دانلود پایان نامه ارشد: شهر و شهرنشینی در دوره سامانیان......

بازار طواویس…………………………………………………………………………..316

نتیجه‌گیری…………………………………………………………………………………..322

منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………326

چکیده:

دوره سامانیان از مهم‌ترین دوره‌های اثرگذار در گستره فرهنگ و تمدن ایران و شهرهای قلمرو حکومتی این دودمان، بستر شکوفایی عناصر گوناگون فرهنگی و تمدنی بوده‌اند. از دیگر سو، شرایط جغرافیایی و عوامل گوناگون اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی در ساخت و توسعۀ شهرها و شکوفایی شهرنشینی تأثیر داشته‌اند. از آنجا که شهرپژوهی بر پایه پیشینه تاریخی شهرها از مهم‌ترین مسائلی است که جامعه کنونی به آن نیازمند است و شهر و شهرنشینی در دورۀ سامانیان دوره‌ای تأثیرگذار را طی کرد، در این پایان‌نامه این موضوع  مورد بازشناسی و تحلیل قرار گرفته است.  در اینجا از نظر زمانی محدوده سده چهارم قمری (دهم میلادی) و از نظر مکانی قلمرو فرهنگی و تمدنی ایران با تأکید بر بخش‌های شرقی ایران (خراسان و ماوراءالنهر / خراسان بزرگ) را در بر می‌گیرد. از این رو مسئله اصلی که این پژوهش به آن می‌پردازد چنین است: پیشینه ساخت شهر و شهرنشینی در ایران و عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی(دهقانان، روستاها، ساختار اقتصاد شهری و… ) و اقدامات سامانیان تا چه اندازه در شکوفایی شهرها و شهرنشینی در دورۀ سامانیان تأثیر داشتند؟

این پژوهش بر اساس روش تحقیق تاریخی و مبتنی بر منابع جغرافیا‌نگاری و تاریخی انجام گرفته است. دستاوردهای این پژوهش عبارتند از: پژوهش دربارۀ شهرهای سامانی؛ بررسی عوامل گوناگون اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی مؤثر در بالندگی شهرها در آن دوره؛ پژوهش دربارۀ شهرواحه‌های سغد و بازشناسی ساخت کالبدی شهر بخارا در دورۀ سامانیان. در این راستا شهر در آن دوره بر پایه پیشینه ساخت شهر و تأثیرگذاری دورۀ سامانیان در آن مورد بررسی قرار گرفته است.

پیشگفتار:

علاقه‌مندی به پیشینه تاریخی و بالندگی‌ فرهنگ و تمدن ایران‌زمین در دوره‌های گوناگون، مسئله‌ای مهم و همیشگی است که نه تنها در این مرز و بوم بلکه در فراسوی مرزهای آن، هر پژوهنده‌ای را مشتاق مطالعه و تفحص در پیرامون آن می‌کند. در این میان، دوره سامانیان که از نام‌دارترین دوره‌های تأثیرگذار در فرهنگ و تمدن ایران است با اقبال بیش‌تری از سوی پژوهشگران روبرو بوده و هر کس از دیدگاهی به آن پرداخته است.

 نگارنده در طی درس‌های تاریخ دوره میانه در محضر استاد محترم جناب آقای دکتر اللهیار خلعتبری، مدتی را به راهنمایی و پیشنهاد ایشان سرگرم تهیه طرحی بود برای پژوهش پیرامون موضوعی در راستای «تاریخ در ادبیات دوره سامانیان» که دستاورد اولیه آن ارائۀ چند جلسه بحث در پیرامون خردورزی در آن دوره بود. در همان زمان این پرسش همواره برای نگارنده مطرح بود که چرا سدۀ چهارم قمری که دوره تکوین زبان پارسی دری (نوین) است، بیش‌ترین سهم را در میان تمام سده‌های تاریخ ایران در تدوین آثاری در موضوع «المسالک و الممالک» و به تعبیری «البلدان» نویسی داشته است؟ این مسئله در مشورت با استاد محترم راهنما و البته در پی منتفی شدن موضوع پیشین، نگارنده را سرانجام مصمم به تدوین طرحی کرد در راستای پژوهش پیرامون شهر و شهرنشینی در دوره سامانیان که آنچه در پی می‌آید دستاورد این طرح است.

بدین سان، بایستی مراتب سپاس‌گزاری خود را از استاد محترم راهنما، جناب آقای دکتر اللهیار خلعتبری، که در طی دوره کارشناسی ارشد و دکتری بزرگترین مشوق اینجانب در راستای پژوهش پیرامون سامانیان بوده‌اند، اعلام دارم. ایشان علاوه بر راهنمایی‌های ارزنده علمی، اختصاص دادنِ بیش‌ترین وقتِ ممکن و بر عهده گرفتن این مسئولیت، همواره با علوّ طبع و مرام والای خویش، نگارنده را مورد الطاف خویش قرار دادند.

همچنین جناب آقای دکتر علی اصغر مصدق، استاد محترم مشاور، با متانت و گشاده‌رویی همیشگی، مشاورۀ این پایان‌نامه را به سان دوره کارشناسی ارشد پذیرفتند و  پرسش‌های نگارنده را در روش تحقیق و ساماندهی این موضوع پاسخ گفتند. جناب آقای دکتر قباد منصور بخت، دیگر استاد محترم مشاور در این پایان‌نامه، نیز از زمان تدوین طرح تحقیق تا سرانجام یافتن آن، با مشورت‌های عالمانه خویش در راستای طرح مسئله، بررسی و بازشناسی مفاهیم کلیدی این موضوع  و ساماندهی نهایی پایان‌نامه، همواره نگارنده را صمیمانه و صادقانه یاری کردند. بدین سان از این بزرگواران، مراتب سپاس‌گزاری و امتنان خویش را اعلام می‌دارم.

همچنین بایسته است تا سپاس‌گزاری خویش را از دیگر استادان محترم گروه تاریخ دانشگاه شهید بهشتی که همواره با راهنمایی‌های عالمانه و محبت‌های بی‌شائبه، نگارنده را از مراهم خویش بهره‌مند ساخته‌اند، اعلام دارم. از آن میان از جناب آقای دکتر عطاءالله حسنی مدیر محترم گروه و جناب آقای دکتر کریم سلیمانی که داوری این پایان‌نامه را پذیرفتند و در طی دوره تحصیلی همواره یاریگر نگارنده بوده‌اند.

همچنین سپاس‌گزارم از جناب آقای دکتر حسین سلطان‌زاده، مدیر محترم گروه پژوهش هنر دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی، که از پیشگامان شهرپژوهی در ایران و آثار ایشان از مراجع مهم پژوهشی در زمینه تاریخ شهر و شهرنشینی به شمار می‌روند. ایشان ضمن پذیرفتن داوری این پایان‌نامه همواره در طی چند سال گذشته در این زمینه نگارنده را از راهنمایی‌های خویش بهره‌مند کرده‌‌اند. همچنین از جناب آقای دکتر شهرام یوسفی‌فر، عضو محترم هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،  که علاوه بر راهنمایی‌ نگارنده در این موضوع، از پایان‌نامه دکتری ایشان بهره فراوان بردم، مراتب سپاس‌گزاری خود را اعلام می‌کنم.

بایسته است از استادان محترم جناب آقای دکتر ناصر تکمیل همایون و جناب آقای دکتر محمد علی اکبری که همواره راهنما و مشوق نگارنده بوده‌اند، مراتب سپاس‌گزاری خود را اعلام کنم.

همچنین سپاس‌گزاری خود را از خانم دل‌آرا مردوخی، عضو محترم دفتر پژوهشهای فرهنگی، اعلام می‌دارم. حروف‌نگاری، نمونه‌خوانی و بازنگری این پایان‌نامه بر عهده ایشان بوده که با وسواس و دقت فراوان آن را به سامان رسانده‌اند.

بدیهی است که این رساله لغزش‌ها و نقص‌هایی دارد و کوشش می‌شود با راهنمایی‌های استادان ارجمند، رفع شوند. در پایان توفیق روزافزون و همیشگی این عزیزان را در راستای بالندگی فرهنگ و دانش در این مرز و بوم از درگاه ایزد منان خواستارم.

بخش مقدماتی: درآمدی بر روش تحقیق و منبع شناسی

1- مدخل پژوهش

سامانیان در دوره‌ای بر بخش‌های وسیعی از شرق ایران حکمرانی داشتند که از نظر بالندگی فرهنگ و تمدن ایرانی _  اسلامی، دوره‌ای نام‌دار است. نقش این دودمان در عرصه سده چهارم قمری (دهم میلادی) از نظر تأثیرگذاری در روند تاریخ  فرهنگ و تمدن ایران، چندان مهم است که دوره امارت آنان را با لقب‌هایی فراتر از دیگر دوره‌های تاریخی ایران و بر پایۀ اعتلای فرهنگ و تمدن، معرفی کرده‌اند: عصر «طلایی فرهنگ و تمدن ایرانی- اسلامی»، «عصر زرین فرهنگ ایران» و «دورۀ رنسانس ایرانی- اسلامی».[1]  در این دوره دستاورد‌های عصر انتقال زمینۀ بالندگی جنبه‌های گوناگون فرهنگی و تمدنی را فراهم آورد و بخش‌های شرقی ایران به عنوان خاستگاه و قلمرو سامانیان، بستر این جریانِ اثرگذار بود.

