-5-2-پیشنهادهایی برای سایر پژوهشگران. 67
فهرست منابع و مآخذ. 69
پیوستها 76
چکیده انگلیسی.. 80
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول3-1: طرح تحقیق.. 42
جدول 4-1: توصیف ویژگیهای آزمودنیها 49
جدول 4-2: توان حداکثر(Wmax)گروه انسدادی ،بدون انسداد و کنترل قبل و بعد از سه هفته (9جلسه) تمرین بر حسب وات.. 50
جدول 4-3: اطلاعات آمارههای توصیفی مربوط به مقدار پرولاکتین(نانوگرم درمیلیلیتر) 51
جدول 4-4: نتایج آزمون لوین جهت بررسی پیش فرض همگنی واریانسها 52
جدول 4-5: نتایج آزمون k.s مربوط به بررسی نرمال بودن توزیع دادهها در سه گروه 53
جدول4-6: نتایج آزمونT وابسته جهت مقایسه میانگین های پیش آزمون و پس آزمون پاسخ دردوگروه 53
جدول4-7: نتایج آزمونT مستقل مربوط به مقادیر پرولاکتین سرم درپیش آزمون و پس آزمون. 53
جدول4-8: نتایج آزمونTوابسته جهت مقایسه میانگینهای پیش آزمون و پس آزمون سازگاری در سه گروه 55
جدول 4-9: نتایج مربوط به تحلیل واریانس یکراهه درنمرات پس آزمون مقادیر پرولاکتین جهت بررسی اثر گروه 55
جدول4-10: نتایج آزمون T وابسته جهت مقایسه میانگین های پیش آزمون وپس آزمون سازگاری درپاسخ دوگروه 56
جدول 4-11: نتایج آزمونT مستقل مربوط به مقادیر پس آزمون سازگاری در پاسخ جهت بررسی اثر گروه 57
فهرست تصاویر و نمودارها
عنوان صفحه
شکل 2-1: تنظیم ترشح پرولاکتین از غده هیپوفیز. 15
شکل2-2: پرولاکتین و ورزش کوتاه مدت. 23
شکل 2-3: پرولاکتین و ورزش طولانی مدت.. 25
شکل 2-4: در دسترس بودن اکسیژن و پرولاکتین.. 29
شکل 2-5: غلظت پرولاکتین در طی استراحت، دوچرخه سواری ثابت با شدت کم (گرم کردن)، آزمون سطح شیب دار دوچرخه سواری افزایشی و در طول دوره ریکاوری جهت بافرینگ.. 31
شکل 3-1: ران بند متصل به فشار سنج. 46
شکل4-1: نمایش درصد تغییرات توان حداکثر قبل و بعد از سه هفته تمرین در گروههای تحقیق.. 50
شکل4-2.: نمایش درصد تغییرات پرولاکتین طی مراحل مختلف تمرین در گروههای تحقیق.. 51
شکل4-3.: مقادیر پیش آزمون وپاسخ پرولاکتین سرم دردو گروه انسداد و بدون انسداد. 54
شکل 4-4: مقادیر پیش آزمون و سازگاری پرولاکتین سرم در سه گروه انسداد، بدون انسداد و کنترل. 56
شکل4-5: میانگین مقادیر پرولاکتین سرم پیش آزمون و سازگاری در پاسخ دو گروه انسداد و بدون انسداد. 57
فصل اول
مقدمه و معرفی تحقیق
پرولاکتین یک هورمون پپتیدی مترشحه از هیپوفیز میباشد که شامل 300 عمل بیولوژیکی متفاوت است. عملکردهای بیولوژیک آن شامل: تولیدمثل، رشد و نمو، هومئوستاز، سوخت و ساز بدن و تنظیم ایمنی و رفتار است(1, 2). همچنین نشان داده شده است که در سیستم عصبی مرکزی پرولاکتین اثرات مستقیم بر تکثیر آستروسیتها[1](3) یا سلولهای عصبی(4) دارد. در همین راستا شینگو و همکاران[2] نشان دادند که پرولاکتین نروژنز را در ناحیه فوق بطنی در زمان بارداری افزایش میدهد، همچنین در موشهایی که ژن پرولاکتین آنها خاموش شده بود نروژنز در این ناحیه دچار اختلال شده بود که حاکی از نقش پرولاکتین در نروژنز مغز است. با توجه به این یافتهها، میتوان چنین احتمال داد که افزایش ترشح پرولاکتین در سایر شرایط همانند فعالیتبدنی ممکن است با افزایش نروژنز همراه باشد(5).در خصوص پاسخ پرولاکتین به مداخلههای مختلف فعالیت ورزشی (6)، به نظر میرسد که تمرین بیهوازی (با شدت بالا) و هوازی (طولانی مدت) افزایش پرولاکتین را تحریک میکند درحالیکه متعاقب حضور در تمرینات قدرتی چنین پاسخی گزارش نشده است(5). از طرفی بالاترین میزان غلظت پرولاکتین در شدیدترین فعالیتهای ورزشی گزارش شده است(7). به همین دلیل شدت بعنوان یک ضرورت برای افزایش پرولاکتین مورد بررسی قرار گرفته است(8).زیرا هیچ افزایشی در غلظت پرولاکتین بعد از فعالیت کوتاه مدت در50 درصد حداکثر اکسیژن مصرفی و 65 درصد حداکثر اکسیژن مصرفی (9) گزارش نشده است. فعالیت اجراشده در شدتهای بالاتر از 70 درصد حداکثر اکسیژن مصرفی افزایش پرولاکتین را بعد از 30 دقیقه در مردان تقویت کرده است(10). از طرف دیگر از بررسی نتایج چنین بر میآید که برای ترشح پرولاکتین در حین فعالیت، زمان و شدت از اهمیت یکسانی برخوردارند. فعالیت با شدت پایین معمولاً به زمانی بیش از 60 دقیقه برای افزایش معنادار در غلظت پرولاکتین نیاز دارد(11).
از طرفی در مورد تأثیرات تمرینات طولانیمدت بر پرولاکتین نیز مطالعات بسیاری انجام شده است که نتایج متناقضی را در این مطالعات نشان دادهاند(5) که به نظر می رسد به نوع و شدت تمرین وابسته بوده است. در خصوص افزایش فشار بیولوژیکی تمرین بر متغیرهای فیزیولوژیکی روشهای مختلفی مورد استفاده قرار گرفته است و در همین راستا تمرین انسدادی که دارای قدمتی در حدود 40 سال میباشد، بعنوان یک مدل تمرینی خاص مورد توجه قرار گرفته است. این عمل سبب ایجاد یک حوضچه خونی موقت در عضو مورد تمرین شده و به دنبال آن تجمع مواد متابولیکی به ویژه اسیدلاکتیک به طور موضعی در عضو افزایش مییابد. براثرشرایط ایسکمی ایجادشده، پاسخهای هورمونی و سازگاریهای عضلانی را سبب میشود. لذا در این پژوهش اثرات حاد و مزمن و سازگاری در پاسخ فعالیت رکاب زدن همراه و بدون محدودیت جریان خون بر روی غلظت پلاسمایی هورمون پرولاکتین مورد بررسی قرار گرفت.
فعالیت ورزشی هوازی و بیهوازی بصورت حاد میتواند باعث افزایش غلظت پرولاکتین خون شود(5). پرولاکتین بعنوان یک هورمون پپتیدی عملکردهای بیولوژیکی مختلفی از جمله اثرات مستقیم بر تکثیر آستروسیتها(3) یا سلولهای عصبی(4) و بنابراین نوروژنز برعهده دارد. بنابراین میتوان چنین احتمال داد که افزایش ترشح پرولاکتین در شرایط دیگر (فعالیت ورزشی) ممکن است با افزایش نروژنز همراه باشد(5). محرکهای داخلی و خارجی که باعث افزایش پرولاکتین میشوند بر روی نرون های عصبی هیپوتالاموس که محرک و بازدارنده پرولاکتین هستند تاثیر گذارند. عوامل بازدارنده (PIF[3]) و عوامل تحریککننده ([4]PRF) پرولاکتین از سلولهای عصبی هیپوتالاموس به هیپوفیز قدامی ترشح میشوند که میزان ترشح پرولاکتین را توسط سلولهای لاکتوتروف تنظیم میکنند. همچنین دوپامین به عنوان اصلیترین بازدارنده پرولاکتین است(12). بنابراین مکانیسمهای تحریکی برای پرولاکتین در نتیجه مهار فعالیت دوپامین و یا افزایش فعالیت محرکهای خود پرولاکتین است(1, 12). پرولاکتین همچنین در مکانهای خارج هیپوفیزی نیز تولید میشود، جایی که به وسیله عوامل موضعی تنظیمشده و بنابراین میتواند در یک روش مستقیم به عنوان عوامل رشدی، انتقالدهنده عصبی، تنظیمکننده ایمنی به روش آتوکرین یا پاراکرین عمل کند(1, 12). محرک آزادکننده پرولاکتین شامل کودک شیرخوار، نور، شنوایی، بویایی و استرس میباشد. پرولاکتین همچنین به شدت در پاسخ به فعالیت بدنی و بطور متوسط متعاقب فعالیت جنسی نیز افزایش مییابد(13, 14).
آثار فعالیت ورزشی بر روی پرولاکتین احتمالاً بوسیله آزاد شدن PRFs و از طرفی بازداری از رهایی PIFs تسهیل میشود. بنابراین PRFs در طول فعالیت بدنی اثرات مهارکنندگی دوپامین را از بین میبرند(5). تغییر چندین PRFs (AVP [5]و…) بعد از فعالیت ورزشی برای تأیید هایپرپرولاکتینمیا در طی فعالیت ورزشی پیشنهادشدهاند. علاوه بر این تغییرات [6]PRL به غلظت لاکتات، دما، اسمولالیته و حجم خون نسبت داده شده است. در خصوص نروترنسمیترها نیز مسیرهای دوپامینرژیک،PRL را مهار میکنند درحالیکه مسیرهای سروتونرژیک، PRL را تحریک میکنند(12, 15). همچنین هستههای پارا ونتریکولار هیپوتالاموس یک نقش اساسی در میانجیگری تولید 5-هیدروکسی تریپتوفان(5-HT[7]) برای ترشح پرولاکتین بازی میکند(16).
مداخلات تمرینی مختلفی برای پاسخهای پرولاکتین به فعالیت ورزشی استفاده شده است. به نظر میرسد که تمرین بیهوازی (با شدت بالا) و هوازی (طولانی مدت) افزایش پرولاکتین را تحریک میکند درحالیکه در تمرینات قدرتی چنین پاسخی گزارش نشده است(5). به همین دلیل بالاترین میزان غلظت پرولاکتین در شدیدترین فعالیتهای ورزشی گزارش شده است(7). فعالیت با شدت پایین معمولاً به زمانی بیش از 60 دقیقه برای افزایش معنادار در غلظت پرولاکتین نیاز دارد(5). مطالعهای که توسط استرادر و همکارانش[8] انجام شد نشان داد که غلظت پلاسمائی پرولاکتین در فعالیت 60 دقیقهای با شدت 75 درصد حداکثر اکسیژن مصرفی یا در یک غلظت لاکتات تقریباً 2 میلیمول بر لیتر افزایش میابد(11). در همین راستا تاناکا و همکاران[9] یک افزایش معنادار (تقریباً سه تا چهار برابر) در سطح پرولاکتین بعد از یک دوی ماراتن را نشان دادند(17).
