دانلود پایان نامه ارشد : مطالعه مردم­شناختی کاربرد داروهای گیاهی در درمان......

است.

بسیاری از نیازهای انسان درمحیط اطرافش  به طور طبیعی  یافت­می­شود. یکی از شرایط  لازم  برای  موفق  شدن در معالجه  بیماری­ها ومراقبت­های  اولیه  بهداشتی مصرف داروهای مناسب است. گیاهان از منابع عمومی داروها بوده و هستند.

از آنجایی­که کشور ما دارای تنوع اقلیمی گسترده­ای است، گیاهان دارویی نیز این ویژگی برخوردارند و هر قوم با توجه به منطقه زندگی خود از گیاهان ویژه­ای استفاده می­کنند، پژوهش حاضر درصدد است با شناخت  شیوه­های رایج درمان با استفاده از منابع طبیعی و شناخت طبیبان سنتی و چگونگی عملکرد آنان، به مطالعه و بررسی مردم­شناختی گیاهان دارویی و کاربرد آن در میان مردم کرمانج بپردازد.

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                   صفحه

چکیده

فصل اول:کلیات تحقیق

1-1 مقدمه 3

1-2  بیان موضوع. 5

1-3 اهداف پژوهش… 6

1-4 پرسشهای پژوهش… 7

1-5 روش پژوهش… 7

1-6 قلمروپژوهش… 8

1-7 تعریف مفاهیم. 11

فصل دوم:ادبیات پژوهش

بخش اول. 19

2-1)  پیشینه پژوهش… 19

2-2) طب و طبابت در ایران باستان. 20

2-3)  طب در اسلام 28

2-4)  اصول طب و بهداشت در دین اسلام و روایت معصومین. 30

2-5) طب درجهان. 31

بخش دوم:مبانی نظری پژوهش… 35

2-6) نظریه کارکردگرایی. 35

2-7) کارکردگرایی ساختاری. 36

2-8) نظریه تکاملگرایی. 37

2-9) محیط شناسی فرهنگی. 38

2-10) کنش متقابل نمادین. 39

فصل سوم:روش پژوهش

3-1)  روش پژوهش… 42

3-2)  ابزار پژوهش… 43

فصل چهارم:داده ها

4-1)  گیاه درمانی. 45

4-2)  تاریخچه گیاهان دارویی. 45

4-3)  زمان جمعآوری اندامهای گیاهان دارویی. 48

4-4) گیاهان دارویی مورد استفاده در منطقه؛ 49

فصل پنجم:استنتاج

نتیجه گیری. 115

منابع و مآخذ. 123

چکیده

از آغازین زمان تمدن، مردم با گیاهان پیرامونشان ارتباط داشته­اند. اعتقاد به قدرت شفادهی گیاهان شاید خیلی پیش­تر از این­که آن­ها به ثبت برسند در میان مردمان وجود داشته­است. گیاهان علاوه بر این­که در زندگی و حیات مادی انسان­ها نقش داشته­اند، در شکل­گیری ساختار اسطوره­ها، باورها و اعتقادات نیز دخیل بوده­اند.

وابستگی انسان به طبیعت به منظور تامین نیازهای اساسی مادی خود همچون خوراک، پوشاک و مسکن، بیش از همه با گیاه ارتباط می­یابد، تعریف جامعه انسانی بدون توجه به وابستگی آن به قلمرو گیاهی معنا ندارد.

بررسی چگونگی این ارتباط تنگاتنگ میان انسان و گیاه در قالب علم قوم­گیاه­شناسی انجام می­گیرد.           قوم­گیاه­شناسی Ethnobotany علمی است میان­رشته­ای و از دیدگاه مردم­شناسی، به مطالعه روابط بسیار   پیچیده­ای که بین انسان و گیاه وجود داشته و دارد می­پردازد و رشته­ای است فراگیر، زیرا هیچ گروهی از مردم را نمی­توان یافت که زندگی ایشان به گیاهان وابسته نباشد، از گیاهان بهره­برداری نکنند و بر نام­گذاری و طبقه­بندی گیاهان در بوم­گاهشان نپرداخته باشند.

ایران به­دلیل سابقه تاریخی طولانی و نیز اقوام، نژاد، زبان و اقلیم­های متفاوت، کشوری سرشار از تجارب و آرا و عقاید طبی شفاهی است. مردم کرد کرمانج که این پژوهش با هدف بررسی مردم­شناختی کاربرد گیاهان دارویی در درمان، میان آنان و با تکیه بر روش پژوهش میدانی تنظیم شده­است نیز، از این تجارب طبی و  روش­های درمانی استفاده می­کنند. به همین سبب و با توجه به این امر که حفظ تجربیات مردم و جمع­آوری و مکتوب نمودن آن موجب احیاء این علم در کنار پیشرفت­های طب مدرن می­گردد، کابردهای مردمی گیاهان و دانش بومی آنان با مطالبی که در کتب قدیمی و مرجع ثبت شده و نیز کاربردهای درمانی نوین مقایسه شده و این نتیجه حاصل آمده که بسیاری از گیاهانی مورد استفاده در میان این مردم در پزشکی نوین نیز از جایگاه درمانی برخوردار هستند. همچنین بسیاری از روش­های درمان مردمی مورد تایید می­باشند.

واژه­های کلیدی؛ قوم­گیاه­شناسی، درمان، طب سنتی، کرد کرمانج، ایران

فصل اول

کلیات تحقیق

1-1 مقدمه

مردم­شناسی علم مطالعه پدیده­های اجتماعی در زمینه فرهنگی آن­ها، با وجود عمر نسبتا کوتاه خود در مقایسه با دیگر علوم توانسته زوایای متنوعی از فرهنگ­ها را به­تصویر و قلم بکشد و برای استفاده گسترده در زمان حال و آینده آرشیو سازد. در این­میان از جمله موضوعاتی که جای پرداختن بسیار دارد، طب سنتی است. «به تعبیری عام، طب سنتی طب عادی مردم

این مطلب را هم بخوانید :

تکنیک های جالب و آسان برای یادگیری سریع‌ تر -

 کوچه و بازار یا طب توده است».(نفیسی،35:1362)

«به تعبیری عمیق­تر طب سنتی مجموعه­ای از دانستنی­های علمی، تجربی و باورهای عامیانه در باب علت بیماری­ها، شناخت طبایع، شیوه­های معالجه، ابزار و داروهای گیاهی و غیرگیاهی، اوراد و اذکار و … را شامل می­شود و در نگاهی جهانی از زاویه­ای دیگر طب سنتی شامل اعمال، روش­ها، دانش و اعتقادات مربوط به سلامتی، ترکیب داروهای گیاهی، حیوانی و معدنی، درمان روحی، فنون و کارهای­دستی که به­صورت منفرد و یا ترکیبی جهت معالجه، تشخیص و پیش­گیری از بیماری­ها و یا حفظ سلامتی می­شود».(رجحان،5:1373)

به این­ترتیب ما با دانشی گسترده سروکار داریم که دامنه آن به چند هزار سال دانش ثبت شده بشری می­رسد. طب سنتی در نتیجه کارکرد فوری و ضروری خود در مرتفع ساختن نیازی اساسی همچون سلامت انسان به­وجود آمده و توسعه یافته­است. در جهان کارکردی بخش عمده­ای از دانش تجربی با هدف ایفای وظایفی حیاتی در ارتباط با زندگی انسان­ها رشد یافته­است.