دربارۀ اوضاع سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی دورۀ سامانیان، همچنین جغرافیای تاریخی و تاریخ محلی و جغرافیای تاریخی شهرهای ایران در آن دوره، تا کنون تأملات، مطالعات و پژوهش‌های بسیاری انجام گرفته و از این نظر‌می‌توان پنداشت، به دلیل ویژگی‌های این دوره، از خوش‌اقبال‌ترین دوره‌های تاریخی ایران بوده که توجه مورخان و جغرافی‌نگاران قدیم (به ویژه در همان دوره) و پژوهشگران دورۀ معاصر را به خود معطوف کرده است. دربارۀ بیش‌تر شهرهای این دوره، دست‌‌‌کم تک‌نگاشته‌های علمی یا دربارۀ برخی از آن شهرها مانند بلخ، سمرقند، بخارا، نیشابور، مرو، هرات و … کتاب‌ها و مقاله‌های بسیاری به پژوهش و نگارش درآمده است. از این رو، همین امر دست‌کم دو موضوع را مورد تأکید قرار‌می‌دهد: 

نخست آن که دوره‌ای است مهم و تأثیرگذار که به رغم انجام مطالعات و پژوهش‌های بسیار همچنان جای آن دارد تا دربارۀ موضوع‌های گوناگون آن تحقیق علمی صورت گیرد. دیگر آن که، شاخصه‌ها و عناصر گوناگون فرهنگ و تمدن ایران در این عصر به گونه‌ای از «سامانِ» اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی نائل آمدند، که از این رو جای آن دارد این مشخصه‌ها بر اساس تأثیرپذیری از پیشینۀ تاریخی ایران و اسلام تا آن زمان و اثرگذاری در روند تاریخ ایران و اسلام پس از آن، مورد تأمل قرار  گیرند. در این میان بر اساس علاقه‌ای که نگارنده نسبت به دورۀ سامانیان، همچنین به موضوع «شهرپژوهی» داشت، شهر و شهرنشینی در این دوره را مورد مطالعه قرار داد. در بررسی شهر و شهرنشینی در دورۀ سامانیان و با تأکید بر پیشینۀ این مسئله در ایران، بخش قابل تأملی از مطالعه به جریان تاریخی و مفاهیم کلیدی آن در ایران برای فهم واقعی از شهر در دورۀ سامانیان، اختصاص یافته است.

اهمیت موضوع شهر و شهرنشینی در دورۀ سامانیان:

پیدایش و بالندگی شهر و شکوفایی شهرنشینی در گسترۀ جغرافیای طبیعی و تاریخی ایران‌زمین (ایرانشهر)، متأثر از عوامل طبیعی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی گوناگونی بوده است که با در نظر گرفتن این عوامل در حوزه‌های گوناگون علمی مانند جغرافیایی (طبیعی و انسانی – شهری و روستایی)، تاریخی، جامعه شناسی،  علوم اقتصادی ، سیاسی و… ‌می‌توان جریان شکل‌گیری شهر و برقرار شدن زندگی شهری یا شهرنشینی را از سپیده دم تا تکوین و شکوفایی آن، بررسی کرد. گستردگی جغرافیایی، تنوع ساخت فضایی- کالبدی، اهداف، انگیزه‌ها و شیوه‌های بیش و کم متفاوت استقرار در مکان‌های گوناگون، نقش جامعه، اقتصاد، فرهنگ و … در پویایی شهرها و اثرگذاری شهرها بر جنبه‌‌های گوناگون زندگی انسان و دَه‌ها دلیل دیگر باعث شده‌اند تا شهرنشینی همچنان نیازمند مطالعات و کاوش‌های گسترده و دامنه دار از دیدگاه تاریخی باشد.

امروزه توجه به رشته‌هایی مانند جامعه‌شناسی شهری، اقتصاد شهری، جغرافیای شهری، و گروه‌های گوناگون شهرپژوهی در عرصه‌های تاریخی، باستان‌شناسی، فرهنگ و مدنیت و… برآمده از نیازهای اساسی جوامع به شناخت بستر و محیط زندگی و پویایی آن است. در این راه نظریه‌های گوناگون از سوی پژوهشگران رشته‌ها و عرصه‌های مختلف علمی ارائه شده که نشان‌دهنده اهمیت این موضوع در سطح منطقه‌ای و جهانی است. در چنین شرایطی، نقش پیشگامان مدنیت و سرزمین‌هایی که خاستگاه و بستر نخستین شهرها یا نخستین جوامع شهرنشین بوده و دوره‌های گوناگونی از بالندگی شهرنشینی را تجربه کرده‌اند، بیش از پیش نمایان ‌می‌شود.

شهر به عنوان بستر پویایی و تکوین هر جامعۀ برخوردار از ویژگی‌ها و مؤلفه‌های تمدن، ریشه در تلاش‌های جامعه‌ای دارد که با قدم و اندیشه در طی چندین هزاره زمینه‌های پیدایش و شکوفایی آن را فراهم آورده‌اند. از این رو‌ شهر می‌تواند نماد جوامعی باشد که بر شالوده و بنیاد و بر سیما و پیشینه مدنیت خود ‌می‌بالند.

  در سرزمینی که به تعبیر تاریخی «ایرانشهر» یا «ایران‌زمین» خوانده می‌شود، شهر همواره پایگاه و پهنۀ انتقال دهنده دستاوردهای جامعه ایرانی در دوره‌های گوناگون بوده است. از این رو شهر و شهرنشینی در ایران ریشه و پیشینه کهن دارد. چندان که در سیر تکوین جامعه ایران توأمان با دیگر شیوه‌های زندگی، همچون روستانشینی و شبانکارگی، همواره سهم قابل تأملی داشته است. ساخت شهر و زندگی شهری یا شهرنشینی در ایران پیش از اسلام در دوره‌ای دست‌کم سه هزارساله به تجربه‌هایی نائل آمد که در دوره‌های گوناگون، بالندگی خود را نوید بخشید. شهر در ایران پیش از اسلام و پس از آن، از تلاقی و تعامل اندیشه‌ها و سنت‌های مختلف بهره برد و پویایی زندگی و تمدن بر اساس شهر و واحدهایی که زمینه بالندگی آن را فراهم آوردند(ده، روستا و…)، در ساختاری هماهنگ از فرهنگ، جامعه، اقتصاد و سیاست بر گستره جغرافیایی این سرزمین پایداری خود را بردوام نگه داشتند. از این رو، دست کم‌می‌توان باور داشت که به رغم رویدادهای گوناگونی که در طی هزاران سال بر سر شهرهای ایران گذشته و با آنها خو کرده و راه خود را پیموده‌اند، هنوز هم‌می‌توان به رغم گسترش پیوندهای میان شهرها در پهنه جهان صنعتی امروز نشانه‌های بالندگی‌های گذشته را به وضوح مشاهده کرد!

 پس از اسلام با آنکه شهرهای ایرانی طی دو سده دچار آشوب‌های سیاسی و رکود اقتصادی شدند، اما در سده سوم قمری رو به توسعه گذاشتند و در عصر فرمانروایی دو دودمان سامانیان آل‌بویه، با تلاش‌های فکری اندیشمندان، شهرسازان و معماران بنیان شهرها در تلفیقی از هویت ایرانی _ اسلامی قرار گرفت.

پیشینه تحقیق:

دربارۀ شهر و شهرنشینی در ایران، تاکنون پژوهش‌های گوناگونی انجام گرفته است که هرکدام از دیدگاهی قابل تأمل و دربردارندة آگاهی‌هایی هستند. باستان‌شناسان در بررسی پیشینۀ شهرنشینی و چگونگی پیدایش و بالندگی نخستین شهر‌ها و تشخیص «شهر» از «غیرشهر» براساس کاوش‌های علمی، پژوهش‌های گوناگونی انجام داده‌اند. مطالعة این پژوهش‌ها برای بررسی خاستگاه و چگونگی پیدایش و بالندگی نخستین شهرها یا بستر کُهن‌شهر‌های ایران اهمیت فراوان دارد. کوشش‌هایی که در این زمینه انجام شده است در آغاز به تأثیر کاوش‌های باستان‌شناسی به صورت تک‌نگاشته‌هایی توسط محققان غربی در راستای گزارش‌های علمی کاوش‌ها به سامان رسید که در فصل یکم از بخش یکم این پایان‌نامه مورد توجه قرار گرفته‌اند. از دیگر سو کاوش‌های گوناگونی که به ویژه از سوی باستان‌شناسان روسی در دهه‌های 1950 تا 1960 انجام گرفت، برای بررسی وضعیت شهرهایی که در سده چهارم قمری خاستگاه سامانیان و در قلمرو آنها  بودند، اهمیت بسیار دارد.[1] اما در ایران پژوهش‌های درخور توجهی انجام شده که از آن میان است، آغاز شهرنشینی در ایران نوشتة یوسف مجیدزاده به عنوان «نخستین اثر پژوهشی در ادبیات باستان‌شناسی فارسی» با موضوع شهرنشینی در ایران.[2] از آن پس تلاش‌های دیگری توسط صادق ملک شهمیرزادی در قالب مقاله‌ها و کتاب‌های گوناگون[3] و پژوهش اخیر سید منصور سیدسجادی تحت عنوان نخستین شهر‌های فلات ایران،[4] شایان توجه و بررسی هستند. در پژوهش‌های تاریخی نیز کتاب نامدار شهر‌های ایران در روزگار پارتیان و ساسانیان نوشتۀ ن. پیگولوسکایا[5] تا به امروز جزو مهم‌ترین آثار پژوهشی در بررسی وضعیت شهر‌ها و شهرنشینی در دو دورة پارتیان (250 ق.م ـ 226 م) و ساسانیان (226ـ651 م / 31 ق) به شمار می‌رود. پژوهش‌های جغرافیایی پژوهشگرانی مانند و. و. بارتولد[6] و گی لسترنج (گای لیسترانج)[7] نیز نخستین تلاش‌های شهرپژوهی جغرافیایی در این زمینه به شمار می‌روند که در بررسی منابع و مآخذ مورد تأمل قرار گرفته‌اند. 