از طرفی در مورد تأثیرات تمرینات مزمن بر پرولاکتین نیز مطالعات بسیاری انجام شده است که نتایج متناقضی را در این مطالعات نشان دادهاند(5). بهطور ویژه در یک مطالعه مقطعی اسمالریدج و همکاران[10]، نشان دادند که پاسخ پرولاکتین پلاسما بعد از مداخله هورمون آزادکننده تریپتوفان(TRH[11]) در مردان تمرین کرده استقامتی پیادهروی (تعداد : 22 نفر، حداکثر اکسیژن مصرفی: 45 میلیلیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) و دوندگان ماراتون)تعداد : 18 نفر، حداکثر اکسیژن مصرفی: 3/60 میلیلیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) در مقایسه با مردان بی تمرین گروه کنترل (تعداد : 20 نفر، حداکثر اکسیژن مصرفی: 5/38 میلیلیتر به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) بیشتر بود، این نتایج نشان داد که ترشح پرولاکتین به سطح تمرین حساس است(18). در مقابل این نتایج مطالعه بوسیله استرادر و همکاران نشان داد که پاسخ حاد دوچرخهسواری به مدت 30 دقیقه با شدت متوسط بین آزمودنیهای بی تمرین و مسن تمرین کرده تفاوتی وجود ندارد. همچنین، غلظت پلاسمایی هورمون و پاسخ به تحریک TRH تفاوتی بین گروهها نداشت لذا پیشنهاد میشود که تنظیم پرولاکتین توسط تمرین استقامتی تغییر نمیکند (9). از طرف دیگر، جک من و همکاران[12] پرولاکتین را بعنوان یک هورمون نشانگر عملکرد 5-HT بعد از تجویز خوراکی دوز حاد آگونیست 5-HT بررسی کردند که یک اوج غلظت پرولاکتین پایین تر و نیز انتشار کلی پایین تر در ورزشکاران استقامتی نسبت به آزمودنیهای بی تمرین نشان دادند. در مجموع پیشنهادشده که این پاسخ نرواندوکراین پایین تر به خاطر یک تنظیم کاهشی در عملکرد گیرندههای مرکزی 5-HT باشد(19).
با این حال مطالعات نشان دادهاند که تمرین حاد(20) و مزمن(21) قدرتی تاثیر معناداری بر سطوح پایه PRL ندارد. برای مثال هیکسون و همکاران[13] گزارش کردند که سطوح پایه PRL پلاسما در مردان و زنان بعد از 9 هفته تمرین قدرتی تغییری نداشته است(22).
از طرف دیگر مشخص شده است که نور، صدا، استرس، در دسترس بودن اکسیژن میتواند بر روی PIF و PRF در ترشح PRL تاثیر گذار باشد(2, 23). بهعنوان مثال، مشاهدهشده که در آزمونهای فزاینده هنگام قرارگیری در شرایط هایپوکسی حاد یک مانع برای ترشح پرولاکتین وجود دارد(24) درحالیکه هنگام فعالیت تحت شرایط نورموکسی افزایش در غلظت پرولاکتین بدون محدودیت بوده است(23). بنابراین یک ارتباط بین فشار اکسیژن و افزایش پرولاکتین در ورزش وجود دارد(23, 24). علاوه براین مطالعاتی نیز نشان دادهاند که افزایش غلظت پرولاکتین رابطه مستقیمی با درجه حرارت دارد(25).
از طرفی در مورد فواید تمرینات انسدادی چنین بیان شده است که یک تمرین با شدت 30 تا 50 درصد از یک تکرار بیشینه تحت شرایط انسداد عروقی یا شرایط ایسکمیک میتواند جایگزین تمرینی با شدت 70 تا 85 درصد یک تکرار بیشینه بدون انسداد باشد. انسداد عروقی از این طریق سبب ایجاد یک حوضچه خونی موقت در عضو مورد تمرین شده وهمان طور که بیانشده به دنبال آن تجمع مواد متابولیکی به ویژه اسیدلاکتیک به طور موضعی در عضو افزایش مییابد و براثرشرایط ایسکمی ایجادشده، پاسخهای هورمونی و سازگاریهای عضلانی را سبب میشود. از طرفی دیگر در مطالعهای لوگر و همکاران[14] نشان دادند که میزان لاکتات در گردش خون بر ترشح پرولاکتین تاثیر ویژهای دارد ولی مکانیسم دقیق آن کاملاً مشخص نیست(10). بنابراین به نظر میرسد افزایش فشار عضلانی از طریق انسداد عروق آن بتواند با تولید لاکتات بیشتر باعث ترشح بیشتر پرولاکتین در سطح پاسخ و سازگاری شود ، اما این موضوع تاکنون مورد بررسی قرار نگرفته است. لذا در این مطالعه پژوهشگر برآن شده است تا اثرات حاد ، مزمن و سازگاری در پاسخ فعالیت هوازی رکاب زدن زیربیشینه همراه با محدودیت جریان خون را برروی سطوح پلاسمایی هورمون پرولاکتین مورد مطالعه قرار دهد و درصدد است به سوالات زیر پاسخ دهد:
1-آیا یک جلسه فعالیت رکاب زدن زیربیشینه همراه با محدودیت جریان خون پا نسبت به فعالیت معمولی رکاب زدن زیربیشینه تأثیربیشتری بر سطح سرمی پرولاکتین دارد؟
2- آیا 3 هفته فعالیت رکاب زدن زیربیشینه همراه با محدودیت جریان خون پا نسبت به فعالیت معمولی رکاب زدن زیربیشینه تأثیر بیشتری بر سطح سرمی پرولاکتین دارد؟
پرولاکتین بعنوان یک هورمون پپتیدی عملکردهای بیولوژیکی مختلفی برعهده دارد که از آن جمله میتوان به: تولیدمثل، رشد و نمو، هومئوستاز، سوخت و ساز بدن و تنظیم ایمنی و رفتار اشاره داشت(1, 2). مطالعات اخیر در تنظیم نروژنز نشان میدهد که پرولاکتین ممکن است یک عامل مربوط به نروپلاستیسیتی در بزرگسالان باشد(5). در سیستم عصبی مرکزی، نشان داده شده است که پرولاکتین دارای اثرات مستقیم بر تکثیر آستروسیت ها(3) یا سلولهای عصبی(4) میباشد. شینگو و همکاران نشان دادند که پرولاکتین نروژنز را در ناحیه فوق بطنی در زمان بارداری افزایش میدهد(4)، همچنین در موشهایی که ژن پرولاکتین آنها خاموش شده بود نروژنز در این ناحیه دچار اختلال شده بود که حاکی از نقش پرولاکتین در نروژنز در مغز است. با توجه به این یافتهها، پیشنهاد میشود که افزایش ترشح پرولاکتین در شرایط دیگر (فعالیت ورزشی) ممکن است با افزایش نروژنز همراه باشد(5). پرولاکتین ناشی از ورزش همچنین ممکن است بعنوان یک استراتژی درمانی برای تحریک نروژنز ذاتی در نظر گرفته شود، بعنوان مثال افزایش نروژنز واکنشی ناحیه فوق بطنی در یک مدل از جوندگان که بوسیله ایسکمی سلولهای عصبی را از دست داده بودند نشان داده شد(26).
تاکنون تحقیقات زیادی به اثرات تمرین انسدادی بر پاسخهای هورمونی و سازگاریهای عضلانی پرداختهاند و تأثیر این نوع تمرین بر روی هورمون پرولاکتین مورد توجه قرار نگرفته است. ازطرفی مشخص شده است که معمولا افراد جامعه به دلیل مشغلههای زندگی فرصت کافی را برای انجام فعالیتهای مداوم هوازی با زمانهای به نسبت طولانی ندارند .همچنین ازآنجایی که تمرین انسدادی فواید منحصر به فردی در زمینه بالینی هم دارد،زیرا با شدت ومدت کمتر و متناسب با فعالیتهای روزانه سازگاریهای تمرینی مثبتی ایجاد میکند(27). بنابراین نتایج این مطالعه میتواند برای افراد غیرورزشکاری که در انجام تمرینات هوازی با مدت زمان نسبتا طولانی محدودیت دارند و یاتمایل ندارند فشار بالایی رامتحمل شوند مورد استفاده قرار گیرد از طرفی دیگر مشخصشده در شرایط هایپوکسی و ایسکمی غلظت پرولاکتین خون کاهش مییابد(28)، و همچنین میزان لاکتات در گردش خون بر ترشح پرولاکتین تأثیر ویژهای دارد ، بنابراین به نظر میرسد افزایش فشار عضلانی از طریق انسداد عروق آن بایک مدت زمان وحتی شدت کمتر بتواند با تولید لاکتات بیشتر باعث ترشح بیشتر پرولاکتین در سطح پاسخ و سازگاری شود و هایپوکسی و ایسکمی ایجادشده در تمرینات انسدادی پاسخی متفاوت داشته باشد، لذا مطالعۀ حاضرمهم و ضروری به نظررسید.
اثر حاد و مزمن فعالیت رکاب زدن همراه و بدون انسداد عروق بر غلظت پلاسمایی پرولاکتین مردان سالم
1- تعیین اثر یک جلسه فعالیت رکاب زدن همراه و بدون انسداد عروقی پا بر سطح پلاسمایی پرولاکتین
2- تعیین اثر سه هفته فعالیت رکاب زدن همراه و بدون انسداد عروقی پا بر سطح پلاسمایی پرولاکتین
3- تعیین اثر سه هفته فعالیت رکاب زدن همراه و بدون انسداد عروقی پا بر پاسخ پرولاکتین پلاسمایی
واژگان کلیدی: دستورالعمل های کانون توجهی، یادگیری، تحلیل کینماتیکی حرکت، تکلیف ایستا
فهرست مطالب
فصل اول: طرح تحقیق
1-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………2
1-2 بیان مسئله……………………………………………………………………………………………………………4
1- 3 ضرورت و اهمیت انجام تحقیق………………………………………………………………………………6
1-4 اهداف تحقیق……………………………………………………………………………………………………..7
1-4-1هدف کلی……………………………………………………………………………………………………….7
1-4-2 اهداف اختصاصی…………………………………………………………………………………………….7
1-5 فرضیه های تحقیق………………………………………………………………………………………………..7…………..