انسان در تلاش برای زندگی بهتر سعی نموده ابتدا جسم و روح خویش را بهتر بشناسد و کمبودهای آن را با این تصور عمیق و درست که هر دردی دوایی دارد و همه خلقت در خدمت انسان آفریده شده­اند، جبران نماید. همین تلاش طب سنتی را پایه­ریزی نموده­است. حتی طب جدید نیز اساسا بر پایه و به­کمک طب سنتی پیش می­رود.

گیاهانی که کاربرد طبی دارند بخش عمده­ای از دانش طب سنتی را تشکیل می­دهند. از گذشته دور علاوه­بر ارزش خوراکی، مصرف دارویی گیاهان مد نظر انسان بوده، «زمانی برخی گیاهان بر پایه تعالیم و روش آیینی خاصی که موبدان انجام می­دادند، تقدیس و تطهیر می­شدند و امروزه داروهای گیاهی سهم زیادی در     فراورده­های دارویی تجاری دارند. منکر این حقیقت نمی­توان شد که در بعضی موارد برای بسیاری از بیماران با روش­ها و داروهای طب جدید نتیجه شایان توجهی عاید نمی­شود، در حالی­که به­عکس با متد گیاه­درمانی و طب سنتی زودتر و بهتر شفای آن­ها حاصل می­گردد.

بیشترین کاربرد طب سنتی جهت توصیف فنون پزشکی است که به­صورت سنتی در جوامع مختلف استفاده می­شود و پیش از عصر پزشکی نوین توسعه یافته­است. این فنون شامل حوزه­های گسترده­ای همچون  گیاه­پزشکی، طب یونانی، طب سوزنی، طب سنتی چین و هومئوپاتی می­شود. گرچه در حوزه طب جایگزین معالجه سنتی به­طور فزاینده­ای با مطالعه علمی ارتباط دارد، برخی بخش­ها به­عنوان خرافات صرف رد شده­اند، در حالی­که بخش­های دیگر برای تغییر رتبه در دانش پزشکی پذیرفته شده­اند.

توجه به این امر در سالیان اخیر از اهمیت بیشتری برخوردار شده، علی­رغم این­که پزشکی جدید در سطحی گسترده تبلیغ می­شود، مردم در بسیاری موارد به پزشکی سنتی رو آورده­اند و درمان­های سنتی و به­ویژه استفاده از گیاهان دارویی یا داروهایی با منشا گیاهی گسترش داشته­است، گرچه این امر اتفاق خوبی به­نظر می­رسد اما جای نگرانی این است که نسل حکیمان و پزشکان طب سنتی اصیل رو­به کاهش می­رود و دانش و آگاهی سنتی نسبت به شیوه­های معالجه و پیشگیری در شهرهای بزرگ از کاهش چشمگیر برخوردار بوده­است. انسان­هایی که زمانی از طبایع مختلف و ویژگی­های آن اطلاع داشتند، گیاهان دارویی را می­شناختند و شیوه­های تهیه آن­ها را می­دانستند، با گسترش شهرنشینی و پیچیدگی زندگی صنعتی از آن موقعیت بیرون آمده­اند و هستند افرادی که دانش لازم را در این امور ندارند ولی به کار درمانگری می­پردازند.

«کاربرد بی­قاعده یا نامناسب طب و روش­های سنتی می­تواند حاوی اثرات منفی یا خطرناک باشد و باید مورد آزمایش و بررسی علمی قرار گیرد. «در حال حاضر 25% داروهای جدید از گیاهانی ساخته شده­اند که به­طور سنتی نیز مورد استفاده بوده­اند».(همان، 13)

به این­صورت طب سنتی راه خود را در طب جدید باز نموده و کم­کم با نشان دادن کارآیی­ها و اثرات       بهبود­بخشی که به اثبات می­رسد، جای خود را بیشتر در میان روش­های مطمئن و بی­خطر باز می­کند.

با این مقدمه کلی در این پژوهش به بررسی طب سنتی و درمان با گیاهان دارویی در منطقه به­عنوان مردمانی اصیل ساکن این مرز و بوم و وارث طب اصیل سنتی کشور می­پردازیم.

1-2  بیان موضوع

دانلود پایان نامه ارشد علوم اجتماعی : نقش اخلاق حرفه‌ای در توسعه روزنامه‌نگاری از دیدگاه سردبیران مطبوعات و س...

موضوع:

نقش اخلاق حرفه‌ای در توسعه روزنامه‌نگاری

از دیدگاه سردبیران مطبوعات و سایت­های خبری و استادان ارتباطات و روزنامه‌نگاری تهران

 

استاد راهنما:

دکتر سروناز تربتی

 

استاد مشاور:

دکتر یونس شکرخواه

زمستان 1391

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

چکیده 12

فصل اول. 13

کلیات پژوهش… 13

مقدمه. 1

بیان مسئله. 3

ضرورت پژوهش… 8

اهداف پژوهش… 12

فرضیه‌های پژوهش… 13

پرسش­های تحقیق.. 13

متغیرهای پژوهش… 14

نامگذاری متغیرها 14

تعریف متغیرها 14

تعریف نظری.. 14

تعاریف عملیاتی متغیرها 16

فصل دوم 18

ادبیات و پیشینه پژوهش… 18

اخلاق.. 19

اخلاق از دید سقراط.. 19

اخلاق از نظر ارسطو. 20

اخلاق از نظر کانت.. 21

انقلاب در اخلاق.. 21

داوری‌های اخلاقی و داوری‌های فارغ از اخلاق.. 22

مهمترین نظریه‌ها درباره اخلاق.. 23

عقل­گروی اخلاقی.. 23

نسبی­گرایی فرهنگی 25

نسبی­نگری اخلاقی.. 25

نظریه‌های اخلاقی ارزش‌نگر و تکلیف‌نگر. 27

دیدگاه‌های مشابه در اخلاق هندو 27

نظریه ذهنی­گرایی اخلاقی.. 28

نظریه عاطفه‌گرایی 29

مکتب فایده­نگری.. 29

نظریه اخلاق مبتنی بر قرارداد اجتماعی.. 30

چیرگی دو مکتب اخلاقی.. 31

نظریات اخلاقی و جامعه. 32

جامعه و انواع مسائل اخلاقی.. 34

اخلاق کاربردی.. 34

اخلاق‌شناسی حرفه‌ای.. 35

ورود اخلاقیات به روزنامه‌نگاری.. 36

اخلاق رسانه‌ای.. 40

چرا اخلاق حرفه‌ای به خطر می‌افتد؟. 41

1- عوامل اقتصادی: 41

2- موقعیت خاص: 41

3- منع قانونی: 42

4- نفع مالکان و ناشران: 42

5- خبر در برابر تبلیغ: 42

6- نگاه جامعه: 43

چهار نظریه مربوط به مطبوعات 43

نظریه اقتدارگرا 43

نظریه آزادی‌گرا 44

نظریه کمونیست شوروی.. 44

نظریه مسئولیت اجتماعی 45

نظریه مسئولیت اجتماعی مبنای نظرورزی درباره اخلاق‌رسانه‌ها 46

زمینه‌های مقررات اخلاق حرفه روزنامه‌نگاری.. 49

الف – آگاهی‌دهی عمومی.. 49

ب – آزادی مطبوعات، شرط اساسی فعالیت روزنامه‌نگاری.. 49

پ – بیان حقیقت، وظیفه بنیادی روزنامه‌نگار. 49

ت- احترام به حیثیت فردی و زندگی خصوصی.. 50

پیشینه ادبیات.. 50

اسرار حرفه‌ای و اصول اخلاقی روزنامه‌نگاران. 50

تجربه کشورهای دیگر در حوزه مقررات اخلاق حرفه‌ای.. 52

گزارش تحقیق یونسکو در سال 1980 با عنوان اخلاق‌شناسی رسانه‌ها 53

اصول اخلاقی حرفه روزنامه‌نگاری در ایران. 55

توسعه. 57

تعریف توسعه. 57

نظریه رسانه‌های توسعه. 60

توسعه روزنامه‌نگاری و مطبوعات در ایران. 63

رویکرد برنامه‌های توسعه در زمینه ارتباطات در ایران. 64

پیشینه مطالعات.. 65

بررسی تحقیقات انجام شده در داخل ایران. 65

تحقیقات انجام شده در خارج از ایران. 68

جمع­بندی تحقیقات انجام شده در ایران و خارج از ایران. 69

فصل سوم 70

روش اجرای پژوهش… 70

روش کیو. 71

انتخاب گویه‌ها 72

انتخاب نمونه تحقیق.. 73

مقیاس تحقیق.. 73

ارزشیابی گویه‌های تحقیق.. 73

گویه‌های مورد توافق.. 73

گویه‌های مورد اختلاف: 74

استخراج نتایج. 74

گویه‌های این پژوهش… 74

گویه‌ها 74

فصل چهارم 81

یافته­های تحقیق.. 81

بررسی یافته­ها بر اساس آزمون Q.. 82

الف) گویه‌های مورد توافق استادان علوم ارتباطات و روزنامه‌نگاری و سردبیران مطبوعات و سایت­های خبری.. 83

تفاوت فاحش در نگاه به گویه‌های مرتبط با فلسفه اخلاق.. 85

این مطلب را هم بخوانید :

بایگانی‌های حقوق - دانلود فایل های دانشگاهی

روزنامه‌نگاران اشتباهات خود را می­پذیرند 86

ب) آرایه نزولی گویه‌های گونه اول (سردبیران مطبوعات و سایت­های خبری) 92

عدم پایبندی صدا و سیما به اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری.. 92

نقش ویرانگر آمیختگی تبلیغ بازرگانی با خبر. 93

موظف بودن رسانه به انعکاس نظر طرفی که خبری بر علیه­اش منتشر می­کند 93

اهمیت اعتماد جامعه به یک رسانه. 94

حق جامعه برای رعایت استانداردهای حرفه‌ای توسط رسانه­ها 95

ترد رسانه‌ای که اشتباه خود را اصلاح نکند 95

بی‌ارتباطی توقیف مطبوعات با رعایت اخلاق حرفه‌ای مطبوعاتی.. 95

ج) آرایه نزولی گویه‌های گونه دوم (استادان علوم ارتباطات و روزنامه‌نگاری) 102

نگاه فرهنگی به توسعه. 103

غیبت عالمان علوم اجتماعی و انسانی در برنامه‌ریزی‌های توسعه کشور. 103

رعایت استانداردهای حرفه‌ای.. 103

نقش ویرانگر آمیختگی تبلیغ بازرگانی با خبر. 104

موظف بودن رسانه به انعکاس نظر طرفی که خبری بر علیه­اش منتشر می­کند 104

د) گویه‌های مورد اختلاف پاسخ‌گویان. 113

اختلاف نظر بر سر رعایت نکردن اخلاق حرفه‌ای در تشکل‌های مطبوعاتی از دلایل توسعه‌نیافتگی تشکل‌ها 113

اختلاف نظر برسر نبود نهاد ناظر بر اعمال رسانهها از جانب خود آنها 114

اختلاف نظر بر سر رعایت حقوق مولفان و مصنفان در صدا و سیما 114

بحث و نتیجه‌گیری.. 123

محدودیت‌های پژوهش… 128

پیشنهادها 129

فهرست منابع و مآخذ 131

فهرست منابع فارسی.. 132

فهرست منابع غیر فارسی.. 136

منابع اینترنتی.. 136

پیوست‌ها و ضمائم 137

چکیده انگلیسی.. 143

فهرست جداول

جدول شماره 1. آرایه نزولی گویه‌های مورد توافق سردبیران و استادان علوم ارتباطات درباره 60 گویه پژوهش… 88

جدول 2. آرایه نزولی پاسخ‌های پاسخ‌گویان گونه اول (27 نفر) به تمامی گویه‌ها به‌وسیله نرم‌افزار کوانل.. 98

جدول شماره 3. آرایه نزولی پاسخ‌های پاسخ‌گویان گونه دوم (13 نفر) به تمامی گویه­ها به‌وسیله نرم‌افزار کوانل.. 109

جدول 4. گویه‌های مورد اختلاف دو گونه پاسخ‌گویان در موضوع نقش اخلاق حرفه‌ای در توسعه روزنامه‌نگاری   116

جدول5. آرایه نزولی گروه‌های مورد مخالفت (بیشترین تشابه مخالفت  یا بیشترین عدم توافق) دو گونه پاسخ‌دهنده درباره نقش اخلاق حرفه‌ای در توسعه روزنامه‌نگاری.. 117

جدول 6. آرایه نزولی گروه های مورد توافق (بیشترین تشابه موافقت) دو گونه پاسخ‌دهنده درباره نقش اخلاق حرفه‌ای در توسعه روزنامه‌نگاری.. 118

جدول 7. ماتریس ضریب همبستگی پاسخ‌های پاسخگویان گونه اول. 119

جدول 8. ماتریس ضریب همبستگی پاسخ‌های پاسخ‌گویان گونه دوم. 120

جدول 9. جدول وزنی  پاسخ‌های پاسخگویان گونه اول(27 نفر). 121

جدول 10. جدول وزنی  پاسخ‌های پاسخگویان گونه دوم(13 نفر). 122

جدول شماره 11 نمونه گویه‌های ارسالی برای سردبیران مطبوعات و استادان علوم ارتباطات در تهران (1391)  138

چکیده

هدف از این پژوهش بررسی«نقش اخلاق حرفه‌ای در توسعه روزنامه‌نگاری‌ از دیدگاه سردبیران مطبوعات و استادان ارتباطات و روزنامه‌نگاری تهران» بود. پژوهش حاضر با استفاده از روش آماری کیو و نرم‌افزار کوانل انجام شد.

بعد از تدوین پرسش­نامه­ای با 60گویه، پرسش­نامه­ها برای 20 استاد و مدرس ارتباطات و روزنامه‌نگاری و 20 سردبیر مطبوعات و سایت­ها ارسال شد. این پژوهش به دنبال  اثبات فرضیه خاصی نبود، بلکه قصد آن بود دیدگاه و نگرش سردبیران مطبوعات و استادان علوم ارتباطات در مورد اخلاق حرفه­ای روزنامه نگاری و نقش آن در رشد و  توسعه این حرفه به دست آید.

متغیر وابسته این پژوهش «توسعه روزنامه‌نگاری» بود و متغیر مستقل «اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری» که در 60 گویه مورد پرسش در دو گروه یادشده اجرا شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار کوانل تحلیل شد و ضریب همبستگی پیرسون 624/0 به دست آمد.

نتایج نشان داد که  دو گروه یاد شده در مورد ارتباط بین مسائل کمی مرتبط بین توسعه مطبوعات  و ارتباط آن با اخلاق حرفه­ای روزنامه­نگاری نظر موافقی ندارند،اما درباره مسائل کیفی مرتبط با توسعه روزنامه­نگاری و ارتباط آن با اخلاق حرفه­ای و اهدافی که برای این پژوهش در نظر گرفته شده بود تا حدودی نظر موافق دارند.