مقالة مفصل «ویژگی‌های تاریخی شهرنشینی در ایران دورة اسلامی» نوشتة احمد اشرف،[8] در واقع نگرش جدیدی به بررسی تاریخ شهر و شهرنشینی در ایران ایجاد کرد که هنوز پس از سه دهه از تاریخ تألیف آن، بررسی پژوهش‌های انجام‌گرفته نشان می‌دهد آن مقاله الگوی پژوهشی تاریخ شهرنشینی در ایران به شمار می‌رود! بررسی مفهوم شهر، بنیان‌گذاری، گسترش و زوال شهر‌ها، سیمای شهر‌ها، بنیان‌های زندگی شهری (دستگاه حکومت شهر، دستگاه مذهبی شهر، انجمن‌های صنفی) و رابطة شهر و ده و مفهوم مناطق شهری، مباحثی هستند که اشرف در این مقاله به آنها پرداخته است.

دو کتاب روند شکل‌گیری شهر و مراکز مذهبی در ایران و مقدمه‌ای بر تاریخ شهر و شهرنشینی در ایران، نوشتة حسین سلطان‌زاده،[9] و برخی دیگر از کتاب‌ها و مقاله‌های وی پس از مقالة اشرف مهم‌ترین پژوهش‌هایی بودند که در چند دهۀ اخیر در این زمینه انتشار یافتند. هر دو کتاب سیر تاریخ شهر و شهرنشینی در ایران را دربر دارند، اما کتاب نخست مبتنی بر شکل‌گیری، بالندگی و اثرگذاری مراکز مذهبی شهر‌های ایران است و دومی که سیمای کلی موضوع شهر و شهرنشینی را دربرمی‌گیرد نگاهی است همه‌جانبه، اما به اختصار به این‌گونه مباحث پرداخته است: شهر و شهرنشینی در ایران، عوامل مؤثر در پیدایش شهر‌ها، عناصر و ساخت شهر، ویژگی‌های شهر و شهرنشینی در ایران ماند ساخت اجتماعی، شیوة ادارة شهر، قواعد و مقررات شهر، رابطه شهر و روستا، همچنین بررسی عناصر و اجزای اصلی شهر مانند محله، بازار، مسجد، مدرسه، میدان، ارگ، و بارو،

 ویژگی‌های اقتصادی روستا در ایران و… .

کتاب از شار تا شهر نوشته سید محسن حبیبی[10] که تحلیلی تاریخی است از مفهوم شهر و سیمای کالبدی آن، بر پایۀ سیر تاریخ پیدایش و تکوین شهر در ایران و بر مبنای پایان‌نامه کارشناسی ارشد وی در سال 1355 تألیف شده است. تطبیق دو کتابِ مقدمه‌ای بر تاریخ شهر و شهرنشینی در ایران و از شار تا شهر نشان می‌دهد که کتاب نخست بیشتر بر پایة داده‌های تاریخی و پژوهش‌های مفصل در این زمینه سامان یافته است، اما در کتاب از شار تا شهر، گاه مواردی بیان شده است که نیاز به بررسی‌های بیشتر دارد و در پایان‌نامة حاضر برخی از این موارد برشمرده شده‌اند. با این همه، هر دو اثر و در پیوند با آنها مقالة احمد اشرف جزو مهم‌ترین پژوهش‌هایی بوده‌اند که مورد توجة نگارنده قرار گرفته‌اند.

در میان پایان‌نامه‌هایی که در زمینه شهرپژوهی نوشته شده است، پایان‌نامة دکتری شهرام یوسفی‌‌فر با عنوان ساختار اقتصاد شهری در ایران دوره سلجوقیان،[11] بیشتر مورد توجه و استفاده نگارنده بوده است. این پایان‌نامه پژوهشی است مفصل در تاریخ شهر و شهرنشینی در ایران که البته ساختار تحقیقی آن در این زمینه مبتنی بر پژوهش‌های پیش‌گفته، بوده است. بخش قابل‌توجهی از این رساله‌ منبع‌شناسی مفصل پیرامون پژوهش دربارۀ شهر‌های ایران، سیر تاریخ پیدایش و تکوین شهر در ایران، عناصر کالبدی شهر و ویژگی‌های زندگی شهری اعم از اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و به ویژه ساختار اقتصادی را دربرمی‌گیرد. اگرچه موضوع رساله، اقتصاد شهری در دورۀ سلجوقیان است اما کلیاتی که دربارۀ تاریخ شهر و شهرنشینی در ایران تا پایان دورۀ سلجوقیان و در برخی موارد پس از آن ارائه می‌دهد، در جای خود پژوهشی مفصل و مستقل از موضوع به شمار می‌رود. بازشناسی مفهوم شهر از دیدگاه اقتصاد شهری، جامعه‌شناسی شهری، مفهوم تاریخی شهر در ایران و مباحثی از این دست در واقع بحث‌های مهمی هستند که از دیدگاهی برای نخستین‌بار از نظر تاریخی مورد تأمل قرار گرفته‌اند، تا آن جا که وی را به ارائه تعریفی مفصل از شهر براساس مطالعات تاریخی رهنمون کرده است. برخی از موضوع‌های پیشنهادی در این رساله برای انجام پژوهش مفصل‌تر مورد توجه نگارنده بوده که به آنها پرداخته شده است؛ مانند عناصر کالبدی در شهر‌های ایران (فصل دوم از بخش یکم)، مفهوم شهر در ایران (فصل سوم از بخش یکم) و بررسی مفهوم شهر در زبان و ادبیات رایج در ایران در دوره‌های گوناگون، بازشناسی سلسله مراتب ارضی ـ اداری در تقسیمات کشوری مانند دستکرت، دیه، تسوک، روستا، کوره، قصبه و مصر، استان و مفاهیم دیگری از این دست.

این مطلب را هم بخوانید :

روانشناسی اهمیت اجتماعی و اقتصادی بهداشت ­روانی (سلامت­روانی)

مجموعه مقالات شهر‌های ایران به کوشش محمدیوسف کیانی در چهار جلد از مهم‌ترین آثار پژوهشی است که به ویژه در بررسی ساخت شهر در ایران و کالبد شهر‌ها تألیف شده‌اند. مقالات این کتاب را پژوهشگرانی تألیف کرده‌اند که هر یک دربارۀ موضوعی که به آن پرداخته‌اند، صاحب‌‌نظر بوده و یا پژوهش‌های باستان‌شناختی و شهر‌سازی پیرامون شهر‌های گوناگون ایران انجام داده‌اند. دیگر کتاب شایان توجه همراه با این اثر، پایتخت‌های ایران[12] است که آن هم به کوشش محمدیوسف کیانی مجموعه‌ای از مقالات پژوهشگران حوزه‌های علمی باستان‌شناسی، تاریخ‌ و شهر‌سازی را دربرمی‌گیرد.[13] شهرنشینی در اسلام که مجموعه‌ای است از مقالات علمی کنگرۀ بین‌المللی شهرنشینی در اسلام[14] پیرامون ساخت شهر، زندگی شهری، اقتصاد شهری، مفاهیم در پیوند با شهر و… از دیگر آثاری است که پژوهشگران مباحث شهرپژوهی و تاریخ در مرکز «مطالعات فرهنگی خاورمیانه‌ای توکیو» به سامان رسانده و در سال 1383 به فارسی برگردانده شده است.[15]

مجموعه مقاله‌های سه دوره کنگرۀ تاریخ معماری و شهرسازی ایران در ارگ بم از مهم‌ترین اقداماتی است که تاکنون در راستای شهرپژوهی در ایران براساس معماری و شهرسازی انجام شده است. این کنگره‌ها توسط سازمان میراث فرهنگی کشور و به کوشش باقر آیت‌الله‌زاده شیرازی در سال‌های 1374، 1378، 1385 برگزار شدند که مقاله‌های ارائه‌شده در سه مجموعه انتشار یافته‌اند. این مقاله‌ها پیشینة تاریخی شهر‌ها، پیدایش و تکوین شهر‌ها، عناصر کالبدی و معماری شهر‌ها، شهرنشینی و مفاهیم در پیوند با شهر و شهرنشینی و دیگر موضوع‌های شهرپژوهی را دربرمی‌گیرند.

چنان که در آغاز این نوشتار اشاره شد، دربارۀ تاریخ سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی دورۀ سامانیان نیز پژوهش‌‌های قابل توجهی انجام گرفته است که از آن میان است پایان‌نامه‌های دورۀ دکتری جواد هروی دربارۀ اوضاع سیاسی و اجتماعی آن دوره و محمدرضا ناجی دربارۀ فرهنگ و تمدن اسلامی در دورة سامانیان. پیش از این آثار نیز پژوهش‌های برجسته‌ای توسط پژوهشگران این عرصه انجام شده است که از آن میان است تألیفات ریچارد نلسون فرای به ویژه دربارۀ بخارا و همچنین اثر پژوهشی آدام متز دربارۀ تمدن اسلامی در سدۀ چهارم که در این آثار به شهر و شهرنشینی این دوره نیز پرداخته‌اند.