1- 6 پیش فرض های تحقیق…………………………………………………………………………………………8
1-7 قلمرو تحقیق……………………………………………………………………………………………………….8
1-8 محدودیت های تحقیق………………………………………………………………………………………….8
1-9 تعریف نظری واژه های تحقیق………………………………………………………………………………..8
1-10تعریف عملیاتی واژه های تحقیق………………………………………………………………………….10
فصل دوم: ادبیات و پیشینه تحقیقاتی
2-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………11
2-2 مفاهیم نظری تحقیق……………………………………………………………………………………………12
2-2-1دستورالعمل های آموزشی………………………………………………………………………………..12
2-2-2 تاریخچه بحث درمورد توجه…………………………………………………………………………….13
2-2-3 تعاریف توجه………………………………………………………………………………………………..13
2-2-4 ویژگی های توجه…………………………………………………………………………………………..14
2-2-5 ابعاد توجه……………………………………………………………………………………………………..14
2-2-6 انواع توجه…………………………………………………………………………………………………….17
2-2-7 توجه انتخابی…………………………………………………………………………………………………19
2-2-8 توجه و سطح مهارت………………………………………………………………………………………19
2-2-9 ظرفیت توجه در ارتباط با انگیختگی و اجرا…………………………………………………………20
2-2-10 کانونی نمودن توجه………………………………………………………………………………………20
2-2-11 یادگیری حرکتی………………………………………………………………………………………….21
2-2- 12 عوامل تأثیر گذار بر اجرا و یادگیری در محیط تمرین……………………………………….21
2-2-13 کینماتیک یا توصیف حرکت………………………………………………………………………..23
2-2-14 کینماتیک زاویه ای……………………………………………………………………………………..23
2-2-15 اندازه گیری های کینماتیکی………………………………………………………………………….24
2-2-16 جمع آوری داده های کینماتیکی……………………………………………………………………..24
2-2-17 زمان پاسخ………………………………………………………………………………………………….25
2-3 گزارشات تئوریکی در مورد توجه درونی و بیرونی………………………………………………….25
2-3-1 از دیدگاه زمان محدود……………………………………………………………………………………25
2-3-2 از دیدگاه دسترسی به منابع محدود……………………………………………………………………30
2-4 پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………………………………..34
2-4-1 تحقیقات انجام شده در خارج از کشور………………………………………………………………34
2-4-2 تحقیقات انجام شده در داخل کشور………………………………………………………………….47
2-4-3 نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………. 54
فصل سوم: روش شناسی تحقیق
3-1 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………….57
3-2 روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………57
3-3 جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………..57
3-4 نمونه آماری………………………………………………………………………………………………………57
3-5 ابزار مورد استفاده تحقیق……………………………………………………………………………………..57
3-6 تکلیف……………………………………………………………………………………………………………..58
3-7 روش اجرای تحقیق…………………………………………………………………………………………….59
این مطلب را هم بخوانید :
3-8 متغیرهای تحقیق…………………………………………………………………………………………………62
3-8-1 متغیرهای مستقل……………………………………………………………………………………………..62
3-8-2 متغیرهای وابسته……………………………………………………………………………………………..62
3-9 روش تجزیه و تحلیل آماری…………………………………………………………………………………62
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
4-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………65
4-2 آمار توصیفی…………………………………………………………………………………………………….66
4-2-1 ویژگی های جمعیت شناختی……………………………………………………………………………66
4-2-2 بررسی توصیفی داده ها……………………………………………………………………………………66
4-3 آمار استنباطی (آزمون فرضیه های تحقیق)………………………………………………………………68
4-3-1 بررسی توزیع داده ها……………………………………………………………………………………….68
4-3-2 یافته های استنباطی………………………………………………………………………………………….68
4-3-3 آزمون فرضیه های تحقیق……………………………………………………………………………….69
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………76
5-2 خلاصه پژوهش………………………………………………………………………………………………….76
5-3 بحث و تفسیر یافته ها………………………………………………………………………………………… 77
5-4 نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………….83
5-5 پیشنهادات…………………………………………………………………………………………………………83
5-5-1 پیشنهادات آموزشی………………………………………………………………………………………..83
5-5-2 پیشنهادات پژوهشی…………………………………………………………………………………………84
منابع………………………………………………………………………………………………………………………..85
پیوست ها………………………………………………………………………………………………………………..91
فهرست جداول
عنوان…………………………………………………………………………………………..صفحه
جدول 1-4: ویژگی های جمعیت شناختی شرکت کنندگان……………………………………………..66
جدول2-4: آماره های توصیفی گروه ها……………………………………………………………………….66
جدول3-4: میزان استفاده از انواع کانون های توجهی در گروه درونی (درصد)…………………….63
جدول4-4: میزان استفاده از انواع کانون های توجهی در گروه بیرونی (درصد)…………………….63
جدول5-4: میزان استفاده از انواع کانون های توجهی در گروه درونی (درصد)…………………….63
جدول6-4: میانگین زمان (ثانیه) پایداری گروه ها در مراحل مختلف………………………………….68
جدول7-4: نتیجه کلی آزمون تحلیل واریانس یکطرفه در مرحله یادداری……………………………69
جدول8-4: نتیجه کلی آزمون تحلیل واریانس یکطرفه در مرحله انتقال……………………………….69
جدول9-4: نتایج آزمون post-hoc……………………………………………………………………………69
جدول10-4: آزمون اثرات درون گروهی………………………………………………………………………70
جدول11-4: نتایج آزمون ماچلی(ماخلی) …………………………………………………………………….71
جدول12-4: آزمون t زوجی گروه درونی…………………………………………………………………….71
جدول13-4: آزمون اثرات درون گروهی………………………………………………………………………72
جدول14-4: نتایج آزمون ماچلی(ماخلی) …………………………………………………………………….72
جدول15-4: آزمون t زوجی گروه بیرونی……………………………………………………………………72
جدول16-4: آزمون اثرات درون گروهی………………………………………………………………………73
جدول17-4: نتایج آزمون ماچلی(ماخلی) ……………………………………………………………………..73
جدول 18-4: آزمون t زوجی گروه خودانتخابی……………………………………………………………73
جدول19-4: آزمون اثرات درون گروهی………………………………………………………………………74
جدول20-4: نتایج آزمون ماچلی(ماخلی) …………………………………………………………………….74
جدول21-9: آزمون Tukey HSD برای مقایسه چند گانه……………………………………………..74
فهرست شکل ها
عنوان…………………………………………………………………………………………..صفحه
شکل1-2: منحنی که نشان دهنده توجه مورد نیاز برای اجرا می باشد………………………………….16
شکل2-2: مدل یادگیری مشاهده ای بندورا……………………………………………………………………17
شکل3-2: استفاده از توجه در مراحل مختلف پردازش بر اساس نظریه های گوناگون…………….29
شکل4-2:نظریه های جایگاه مرکزی منابع……………………………………………………………………..31
شکل5-2: مدل توجه کانمن با عنوان ارزیابی نیازهای مطابق با ظرفیت……………………………….32
شکل1-3 : تصویر یکی از شرکت کنندگان در حین آزمایش…………………………………………..62
فهرست نمودارها
عنوان…………………………………………………………………………………………..صفحه
نمودار1-4: مدت زمان پایداری گروه ها در مراحل مختلف………………………………………………68
فصل اول
طرح تحقیق
1-1 مقدمه
با توجه به محرک های بسیار زیادی که هر یک از ما همواره با آنها مواجه می شویم، زندگی بدون توجه انتخابی قطعاً مشکل است. ورزش نیز از این قاعده مستثنا نیست. در حقیقت، عاملهای بسیار کمی را می توان یافت که در اجرای بهتر ورزش، مهم تر از توانایی تمرکز[1] بر نشانه های مناسب، باشند. در محیط ورزشی، چه فرد در حال اجرا، چه در حال یادگیری باشد، توجه به مناسب ترین نشانه ها، متغیر مهمی به شمار می رود (نایدفر[2]، 1976).
آن چه محققان رفتار حرکتی به دنبال آن هستند اجرای مطلوب و در نهایت یادگیری می باشد. اجرا همان رفتار قابل مشاهده می باشد و یادگیری، تغییر در قابلیت فرد برای اجرای یک مهارت که باید از پیشرفت نسبتاً پایدار در اجرا استنباط شود و در نتیجه ی تمرین یا تجربه به دست می آید (مگیل[3]، 2011).
عوامل متعددی یادگیری[4] در محیط تمرین را تحت تأثیر قرار می دهند. اساساً متغیرهای تأثیر گذار بر یادگیری مهارت های حرکتی به دو دسته تقسیم می شوند. دسته اول، متغیرهای اجرا (عملکرد) نام دارند. این دسته از متغیرها از اثرات آنی و موقتی برخوردارند که تنها در حضور متغیر مستقل وجود دارند و با حذف آن، اثرات این نوع متغیرهای عملکرد نیز از بین می رود. در مقابل آنها، متغیرهای یادگیری قرار دارند که اثراتشان بر روی عملکرد بعد از حذف متغیر مستقل نیز وجود دارد. در واقع آنها از اثرات نسبتاً دائمی در یادگیری تکلیف مورد نظر برخوردارند. با توجه به این که یکی از نتایج مهم تمرین، ایجاد قابلیت اجرایی نسبتاً پایدار یا یادگیری در فرد است، اساساً کشف شرایط تمرینی که توسعه تغییرات نسبتاً پایدار را به حداکثر برساند مورد توجه است (اشمیت[5]، 1991). از جمله این شرایط تمرینی، نوع توجه می باشد. مگیل (2011) نیز بازخورد[6]، تغییر پذیری تمرین و تداخل زمینه ای را از جمله عوامل مؤثر بر متفاوت بودن نتایج از یادگیری (یادداری[7] و انتقال[8]) می داند. در این راستا اثر کانون های توجهی به عنوان نوعی دستورالعمل آموزشی و بازخورد بر اجرا و یادگیری، برای محققان و مربیان ضروری می باشد. توجه[9] فرآیندی است که فرد از طریق آن از حواس خود برای ادراک دنیای خارج استفاده می کند و متمرکز ساختن توجه یعنی آگاه شدن از یک امر و صرف نظر کردن از سایر موارد است (موسوی و همکاران، 1382). در واقع توجه به عنوان یک پیش نیازی شناختی برای اجرای موفقیت آمیز در ورزش حیاتی است (شفیع نیا و همکاران، 1385). در فعالیت های ورزشی نیز دو بعد از کانون توجه، مهم تشخیص داده شده اند، پهنا (وسیع، باریک) و جهت (درونی، بیرونی). کانون توجه از بعد جهت که موضوع تحقیق است، می تواند نسبت به ورزشکار درونی یا بیرونی باشد. اگر توجه فراگیر روی یک موضوع ذهنی و در موقع اجرای مهارت روی حرکت های بدنش کانونی شود”توجه درونی[10]” و اگر توجه او، روی یک هدف بیرونی و در موقع اجرای مهارت روی تأثیر حرکت در محیط کانونی شود”توجه بیرونی[11]” نامیده می شود (نمازی زاده و همکاران، 1384).
در رابطه با مراحل یادگیری و دستورالعمل کانون توجه مناسب، دو فرضیه متفاوت بیان شده است: فرضیه عمل محدود شده[12] بیان می کند که کانون توجه درونی در کلیه سطوح مهارت مشکل آفرین است و منجر به افت اجرا و یادگیری خواهد شد (ولف وهمکاران[13]، 2001). ازسوی دیگر و طبق فرضیه عمل خودکاری مهارت ها، تنها زمانی که افراد به سطوح بالای مهارت ها راه یابند، کانون توجه درونی مشکل آفرین است و با فرآیندهای پردازش خودکار[14] تداخل پیدا می کند و کانون توجه درونی برای افراد مبتدی مناسب تر از کانون توجه بیرونی است (فورد[15]، 2005). پژوهش هایی که در چند سال اخیر برای مقایسه دو نوع کانون توجه صورت گرفته اند، حاکی از این مطلب بودند، که برای یادگیری موفقیت آمیز لازم است که یادگیرنده نسبت به چیزی که انجام می دهد آگاه باشد ( ولف و همکاران، 1998) و با توجه به اینکه دستورالعمل کانون توجهی یکی از عوامل مؤثر بر یادگیری می باشد و بر اساس آنچه که در بالا گفته شد می توان گفت کانون توجه بیرونی مؤثرتر از درونی می باشد، با این حال برای درک بهتر اثر دستورالعمل کانون توجهی بر یک تکلیف، پژوهش حاضر به بررسی اثر این دستورالعمل بر یک تکلیف در دامنه کوچکی از زاویه که گویای دقت بالای آن می باشد به بحث پرداخته است.