کلید واژه‌ها: اخلاق، اخلاق حرفه‌ای، اخلاق حرفه‌ای روزنامه‌نگاری، توسعه روزنامه‌نگاری و مطبوعات،صدا و سیما

– مقدمه

«ارتباط اجتماعی از طریق نوشتار چاپی، مدت­های طولانی تنها در پرتو یک آزادی پرجاذبه، موسوم به آزادی بیان[1] صورت می­گرفت و به همین لحاظ، روزنامه‌نگاران غربی به خود می­بالند که همکاران پیشین آنان در قرون 17 و 18 میلادی در راه تامین و تضمین این آزادی و تبدیل مطبوعات به رکن چهارم دموکراسی نقش مهمی‌ایفاء کرده­اند.

اما از اواسط قرن نوزدهم، به دنبال پیشرفت­های سریع تکنیک­های جدید ارتباطی و جایگزینی آتلیه­های چاپی کوچک مورد استفاده روزنامه­های عقیدتی و سیاسی قبلی با یک صنعت جدید مطبوعاتی که همزمان با افزایش پرجهش شهرنشینی و مخصوصا توسعه سریع آگهی­های بازرگانی و سهم بیش از پیش و رو به رشد آنها در تامین مالی روزنامه­ها و پاسخگویی به مقتضیات سودآوری موسسات بزرگ انتشاراتی صورت گرفت، مسائل جدیدی در مورد کیفیت کار روزنامه‌نگاری پدید آمدند. به گونه­ای که از آن پس دیگر برای حل مسائل، تکیه بر نقش حیاتی آزادی بیان و مخصوصا آزادی مطبوعات[2] برای پیشرفت و توسعه روزنامه­ها کفایت نمی­کرد و روزنامه‌نگاران[3] ناچار بودند برای مقابله با مسائل مذکور، راه حل­های مناسب بیابند.

روزنامه‌نگاران­در این میان، به ویژه توجه پیدا کردند که اکنون در جامعه­ای فعالیت می­کنند که پیام­های ارتباطی آنها به شکل انبوه و نامشخص، پخش و منتشر می­شوند و الزاما با شرایطی روبرو می­گردند که دیگر تنها اتکای به آزادی بیان برای انجام صحیح کار حرفه‌ای آنان کافی نیست و در این زمینه مسئولیت[4] آنها نیز باید طرف توجه قرار بگیرد.

ضرورت چاره­جویی برای مسائل مذکور، سبب شد که در میان روزنامه‌نگاران و مدیران مطبوعات به تدریج گرایش­های تازه­ای برای تدوین و تصویب مجموعه­های اصول و مقررات اخلاقی حرفه روزنامه‌نگاری و تاسیس نهادهای غیر دولتی مستقل و نوینی، موسوم به شورای مطبوعات[5]، به منظور حراست از آزادی مطبوعات و نظارت بر اجرای اصول و مقررات مذکور پدید آیند.» (معتمدنژاد، معتمدنژاد، 356- 7:1386)

از سوی دیگر و به دنبال رشدو توسعه مطبوعات و گسترش فراوان آن و مشکلاتی که در حوزه عمومی‌نسبت به نحوه انعکاس اخبار و رویدادها رخ می­داد«ضرورت تدوین و تصویب اصول و مقررات اخلاقی حرفه روزنامه‌نگاری[6]، همراه باتوسعه مطبوعات خبری تجارتی، از اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم، ابتدا از سوی انجمن­ها و اتحادیه­های صاحبان مطبوعات و روزنامه‌نگاران کشورهای غربی وسپس در سطح جهانی از طرف سازمان­های حرفه‌ای بین­المللی، منطقه­ای و همچنین «جامعه ملل» [7]و «سازمان ملل متحد»[8] مورد توجه قرار گرفت.» (انتظامی، 257: 1388)

از جانبی و «با آغاز شکل­گیری مطبوعات نوین، همراه با ظهور نظریه مردم­سالاری، بازگوکردن حقایق و پای­بندی به صحت مطالب به سرعت به یکی از اجزای مهم روزنامه‌نگاری تبدیل شد.» (کواچ[9] و روزنتسیل[10]، ترجمه حیدری،10: 1385)

1-2- بیان مسئله

از نظر کانت[11] «اخلاق این است که انسان راست بگوید، نه برای اینکه راست گفتن را وسیله رسیدن به هدف دیگری می­داند، خدمت به مردم بکند نه برای اینکه این کار برای او سعادت می­آورد بلکه برای

دانلود پایان نامه ارشد رشته علوم اجتماعی : نقش رسانه های جمعی در جلب مشارکت مردمی درطرح اکرام ایتام کم...

جدول 4-2- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب سن.. 93

جدول 4-3 – جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب  تحصیلات… 94

جدول 4-4- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان اعتماد به رسانه 95

جدول 4-5- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب نوع برنامه رسانه ها 96

جدول 4-6- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب زمان پخش برنامه رسانه ها 97

جدول 4-7- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رسانه ها 98

جدول 4-8- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از تلویزیون 99

جدول 4-9- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رادیو 100

جدول 4-10- جدول توزیع فراوانی ودرصدی پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از اینترنت 101

جدول 4-11- جدول توزیع فراوانی و آماره های توصیفی مشارکت  مردمی و ابعاد آن 102

جدول 4-12- آماره های توصیفی مربوط به بررسی نرمال بودن متغیر مشارکت مردمی 104

جدول 4-13- آزمون سیمون-  کولموگورف 105

جدول 4-14- جدول توافقی میزان استفاده از رسانه و مشارکت مردمی 107

جدول 4-15- آزمون همبستگی کندال  بین متغیر میزان استفاده از رسانه و مشارکت مردمی 108

جدول 4-16- جدول توافقی زمان پخش برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 109

جدول 4-17- آزمون همبستگی کندال  بین متغیر زمان پخش برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 109

جدول 4-18- جدول توافقی نوع برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 110

جدول 4-19- آزمون همبستگی کندال  بین متغیر نوع برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 111

جدول 4-20- جدول توافقی اعتمادبه برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 112

جدول 4-21- آزمون همبستگی کندال  بین متغیر اعتمادبه برنامه رسانه ها و مشارکت مردمی 112

جدول 4-22- آزمون همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی ومیزان استفاده از رسانه 114

جدول 4-23- آزمون همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی ونوع برنامه رسانه 114

جدول 4-24- آزمون همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی وزمان پخش برنامه رسانه 115

جدول 4-25- آزمون همبستگی پیرسون بین میزان مشارکت مردمی و اعتمادبه برنامه رسانه 116

جدول 4-26- مدل رگرسیون پیش بینی شد 117

جدول 4-27- نتایج آزمون ANOVA 117

جدول 4-28- ضرایب رگرسیونی مربوط به مدل های پیش بینی شده 118

جدول 4-29- تحلیل مسیر مرحله اول 119

جدول 4-30- تحلیل مسیر مرحله دوم. 120

جدول 4-31- تحلیل مسیر مرحله سوم. 121

جدول 4-32- تحلیل مسیر مرحله چهارم. 122

جدول 4-33- محاسبه ضریب تاثیر متغیر میزان استفاده از رسانه برمیزان مشارکت مردمی 123