از این گذشته برخی پژوهش‌های دیگر در راستای ماهیت شهرهای قلمرو اسلام (مدینه اسلامی) به ویژه در سده‌های میانه مورد توجه هستند که در بحث پیرامون منابع تحقیق در بخش تاریخ‌های محلی و در بحث دربارۀ عناصر کالبدی و مفهوم شهر معرفی شده‌اند.

[1]  نتیجه کاوش‌های باستان‌شناسان روسی در برخی کتاب‌ها منتشر شده است. از آن میان است:

گرگوار، فرامکین،  باستانشناسی در آسیای مرکزی، ترجمۀ صادق ملک‌شهمیرزادی (تهران: موسسۀ چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه،1372).

UNESCO, History of Civilization of Central Asia, 5 volumes,  UNESCO: 1992.

ترجمه اثر فوق با این مشخصات انتشار یافته است: تاریخ تمدن‌های آسیای مرکزی. ترجمۀ صادق ملک شهمیرزادی (تهران: دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، 1375-1376).

[2]  یوسف مجیدزاده، آغاز شهرنشینی در ایران (تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1368).

 [3] مانند: صادق ملک شهمیرزادی، مبانی باستان‌شناسی ایران، بین النهرین، مصر (مجموعه دروس باستان‌شناسی و هنر پیش از تاریخ)، تدوین حسین محسنی و محمدجعفر سروقدی (تهران: جهاد دانشگاهی و محیا، 1373). همو، «بررسی مفهوم شهر از دیدگاه باستان‌شناسی»، مجموعه مقالات دومین کنگرۀ تاریخ معماری و شهرسازی ایران – ارگ بم  (تهران: سازمان میراث فرهنگی، 1378)، ج1، ص 31- 40.

[4] سید منصور سیدسجادی، نخستین شهرهای فلات ایران، 2 جلد (تهران: سمت، 1384).

دانلود پایان نامه : تأثیر استفاده از شبکه های اجتماعی موبایل محور و رابطه آن با میزان دینداری افراد...

(مطالعه موردی پرسنل سازمان حفاظت محیط زیست کشور)

استاد راهنما:

دکتر زهرا طاهری پور

استاد مشاور:

دکترامید علی مسعودی

نیمسال دوم تحصیلی 94-93

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

با ورود وگسترش شبکه های اجتماعی موبایلی زمینه ارتباط بیشتر افراد در نقاط مختلف دنیا ایجاد شده است ازآنجائی که اطلاعات دقیقی از استفاده کاربران از این شبکه‌ها مشخص نیست. این پژوهش با هدف تأثیر استفاده از شبکه های اجتماعی موبایل محور ورابطه آن با میزان دینداری از دیدگاه کارمندان سازمان حفاظت محیط زیست کشور انجام گرفته و درصدد پاسخگویی به این سؤال است که آیا شبکه های اجتماعی موبایلی به عنوان یک رسانه فرا نوین باتوجه به تغییر بستر شکل گیری وکاربردها متفاوت چقدر درارتباط با میزان دینداری افراد ایفای نقش می‌کند؟ جامعه آماری را کارمندان سازمان حفاظت محیط زیست کشور درسال 1393 تشکیل می‌دهد. روش نمونه گیری سیستماتیک با روش پیمایشی و تکنیک پرسشنامه از تعداد 250 نفر نظرسنجی به عمل آمده است. از نظریه های جامعه شبکه ای کاستلز، ساخت بندی گیدنز، استفاده وخشنودی کارتز دراین پژوهش مورداستفاده قرار گرفته است. نتایج این پژوهش بیانگر تأیید فرضیه ها می‌باشد. بین استفاده از شبکه های اجتماعی موبایلی بر میزان دینداری کارکنان رابطه وجود دارد. بدین معنا دیدگاه افراد و شبکه های اجتماعی موبایلی در میزان دینداری آنان درحد متوسط تأثیر گذار می‌باشد. طبق مقدار بتای شاخص های مدت زمان حضور روزانه کاربران در شبکه، میزان استفاده از شبکه و واقعی بودن مشخصات کاربران معنادار شده است. این سه شاخص می‌تواند میزان تأثیر در دینداری را پیش بینی نماید، ضریب تعیین مدل که مقدار آن برابر است با 0.11 به معنای اینست که 0.11 از تغییرات در میزان دینداری توسط شاخص های مدت زمان حضور در شبکه، میزان استفاده از شبکه و واقعی بودن مشخصات کاربران به طور توأم تبیین می‌شود. و متغیر میزان استفاده از شبکه‌ها با بتای 42 درصد بیشتر از سایر متغیرهای مستقل بردینداری افراد تأثیر می‌گذارد جهت تأثیر آن هم منفی است.

واژه های کلیدی: شبکه های اجتماعی، شبکه های اجتماعی موبایلی، دینداری. هویت دینی

فهرست مطالب

1. مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..2

1.1 بیان مسله وضرورت تحقیق.. 10

1.2 اهداف تحقیق   11

1.3 تعریف مفاهیم و متغیرهای تحقیق.. 14

1.3.1 شبکه های اجتماعی (متغیر مستقل)  14

1.3.2 میزان استفاده از شبکه ای های اجتماعی.. 10

1.3.3 تلفن همراه 14

1.3.4 شبکه های موبایلی  14

1.3.5 دین ودینداری (متغییر وابسته) 15

1.3.6 دینداری   15

2. ادبیات پژوهش ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..17

2.1 مبانی نظری پژوهش…. 17

2.2 پیشینه تحقیق.. 23

2.3 نتیجه گیری بخش مبانی نظری.. 25

2.4 چارجوب نظری تحقیق.. 26

2.5 نظریه ساخت بندی گیدنز. 26

2.5.1 نظریه جامعه شبکه ای کاستلز. 27

2.5.2 نظریه استفاده و خشنودی.. 28

3. روش انجام کار……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 31

3.1 شمای تحقیق.. 31

3.2 فرضیه ها 32

3.3 روش تحقیق.. 32

3.4 روایی و پایایی تحقیق.. 32

3.5 جامعه آماری.. 33

3.6 واحد نمونه گیری.. 33

3.7 واحد آماری.. 33

3.8 روش نمونه گیری.. 33

3.9 رویه جمع آوری اطلاعات.. .. .. 30

4. تحلیل و توصیف یافته های تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..36

4.1 مقدمه. .. 36

4.1.1 توصیف یافته‌ها  36

4.1.2 آمار توصیفی..  37

4.1.3 بررسی ویژگی های جمعیت شناختی آزمودنی‌ها   37

4.1.4 بررسی متغیرهای تحقیق وابعاد آن  . 34

4.1.5 رابطه متغیرهای زمینه ای با دینداری و حضور در شبکه های اجتماعی موبایلی.. ..38

4.1.6 جدول فراوانی توصیف واستنباط سؤالات پرسشنامه.   43

4.1.7 بررسی نرمال بودن.. 116

4.1.8 آزمون فرضیه های پژوهش…. 117

4.1.9 رابطه متغیرهای زمینه ای با دینداری و حضور در شبکه های اجتماعی موبایلی.. 123

4.1.10 رگرسیون خطی فرضیه‌ها 124

4.1.11 جمع بندی ونتیجه گیری.. 126

4.1.12 جمع بندی توصیف‌ها 127

4.1.13 جمع بندی تحلیل یافته‌ها 130

5. نتیجه گیری ومنابع………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..137

5.1 نتیجه گیری کلی.. 137

5.2 پیشنهادات.. 140

5.3 منابع وماخذ. 141

5.4 پیوست‌ها 148

5.4.1 پرسشنامه. 148

5.4.2 فرمول برآورد حجم نمونه کوکران.. 148

4.1 مقدمه…………….. 36

4.1.1 توصیف یافته‌ها …………………………36

4.1.2 آمار توصیفی.. …………………………37

4.1.3 بررسی ویژگی های جمعیت شناختی آزمودنی‌ها …………………………37

جدول (4-1-1) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنس….. 37

جدول (4-1-2) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب مقطع تحصیلی… 38

جدول (4-1-3) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب محل سکونت…. 39

جدول (4-1-4) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میانگین سن… 40

جدول (4-1-5) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سابقه کار. 41

جدول (4-1-6) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب وضعیت درآمد.. 42

4.1.4 جدول توصیف یافته ها ……………………… 43

جدول (4-1-8) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب میزان توکل به خدا 43

جدول (4-1-9) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان علاقه به دین اسلام. 44

جدول (4-1-10) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب افتخار به مسلمان بودن.. 44

جدول (4-1-11) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان لذت از انجام فرایض دینی… 45

جدول (4-1-12) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب میزان شرکت در نماز جماعت…. 45

جدول (4-1-13) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب علاقه به انتخاب نامهای اسلامی… 46

جدول (4-1-14) توزیع فراوانی برحسب میزان شرکت در مراسم مذهبی… 46

جدول (4-1-15) توزیع فراوانی پاسخ گویان برحسب روزه گرفتن در ماه رمضان.. 47

جدول (4-1-16) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب تحت تأثیر تصاویر دینی و مذهبی ماهواره و اینترنت…. 47

جدول (4-1- 17) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب میزان شرکت در نماز جمعه. 48

جدول (4-1- 18) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب انجام اعمال دینی بوسیله شبکه های اجتماعی موبایلی… 48