1-2 تعریف مسئله و بیان سؤالهای اصلی تحقیق
توجه یک پیش نیاز اساسی برای اجرای موفقیت آمیز در ورزش است. پژوهشگران مشاهده کرده اند که اجرای ضعیف گروهی از ورزشکاران به دلیل نداشتن تمرکز و توجه کافی است. دونده دوی صد متری که در خط شروع به خاطر صدای تماشاگران گیج می شود یا بازیکن خط دفاع فوتبال که به خاطر پیچیدگی عملکرد حریف تمرکز خود را از دست می دهد همگی نمونه هایی از اجرای ناموفق ورزشکاران به دلیل عدم توجه است (سینگر، 2001). تقریباً هر کاری که انجام می دهیم، حداقل به مقداری توجه نیاز دارد. این امر، اجرای مهارت های حرکتی را نیز شامل می شود (ولف، 2009). این موضوع همواره یکی از موضوعات مهم مورد علاقه روانشناسان و محققین رفتار حرکتی بوده است. ویلیام جیمز[16](1890) که یکی از اولین و مشهورترین روانشناسان تجربی بوده، می نویسد: همه می دانند که توجه چیست. توجه به شکل روشن و واضح عبارتست از، تمرکز ذهن به یک چیز از بین چندین چیز ممکن و همزمان یا یک فکر از زنجیره ای افکار می باشد. کانونی بودن، تمرکز و هوشیاری جوهر اصلی آن را تشکیل می دهند. این تعریف شامل دو ویژگی مهم است، یکی محدودیت توجه و دیگری انتخابی بودن توجه می باشد. انتخابی بودند توجه در واقع جهت توجه را نشان می دهد. فرد با انتخابش می تواند توجه درونی (تمرکز در حرکات بدن) یا توجه بیرونی (تمرکز بر اثر حرکت) داشته باشد ( اشمیت و لی، 2008). زمان پاسخ[17]، به عنوان یکی از پیامدهای اجرا ویادگیری، کل فاصله زمانی بین شروع حرکت تا پایان حرکت می باشد. نظریه های مسلط یادگیری سالمونی[18](1940)، اشمیت(1997) و اشمیت ولی[19](1994) بیان کردند، که یادگیری از طریق هدایت توجه یادگیرنده به حرکات بدنش، افزایش می یابد (استفاده از پردازش کنترل شده). این نظریه مخالف با چیزی است که ما پیشنهاد می کنیم، زیرا بر اساس یافته های تحقیقات بی شمار اخیر«بازخورد خلاصه[20]» یا «بازخورد به روش حذفی» نسبت به اینکه بعد از هر کوششی بازخورد دهیم مؤثرتر است. دلیل برتری این گونه بیان شده است که تواتر زیاد بازخورد، از پردازش خودکار درونی جلوگیری می کند. یافته های اخیر با این عقیده که متمرکز شدن روی حرکات بدن (توجه درونی) برای یادگیری ضروری است در یک خط و یک ردیف قرار نمی گیرد و همچنین ولف و همکاران (2010) بیان کردندکه جهت دادن تمرکز به صورت درونی باعث اختلال در یادگیری و عملکرد می شود و این با پژوهشی که توسط دنی[21](2010) صورت گرفت تناقض دارد او نشان دادکه هیچ تفاوت معناداری بین تمرکز درونی و بیرونی در مهارت سرویس پرشی زنان والیبالیست دیده نشد و همچنین با نتایج لورنس[22] و همکاران (2011) که اثر دستورالعمل های کانون توجه را بر روی افراد مبتدی که یک برنامه حرکات ژیمناستیک را انجام می دادند، را بررسی کردند.
ولف و همکاران (1998) بیان کردند که توجه درونی اجرا کننده را تشویق می کند که به صورت هوشیار توجه کند که این خود باعث تداخل این نتایج با یافته های نلان[23](2011) که نشان دادتوجه بیرونی نسبت به توجه درونی باعث می شود، فرد وضعیت نشستن بدون صندلی را در حالی که به دیوار تکیه داده است، برای مدت طولانی تری تحمل کند شد. نتایج تحقیقات لورنس و همکاران (2011) اثر دستورالعمل های توجه را بر دقت افراد مبتدی ژیمناستیک مورد بررسی قرار داد و به این نتیجه رسیدند که در مرحله اکتساب توجه درونی باعث بهبود شد درحالی که تمرکز بیرونی باعث افت حرکت شد و در مرحله یادداری و انتقال تفاوت معناداری ملاحظه نشد. با توجه به یافته های اخیر و تناقضاتی که وجود دارد و انجام تحقیق با دقت پایین، پژوهش حاضر قصد دارد، علاوه بر بررسی پیامد حرکت با استفاده از دوربین هایی با سرعت 50 فریم در ثانیه، فرآیند حرکت را نیز مورد بررسی قرار دهد و همچنین بفهمد، آیا بین اثر دستورالعمل های کانون توجه درونی، بیرونی و خود انتخابی بر اجرا، یادداری و انتقال یک تکلیف ایستا تفاوت وجود دارد؟ بهترین نوع دستورالعمل (درونی، بیرونی وخود انتخابی) برای ورزشکاران مبتدی چه می باشد؟ نوع دستورالعملی (درونی، بیرونی و خودانتخابی) که بهتر است توسط کاردرمان ها و فیزیوتراپ ها برای درمان بیماران ارائه شود، چه می باشد؟
1-3 اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
با ظهور رشته ی تحقیقاتی کانون توجهی در اواخر 1990، گابریل ولف و دیگران نشان دادند که کانون توجهی، بر عملکرد ویادگیری اثر معناداری می گذارد و همچنین این تحقیقات نشان دادند که کانون توجه بیرونی بهتر از درونی است و از طرفی بیش از یک دهه است که پژوهش ها اثر سودمندی این دستورالعمل ها را در مهارت های مختلف و اجرا کننده های مختلف مورد بررسی قرار دادند هر چند گام های بلندی در این زمینه برداشته شده است ولی باز هم اختلاف نظر وجود دارد. به طورکلی تحقیقاتی که بتوانند مربی ها را در راهنمایی کردن ورزشکاران در حرکات ایستا کمک کنند خیلی کم است به عنوان مثال ژیمناستیک مردان از آن دسته ورزش هایی می باشد که حرکات ایستا را در آن می توان به وفور دید. از یک طرف تحقیقاتی وجود دارد که بیان می کنند مربیان از دستورالعمل های کلامی که تمرکز فرد را به سمت درونی شدن جهت می دهد، استفاده می کنند (ولف و همکاران، 2000؛ پورتر[24] و همکاران، 2010 ) و این خلاف اکثر پژوهش های گذشته است و از طرفی دیگر ویز و همکاران (2008) بیان کردند که این تمرکز ترجیحی فرد است که در مؤثر بودن هر کدام از دستورالعمل های توجهی نقش بازی می کند و تمرکز درونی لزوماً باعث کاهش در عملکرد نمی شود. یعنی اگر ما به افراد اجازه بدهیم که طبق را ه ترجیحی خود جلو روند، عزت نفس[25] آنها افزایش می یابد بنابراین اجرا بهتر می شود. مطالعات نشان داده اند که بازخورد آموزشی مورد تقاضای یادگیرنده، نسبت به بازخورد آموزشی ارائه شده به صورت مکرر، مؤثرتر است (جانل، 1997)، این احتمال وجود دارد که مکانیزم های درگیر در فرآیند بازخوردهای درخواستی مشابه با مکانیزم هایی باشد که در فرآیند خود انتخابی درگیر می باشد. نلان (2011) برای اولین بار اثر دستورالعمل های کانون توجهی درونی و بیرونی را بر یک تکلیف ایستا را مورد بررسی قرار داد اما گروه خود انتخابی را در تحقیق خود اعمال نکرده بود. لذا پژوهش حاضر می تواند نقطه شروعی در این زمینه باشد. محقق در این پژوهش به دنبال دو چیز می باشد، اول، روشن کردن بیشتر برخی از این تناقضات، دوم اینکه بحث کینماتیکی[26] را در یک تکلیف ایستا مطرح کند چرا که اکثر پژوهش ها بر روی تکالیف پویا (دینامیک) صورت گرفته است تا از نتایج این یافته ها بتوان به فیزیوتراپ ها و همچنین مربیان ژیمناستیک پیشنهاد کرد که از چه نوع کانون توجهی برای تسهیل در امر آموزش به منظور یادگیری مطلوب، برنامه آموزشی خود استفاده کنند.
1-4 هدف ها
1-4-1 هدف کلی:
هدف کلی این تحقیق بررسی اثردستورالعمل های کانون های توجهی و خود انتخابی بر یادگیری کینماتیکی حرکت در یک تکلیف ایستا می باشد.
1-4-2 اهداف اختصاصی:
1-5 فرضیه ها
1-6 پیش فرض های تحقیق:
1- شرکت کنندگان درک کاملی از دستورالعمل های ارائه شده و نحوه ی اجرای مهارت داشته اند.
2- شرایط تمرین و آزمون برای تمام شرکت کننده ها یکسان بوده است.
3- شرکت کنندگان در پایان هر جلسه صادقانه به سوال”به چه چیز تمرکز می کردید”، جواب دادند.
1-7 قلمرو تحقیق
1- شرکت کنندگان دانشجویان پسر غیر تربیت بدنی بودند.
2- سن شرکت کنندگان در دامنه سنی 29-21 قرار داشت.
3- همه ی شرکت کنندگان از یک پارالل برای تمرین استفاده کردند.
1-8 محدودیت های تحقیق
1- عدم امکان کنترل حالات روانی و میزان انگیزه و علاقه شرکت کنندگان در هنگام شرکت در آزمون.
2- عدم امکان انجام آزمایش بر روی شرکت کنندگان به طور همزمان.
3- وجود تفاوت های فردی در بین شرکت کنندگان.
4- عدم کنترل بر تغذیه و فعالیت های فوق برنامه و آمادگی جسمانی شرکت کنندگان.