جدول 4-34- محاسبه ضریب تاثیر اعتماد به رسانه بر میزان مشارکت مردمی 123

جدول 4-35- محاسبه ضریب تاثیر متغیر نوع استفاده از رسانه برمیزان مشارکت مردمی 124

جدول 4-36- محاسبه ضریب تاثیر متغیر زمان استفاده از رسانه بر میزان مشارکت مردمی 124

فهرست نمودار

نمودار 4-1- توزیع پاسخگویان بر حسب  جنسیت 93

نمودار4-2- توزیع پاسخگویان بر حسب سن 94

نمودار4-3- توزیع پاسخگویان بر حسب تحصیلات 95

نمودار 4-4- توزیع پاسخگویان بر حسب  میزان اعتماد به رسانه 96

نمودار4-5- توزیع پاسخگویان بر حسب  نوع برنامه رسانه 97

نمودار4-6- توزیع پاسخگویان بر حسب  زمان پخش برنامه رسانه 98

نمودار 4-7- توزیع پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رسانه 99

نمودار 4-8- توزیع پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از تلویزیون 100

نمودار4-9- توزیع پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از رادیو 101

نمودار 4-10- توزیع پاسخگویان بر حسب میزان استفاده از اینترنت 102

نمودار 4-11- نمودارQ-Q 105

نمودار4-12- نمودار Box plot 106

نمودار 4-13- نمودار هیستو گرام 106

نمودار 4-14- رابطه بین میزان استفاده از رسانه و مشارکت مردمی 108

نمودار 4-15- رابطه بین زمان پخش برنامه از رسانه و مشارکت مردمی 110

نمودار4-16- رابطه بین نوع برنامه و مشارکت مردمی 111

نمودار4-17- رابطه بین میزان اعتماد به رسانه و مشارکت مردمی 113

نمودار 4-18- تحلیل مسیر مرحله اول 120

نمودار 4-19- تحلیل مسیر مرحله دوم 121

نمودار 4-20- تحلیل مسیر مرحله سوم 122

نمودار4-21- تحلیل مسیر مرحله چهارم 123

نمودار 4-22- مدل علی تحقیق   124

چکیده :

امروزه تبادل اطلاعات و ارتباطات در دنیای مدرن،حیات انسانی راتحت شعاع خود قرارداده و مشارکت اجتماعی یکی از الزام آورترین رویکردها در فرایند جوامع محلی و پایدار محسوب می‌شود.زندگی اجتماعی انسان به دلیل ضعف در مقابل موانع و حوادث محیط وبه منظور غلبه بر مشکلات شکل گرفت و به مرور زمان برای چیرگی بر مصیبت و شرایط محیطی متحول شد و در قرن بیستم مشارکت مفهومی نوین یافت و در دنیای مدرن به واسطه قابلیت های وسایل ارتباط جمعی تمامی جوامع از احوال یکدیگر خبردار می شوند.

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش رسانه های جمعی (اینترنت، رادیو ، تلویزیون) بر مشارکت مردمی  درمیان حامیان طرح اکرام کمیته امداد خمینی در استان تهران انجام گردیده است و چار چوب نظری آن بر مکتب نوسازی (لرنر) و هوشیار سازی پائولوو برجسته سازی استوار می باشد.این پژوهش به روش پیمایشی بوده و از پرسشنامه جهت گردآوری داده‌ها استفاده شده است. نمونه آماری شامل 360 نفر از حامیان طرح اکرام کمیته امداد خمینی استان تهران بوده که با روش تصادفی ساده انتخاب شده اند. اطلاعات بدست آمده با استفاده از آزمون های آماری توصیفی و استنباطی (رگرسیون خطی ، ضریب پیرسون ، …) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند و طبق نتایج آمار توصیفی میزان مشارکت مردمی 107نفر (7/29 درصد) از حامیان درسطح پایین ، 184 نفر(1/51 درصد) درسطح متوسط و 69 نفر (2/19درصد ) درسطح بالایی قرار دارد.و به طور کلی میزان مشارکت مردمی درسطح متوسطی (1/51) است.

این مطلب را هم بخوانید :

پایان نامه مدیریت منابع انسانی

بر اساس یافته های تحقیق ؛ بین  مشارکت مردمی  و میزان استفاده از رسانه ( 343/0=R )  ،بین نوع برنامه پخش شده از رسانه ( 399/0= R )، زمان پخش برنامه ها از رسانه ( 441/0 =R )، اعتماد به برنامه رسانه ها ( 522/0=R) رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. به عبارتی با افزایش میزان استفاده از رسانه ، اعتماد به برنامه رسانه ها و… میزان مشارکت مردمی افزایش می یابد

واژه‌های کلیدی : مشارکت مردمی، میزان استفاده از رسانه، اعتماد، حامی ، رسانه های جمعی

• مقدمه

موضوع مشارکت [1]و چگونگی تحقیق آن گرچه ریشه در تاریخ دیرینه ملتها دارد و جوانب مختلف مسائل اقتصادی[2] ، اجتماعی[3] ، فرهنگی[4] و سیاسی[5] کشور ما در طول تاریخ بر اساس مشارکتهای مردم استوار بوده است ، لیکن این مفهوم امروز اهمیتی دو چندان پیدا کرده و همواره به عنوان یک ضرورت تاریخی ، در عرصه های گوناگون مورد بحث بسیاری از اندیشمندان و دست اندرکاران به ویژه در زمینه های مسائل اقتصادی ، اجتماعی و سیاسی قرار گرفته است، به گونه ای که به نظر برخی از اندیشه گران ، محور اساسی توسعه بر مشارکت کلیه نیروها استوار است. با عنایت به این واقعیت که رشد ملی نه فقط به مدد منابع مادی ، بلکه بیشتر به یاری و مشارکت انسانها صورت می پذیرد و تصمیم های گروهی ، توجه به نیازهای محلی[6] و گروهی ، رودررویی مستقیم با مسائل و حل فوری آن نیز به مدد اندیشه و تفکر جمعی امکان پذیر است، به همین دلیل نیز ضرورت مشارکت هیچ گاه در طول تاریخ همانند امروز و آینده دارای اهمیت نبوده است. نخبگان هر قدر هم روشنفکر باشند ، باز به تنهایی قادر به ایجاد تمدنی جدید نیستند. هرچه هست و باید باشد به مدد مساعی جمعی ممکن است. ایجاد تمدن جدید مستلزم نیروی تفکر همه انسانهاست و این نیرو امروزه موجود و آماده کاراست. به قول تافلر (1364) ابداع و تخیل جمعی، محور کارها در آینده است (متین ، 44:1388).

یکی از مهم ترین عواملی که به تداوم حیات بشر کمک کرده ، همکاری و مشارکت میان انسانهاست. از منظر جامعه شناسی[7] ، مشارکت به عنوان فرایند تعاملی چند سویه مطرح می شود، که مداخله و نظارت مردم و قابلیت سیاسی – اجتماعی نظام را در دستیابی به توسعه ، همراه با عدالت اجتماعی[8] در پی خواهد داشت . بنیادی ترین اندیشه زیر ساز مشارکت ، پذیرش اصل برابری مردم است و هدف از آن هم فکری ، همکاری و تشریک مساعی افراد در جهت بهبود کمیت و کیفیت زندگی[9] در تمامی زمینه های اجتماعی ، اقتصادی و سیاسی است . مشارکت در فراگرد توانمندسازی افراد جامعه  تأکید دارد (طوسی ،5:1370).