جدول (4-1- 19) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب میزان آرامش قلبی پس از مناجات با خدا 49

جدول (4-1- 20) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب عضویت در شبکه های اجتماعی موبایلی… 49

جدول (4-1- 21) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب میزان استفاده روزانه از شبکه های اجتماعی موبایلی… 50

جدول (4-1- 22) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب راهنمای حضور درشبکه های اجتماعی موبایلی… 50

جدول (4-1- 23) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب حضور با مشخصات واقعی در شبکه های اجتماعی موبایلی… 51

جدول (4-1- 24) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب اطلاع از اخبارروز در شبکه های اجتماعی… 51

جدول (4-1- 25) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب در ارتباط بودن بادوستان در شبکه های اجتماعی… 52

جدول (4-1- 26) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب پیدا کردن دوستان جدید در شبکه های اجتماعی… 52

جدول (4-1- 27) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب تفریح و سرگرمی در شبکه های اجتماعی… 53

جدول (4-1- 30) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب باورهای دوستان در شبکه های اجتماعی… 54

جدول (4-1- 31) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب میزان اعتماد به اطلاعات درتکنولوژی درشبکه های اجتماعی موبایلی… 55

جدول (4- 1-33) توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تأثیر فناوری در تغییر هویت وارزشهای معنوی… 56

جدول (4-1- 34) توزیع فراوانی پاسخگویان برحسب میزان واقعی بودن محتوای شبکه های اجتماعی… 56

جدول (4-1- 35) توزیع فراوانی پاسخ گویان برحسب ارزان ودردسترس بودن شبکه های اجتماعی موبایلی… 57

جدول (4-1- 36) توزیع فراوانی برحسب تأثیر شبکه های اجتماعی بردینداری کاربران.. 57

جدول (4-2-37) رابطه بین میزان اعتقادات دینی و ارزیابی پاسخگویان در استفاده از شبکه های اجتماعی موبایلی… 58

2.4 تحلیل یافته ها 58

آزمون کای اسکور. 58

جدول (4-2-38) رابطه بین میزان توکل به خدا و ازریابی پاسخگویان از استفاده شبکه های اجتماعی موبایلی درمیزان دینداری…. 60

آزمون کای اسکور. 60

جدول (4-2-41) رابطه بین میزان لذت از انجام فرایض دینی و ارزیابی پاسخگویان از نقش شبکه های اجتماعی موبایلی در میزان دینداری……………………………………………………………………………………………………. 66.

جدول (4-2-43) رابطه بین میزان انتخاب نام های اسلامی برای فرزندان و ارزیابی پاسخگویان از نقش شبکه های اجتماعی موبایلی در میزان دینداری……….. 70

جدول (4-2-44) رابطه بین میزان شرکت در مراسم مذهبی و استفاده از شبکه های اجتماعی موبایلی در. 72

آزمون کای اسکور. 72

جدول (4-2-45) رابطه بین میزان روزه گرفتن و استفاده از شبکه های اجتماعی موبایلی در میزان دینداری… 74

آزمون  کای اسکور. 74

جدول (4-2-46) رابطه بین میزان تأثیر تصاویر ماهواره واینترنت و ارزیابی پاسخ گویان ازاستفاده از شبکه های اجتماعی موبایلی در میزان دینداری…….. 76

آزمون کای اسکور. 76

جدول (4-2- 47) رابطه بین میزان آرامش قلبی پس از مناجات باخدا و ارزیابی پاسخگویان دراستفاده از شبکه های موبایلی در میزان دینداری…. 78

آزمون کای اسکور. 78

جدول (4-2- 48) رابطه بین میزان شرکت در نمازجمعه و ارزیابی پاسخگویان در استفاده از شبکه های موبایلی در میزان دینداری… 80

آزمون کای اسکور. 80

جدول (4-2- 49) رابطه بین میزان انجام اعمال دینی و ارزیابی پاسخگویان دراستفاده از شبکه های موبایلی در میزان دینداری… 82

آزمون کای اسکور. 82

جدول (4-2-50) رابطه بین عضویت در شبکه های اجتماعی موبایلی وارزیابی پاسخگویان از نقش شبکه. 84

آزمون کای اسکور. 84

جدول (4-2- 51) رابطه بین راهنمای حضورکاربران در شبکه و ارزیابی پاسخگویان از استفاده کنندگان از شبکه های اجتماعی موبایلی        در میزان دینداری   86

آزمون کای اسکور. 86

جدول (4-2- 52) رابطه بین مشخصات واقعی و ارزیابی پاسخگویان دراستفاده از شبکه های اجتماعی موبایلی در میزان دینداری……. 88

آزمون کای اسکور. 88

جدول (4-2- 54) رابطه بین ارتباط با دوستان در شبکه وارزیابی پاسخگویان دراستفاده از شبکه های اجتماعی موبایلی در میزان دینداری90

آزمون کای اسکور. ..90

این مطلب را هم بخوانید :

آیا تقاضای اندک باعث خواهد شد تا مایکروسافت تجارت فروش موبایل را کنار بگذارد؟

جدول (4-2-55) رابطه بین اطلاع از اخبار روز بوسیله شبکه های اجتماعی و ارزیابی پاسخگویان در میزان دینداری… ..92

آزمون کای اسکور. ..92

جدول (4-2- 57) رابطه بین آشنایی با عقاید دیگران دربوسیله شبکه های اجتماعی ومیزان دینداری… …96

آزمون کای اسکور. …96

جدول (4-2- 58) رابطه بین تفریح و سرگرمی در شبکه های اجتماعی ومیزان دینداری… ..98

آزمون کای اسکور. ..98

جدول (4-2- 59) رابطه بین میزان تغییرات در رفتار فرد بوسیله شبکه های اجتماعی در میزان دینداری… 100

آزمون کای اسکور. 100

جدول (4-2- 60) رابطه بین تأیید باروهای افراد در شبکه های اجتماهی توسط دوستان مجازی با میزان دینداری… 102

آزمون کای اسکور. 102

جدول (4-2- 61) رابطه بین اعتماد به تکنولوژی و ارزیابی پاسخگویان استفاده کنندگان شبکه های اجتماعی موبایلی با میزان دینداری……………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………….101

آزمون کای اسکور. 100

جدول (4-2-62) رابطه بین میزان مشارکت در شبکه های اجتماعی و میزان دینداری… 106

آزمون کای اسکور. 106

آزمون کای اسکور. 108

جدول (4-2- 64) رابطه بین میزان اعتماد به محتوای شبکه های اجتماعی و ارزیابی پاسخگویان دراستفاده از شبکه های اجتماعی در میزان دینداری……….. 110

آزمون کای اسکور. 110

جدول (4-2- 65) رابطه بین تأثیر فناوری در تغییر هویت و ارزش‌های دینی و ارزیابی پاسخگویان در استفاده از شبکه های اجتماعی در میزان دینداری…….. 112

آزمون کای اسکور. 112

جدول (4-2- 66) رابطه بین تأثیر شبکه های اجتماعی موبایلی  برمیزان دینداری کاربران.. 114

آزمون کای اسکور. 114

جدول شماره (4-2-67): بررسی وضعیت نرمال بودن متغیرها 116

4.1.5 آزمون فرضیه های پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………… 117

جدول (4-2- 68) نتایج تجزیه وتحلیل فرضیه اول.. 117

جدول (4-2-69) آزمون همبستگی اسپیرمن برای بررسی فرضیه اول.. 118

جدول (4-2- 70) نتایج تجزیه وتحلیل فرضیه دوم. 119

جدول (4-2-71) آزمون همبستگی اسپیرمن برای بررسی فرضیه دوم تحقیق… 120

جدول (4-2-73) آزمون همبستگی اسپیرمن برای بررسی رابطه واقعی بودن مشخصات کاربران و میزان دینداری… 122

جدول (4-2- 74) نتایج تجزیه وتحلیل شاخص های متغیر مستقل و وابسته. 122

جدول (4-2-75) آزمون همبستگی اسپیرمن… 123

جدول 4.1.6 رابطه متغیرهای زمینه ای با دینداری و حضور در شبکه های اجتماعی موبایلی… …………………………….123

جدول (4-2-76) رابطه متغیرهای وابسته با میزان دینداری و شبکه های اجتماعی………………………………………………………………………………………..124

جدول4.1.7 رگرسیون خطی فرضیه‌ها ……………………. ……..124

جدول (4-2- 77) ضرایب بتا و سطح معناداری بین مؤلفه های شبکه اجتماعی موبایل و دینداری……………………………………………………………… 125

جدول 4.1.8 جمع بندی ونتیجه گیری  . …………………………..126

4.1.9 جمع بندی توصیف‌ها …………………………….127

4.1.10 جمع بندی تحلیل یافته‌ها ……………………………130

5. نتیجه گیری ومنابع………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….137

5.1 نتیجه گیری کلی……………………………………………………………………………………………………………………………………………………..137

5.2 پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..140

5.3 منابع وماخذ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………141

5.4 پیوست‌ها                                                                                                                          148

5.4.1 فرمول برآورد حجم نمونه کوکران.. ………………………148

5.4.2 پرسشنامه. ……………………..148

                                 فصل اول

                             کلیات پژوهش

1.         مقدمه

درعصرارتباطات، فناوری و اینترنت جز لاینفک زندگی بشر شده است. روند افزایشی تعداد کاربران اینترنت توسعه ارتباطات،اطلاعات ازجمله شواهدی موجود در تاثیرگذاری سریع این پدیده ارتباطی درجهان امروز است (ابراهیمی،3:1379). اینترنت را باید بزرگ‌ترین سامانه ای دانست که تاکنون به دست بشر طراحی و اجرا گردیده است و ریشه این شبکه نخستین بار با عنوان شبکه‌های اجتماعی اینترنتی درقالب امروزی در سال ۱۹۶۰ در دانشگاه ایلی نویز در متحده امریکا مطرح شد. درسال ۱۹۹۷ نخستین سایت شبکه اجتماعی اینترنتی به آدرس sxDegrees.com “شش درجه”راه‌اندازی شد. که به کاربرانش اجازه ایجاد پروفایل داد تا آن‌ها بتوانند لیستی از دوستانشان ایجاد کنند، البته موفق نشد و بعد از سه سال متوقف گردید (افتاده،5:1390). درهمین سال سایت شبکه اجتماعی فیس بوک مارک زاکربرگ،2004 درخوابگاه دانشگاه هارواد راه اندازی شد. هدف زاکربرگ ایجاد دسترسی آزاد به داده های اساسی تلفن همراه است.