افزایش فاکتورهای سرعت، چابکی، توان انفجاری، قدرت بیشینه و توان هوازی از تمرینات پلیومتریک استفاده نمود.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول: طرح تحقیق 1
1-1- مقدمه و بیان مسئله.. 2
1-2- مبانی نظری پژوهش…. 5
1-2-1- مقدمه. 5
1-2-2- مبانی علم تمرین.. 5
1-2-3- اصول تمرین.. 6
1-2-4- متغیرهای تمرین.. 6
1-2-4-1- حجم تمرین.. 6
1-2-4-2- شدت تمرین.. 7
1-2-4-3- تراکم (فراوانی) تمرین.. 7
1-2-4-4- مدت تمرین.. 8
1-2-5- قلمرو تمرین.. 8
1-2-6- اصل اضافه بار- اصل ویژگی.. 8
1-2-7- کاربردتمرینهای قدرتی و پلایومتریک در فوتبال.. 9
1-2-8- سازگاریهای حاصل از اجرای تمرینهای قدرتی و پلایومتریک…. 13
1-2-8-1- سازگاری ساختاری و عضلانی تمرین قدرتی و پلایومتریک…. 13
1-2-8-2- سازگاری دستگاه عصبی تمرین قدرتی و پلایومتریک…. 15
1-2-9- آمادهسازی در فوتبال.. 17
1-2-9-1- نقش قدرت، سرعت و توان در فوتبال.. 17
1-2-9-2- بهبود سرعت و قدرت توسط تمرینات قدرتی و پلیومتریک…. 17
1-2-10- چابکی در فوتبال.. 18
1-3- پیشینه تحقیق… 18
1-3-1- پژوهشهای انجام شده در داخل کشور. 18
1-3-2- پژوهشهای انجام شده در خارج از کشور. 22
1-4- ضرورت اجرای پژوهش…. 27
1-5- اهداف پژوهش…. 28
1-5-1- هدف کلی پژوهش…. 28
1-5-2- اهداف اختصاصی.. 28
1-7- متغیرهای پژوهش…. 29
1-7-1- متغیر مستقل.. 29
1-7-2- متغیرهای وابسته 29
1-8- محدودیتهای پژوهش…. 29
1-8-1- محدودیتهای خارج از کنترل پژوهشگر. 29
1-8-2- محدودیتهای تحت کنترل پژوهشگر. 29
1-9- تعریف واژهها و مفاهیم.. 30
1-9-1- تمرین 30
1-9-2- تمرین مقاومتی.. 30
1-9-3- آمادگی عضلانی.. 30
1-9-4- قدرت 30
1-9-5- توان بیهوازی.. 30
1-9-6- توان.. 31
1-9-8- استقامت عضلانی کوتاه مدت 31
1-9-9- سرعت… 31
1-9-10- چابکی.. 31
1-10-13- بازتاب- ماهیچهای یا کششی.. 31
فصل دوم: روششناسی پژوهش 33
2-1 مقدمه.. 34
2-2 جامعه آماری و روش گزینش آزمودنیها 34
2-2-1- معیارهای ورود به پژوهش…. 34
2-2-2- معیارهای خروج از پژوهش…. 34
این مطلب را هم بخوانید :
2-3- طرح پژوهش…. 35
2-3-1- گروه مقاومتی.. 35
2-3-2- گروه پلیومتریک…. 37
2-3-3- گروه گواه. 39
جدول 2-1 زمان اجرای آزمونها و تمرینات… 40
2-4- ابزار، اندازهگیریها و آزمونها 40
2-4-1- پرسشنامه مشخصات فردی.. 40
2-4-2- اندازهگیری وزن.. 40
2-4-3- اندازهگیری قد. 40
2-4-4- محاسبه توده بدن (BMI) 40
2-4-5- محاسبه درصد چربی.. 41
2-4-5-1- اندازهگیری چین پوستی سه سربازویی 41
2-4-5-2- اندازهگیری چین پوستی ساق پا 41
2-4-6- آزمون توان انفجاری پایین تنه. 42
2-4-7- آزمون سرعت دویدن.. 42
2-4-8- آزمون قدرت بیشینه (آزمون دینامومتر) 43
2-4-9- آزمون چابکی (ایلینویز) 43
2-4-10- آزمون استقامتی متناوب یو- یو. 44
2-5- روشهای آماری… 46
فصل سوم: یافتهها 47
3-1- مقدمه.. 48
3-2- اطلاعات و ویژگیهای آزمودنیها و تجزیه و تحلیل مقدماتی… 48
3-3- یافتههای به دست آمده بر مبنای اهداف پژوهش…. 49
فصل چهارم: بحث و نتیجهگیری 59
4-1- مقدمه.. 60
4-2- خلاصه پژوهش…. 60
4-3- بحث و تفسیر نتایج پژوهش…. 61
4-3-1- سرعت دویدن.. 61
4-3-2- قدرت بیشینه. 62
4-3-3- چابکی.. 64
4-3-4- توان انفجاری پایین تنه (پرش سارجنت) 64
4-3-5- اکسیژن مصرفی بیشینه 66
4-4- نتیجهگیری… 67
4-5- پیشنهادات پژوهشی… 67
4-5-1- پیشنهادات برخاسته از تحقیق.. 67
4-5-2- پیشنهادات برای مطالعه بیشتر. 67
پیوستها 68
منابع و مأخذ 75
طرح تحقیق
فوتبال[1]، پرطرفدارترین ورزش دنیا است که توسط بسیاری از مردان، زنان، کودکان و بزرگسالان در سطوح مختلف رقابتی انجام میگیرد. در طول90 دقیقه بازی، بازیکنان نخبه حدود 10 کیلومتر با میانگین شدتی نزدیک به آستانه بیهوازی میدوند. در میان این فعالیتها، بازیکن به بسیاری از حرکات انفجاری از قبیل پرشها، شوت زدنها، تکلها، چرخشها، استارتها، تغییر موقعیت و از همه مهم تر فعالیتهایی که بازیکن به طور مستقیم درگیر بازی با توپ و رقابت برای تصاحب آن است، نیاز دارد. در فوتبال نیز همانند بسیاری از ورزشها آمادگی جسمانی نقش تعیینکننده و بسیار مهمی در اجرای بهینه دارد. برخورداری از آمادگی جسمانی مطلوب نیاز به برنامه تمرین صحیحی دارد که بتواند عواملی چون استقامت قلبی– تنفسی، استقامت عضلانی، قدرت، سرعت، توان انفجاری و انعطافپذیری ورزشکاران را بهبود بخشد. بنابراین، فوتبال، ورزشی است که نیازمند آمادگی هوازی و بی هوازی است.
کسب عنوان قهرمانی در عرصه رقابتهای جهانی اهمیت بیسابقهای یافته است و تلاش برای بهبود عملکرد ورزشکاران، دانشمندان علوم ورزشی را نیز به فعالیت در این حوزه واداشته و پژوهش در علوم ورزشی را فزونی بخشیده است. انتقال نتایج پژوهشها به مربیان و ورزشکاران که مصرفکنندگان این اطلاعات هستند، انتشار کتابها و انجام تحقیقات گوناگون را طلب میکند (11).
یکی از موضوعات مهم در تربیت بدنی که افکار متخصصین را در جهان به خود معطوف داشته است، نقش فعالیتها و برنامههای تدوین شده بدنی بر سیستمهای مختلف بدن میباشد و از آنجا که قدرت عضلانی به عنوان یکی از عوامل آمادگی جسمانی نقش مهمی در بهداشت و تندرستی بازی میکند، آشنایی با روشهای مختلف افزایش قدرت عضلانی موجب توسعه و گسترش تندرستی خواهد شد. با آنکه انسان طی گذشت هزاران سال دریافته است که انجام کارهای سخت و شدید، قدرت بدنی را افزایش میدهد، اما تنها در سالهای اخیر، آن هم به کمک مطالعات و تحقیقات علمی توانسته است بر مزایای انواع تمرینهای قدرتی پی ببرد (5).
در تلاش مربی برای پرورش ورزشکاران، تمرین قدرتی یکی از عوامل ضروری است. همه ورزشکارانی که به نوعی در ورزشهای رقابتی فعال هستند، از یک برنامه سالانه که آنها را به اوج عملکرد در زمان مسابقه یا مسابقههای اصلی برساند، پیروی میکنند. بنابراین در بین مجموعه عواملی که چارچوب فیزیولوژیکی برای رسیدن به اوج عملکرد را میسازند، تمرین قدرتی از عوامل کلیدی است (1).
تمرین قدرتی فعالیت بدنی است که منجر به افزایش قدرت عضلانی و تودههای عضلانی میشود. با این تعریف احتمالاً، افرادی که از تمرینهای قدرتی استفاده میکنند کمتر فقدان توده عضلانی، کاهش عملکرد و
افراد سالمند می باشد.تعداد 150 آزمودنی از بین سالمندان زن و مرد بالای 60 سال بصورت هدفدار انتخاب شدند.آزمودنیها بر اساس فعالیت ورزشی کنونی و سابقه ورزش در جوانی به 4 گروه به شرح زیر تقسیم شدند:گروه اول سالمندانی که در دوران جوانی ورزش می کرده و در دوران سالمندی نیز ورزش می کنند(40n=).گروه دوم سالمندانی که در دوران جوانی ورزش می کرده ولی در دوران سالمندی ورزش نمی کنند(34n=).گروه سوم سالمندانی که در دوران جوانی ورزش نمی کرده ولی در سالمندی ورزش می کنند(40n=).گروه چهارم سالمندانی که در دوران جوانی ورزش نمی کرده و در سالمندی نیز ورزش نمیکنند(36n=).از تمامی آزمودنیها آزمون تعادل برگ به عمل آمد.برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از آزمون t مستقل استفاده و حداقل سطح معنی داری در این تحقیق آلفای )05/0 ( تعیین شد.نتایج تحقیق نشان داد بین گروه اول و گروه سوم از نظر تعادل وضعیتی اختلاف معنی داری وجود ندارد و کسانی که در گذشته ورزشکار نبوده اند ولی هم اکنون ورزش می کنند از تعادل وضعیتی مشابهی با افرادی که در گذشته ورزشکار بودند و هم اکنون نیز ورزش می کنند برخوردارند از نتایج تحقیق حاضر میتوان نتیجه گرفت که فعالیت ورزشی کنونی تاثیر بیشتری بر تعادل وضعیتی سالمندان نسبت به سابقه ورزشی در دوران جوانی آنها دارد.لذااز یافته های تحقیق حاضر می توان برای تشویق سالمندان به ورزش و فعالیت بدنی استفاده کرد و به سالمندانی که در دوران جوانی ورزشکار نبوده اند آگاهی داد که فعالیت کنونی نیز تاثیر مثبت و پیشرونده ای بر تعادل وضعیتی این گروه از جامعه دارد،همچنین سالمندانی را که در معرض خطر افتادن هستند شناسایی کرد و آنها را به یک برنامه پیشگیری که شامل تمرینات بدنی و فعالیت ورزشی است راهنمایی نمود.
وا ژه های کلیدی:فعالیت بدنی کنونی ، سابقه ورزشی ، تعادل وضعیتی سالمندان.
فهرست مطالب
عنوان صفحه
فصل اول طرح تحقیق
1-1مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………..
1-2بیان مسئله…………………………………………………………………………………………………………………………….
1-3ضرورت و اهمیت تحقیق………………………………………………………………………………………………………..
1-4اهداف تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………..
1-4-1 هدف کلی……………………………………………………………………………………………………………………….
1-4-2 اهداف اختصاصی……………………………………………………………………………………………………………..
1-5 فرضیه های تحقیق……………………………………………………………………………………………………………….
1-6 متغیر های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………
1-6-1 متغیر مستقل……………………………………………………………………………………………………………………..
1-6-2 متغیر وابسته……………………………………………………………………………………………………………………..
1-7 جامعه آماری و حجم نمونه……………………………………………………………………………………………………
1-8 معیارهای انتخاب نمونه…………………………………………………………………………………………………………
1-8-1 محدودیت های اعمال شده توسط محقق………………………………………………………………………………
1-8-2 محدودیتهای خارج از اختیار محقق………………………………………………………………………………………
1-9 تعریف عملیاتی واژه ها………………………………………………………………………………………………………….
فصل دوم مبانی نظری و پیشینه تحقیق
2-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………
2-2 بخش اول:مبانی نظری مفاهیم نظری…………………………………………………………………………………………
2-2-1 سالمندی…………………………………………………………………………………………………………………………
2-2-2 عوامل اولیه و ثانویه در سالمندی………………………………………………………………………………………….
2-2-3 سیستم کنترل پوسچر و تعادل………………………………………………………………………………………………
2-2-4 کنترل پوسچر ایستاده…………………………………………………………………………………………………………
2-2-5 مکانیزمهای حرکتی در کنترل تعادل……………………………………………………………………………………….
2-2-6 مکانیزمهای حسی در کنترل تعادل…………………………………………………………………………………………
2-2-6-1 سیستم بینایی………………………………………………………………………………………………………………..
2-2-6-2 سیستم وستیبولار…………………………………………………………………………………………………………..
2-2-6-3 سیستم حس عمقی………………………………………………………………………………………………………..
2-2-7 کنترل وضعیتی و تعادل در سالمندان……………………………………………………………………………………..
2-2-8 افزایش سن و سیستمهای حرکتی………………………………………………………………………………………….
2-2-8-1 تغییر در سیستم اسکلتی-عضلانی……………………………………………………………………………………..
2-2-8-2 تغییر در سیستم عصبی-عضلانی………………………………………………………………………………………
2-2-9 افزایش سن و سیستم های حسی………………………………………………………………………………………….