مشارکت اجتماعی به عنوان کنش آگاهانه، داوطلبانه ، جمعی و کم و بیش سازمان یافته افراد و گروه ها در جهت اهداف، نیازهاو منافع جمعی (غفاری و نیازی ،18:1386). خود مستلزم وجود زمینه ها و متغیرهایی است.از جملة این متغیرها می توان ارزیابی از پاداش های مشارکتی ، اطمینان نسبت به نتایج ، مسئولیت پذیری ، سرمایة اجتماعی[10] ، ارزش های فرهنگی مناسب و … یاد کرد.

انسانها در زندگی اجتماعی خویش هنگامی در تمامی ابعاد وجودی خود رشد و تعالی می یابند که در انجام کارها  یا اجرای اعمالی که به آنها مربوط می شود، با یکدیگر همکاری و مشارکت داشته باشند  و این خود نیازمند وجود اعتقادات مشترکی است که در بین آنها وجود دارد. رسانه ها موجب می شوند شهروندان در جریان تغییرات سریع و دگرگونیهای اجتماعی در ابعاد خارجی و داخلی قرار گیرند، از آنجا که دایرۀ تنازعات بشری، در حد قابل توجهی، به دایرۀ رقابت و برخورد رسانه ها با یکدیگر تبدیل شده است، در چنین فضایی، رسانه ها به طور روزافزون، بر کمیت و کیفیت برنامه های خبری می افزایند. نقش رسانه ها در مواقع بحران ها، در افزایش آگاهی مردم در ایجاد زمینۀ مناسب برای مشارکت آنها در پیشبرد برنامه های سیاسی و اجتماعی تعیین کننده است. به عنوان مثال می توان به فضاسازی رسانه ها برای مشارکت احاد مردم در انتخابات گوناگون، حمایت از برنامه های توسعه اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و اقتصادی کشور و مشارکت آنان در شرایط بحرانی مانند سیل، زلزله، خشکسالی، قطعی و… اشاره کرد.

پایان نامه ارشد : نقش فن آوری اطلاعات و ارتباطات در توسعه ارتباط الکترونیکی با مشتری (ECRM) در بانک تجارت...

چکیده:

امروزه اهمیت فناوری اطلاعات و ارتباطات در توسعه ارتباط الکترونیکی با مشتری (ECRM)  به روشنی مشخص شده است این پژوهش در پنج فصل مختلف ارائه شده است،فصل اول به کلیات تحقیق اختصاص یافته است .فصل دوم از دو بخش شامل مباحث نظری و ادبیات تحقیق و هم چنین سابقه علمی و پژوهشهای انجام شده در رابطه با تحقیق تشکیل شده است.فصل سوم به روش تحقیق می پردازد، با توجه به موضوع مورد پژوهش و اهداف مورد نظر روش تحقیق مورد استفاده در این مطالعه توصیفی از نوع تحقیقات پیمایشی می باشد .که جامعه آماری این پژوهش را کلیه مشتریان در بانک تجارت تشکیل        می دهند. ابزارگردآوری اطلاعات و داده های مورد نیاز در این پژوهش پرسشنامه می باشد که شام

این مطلب را هم بخوانید :

[اینفوگرافی]: ۵ نکته مهم در تولید مقاله برای وب‌سایت

ل 30 سؤال بوده و توسط محقق تنظیم گردیده است و بر اساس ضریب آلفای کرونباخ ، اعتبار آن 94/. برآورد گردیده است که بیانگر اعتبار بالای ابزار اندازه گیری است.فصل چهارم به تجزیه و تحلیل یافته های پژوهش پرداخته است،تجزیه و تحلیل داد های این تحقیق در دو سطح آمار توصیفی و استنباطی صورت گرفته است.

به منظور سنجش پنج فرضیه پژوهش از آزمون t (تک متغیره)  و به منظور مقایسه نظرات پاسخ دهندگان با توجه به سن ومدرک تحصیلی… از آزمون تحلیل واریانس استفاده شده است.فصل پنجم به نتیجه

پایان نامه ارشد: پیاده سازی الگوریتم بهینه سازی کلونی مورچه در مکانیابی پناهگاه­ های اسکان موقت بعد از زلزله...

5-3- بررسی تغییرات  ضریب تبخیر بروی تابع هدف………… 92

5-4- بررسی نمودار همگرایی نهایی مدل………………………….. 92

5-5- ارزیابی پایداری نتایج………………………….. 94

5-6- بررسی نتایج تخصیص بلوک­های جمعیتی به مکان­های انتخاب شده….. 94

5-7- بررسی تاثیر محدودیت تعداد مکان حداکثر در نتایج تابع هدف………. 100

6-  فصل ششم: جمع­بندی و پیشنهادات………………………….. 104

6-1- مقدمه…………………………104

6-2- جمع­بندی………………………… 104

6-3- آزمون فرضیات………………………….. 105

6-3-1-   فرض اول………………………….. 105

6-3-2-   فرض دوم………………………… 106

6-3-3-   فرض سوم………………………… 106

6-4- پیشنهادات………………………… 107

فهرست منابع………………………… 110

پیوست شماره 1: …………………………………..116

چکیده:

ازجمله مسائل مهم در مدیریت بحران حوادث غیرمترقبه طبیعی به ویژه زلزله، مکان یابی بهینه به منظور اسکان شهروندان در هنگام و یا پس از بروز حادثه می‌باشد. یکی از مشکلات بزرگ سازمان‌های درگیر در مدیریت بحران شهری، فقدان یک مدل مکانی جامع به منظور اعمال مدیریت واحد در انتقال ساکنین شهر به مکان‌های اسکان موقت از پیش تعیین شده پس از وقوع حادثه می‌باشد. بهینه­سازی فرآیند اسکان موقت در سه فاز تعیین مکان­های بهینه امن، تعیین مسیرهای بهینه و تخصیص جمعیت به اماکن امن صورت می گیرد. هدف از انجام این تحقیق پیاده سازی و بررسی نتایج الگوریتم بهینه سازی کلونی مورچه (ACO ) در مکان­یابی پناهگاه اسکان موقت با تعیین مسیرهای بهینه و تخصیص جمعیت به مکان­های امن در شهر کرمان بعنوان منطقه مورد مطالعه می­باشد.

با ایجاد تغییرات لازم در اجرای الگوریتم ACO در حل مسئله فروشنده دوره­گرد، مراحل مربوط به مکانیابی و تخصیص در قالب یک مدل مکانی طراحی شده است. این مدل بر اساس یک تابع هدف به منظور کمینه کردن هزینه انتقال جمعیت بلوک های ساختمانی و سه محدودیت میانگین سرریز/کمریز، حداکثر تعداد مکان­های انتخاب شده و میانگین تناسب مکانی، به گونه­ای طراحی شده است که قیود مسئله  تضمین کننده کیفیت جواب­های مدل می­باشد. برای تصمیم گیری در مورد بهینه بودن راه حل ها در ACO از روش ارزیابی چند معیاره استفاده شد.