سایت البته قبل از این سایت‌ها های مانند(ملاقات و انجمن‌ها و شبکه همکلاسی‌ها) که امکان ارتباط با دوستان را به کاربران می‌داند اما تنها سایتی که این دو ویژگی را باهم داشت سایت شش درجه بود که به عنوان اولین شبکه اجتماعی شناخته شد. این سایت با ارتقای امکانات کاربران زیادی جذب کرد اما بعد سال 2000 به علت استفاده نادرست کاربران مسدود شد (اکبری،4:1390). اگرپیدایش اینترنت را در پایان هزاره دوم مهم‌ترین رویداد تاریخ بشریت بدانیم، می‌توان ظهور شبکه های اجتماعی را از بزرگ‌ترین آثار این پدیده درآغاز هزاره سوم دانست. یک شبکه اجتماعی، مجموعه­ای از سرویس­های مبتنی بر وب

دانلود پایان نامه ارشد: نقش سیدمحمدطباطبایی در انقلاب مشروطه......

طباطبایی و مجلس دوم: …………………………………………………………….. 154

دولت موقت و مهاجرت طباطبایی به استانبول ……………………………………… 155

فصل ششم: رابطه یا عضو یت سید محمد طباطبایی در سازمان فراماسونری

منشا پیدایش فراماسونری…………………………………………………………….. 159

عضویت طباطبایی در جامع آدمیت: …………………………………………………. 160

طباطبایی و فراماسونری……………………………………………………………….. 162

نتیجه گیری: ……………………………………………………………………………. 166

کتابنامه: ……………………………………………………………………………………. 169

تصاویر: …………………………………………………………………………………… 174

پیوست:……………………………………………………………………………….. 179

بخش مقدماتی

مقدمه:

تاریخ کشورمان به بلندای نام ایران مهد بزرگانی بوده است که همواره نامشان بر تارک اعصار می درخشد بزرگانی که بررسی زندگی و اندیشه آنان جذاب و قابل تامل است. سیدمحمد طباطبایی یکی از روحانیون و چهره های سیاسی دوره قاجار است که سهم بسزائی در انقلاب مشروطه دارد و در کنار سیدعبدالله بهبهانی به سیدین سندین شهرت یافتند.

اتحاد این دو به روایت تمام مورخین معاصر باعث پیشرفت کار مشروطه خواهان تا  صدور دستخط مشروطیت توسط مظفرالدین شاه شد.

سیدمحمد طباطبایی بدلیل مسافرتهای مختلف ‌به‌کشورهای همسایه وارتباط با شخصیت‌هایی چون سیدجمال الدین اسد آبادی و مطالعه روزنامه ها و مجلات  آن کشورها به اوضاع آن روزگار کاملا آگاه بود  البته شاگردی شیخ هادی نجم آبادی هم از قبل وی را متاثر ساخته بود.

تلاش طباطبایی در طول تحصن در عبدالعظیم  و مهاجرت به قم تا صدور دستخط مشروطیت از سوی مظفرالدین شاه همگی گواه این مسئله است که طباطبایی صادقانه، و آگاهانه در پی دستیابی به مشروطه بود مظفرالدین شاه به هنگام نطق در اولین مجلس شورای ملی از طباطبایی قدردانی کرد شاه با همه سادگی که داشت حوادث زمان خود را سنجیده بود و متوجه شخصیت صادق و بی غرض سیدمحمد شده بود.

طباطبایی پس از پیروزی انقلاب مشروطه به دلیل جایگاه قابل اعتمادی که داشت همراه با بهبهانی همواره در مجلس حضور داشتند و ناظر بر کار مجلس و وکلا بودند و تا زمان به توپ بستن مجلس و تبعید به خراسان از تلاش باز نایستاد.

پس از بازگشت از خراسان بدلیل شهادت شیخ فضل الله و سپس ترور سیدعبدالله و نیز نتیجه انقلاب مشروطه و حال بیمار و زار خود مایوس و ناامید از زحماتی که کشیدند  همواره می گفت: « سرکه ریختیم شراب شد.»

پایان نامه حاضر شامل دو بخش اصلی است:

بخش اول که شامل زندگی نامه طباطبایی است دو فصل دارد

فصل اول شامل خاستگاه خانوادگی، تولد، کودکی و تحصیلات طباطبایی و واکنش ناصرالدین شاه به هنگام ورود طباطبایی به تهران، دوران میانسالی، دارائی و املاک وی، فرزندان و تا زمان مرگ طباطبایی را مورد بررسی قرار داده است.

فصل دوم:

شامل ریشه های فکری سیدمحمد طباطبایی است.

که شامل بررسی اندیشه های طباطبایی در مورد عدالت، مساوات، آزادی و بررسی نظریات وی در خصوص نظام حکومتی را در بردارد.

بخش دوم پایان نامه که در واقع بخش مهم و اصلی به  حساب می آید شامل شش فصل است

فصل اول ابتدا فعالیتهای سیاسی، فرهنگی سیدمحمد، ورود طباطبایی به ایران بررسی شده

فصل دوم: در مورد طباطبایی و مشروطیت است.

در این فصل تاسیس انجمن مخفی- ماجرای مسیونوز بلژیکی بررسی شده- طباطبایی در فرایند انقلاب و پیگیری مطالبات توسط طباطبایی را در بر دارد.

در فصل سوم مهاجرت صغری و نقش طباطبایی بررسی شده است. شامل موعظه طباطبایی و نامه های طباطبایی به مظفرالدین و عین الدوله می باشد.

فصل چهارم: مهاجرت کبری تا صدور فرمان مشروطه بررسی شده و جایگاه طباطبایی در انجمن مخفی دوم و رابطه‌اش با انجمن ملی سخن به میان آمده است.

فصل پنجم: طباطبایی و مجلس شورای ملی اول تا طباطبایی و استبداد صغیر و نهایتا به توپ بستن مجلس توسط محمد علی شاه و تبعید طباطبایی به مشهد و بازگشتش به تهران بررسی شده است.

فصل ششم: با نگاهی به فراموشخانه و جایگاه طباطبایی در لژ بیداری و جامع آدمیت بحث را خاتمه داده است.

در پایان نتیجه گیری  از پژوهش و تحقیق بعمل آمده است.

نقد و بررسی منابع:

خوشبختانه در زمینه انقلاب مشروطیت منابع زیادی موجود است و با توجه به شخصیت معنوی و جایگاه سیاسی و اجتماعی سیدمحمد طباطبایی  در اکثر آنها از ایشان یاد شده است بنابراین دسته بندی آنها به ترتیب زیر می باشد.

اسناد

به عنوان معتبرترین منبع و مأخذ برای گردآوری اطلاعات تاریخی برای کار پژوهشی لازم است و گوشه های مبهم وتاریک از زندگی شخصیت را روشن می نماید در این کار از تاریخ مشروطیت به روایت اسناد کتابخانه مجلس جلد «1» به نام- روحانیت و مجلس جلد «1» تدوین عبدالحسین حائری استفاده شده است.

در حال حاضر مراکز تاریخی متعددی از جمله سازمان اسناد ملی ایران، مجلس شورای  اسلامی موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، وزارت خارجه، و اسناد ریاست جمهوری و مراکز دیگری  فعالیت دارند که هر یک بخش مهمی از اسناد را در اختیار دارند.

یکی دیگر از منابع مهم برای پژوهشهای تاریخی روزنامه و مجلات هستند مطبوعات قبل از انقلاب مشروطه نقش زیادی در بیدار کردن مردم  از خودشان نشان دادند و گام بلندی در

 انقلاب برداشتند که پس از صدور فرمان مشروطیت بر تعداد روزنامه افزوده شد.

وضعیت روزنامه ها هم همیشه تابع اوضاع سیاسی است دوران خفقان بر آن سخت می‌گرفتند پس از مشروطه آمارشان بیشتر است پس از به توپ بستن مجلس و استبداد صغیر توقیف و تعطیلی بسیاری  از روزنامه ها ر ا به دنبال داشت.