2-2-9-1 تغییر در سیستم بینایی سالمندان………………………………………………………………………………………..
2-2-9-2 تغییر در سیستم حس عمقی سالمندان……………………………………………………………………………….
2-2-9-3 تغییر در سیستم وستیبولار سالمندان…………………………………………………………………………………..
2-2-10 زمین خوردن در سالمندان…………………………………………………………………………………………………
2-2-11 ابزار و روش اندازه گیری تعادل در سالمندان………………………………………………………………………..
2-3 بخش دوم پیشینه تحقیق…………………………………………………………………………………………………………
2-3-1 تحقیقات انجام شده در خارج از کشور………………………………………………………………………………….
2-3-2 تحقیقات انجام شده در داخل کشور……………………………………………………………………………………..
فصل سوم روش تحقیق
این مطلب را هم بخوانید :
3-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………
3-2روش تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………….
3-3 جامعه تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………….
3-4 نمونه های تحقیق و روش گزینش آنها………………………………………………………………………………………
3-5 توصیف متغیرهای تحقیق………………………………………………………………………………………………………..
3-6 وسایل و ابزارهای مورد استفاده در تحقیق………………………………………………………………………………….
3-7 روند انجام آزمون………………………………………………………………………………………………………………….
3-8 ملاحظات اخلاقی…………………………………………………………………………………………………………………
3-9 روش آماری…………………………………………………………………………………………………………………………
3-10 طرح شماتیک تحقیق…………………………………………………………………………………………………………..
فصل چهارم تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق
4-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………
4-2 مشخصات نمونه ها……………………………………………………………………………………………………………….
4-3 بررسی فرضیات تحقیق…………………………………………………………………………………………………………..
4-3-1 آزمون فرض اول تحقیق……………………………………………………………………………………………………..
4-3-2 آزمون فرض دوم تحقیق…………………………………………………………………………………………………….
4-3-3 آزمون فرض سوم تحقیق……………………………………………………………………………………………………
4-3-4 آزمون فرض چهارم تحقیق………………………………………………………………………………………………….
4-3-5 آزمون فرض پنجم تحقیق…………………………………………………………………………………………………..
4-3-6 آزمون فرض ششم تحقیق…………………………………………………………………………………………………..
4-3-7 آزمون فرض هفتم تحقیق……………………………………………………………………………………………………
فصل پنجم بحث و نتیجه گیری
5-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….. …….
5-2 خلاصه تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………..
5-3 نتایج تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………….
5-4 بحث و نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………….
5-4-1 فرضیه اول……………………………………………………………………………………………………………………….
5-4-2 فرضیه دوم……………………………………………………………………………………………………………………….
5-4-3 فرضیه سوم………………………………………………………………………………………………………………………
5-4-4 فرضیه چهارم……………………………………………………………………………………………………………………
5-4-5 فرضیه پنجم……………………………………………………………………………………………………………………..
5-4-6 فرضیه ششم…………………………………………………………………………………………………………………….
5-4-7 فرضیه هفتم……………………………………………………………………………………………………………………..
5-5 پیشنهادات بر گرفته از تحقیق…………………………………………………………………………………………………..
5-6 پیشنهادهای تحقیقی در حیطه مورد نظر به محققین بعدی………………………………………………………………
منابع…………………………………………………………………………………………………………………………………………
جدول 1-4 ویژگیهای عمومی آزمودنیها………………………………………………………………………………………………..
جدول 2-4ویژگیهای عمومی آزمودنیها به تفکیک گروهه………………………………………………………………………..
جدول 3-4نتایج آزمون t مستقل بین گروه اول و دوم…………………………………………………………………………….
جدول 4-4 نتایج آزمون t مستقل بین گروه اول وسوم…………………………………………………………………………..
جدول 5-4 نتایج آزمون t مستقل بین گروه اول و چهارم……………………………………………………………………………
جدول 6-4 نتایج آزمون t مستقل بین گروه دوم و سوم…………………………………………………………………………….
جدول 7-4 نتایج آزمون t مستقل بین گروه دوم و چهارم………………………………………………………………………….
جدول 8-4 نتایج آزمون t مستقل بین گروه سوم و چهارم………………………………………………………………………..
جدول 9-4 نتایج آزمون ANOVA……………………………………………………………………………………………………..
جدول 10-4 نتایج آزمون تعقیبی LSD در بین چهار گروه…………………………………………………………………….
ضمائم
ضمیمه شماره (1)……………………………………………………………………………………………………………………………..
ضمیمه شماره(2)……………………………………………………………………………………………………………………………….
فصل اول
طرح تحقیق
1-1 مقدمه
در آغاز قرن بیست و یکم قرار داریم، قرنی که در آن امید به زندگی برای جهانیان از مرز 66 سال عبور کرده است و هر سال 7/1% به جمعیت جهان افزوده میشود، ولی این افزایش برای جمعیت 65 سال و بالاتر 5/2% است. نیم قرن پیش، اغلب مردم قبل از 50 سالگی میمردند، در حالی که امروز اکثر مردم خصوصاً در کشورهای توسعه یافته بیش از 65 سال عمر میکنند(2). این فاصله ترکیبی سنی، جمعیت جهان را به سوی سالمند شدن سوق میدهد و پیشبینی میشود که ربع قرن دیگر 2/1 میلیارد نفر (حدود 14%) از ساکنان کره خاکی را افراد 60 سال و بالاتر تشکیل خواهند داد(5،19،62). ایران نیز از این تغییر جمعیتی بینصیب نمانده است. شاخصهای آماری نشان میدهند که روند پیر شدن جمعیت در کشور ما نیز آغاز شده است و پیشبینی میشود. که درفاصله 20 ساله ی 1375 تا 1359 به میانه سنی جمعیت کشور10 سال افزوده شود.
دستاوردهای توسعه مانند بهبود شرایط اقتصادی – اجتماعی، ارتقای وضعیت بهداشت، تغذیه، ورزش، مسکن و پیشرفت دانش و فنآوری پزشکی از عوامل عمده افزایش امید به زندگی به شمار میآیند. گرچه پدیده پیر شدن جمعیت از نتایج مثبت توسعه به شمار میآید، ولی اگر برای مواجهه با آن در جهانی توسعه یافته آماده نباشیم، عوارض و پیامدهای منفی بسیاری در پی خواهد داشت، از جمله آنکه سریعتر بودن رشد جمعیت سالمندان به کل جمعیت، منجر به کاهش نسبی جمعیت اقتصادی موالد و تغییر ضریب وابستگی اقتصادی میشود که در صورت عدم چارهاندیشی، خود میتواند مانعی برای توسعه اقتصادی باشد(2). اگر این واقعیت را در کنار آسیبپذیری بالای افراد سالمند در برابر بیماریهای جسمی و روان شناختی قرار دهیم به سهولت در مییابیم که هزینههای بهداشتی مربوط به سالمندان برای دولتها کمرشکن خواهد بود.
دیدگاه سنتی که بر عقاید متخصصین علوم بهداشتی مسلط بود،کاهش تحرک بدنی سالمندان و کاهش تعادل آنان را عوارض همراه و اجتناب ناپذیر روند طبیعی سالمندی می دانست و به همین علت توجه پیشگیرانه ای یه این مشکل مبذول نمیگردید.با این حال امروزه به تدریج مشخص شده که کاهش تعادل سالمندان نه به علت کهولت بلکه در پی آثار تجمعی تدریجی نواقص و ناتوانیهای متعدد که بسیاری از آنها قابل اصلاح هستند ،به وجود می آید. سالمندان امروز تفاوت بسیار زیادی با سالمندان دیروز دارند و معنای سالمندی نیز در جامعه علمی امروز با آنچه در قدیم میپنداشتند فاصله بسیار دارد. تصویری که شاید هنوز هم بسیاری از ما از فرد سالمند در ذهن داریم، موجودی فرتوت، ضعیف، بیمار و فاقد توانایی است که در زندگی انتظار چیزی جز مرگ را ندارد، در حالی که اغلب سالمندان امروز به برکت تحولات عمیق علمی، اجتماعی و اقتصادی، افرادی سالم، فعال و مشتاق مشارکت در امور خانواده و جامعه هستند، از این رو مراقبت از سالمندان و تشویق آنان برای زندگی سالمتر و راحتتر، بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
یکی از اهداف اصلی تربیت بدنی و علوم ورزشی فراهم نمودن شرایط مناسب برای استفاده از ابزار و امکانات حرکت و ورزش برای تحقق سلامت جامعه است. تربیتبدنی و ورزش وظیفه دارد برای تامین سلامت سالمندان تلاش نماید و با شناخت ویژگیهای سالمندی و شناسایی مشکلات و عوامل بازدارنده در تحقق سلامت سالمندان کوشش کرده و راهکارهایی را برای پیشگیری و به تاخیر انداختن بروز مشکلات ناشی از کم تحرکی ارائه دهد، تا بتواند فرد سالمند را برای داشتن یک زندگی سالم راهنمایی نماید.لذا نقش فعالیت بدنی و ورزش در افزایش کیفیت زندگی و سلامتی جسمی و روحی افراد سالمند غیر قابل انکار می باشد.
1-2 بیان مسئله
پدیده پیری جمعیت پدیدهای است که به علت بهبود شرایط اجتماعی و اقتصادی و کاهش میزان مرگ و میر و نیز افزایش میزان امید به زندگی در کشورهای توسعه یافته صنعتی جهان وجود دارد، و این در حالی است که کشورهای در حال توسعه نیز به دلیل عوامل فوق، شاهد پیر شدن جمعیتهای خود هستند(11،49).