به منظور بهبود نتایج، حساسیت مدل نسبت به تغییر پارامترهای فرومون و تابع ابتکاری الگوریتم ACO مورد ارزیابی قرار گرفت و مقادیر مناسب و بهینه آنها تعیین شد. با در نظر گرفتن قیود تعیین شده و همچنین نمودار همگرایی تابع هدف، بهترین عملکرد در کاهش نهایی تابع هدف توسط مدل مشخص شد و علاوه بر آن، نتایج حاصل از تست تکرارپذیری نشان دهنده پایداری و ثبات جواب­های الگوریتم مورد بررسی می­باشد. نتایج تخصیص جمعیت به مکان­های امن، وابستگی انکارناپذیری به نحوه توزیع اماکن امن و ظرفیت آنها و همچنین پراکندگی و جمعیت بلوک­های ساختمانی دارد. میانگین فاصله طی شده تا نزدیکترین مکان امن در مدل نهایی تخصیص برابر با 1200 متر می باشد اما به دلیل عدم توزیع مناسب این مکان­ها با توجه به توزیع جمعیت در سطح شهر، بیش از 40 درصد جمعیت فاصله ایی بیش از 1500 متر را تا نزدیکترین مکان امن انتخاب شده باید طی کنند. در نتیجه جستجو و تاسیس مراکز امن جدید برای کاهش این فاصله ضرورت دارد. نتایج نشان می­دهند که استفاده از الگوریتم ACO، قابلیت­های زیادی برای ترکیب با سیستم­های اطلاعات جغرافیایی برای حل مسئله مکان­یابی و تخصیص که نیازمند محیط شبیه­سازی پویا (تغییر ترکیب مکانهای امن – تغییر ظرفیت) می­باشند، دارا می با­شد.

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- طرح مسأله

علیرغم پیشرفت‌های شگرف در تکنولوژی و دست‌یابی به ناممکن‌های قرون گذشته، هنوز انسان در برابر حوادث غیر مترقبه طبیعی چون زلزله، سیل و … درمانده است و گاه و بی گاه در معرض تلفات و خسارت‌های مالی بسیاری قرار می‌گیرد .در دهه‌ای که گذشت بیش از 200  میلیون نفر در سال به علت بروز بلایای طبیعی دچار صدمات جانی و مالی شده‌اند .در این میان ساخت و سازهای غیر اصولی و بی توجهی به قدرت خطر زایی یک منطقه، رعایت نکردن فاصله کاربری­های حساس و مناطق مسکونی از حریم گسل‌ها و رودخانه­ها و …، موجبات تشدید فجایع را فراهم می‌آورند (اسدی نظری , 1383). زلزله از جمله پدیده‌های طبیعی است که در اکثر مناطق جهان از جمله ایران به وقوع می‌پیوندد. در طی سال‌های 1900 تا 1990 میلادی، 1100 زلزله مرگبار در 75 کشور جهان رخ داده و بیش از 80 درصد مرگ و میرهای حاصله در شش کشور جهان اتفاق افتاده است. ایران با 120 هزار نفر تلفات انسانی در زمره این کشورهاست. همچنین در سال‌های 1361 تا 1370 کشور ایران بیشترین تعداد زلزله را تجربه کرده است. (عبدالهی، 1381)

کشور ما ایران در پهنه لرزه خیزی از دنیا واقع شده است. بیشتر نقاط شهری و غیرشهری کشور در نواحی با خطر نسبی زمین لرزه زیاد قرار گرفته است. اهمیت زلزله در ایران، با شدت یافتن روند توسعه کشور، گسترش شهر­ها، تمرکز جمعیت امروزه بیشتر درک می­شود. با توجه به رویارویی مداوم کشور با پدیده زلزله، ضروری است همواره تلاش‌هایی جهت دست یابی عملی به روش‌ها و راه کارهای منسجم جهت مقابله منطقی و به حداقل رساندن ابعاد فاجعه آمیز چنین رخدادی صورت گیرد (اسدی نظری، 1383). اداره هماهنگی امداد سوانح سازمان ملل متحد اعلام می‌نماید که می‌توان با اطمینان اظهار داشت، در طول دهه‌های گذشته، ارائه کمک‌های اضطراری در ارتباط با پزشکی، تغذیه و … پس از سانحه پیشرفت چشمگیری داشته است، اما یک بخش مهم هم چنان بهبود ناچیزی داشته و آن سرپناه اضطراری یا به طور عام، سرپناه پس از سانحه است.( Fallahi, 2007)

طی یکصد سال گذشته، سیزده زلزله به بزرگی بیشتر از هفت ریشتر در ایران اتفاق افتاده و این در حالی است که روستاهای ما در برابر زلزله 5 ریشتری و شهرهای ما در برابر

 زلزله 6 ریشتری به شدت آسیب پذیر هستند. کاهش اثرات جانبی زلزله یا به عبارت دیگر، کاهش آسیب‌هایی همچون اجتماعی و زیربنایی در زمان وقوع زلزله، زمانی به وقوع خواهد پیوست که فازهای مختلف مدیریت بحران در تمامی سطوح برنامه­ریزی مد نظر قرار گیرد. اما هر تصمیم­گیری و برنامه­ریزی صحیح، نیازمند اطلاعات صحیح، دقیق و به روز و تحلیل آن‌ها می‌باشد. به دلیل اینکه اکثر اطلاعات مورد نیاز در مقوله شهری و زلزله بیشتر ماهیت مکانی دارند، لذا علم و فناوری سیستم اطلاعات جغرافیایی با قابلیت جمع آوری داده‌های مکانی و غیر مکانی، ذخیره سازی، بروزرسانی، آنالیز، مدل‌سازی و نمایش اطلاعات مکانی می‌تواند به عنوان علم و فناوری بهینه، در جهت ساماندهی و تجزیه و تحلیل جامع و سریع اطلاعات و کمک به اخذ تصمیمات مناسب در مدیریت بحران، مورد استفاده قرار گیرد(آقامحمدی، 1379). از طرفی باید توجه داشت که محیط سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی، محیطی استاتیک می‌باشد و قابلیت شبیه سازی پویا را ندارد. هوش مصنوعی به ویژه عامل‌های هوشمند قادر به رفع نقاط ضعف بوده و می‌توانند در تعامل و حتی ترکیب با سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی نقشی موثر در مدیریت بحران ایفا کنند (رجبی، 1388).

الگوریتم‌های هوشمند در GIS قابلیت آن را در قاعده‌مند کردن تصمیمات به طور مناسبی ارتقاء بخشیده‌اند که برنامه ریزی مکانی پیچیده و بهینه سازی منابع از آن جمله می‌باشند (Birkin, et al., 1996; Bong, et al., 2004).  ازجمله روش­های هوش مصنوعی که از آن به عنوان یک روش فراابتکاری یاد می‌شود، الگوریتم بهینه سازی کلونی مورچه ([1]ACO) می‌باشد. این روش اولین بار توسط دوریگو در رساله دکترا خود در سال 1992 به عنوان یک راه حل چند عامله [2]برای حل مسائل پیچیده بهینه سازی توسعه داده شده است. اولین کاربرد موفق آن، حل مسئله فروشنده دوره گرد (TSP[3]) می‌باشد(Dorigo, 1992) که سبب شد تا کارایی آن در حل سریع مسائل بهینه­سازی ترکیبی اثبات شود. در سال‌های اخیر کاربردهای فراوانی از بکارگیری در مسائل بهینه­سازی پیچیده نظیر انتخاب اشیاء و تشخیص حالت چهره، مسیریابی وسایل نقلیه(White, et al., 1998)، تخصیص(Maneizzo, et al., 1994)، طراحی و بهبود شبکه حمل و نقل و تکنیک‌های فراگیری ماشین(Parpinelli, et al., 2002)[4] و… ارائه گردیده است.