1- روزنامه مجلس شماره 1-222 تهران انتشارات کتاب خانه، موزه و مرکز  اسناد مجلس شواری اسلامی و مرکز مطالعات  و تحقیقات رسانه ها 1375

2- روزنامه صور اسرافیل-  میرزا علی اکبر خان دهخدا  و میرزا جهانگیرخان صور اسرافیل گردانندگان این روزنامه اند  اهمیت روزنامه صور اسرافیل را آگاهی سیاسی، قلم و افکار این دو به حدی رساند که تیراژ این روزنامه به 24 هزار شماره می رسید و در هفته  چون بیرقی در قلب مردم ستمدیده به اهتزار درآمده است. عضویت دهخدا و میرزا جهانگیرخان در کمیته انقلاب ملی که وابسته به حزب مترقی اجتماعیون  به رهبری حیدرخان عمواغلی بود راستای اهداف این دو تن و سمت و سوی  اندیشه آنها را نشان می دهد.

3- روزنامه شرف و شرافت هم استفاده شده است.

متون تاریخی:

1- یادداشتهای سیدمحمد طباطبایی

اولین منبعی است که توسط حسن طباطبایی دست نوشته‌های طباطبایی گردآوری شده و بصورت کتابی در دسترس پژوهشگران قرار دارد این کتاب از مهمترین  منابع و شاید بهترین

این مطلب را هم بخوانید :

استفاده از نانو ذرات مغناطیسی//پایان نامه درمورد نانو ذرات مگهمایت

 منبع در مورد زندگی طباطبایی است که در این تحقیق از آن استفاده شده است.

2- تاریخ بیداری ایرانیان تالیف ناظم الاسلام کرمانی

این کتاب به دلیل اینکه نویسنده اش از یاران و نزدیکان طباطبایی است و ناظم مدرسه اسلام از سوی طباطبایی انتخاب شده است و همواره در کنار وی بوده از اهمیت بالایی برخوردار است بخصوص که جریان ا نقلاب را مرحله به مرحله آورده است .

3- حیات یحیی اثر یحیی دولت آبادی

از منابع مهم ، تاریخ معاصرایران است چون شخصیتی فرهنگی بوده و اهل قلم بوده

هر چند نقش خود را برجسته تر از واقعیت نشان داده و  از مخالفین شیخ فضل الله نوری است چون در جریان انقلاب قرار دارد از منابع مهم دوره مشروطیت است.

4- انقلاب مشروطیت، نوشته مهدی ملک زاده

این کتاب در هفت جلد به دلیل آنکه نویسنده  فرزند یکی از خطبای  انقلاب مشروطه است و از انقلاب کاملا اطلاع داشته از اهمیت  بالایی برخوردار است و جایگاه طباطبایی را ستوده است.

5- ا نقلاب مشروطیت ایران، محمدعلی تهرانی ( کاتوزیان)

از منابع بسیار با اهمیت تاریخ مشروطیت است چون بنا را بر نوشتن بصورت مشاهدات وی تجزیه و تحلیل از دیده های خود در طول مشروطیت گذاشته است.

6- سفرنامه گوهر مقصود، خاطرات سیاسی و اجتماعی دوره استبداد، تالیف آقا سیدمحمد مصطفی تهرانی ( میرخانی) و به دلیل اینکه مولف از نزدیک طباطبایی را در دوران تبعید ملاقات نموده و از احوال وی مطلع است منبع مهمی محسوب می شود.

7-  خاطرات و خطرات

نوشته مهدیقلی خان هدایت که از رجال دوران قاجار از مهمترین منابع دوره قاجار و مشروطه به حساب  می اید چرا که خود از مردان سیاسی ایران  بوده است.

8- فراماسونری در ایران- از آغاز تالژ بیداری، محمود کتیرایی

بهترین منبع در مورد لژ بیداری به حساب می آید.

9- خاطرات سیدعلی محمد دولت آبادی

به مجلس دوم پرداخته چون نویسنده از رهبران اعتدالیون است و جریان مهاجرت طباطبایی به کرمانشاه و از انجا به استانبول و گرفتاری سیدمحمد و بقیه مهاجران پرداخته است.

پایان نامه ارشد: عوامل موثر در وقوع لغزش لایه های زمین در منطقه هشتجین خلخال با رویکرد در برنامه ریزی محیطی...

– مقدمه

– منابع آب

1- آبهای سطحی

2- آبهای زیرزمینی

فصل چهارم : پوشش گیاهی

– مقدمه

– وضعیت پوشش گیاهی

الف)منابع طبیعی

1- مراتع ییلاقی

2- مراتع قشلاقی خورش رستم

3- مراتع حریم روستا

– اراضی جنگلی منطقه خورش رستم

– اراضی جنگلی نیمه انبوه

ب)منابع غیر طبیعی

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

_مقدمه

5-1- ویژگیهای کلی زمین لقزش ها و پراکنش آنها

الف) اندازه گیری در روی نقشه واحدهای شبکه ای

ب) سن زمین لغزش

1- زمین لغزه های فسیل

2- زمین لغزه های قدیمی

3- زمین لغزه های جدید

ج) خسارات

5-2-مراحل رسوبگذاری و حرکات دامنه

الف) تاثیر فرسایش در وقوع حرکات دامنه ای

ب) مرحله همزمانی یا وقوع زمین لغزش

این مطلب را هم بخوانید :

http://www.joomi.ir/forum/members/alirezass/

ج) مرحله بعد از وقوع زمین لغزش

5-3- علل حرکات دامنه ای در منطقه

_ تغییر در شرایط تنش

_ تغییرات مقاومت مصالح

5-4- عوامل تغییر دهنده در ایجاد لغزش

1- عوامل طبیعی

الف) عامل لیتولوژی

ب) پراکنش لغزش نسبت به گسله های منطقه

ج) عامل توپولوگرافی و مورفولوژی:

ج-1) جهت شیب دامنه ها

ج-2) درصد شیب

ج-3) مقایسه نوع سازه های زمین شناسی با کلاس های شیب منطقه:

د) عامل پوشش گیاهی

د-1) مقایسه نوع پوشش گیاهی با جهات مختلف شیب دامنه ها

ه) عوامل اقلیمی و منابع آبی

1- عوامل اقلیمی

2- عوامل منابع آبی

2- عوامل غیر طبیعی

5-5- آنالیز آماری

5-5-1- آنالیز آماری بر اساس روشهای رگرسیون

الف) رگرسیون چند متغیره با یک مجموعه پیش بینی کننده

_ عامل لیتولوژی

_عامل پوشش گیاهی

_ عامل فاصله از گسله ها

_ عامل رده های مختلف شیب

_ عامل جهات شیب

_ عامل بارندگی

_ عامل طول آبراهه

_ عامل ابنیه

ب) رگرسیون چند متغیره با مجموعه های نامنظم پیش بینی کننده

منابع فصل هشتم

فصل ششم :

پیشنهاد ها و راهکارها

9-2- پیشگیری و کنترل حرکات دامنه ای (طرح های ایمنی جهت جلوگیری از ناپایداری دامنه ها)

9-3- راهکارهای پیشنهاد شده برای کاهش حرکات دامنه ای (کاهش لغزش لایه های زمین)در منطقه

چکیده:

حوادث طبیعی مهمترین عامل نگرانی انسان در هر زمانی بوده است . یکی از مهمترین حادثه طبیعی ، لغزش زمین بوده که هر ساله خسارتهای مالی و جانی فراوانی را به ارمغان می آورد که این امر مشکلاتی را در اجرای طرحهای عمرانی ایجاد می کند . این پژوهش جهت بررسی عوامل موثر در ایجاد زمین لغزش و راهکارهای پیشگیری از این حادثه طبیعی در منطقه شمال هشتجین بوده که در برنامه ریزی محیطی ، روستایی و شهری حایز اهمیت می باشد . با تهیه شناسنامه زمین لغزش برای 24 زمین لغزش به مطالعات صحرایی پرداخته و با تهیه نقشه زمین شناسی به مقیاس 1:50000 و نقشه پراکنش زمین لغزش به صورت دستی و تهیه نقشه های توپوگرافی ، جهت شیب ، پوشش گیاهی، تصویر ماهواره ای پژوهش را ادامه داده و داده های آماری را از مرکز تحقیقات کشاورزی و سایت اداره هواشناسی استان تهیه سپس با مطالعات آماری و آنالیز داده ها با استفاده از شبکه بندی و نرم افزار Spss16 با روش رگرسیون به نتایجی دست یافته و عوامل موثر را تجزیه و تحلیل کرده که قابل بحث است . همچنین از نرم افزار Excel برای تهیه نمودارها و برای تهیه بعضی نقشه ها از سیستم اطلاعات جغرافیایی با نرم افزار ArcGIS و   ArcMap،  از نرم افزار Ocr Tools جهت اسکن شناسنامه های زمین لغزش استفاده شده است. در پایان نقشه پهنه بندی با  روش آماری تهیه و راهکارهای پیشگیری از خطرات احتمالی از زمین لغزش را بررسی کرده و پیشنهادات در پایان پژوهش ارایه گردیده است.

مقدمه:

ایران با توپوگرافی عمدتاً کوهستانی، مکان فعالیت های زمین‌ساختی و لرزه‌خیزی زیاد و شرایط متنوع زمین‌شناسی و اقلیمی، عمده شرایط طبیعی ویژه را برای ایجاد طیف وسیعی از زمین لغزش‌ها را داراست(نقشه 1-1).