پیری بیماری نیست، فرآیندی طبیعی، آرام پیشرونده و تدریجی است. پیری بیولوژیک از 30 سالگی شروع میشود و تا پیری فیزیولوژیک ادامه مییابد. هر یک از سیستمهای بدن به درجات مختلف پیر میشوند، که وابسته به متغیرهای گوناگونی است. مردم امروز طولانیتر زندگی میکنند اما تحت تاثیر بیماریهای مزمن به سر میبرند. یعنی در سالهای آخر عمر خود از سلامت کمتر و محدودیت بیشتری برخوردارند. این مسئله نیاز بیشتر سالمندان به مراقبت، درمان و پیشگیری از عوارض آن را به دنبال دارد. (34). به عنوان نمونه زمین خوردن و کاهش تحرک جسمانی از شایعترین و مهمترین مشکلات عملکردی در سالمندان میباشد، (7،89) که با افزایش سن و کاهش کنترل تعادل به وجود میآید. توانایی در کنترل وضعیت بدنی نقش مهمی را در ایمنی و سلامت فرد در طول فعالیت روزمره دارد، و تعادل و حفظ تعادل بدنی با کنترل وضعیتی نقش مستقیم داشته و کاهش تعادل در فرد خطر زمین خوردن و دیگر عواقب آن را افزایش میدهد. (86) حدود یک سوم تا نیمی از جمعیت بالای 65 سال حداقل سالی یکبار در اثر از دست دادن تعادل زمین میخورند. نزدیک 70% از مراجعهکنندگان مسن به اورژانس بیمارستانها در رابطه با زمین خوردن میباشد و 40% بیماریهای افراد مسن، از عواقب زمین خوردن آنها میباشد(79).فرد سالمند ممکن است به دنبال زمین خوردن حتی زمینگیر شود و در اکثر موارد، استقلال وی کاهش یابد. دو سوم از افرادی که دچار زمین خوردگی میشوند، دارای مشکلات تعادلی و وپوسچر[1] میباشند. این افراد با وجود اینکه قادر به راه رفتن مستقل میباشند، اما در کنترل پوسچر دچار اختلاف هستند. تحقیقات نشان میدهد که بیشترین درصد زمین خوردگی در افراد سالمند به علت عکسالعملها و پاسخهای نامناسب نسبت به بهم خوردن تعادل در اثر عوامل خارجی میباشد. حدود 50% از زمین خوردگیها در اثر حرکت یا جابجایی سطح اتکا مانند سرخوردن و سکندری خوردن که معمولاً هنگام راه رفتن و در پی از دست دادن تعادل رخ میدهد بوجود میآید(40 ). امروزه مشخص شده است که زمین خوردن و کاهش تحرک سالمندان نه به علت کهولت بلکه در پی آثار تجمعی تدریجی نواقص و ناتوانیهای متعدد به وجود میآید. بسیاری از این نواقص قابل اصلاح هستند و شاید بتوان با اصلاح آنها از نرخ بالای زمین خوردن و کاهش تحرک و به دنبال آن از عوارض متعدد و معمولاً وخیم آنها کاست. با توجه به اهمیت تعادل و حفظ آن در سنین سالمندی، اصلاح دقیقتر از میزان نقش عوامل مختلف در ایجاد و حفظ آن و شناخت روشهای دقیقتر ارزیابی تعادل و روشهای موثر در بهبود تعادل در
فهرست مطالب
عنوان………………………………………………………………………………………………………………..صفحه
فصل اول: طرح پژوهش
1-1 . مقدمه. 2
1-2 . بیان مسئله پژوهش… 4
1-3 . اهمیت وضرورت پژوهش… 5
1-4 . اهداف پژوهش… 6
1-4-1 . هدف کلی.. 6
1-4-2 . اهداف اختصاصی.. 6
1-5 . فرضیات پژوهش… 6
1-5-1 . فرض کلی.. 6
1-5-1-1 . فرضیه های اختصاصی پژوهش.. 6
1-6 . قلمرو پژوهش… 6
1-7 . محدودیتهای پژوهش… 7
1-8 . تعریف مفهومی و عملیاتی اصطلاحات 7
1-8-1. فعالیت تناوبی شدید(رکاب زدن(. 7
1-8-2 . تمرین انسدادی(محدودیت جریان خون) 7
1-8-3 . دانشجویان مرد فعال. 7
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینۀ پژوهش
2-1. مقدمه. 9
2-2 . تعریف و انواع گونه های فعال اکسیژن. 9
2-2-1.گونه های واکنشی اولیه. 10
2-2-1-1. سوپراکساید. 10
2-2-1-2 . پراکسید هیدروژن. 10
2-2-1-3 . رادیکال هیدروکسیل.. 10
2-2-1-4 . نیتریک اکساید(NO) 10
2-2-1-5 . پراکسی نیتریت.. 11
2-2-2 . گونه های واکنشی ثانویه. 11
2-2-2-1 . منابع تولید گونه های واکنشی.. 11
2-2-2-1-1 . منابع اولیه تولید گونه های واکنشی.. 12
2-2-2-1-1-1. میتوکندری.. 12
2-2-2-1-1-2 . گزانتین اکسیداز 12
2-2-2-1-1-2 . NADPH اکسیداز 12
2-2-2-1-1-3 . فسفولیپاز A2. 13
2-2-2-1-1-4 . کاتکولامین ها 13
2-2-2-1-1-5 . پراکسی زوم ها 13
2-2-2-1-1-6 . نیتریک اکساید سنتتاز 14
2-2-2-1-2 . منابع ثانویه تولید گونه های واکنشی.. 14
2-3 . ضد اکسایش ها و انواع آن ها 15
2-3-1 . ضداکسایش های آنزیمی.. 15
2-3-1-1 . آنزیم سوپراکساید دیسموتاز(SOD) 15
2-3-1-2 . آنزیم گلوتاتیون پراکسیداز(GPX) 16
2-3-1-3 . آنزیم کاتالاز(CAT) 17
2-3-1-4 . آنزیم پارااکسوناز-1. 17
2-3-2 . ضداکسایش های غیرآنزیمی.. 18
2-3-3 . ضداکسایش های تغذیه ای.. 18
2-4 . فشار اکسایشی.. 18
2-4-1 . اثرات بیولوژیکی ROS. 19
این مطلب را هم بخوانید :
2-4-1-1 . اثرات مثبت زیستی.. 19
2-4-1-2 . اثرات منفی ROS. 19
2-4-1-3 . تخریب چربی ها 20
2-4-1-4 . آسیب اکسایشیDNA. 20
2-4-1-5 . آسیب اکسایشی پروتئین ها 20
2-4-2 . سازگاریهای آنزیمهای ضد اکسایشی نسبت به تمرینات ورزشی.. 21
2-4-2-1 . پاسخ سیستم ضداکسایشی به تمرینات ورزشی.. 21
2-5 . تمرینات انسدادعروقی ) کاآتسو) 22
2-5-1 . ساز و کار تمرینات انسدادی.. 24
2-6 . پیشینه پژوهش های انجام شده 24
2-6-1. پیشینه پژوهش های داخلی 24
2-6-2 . پیشینه پژوهش های خارجی 25
2-7 . نتیجه گیری.. 28
فصل سوم: روششناسی پژوهش
3-1 . مقدمه. 30
3-2 . روش و طرح پژوهش… 30
3-3 . جامعه ونمونۀ آماری پژوهش… 31
3-3-1 . جامعۀ آماری.. 31
3-3-2 . نمونۀ آماری.. 31
3-3-3 . ویژگی های آزمودنی ها و شاخص های مورد اندازه گیری.. 31
3-4 . متغیرهای پژوهش… 32
3-4-1. متغیرمستقل.. 32
3-4-2. متغیروابسته. 32
3-5 . ابزار جمع آوری دادهها 32
3-6 .روش اجرای پژوهش… 32
3-7 . روش آماری پژوهش… 34
فصل چهارم: یافتههای پژوهش
4-1 . مقدمه. 36
4-2 . آمارتوصیفی.. 36
4-3 . آزمون فرضیههای پژوهش… 37
4-4 . بررسی پیش فرضها 38
4-4-1 . آزمون کولموگروف اسمیرنف برای بررسی نرمال بودن توزیع دادهها 38
4-5 . آزمون فرضیهها 39
4-5-1 . فرضیه اول. 39
4-5-2 . فرضیه دوم. 40
فصل پنجم: بحث و نتیجهگیری
5-1 . مقدمه. 43
5-2 . خلاصه پژوهش… 43
بحث پیرامون یافته های پژوهش… 44
نتیجه گیری.. 46
5-5-1 . یشنهادهای برخواسته از پژوهش… 46
5-5-2 . پیشنهادهایی برای سایر پژوهشگران. 47
فهرست منابع و مآخذ. 48
پیوستها 54
چکیده انگلیسی.. 58
فهرست جدولها
عنوان صفحه
جدول3-1: طرح پژوهش… 30
جدول 3-2: توصیف متغیرهای آنتروپومتریکی آزمودنی ها 31
جدول4-1: اطلاعات مربوط به میزان درک سختی(RPE) آزمودنی ها حین تمرین 36
جدول4-2: اطلاعات مربوط به میزان ضربان قلب بیشینه آزمودنی ها حین تمرین.. 36
جدول4-3: اطلاعات مربوط به توان حداکثر(Wmax) آزمودنی ها حین تمرین 37
جدول4-4: اطلاعات آمارههای توصیفی مربوط به مقدارGPX(u/l) 37
جدول4-5: اطلاعات آمارههای توصیفی مربوط به مقدارSOD(u/l) 37
جدول4-6: نتایج آزمون k.s مربوط به بررسی نرمال بودن توزیع دادهها در دو گروه 38
جدول4-7: نتایج آزمونT وابسته جهت مقایسه میانگین های پیش آزمون و پس آزمون پاسخ دردوگروه 39
جدول4-8: نتایج آزمونT مستقل مربوط به مقادیر Gpx سرم درپیش آزمون و پسآزمون. 39
جدول4-9: نتایج آزمون T وابسته جهت مقایسه میانگین های پیش آزمون وپس آزمون در دوگروه 40
جدول4-10: نتایج آزمونT مستقل مربوط به مقادیر SOD سرم درپیش آزمون و پسآزمون. 40
فهرست تصاویر و نمودارها
عنوان صفحه
شکل3-1: ران بند متصل به فشارسنج. 34
شکل4-1: مقادیر پیش آزمون وپاسخ GPX سرم دردو گروه 40
شکل4-2: مقادیر پیش آزمون وپاسخ SOD سرم دردو گروه 41
| فصل اول مقدمه و طرح پژوهش |
فعالیت بدنی بخش جدایی ناپذیر زندگی انسان است که دامنه وسیعی از فعالیت های عادی روزانه تا فعالیت بسیار شدید ورزشی را دربر می گیرد. ازجمله تغییرات بیولوژیکی بارز درطول فعالیت بدنی، افزایش متابولیسم و تولید رادیکال آزاد است. بدن انسان از طریق سیستم ضداکسایشی در مقابل این مواد از خود محافظت می کند. آنزیم های ضداکسایشی اولین خط دفاعی بدن در برابر حمله انواع رادیکال های فعال اکسیژن هستند. سه آنزیم اصلی عبارتند از: سوپراکسید دیسموتاز([1](SOD، کاتالاز((CAT[2] و گلوتاتیون پراکسیداز((GSH-PX[3] می باشند(1). انواع رادیکال های آزاد شامل: گونه های اکسیژن فعال ((ROS[4]، گونه های نیتروژن فعال(RNS) و گونه های سولفور فعال(RS) می باشند(2).سوبستراهایROS، کربوهیدرات ها، پروتئین ها، لیپیدها و اسیدهای نوکلئیک(DNA) هستند که ROS باعث اکسیدشدن این مواد شده و نیز موجب غیرفعال شدن آنزیم ها و نیز اختلال در غشاهای زیستی می شوند. در اثر این فعل و انفعالات اکسیدشدن سوبستراها سبب تغییر اطلاعات ژنتیکی و ماهیت طبیعی پروتئین ها، غیرفعال شدن آنزیم ها، اختلال غشاهای زیستی و زمینه بروز بسیاری از بیماری های قلبی و عروقی ،سرطان ها، دیابت و غیره می شوند(2).اکسیژن در دسترس، تولید رادیکال های آزاد از نوع ROS را افزایش می دهد ودر طول فعالیت های شدید بدنی که با افزایش اکسیژن مصرفی رو به رو هستیم تولید آن ها به چند برابرحالت استراحت می رسد(2).باوجود تایید اثر سودمند فعالیت جسمانی برسلامتی، مطالعه های زیادی نشان داده اند که فعالیت های ورزشی ازجمله تمرینات(HIIE) موجب فشار اکسایشی ازطریق افزایش تولید گونه های اکسیژن واکنش پذیر می شود(3). از طرف دیگر، در سال های اخیر پژوهش هایی به منظور تعیین نوع و مقدار اثرات تمرینات انسدادی صورت گرفته است. تمرینات انسدادی دارای قدمتی در حدود40سال می باشند و اصالت آن به کشور ژاپن برمی گردد، جایی که آن را با نام کاآتسو[5] می شناسند(4).ویژگی تمرین کوآتسو در اینست که با صرف زمان کمتر و شدت های پایین تمرینی می توان عملکرد ورزشکاران را ارتقا داد(4).در این نوع تمرین عضو مورد تمرین را ازقسمت فوقانی با استفاده از دستگاه کوآتسو و یا یک باند ارتجاعی می بندند وآن را تحت تمرینات بسیار سبک ورزشی قرار می دهند(4, 5).این عمل سبب ایجاد یک حوضچه خونی موقت در عضو مورد تمرین شده و به سبب آن تجمع مواد متابولیکی بویژه اسیدلاکتیک به طور موضعی در عضو افزایش میابد.شرایط ایسکمی ایجاد شده بر اثر این وضعیت،پاسخ های هورمونی وسازگاری های عضلانی را سبب می شود(6).لذا محقق درنظر دارد که این شرایط ایسکمی ایجاد شده بر اثر این نوع تمرینات تاچه اندازه موجب تولید آنزیم های ضداکسایشی(SOD,GPX) خواهدشد. به هرحال پژوهش های صورت گرفته تاکنون بیشتر روی ترکیب تمرین مقاومتی همراه با انسداد تمرکز داشته و سازگاری های عضلانی بر اثر این نوع تمرینات صورت گرفته است و اطلاعات کمی در زمینه تاثیر تمریناتHIIE همراه با انسداد بر آنزیم های ضداکسایشی وجود دارد. بدین منظور در این پژوهش به مطالعه تاثیر یک جلسه فعالیت ورزشی تناوبی شدید انسدادی و غیرانسدادی بر آنزیم های ضداکسایشی GPX,SOD),) در مردان فعال پرداخته خواهد شد.