با توجه به آنچه درمورد اهمیت و ضرورت توجه به بحران زلزله و لزوم برنامه­ریزی برای مقابله با پیامدهای بعد از آن بیان شد، در این تحقیق با استفاده از قابلیت­های سیستم های اطلاعات جغرافیایی و الگوریتم ACO، مکانیابی پناهگاه­های اسکان موقت بعد از زلزله به منظور تخصیص جمعیت آسیب دیده، به عنوان یک مسئله بهینه سازی در دنیای واقعی انجام گرفته است.

این مطلب را هم بخوانید :

اسراری درباره کراول شدن نسخه موبایل وب سایت که هیچ کجا نخوانده‌اید!

2-1- ضرورت انجام تحقیق

امروزه با توجه به روند رو به رشد جمعیت و تراکم جمعیتی در مناطق شهری علی‌الخصوص در شهرهای پر جمعیت و مستعد از نظر لرزه­خیزی، لزوم نگرشی همه جانبه و فراگیر به حوادث طبیعی و فجایع ناشی از بروز آن‌ها بیش از پیش جلوه نموده است. اثرات زیان‌بار ناشی از تمرکز بیش از اندازه جمعیت در محدوده‌های خاص شهری در کنار فقدان برنامه­ریزی پیشگیرانه و عدم آمادگی لازم جهت مقابله با حوادثی نظیر زلزله تهدیدی بسیار جدی و مهم برای جان شهروندان و تداوم حیات شهری به شمار می‌رود (باقرپور،1389).

ازجمله مسائل مهم در مدیریت بحران به ویژه در زمینه حوادث غیرمترقبه، مکان­یابی بهینه به منظور اسکان شهروندان در مواجهه و یا پس از بروز حادثه می‌باشد. به دلیل دخالت عوامل و پارامترهای متعدد در این مسئله، مکان­یابی این گونه اماکن دارای پیچیدگی زیادی است( صمدزادگان و همکاران, 1384). در ایران مکان­گزینی برای اسکان موقت به طور تجربی پس از بروز سانحه و بدون در نظر گرفتن استانداردهای لازم توسط سازمان‌های امدادرسان انجام می‌گیرد. تجربیات به دست آمده از موارد گذشته نشان می‌دهد که هنگام بحران اگر ضوابط برنامه­ریزی و اجرای اسکان موقت از قبل معین نشوند، در ایجاد سکونتگاه موقت و تخصیص بلوک‌های جمعیتی به نواحی امن، عوامل غیرقابل پیش­بینی دخالت کرده و به انواع مختلف بر کیفیت آن اثر می‌گذارند. عدم رعایت مکان­گزینی صحیح ممکن است فاجعه دیگری به مراتب وخیم‌تر از سانحه اولیه به دنبال داشته باشد(اشراقی, 1385). در راستای مدیریت اضطراری بحران ناشی از زمین­لرزه و جلوگیری از تلفات سنگین جانی با توجه به تراکم بالای جمعیتی و تنوع عوارض شهری، طراحی و پیاده سازی یک مدل بهینه سازی و جامع به منظور مکانیابی بهینه مکان‌های اسکان و تخصیص جمعیت به آن‌ها در چهارچوب یک سیستم اطلاعات مکانی از اهمیت بالایی برخوردار است( صمدزادگان و همکاران, 1384).

زمانی که بخواهیم مکانیابی را در فضای ترکیبی داده‌ها و با لحاظ کردن اهداف متعدد اجرا و فرآیند بهینه­سازی مکانی را بروی اهداف انجام دهیم، به دلیل وجود محاسبات پیچیده و زمان بر و علما در بعضی مواقع غیر ممکن بودن اجرای مدل، روش­های مرسوم در این زمینه کارایی لازم را در ارائه نتایج بهینه نخواهند داشت. ورود روش‌های هوش مصنوعی از جمله هوش جمعی به عنوان Geocomputation در GIS به منظور بهینه سازی هر چه بیشتر فرایند مکانیابی در­حل­این­مشکل­کمک­بسزایی­نموده­اند(LI, et al., 2009).

پیچیدگی موجود در توزیع مکانی جمعیت و ساختمان‌ها در کنار خصوصیات مکانی و توصیفی دیگر عوارض شهری که منجر به تعریف انواع مختلف سطوح دسترسی می‌شود، باعث شده است تا در این نوع مدل‌سازی با معیارهای بهینه­سازی معمول در این نوع مسائل(فاصله تا کاربری‌های سازگار و ناسازگار و همچنین حداقل کردن هزینه‌های بهینه­سازی) درگیر شویم (صمدزادگان و همکاران 1384). با این وجود، یکی از مشکلات بزرگ سازمان‌های درگیر در مدیریت بحران شهری، فقدان یک مدل مکانی جامع به منظور اعمال یک مدیریت واحد در انتقال ساکنین شهر به مکان‌های اسکان موقت از پیش تعیین شده پس از وقوع حادثه می‌باشد. این مسئله، به نوبه خود وابسته به مکان­یابی بهینه مکان‌های اسکان موقت ساکنین با توجه به معیارهای مطرح بهینه­سازی درگیر در مسئله تحت بررسی می‌باشد.

در مکانیابی پناهگاه اسکان موقت، به دلیل نیاز به مساحت زیاد جهت اسکان جمعیت، با مسئله متفاوتی نسبت به دیگر مسائل مکان­یابی مواجه هستیم. چرا که مکان‌های قابل استفاده و مجاز برای این منظور از قبل شناسایی شده‌اند. بر خلاف قاعده معمول، هدف یافتن مکان­های جدید نیست بلکه بهینه­یابی ترکیبی از مکان­های موجود می­باشد. ولی با در نظر گرفتن جمعیت شهر و نسبت جمعیت نیازمند به اسکان موقت، نیازی به بکارگیری تمامی آنها نمی باشد. بنابراین انتخاب یک مجموعه از مکان­های موجود از بین حالتهای مختلف، مسئله­ایست که نیازمند بکارگیری روشی مناسب، هدفمند و علمی می­باشد. با­توجه ­به اینکه بهینه­سازی فرآیند اسکان موقت در سه فاز تعیین مکانهای بهینه امن، تعیین مسیرهای بهینه و تخصیص جمعیت در اماکن هدف صورت می گیرد (Saadat seresht, et al., 2009)، هدف از انجام این تحقیق پیاده­سازی و بررسی نتایج الگوریتم بهینه سازی کلونی مورچه در بهینه سازی مکانیابی پناهگاه اسکان موقت با در نظر گرفتن همزمان فاز دوم و سوم در اجرای آن می باشد. این نوع بهینه سازی با در نظر گرفتن هر سه مولفه اسکان موقت به طور همزمان در یک مدل و با استفاده از الگوریتم ACO، در ایران به صورت مدون و کامل کمتر مورد توجه محققین قرار گرفته است. تحقیقات انجام شده بیشتر در فاز سوم اسکان موقت (تخصیص جمعیت) بوده و مرحله اول و دوم در بعضی موارد به صورت پیش فرض بهینه در نظر گرفته و در نواحی خاصی از تهران مورد تحقیق قرار گرفته­اند. در این تحقیق با ایجاد تغییرات لازم در اجرای الگوریتم ACO، مراحل مربوط به مکان­یابی و تخصیص جمعیت طراحی شده است. این مسئله با تعیین یک تابع هدف هزینه و سه محدودیت میانگین سرریز/کمریز، حداکثر تعداد مکان­های انتخاب شده و میانگین تناسب مکانی طراحی شده است. تابع هدف، هزینه انتقال جمعیت بلوک­های ساختمانی را کمینه می­نماید، ضمن اینکه میزان میانگین سرریز/کمریز مکان­های امن، تعداد مکان­های انتخاب