1-2 . بیان مسئله پژوهش
رادیکال های آزاد اتم یا گروهی از اتم های بسیار واکنش پذیر هستند که یک یا چند الکترون جفت نشده دارند و تولید این رادیکال ها فرایند طبیعی واکنش های متابولیسمی بدن است(7). در دهه های اخیر نقش آنتی اکسیدان ها در پیشگیری از پیدایش و پیشرفت استرس های اکسیداتیو مطرح شده است(8). با توجه به اینکه فعالیت ورزشی شدید می تواند مصرف اکسیژن را تا100 برابرحالت استراحت افزایش دهد، تولید رادیکال های آزاد پس از ورزش افزایش می یابد(9).با فعالیت های ورزشی، اکسیژن مصرفی و متابولیسم درکل بدن افزایش میابد. درنتیجه سلول در معرض فشاراکسایشی و تولید گونه های اکسیژن واکنش پذیر قرارمی گیرد؛که زمینه مبارزه با سیستم اکسایشی را فراهم می کند(10). به طور طبیعی تعادل ظریفی میان تولید رادیکال های و مواد ضداکسایشی در سیستم های بیولوژیکی بدن وجود دارد، زیرا هردوی این مواد برای تبدیل غذا به انرژی ضروری هستند، اما ورزش همانند برخی از بیماری ها می تواند این تعادل را در جهت تولید رادیکال های آزاد بیشتری متمایل کند، اگر تولید رادیکال های آزاد نسبت به موادضداکسایشی سیستم دفاعی افزایش چشمگیری داشته باشد، تولید مواد همراه با رادیکال های آزاد نیز افزایش خواهد داشت(11, 12).تصور می شود هنگام فعالیت های ورزشی مقادیر آنتی اکسیدانی افزایش می یابند تا مواد حاصل از استرس اکسایشی ناشی از یک فعالیت شدید ورزشی را خنثی کند. این ساز و کار باعث حفظ شرایط عادی بدن می شود(11).ازجمله فعالیت هایی که به استرس اکسایشی می انجامد فعالیت هایHIT[6] است(13).همچنین ورزشکاران اغلب به یک برنامه تمرینی برای رسیدن به حداکثر آمادگی دریک دوره زمانی کوتاه به ویژه پس از دوره های عدم فعالیت نیاز دارند.درچنین مواقعی تمرینات تناوبی خیلی شدید(HIT) مورد توجه قرار می گیرند(11). از طرف دیگر در سال های اخیر پژوهش هایی در مورد تمرینات انسدادی صورت گرفته است(4).مطالعات نشان داده اند که تمرینات مقاومتی با بارتمرینی پایین تا متوسط همراه با انسداد عروقی، هایپرتروفی و قدرت عضله را به مقدار قابل ملاحظه ای مشابه با تمرینات مقاومتی پرشدت افزایش می دهد(6).اگر چه مکانیزم های احتمالی را افزایش ترشح هورمون رشد به واسطه تجمع مواد متابولیکی از قبیل لاکتات و یون هیدروژن در عضله در حال فعالیت، عوامل رشد محیطی و مسیرهای سیگنالی درون سلولی و فراخوانی تارهای تند انقباض در شرایط هایپوکسی پیشنهاد کرده اند اما مکانیزم دقیق اینگونه تمرینات تاکنون به روشنی مشخص نشده است(6).اطلاعات کمی درخصوص تاثیر تمرینات انسدادی برآنزیم های ضداکسایشی وجود دارد لذا باتوجه به هیپوکسی که این تمرینات ایجاد می کنند و مشابهتی که در هیپوکسی ناشی از تمرین در ارتفاع به دلیل کمبود اکسیژن وجود دارد،پژوهش هایی در ارتفاع صورت گرفته است. به طور مثال در پژوهشی که به بررسی تاثیر یک جلسه تمرین درمانده ساز با چرخ کارسنج در ارتفاع متوسط و بالا برای مردان سالم مورد صورت گرفت، دریافتند که به دلیل کاهش فشار اکسیژن و هیپوکسی ناشی از قرارگیری در ارتفاع و تمرین ، تولید ROS در نمونه های خونی بالا رفته و فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی در ارتفاع بالا کاهش می یابد(14). همچنین نشان داده شده که فعالیت شدید در ارتفاع ، موجب پراکسیداسیون لیپید و صدمه اکسایشی DNA به صورت معنی داری افزایش می یابد. البته هر چه قدر سطح ارتفاع بالاتر رود، مقدار استرس اکسایشی به موازات آن افزایش می یابد(14, 15). نتایج پژوهش ها در زمینه تاثیر فعالیت های HIIE بر آنزیم های ضداکسایشی ضد ونقیض است.به طور مثال در پژوهشی که توسط فاروق اوگراس وهمکارانش(2012) انجام شد به بررسی تاثیر یک جلسه تمرینات تناوبی شدید(HIIE) بر وضعیت آنتی اکسیدانی ورزشکاران نخبه پرداخته شد.نتایج این پژوهش افزایش قابل توجه در میزانMDA و کاهش معنادار درCAT را نشان داد اما تفاوت در فعالیتSOD , GPX معنادار نبود(16). اما گائینی وهمکارانش(2013) در پژوهشی که به بررسی پاسخ پراکسیداسیون لیپیدو دستگاه ضداکسایشی بازیکنان زبده فوتبال به یک جلسه فعالیت ورزشی خیلی شدید(HIIE ) انجام شد، نشان دادند که اجرای پروتکلHIIE باعث افزایش معنی دار مقادیرMDA و GPX گروه تمرینی در مقایسه با گروه کنترل شده بود. به علاوه اجرای یک جلسه فعالیت ورزشی خیلی شدید تناوبی کوتاه مدت(HIIE) تغییر معنی داری در مقادیرSOD گروه تمرینی در مقایسه با گروه کنترل ایجاد نکرد(17). به هرحال با توجه به تناقضات موجود و کمبود اطلاعات در این زمینه و اینکه پژوهش های صورت گرفته تاکنون بیشتر پیرامون تاثیر فعالیت های تناوبی شدید(HIT) روی آنزیم های ضداکسایشی(SOD,GPX) صورت گرفته است، لذا دراین پژوهش محقق قصد دارد به این سوال پاسخ دهد که:
آیا یک جلسه فعالیت تناوبی شدید(HIIE) انسدادی و غیرانسدادی روی آنزیم های ضداکسایشی (GPX,SOD) مردان فعال تاثیر دارد؟
1-3 . اهمیت و ضرورت پژوهش
سودمندی فعالیت ورزشی باشدت بالا بصورت متناوب((HIIE ازطریق بهبود در ظرفیت هوازی و کاهش کل زمان رسیدن به سازگاری ها تائید شده است و بطور موثر در ورزشکاران رقابتی مانند شناگران،دوچرخه سواران و دونده ها مورد استفاده قرارگرفته است(18). یکی از مزایای تمرین با شدت بالا نسبت به تمرین استقامتی یا قدرتی این است که هریک ازتمرین های استقامتی یا قدرتی از طریق یکی از راه های اکسیداتیو یا غیر اکسیداتیو ATP موردنیاز را تولید می کنند، درحالی که تمرین باشدت بالا براساس زمان و شدت تکرار و تعداد تکرارها و زمان ریکاوری بین تکرارها می تواند هم ازطریق اکسیداتیو و هم غیر اکسیداتیوATP موردنیاز خود را تولید کند(19). ازطرفی نشان داده شده است که تمرینات انسدادی با شدت پائین برای افراد فعال و ورزشکاران مفید است(6).همچنین پژوهش ها نشان داده اند که رشدعضلانی در شدت پائین 20درصد از حداکثر قدرت همراه با انسداد عروقی متوسط ایجاد می شود(5).به نظر می رسد که شدت بالایی از تمرین برای ایجاد پاسخ در دستگاه ضداکسایشی نیاز است. علی رغم افزایش رادیکال های آزاد به دنبال فعالیت ورزشی به خصوص ورزش های هوازی و تغییرات مقادیر اکسایشی و ضداکسایشی در هنگام و پس از فعالیت ورزشی، هنوز مشخص نیست که اجرای یک جلسه فعالیت ورزشی خیلی شدید(HIIE) انسدادی تا چه حدی می تواند بر سیستم ضداکسایشی اثر گذاشته و آن را فعال کند(19).در بیشتر پژوهش هایی که روی مردان فعال انجام شده، گزارش شده است که بر اثر یک جلسه فعالیت ورزشی شدید (HIIE) تغییر معنی داری در فعالیت کاتالاز رخ نمی دهد(20).همچنین درپژوهش دیگری که روی مردان فعال انجام شده است نشان داده شد که یک جلسه فعالیت ورزشی شدید و کوتاه مدت(HIIE) فعالیت SOD را در برخی از بافت های بیولوژیکی بدن از جمله قلب و کبد و پلاکت های خون و گلبول قرمز و عضله اسکلتی افزایش می دهد(20). اما پاسخ GPX در عضله اسکلتی مردان فعال به یک جلسه فعالیت ورزشی شدید کوتاه مدت(HIIE) همسان نبوده است(20).چندین پژوهش نشان دادند که هیچ تغییری در فعالیت این آنزیم به یک جلسه ورزش شدید وجود ندارد در حالی که برخی از پژوهش ها افزایش معنی داری در فعالیت GPX عضله را گزارش کردند(20). بصورت کلی، باتوجه به اینکه در این زمینه تناقضات فراوانی وجود دارد و اینکه پژوهش های کمی درمورد مردان فعال صورت گرفته است و اکثر پژوهش ها روی ورزشکاران صورت گرفته است و همچنین از نظر پژوهشگر فواید نتایج حاصل از این پژوهش می تواند علاوه بر ورزشکاران به افراد فعال جامعه نیز کمک کند، لذا محقق درنظر دارد که تاثیر یک جلسه فعالیت ورزشی تناوبی شدید انسدادی و غیر انسدادی را روی آنزیم های ضداکسایشی(SOD,GPX) در مردان فعال بررسی نماید.
1-4 . اهداف پژوهش
1-4-1 . هدف کلی
تعیین تاثیر یک جلسه فعالیت ورزشی تناوبی شدید انسدادی و غیر انسدادی بر برخی از آنزیم های ضداکسایشی در دانشجویان مرد فعال
1-4-2 . اهداف اختصاصی
1-5 . فرضیات پژوهش