زمین‌لغزش در ایران بعنوان یکی از بلایای طبیعی، سالیانه خسارات جانی و مالی فراوانی به کشور وارد می سازد. اگر برای بلایای طبیعی دیگر احتمال وقوع هر از چندگاهی قائل شویم، پتانسیل وقوع پدیده لغزش در کشور را باید هر لحظه در نظر گرفت. بر اساس یک برآورد اولیه، سالیانه 500 میلیارد ریال خسارت های مالی از طریق زمین لغزش ها بر کشور تحمیل می شود و این در صورتی است که از بین رفتن منابع طبیعی غیرقابل بازگشت به حساب آورده نشوند(کمک پناه 1373). این پدیده همه ساله در اکثر مناطق کشور موجب وارد شدن خسارت های اقتصادی به راه‌های ارتباطی، خطوط آهن، خطوط انتقال نیرو ، کانال های آبیاری و آبرسانی، تأسیسات معدنی، تأسیسات استخراج، پالایش نفت و گاز، شبکه شریان های حیاتی داخل شهرها، کارخانه ها و مراکز صنعتی، سدها و دریاچه های مصنوعی و طبیعی، جنگل ها و مراتع و منابع طبیعی، مزارع و مناطق مسکونی و روستاها شده  یا آنها را مورد تهدید قرار می دهد. (آبخیزداری ایران 1386)

فصل اول:

الف – مبانی نظری پژوهش(فرایند پژوهش):

مقدمه :

بشر در بسیاری از میدانهای فعالیتی خود، بخصوص مسائل عمرانی، اقتصادی ، اجتماعی و منابع طبیعی با مشکل ناپایداری دامنه‎ها مواجه می‎باشد. وقتی پایداری شیبی از بین برود، ممکن است انواع مختلف حرکات توده ای اتفاق بیافتد.

زمین‎لغزش‎ها و حرکات دیگر دامنه‎ای توجه انسان را به اندازه سایر پدیده‎های طبیعی غیر‎قابل کنترل مانند زلزله، آتشفشان  و یا سیل  به خود جلب کرده است، چرا که جان و مال او را تهدید کرده و خسارات جبران‎ناپذیری را به سازه‎ها، تأسیسات و منابع طبیعی وارد می‎نماید. وقوع زمین‎لغزش‎ها ممکن است تحت‎ تأثیر فعالیت‎های انسانی مانند جنگل ‎زدائی و اجرای ساخت‎و‎سازهای غیر‎اصولی باشد .

از آنچه که در بالا گفته شد، می‎توان نتیجه گرفت که مطالعه پدیده لغزش هم از نظر تئوری و هم عملی مهم می‎باشد. چنانکه یک ارزیابی کلی خسارات و زمین‎لغزش در دنیا نشان می‎دهد که تلفات جانی و مالی وارده از آنها از سایر بلایای طبیعی بیشتر می‎باشد.

1- طرح و بیان مسأله

چنانکه گفته شد زمین‌لغزش در ایران بعنوان یکی از بلایای طبیعی، سالیانه خسارات جانی و مالی فراوانی به کشور وارد می سازد(نقشه 1-1).

دانلود پایان نامه : اهمیت رسانه ها در دنیای امروز......

پیوست ها 98

1. معرفی شورای عالی انقلاب فرهنگی.. 99
2. مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره ارزش های اساسی نظام. 104
3. دستورالعمل کدگذاری.. 106
4. جداول توافقی…… 107

فهرست جداول

جدول 1- تعداد روزهای انتشار روزنامه ها 49

جدول 2- نمونه آماری 49

جدول 3- برگه کدگذاری 51

جدول 4- توزیع فراوانی مطالب دارای موضع مثبت نسبت به حداقل یکی از ارزش های پنج گانه. 58

جدول 5- فراوانی مطالب دارای موضع مثبت نسبت به ارزش های پنج گانه و درصد آنها نسبت به کل مطالب… 60

جدول 6- توزیع فراوانی مطالب دارای موضع مثبت نسبت به «ایثارگری و شهادت طلبی». 61

جدول7- توزیع فراوانی مطالب دارای موضع مثبت نسبت به «استقلال طلبی، ظلم ستیزی و استکبارستیزی». 63

جدول8- توزیع فراوانی مطالب دارای موضع مثبت نسبت به «ساده زیستی و نفی تجمل گرایی ». 65

جدول 9- توزیع فراوانی مطالب دارای موضع مثبت نسبت به «حفظ کیان خانواده». 67

جدول 10- توزیع فراوانی مطالب دارای موضع مثبت نسبت به « خودکفایی علمی و توجه به علم». 69

جدول 11- جدول توافقی روزنامه ـ ارزش 71

جدول 12- توزیع فراوانی مطالب مرتبط با ارزش‌ها به تفکیک روزنامه. 73

جدول 13- جدول توافقی سال انتشار ـ ارزش………………………………………………………………………………………………………79

فهرست نمودارها

نمودار 1- درصد فراوانی کل مطالب بررسی شده و مطالب مرتبط… 59

نمودار 2- درصد فراوانی مطالب دارای موضع مثبت نسبت به ارزش های پنج­گانه تحقیق.. 61

نمودار 3- درصد فراوانی مطالب مرتبط با ارزش «ایثارگری و شهادت طلبی». 62

نمودار 4- درصد فراوانی زیرمقوله های ارزش « ایثارگری و شهادت طلبی ». 63

نمودار 5- درصد فراوانی مطالب مرتبط با ارزش «ساده زیستی و نفی تجمل گرایی ». 64

نمودار 6- درصد فراوانی مطالب مرتبط با ارزش «حفظ کیان خانواده». 65

نمودار 7- درصد فراوانی مطالب مرتبط با ارزش « خودکفایی علمی و توجه به علم». 66

نمودار 8- درصد فراوانی زیرمقوله های ارزش «ایثارگری و شهادت طلبی». 67

نمودار 9- درصد فراوانی زیرمقوله های ارزش « استقلال طلبی، ظلم ستیزی و استکبارستیزی ». 68

نمودار 10- درصد فراوانی زیرمقوله های ارزش « ساده زیستی و نفی تجمل گرایی ». 68

نمودار 11- درصد فراوانی زیرمقوله های ارزش «حفظ کیان خانواده». 70

نمودار 12- درصد فراوانی زیرمقوله های ارزش « خودکفایی علمی و توجه به علم». 70

فصل اول؛                                    طرح تحقیق

بسم الله الرحمن الرحیم

مقدمه

در جهان امروز، وسایل ارتباط جمعی نظیر اینترنت، ماهواره، روزنامه، رادیو، تلویزیون و سینما با انتقال اطلاعات و معلومات جدید و مبادله افکار و عقاید عمومی، در راه پیشرفت یا زوال فرهنگ و تمدن بشر، نقش بزرگی به عهده گرفته اند؛ به طوری که بسیاری از دانشمندان، عصر کنونی را «عصر ارتباطات» نام گذاشته اند.

روزنامه­ها در مقایسه با سایر رسانه­های ارتباطی، عمر بیشتری دارند و با اینکه در نیم قرن گذشته انحصار خود را به عنوان تنها وسیله خبررسانی از دست داده­اند و با رقیبان قدرتمندی مواجه هستند ولی برخی ویژگی های مهم آن ها نظیر وسعت، دوام، و تنوع اخبار و دارا بودن قابلیت های ویژه برای تشریح و تفسیر داده ها باعث شده است که با وجود ظهور و فراگیر شدن رسانه های ارتباطی چون رادیو، تلویزیون و شبکه های اطلاع رسانی، در توسعه روزنامه­ها خللی ایجاد نشود و آن­ها همچنان تاثیر زیادی در دادن آگاهی به مردم و شکل­گیری واقعیت­های اجتماعی، برجسته­سازی پیام­های خبری و تقویت یا تضعیف  ارزشهای جامعه دارند. با توجه به توانایی رسانه ها در شکل گیری یا تقویت و تضعیف ارزش های

این مطلب را هم بخوانید :

انواع قارچ های خوراکی + خواص و عوارض قارچ جدید ۹۸ | تغذیه سالم - سایت فروش فایل

 اجتماعی، به نظر میرسد که میتوان با بررسی علمی محتوای انتشار یافته در رسانه ها، تا حدود زیادی پی به ارزش هایی برد که توسط رسانه در جامعه گسترش پیدا می کنند.

انقلاب اسلامی و به تبع آن نظام جمهوری اسلامی ایران، غایت نهایی خود را نه در حوزه اقتصاد یا سیاست بلکه در حوزه فرهنگ دانسته و گسترش و استقرار فرهنگ اسلامی و ارزش های متعالی انسانی را هدف نهایی خودش میداند. یکی از رسالت های مهم نظام جمهوری اسلام ایران، رسالت فرهنگی است که مقام معظم رهبری نیز در دیداری که با اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی ـ که از این پس به اختصار “شورا” نامیده میشود ـ در 23 خرداد 1390 داشتند؛ بر آن تاکید نموده و فرمودند: «روشنفکران جامعه، نخبگان جامعه، علماى دینى، فعالان سیاسى، و در رأس همه، حکومت و دولت – دولت به معناى عام، به معناى حکومت – اینها آن اقطاب تأثیرگذار هستند؛ اینها میتوانند فرهنگ را منحط کنند، یا تضعیف کنند، یا تقویت کنند، یا ترمیم کنند، یا بعکس مجروح کنند و در آن خلل وارد کنند» (خامنه ای: 1390).  در این راستا، شورا به عنوان مغز متفکر و نهاد بالادستی مدیریت فرهنگی کشور؛ در یکی از مصوبات خود، ارزش های اساسی نظام جمهوری اسلامی را در 21 سرفصل مشخص نموده است که از میان آنها میتوان به ارزش های «استقلال طلبی، ظلم ستیزی و استکبارستیزی»، «ایثارگری و شهادت طلبی»،«ساده زیستی و نفی تجمل گرایی»، «حفظ کیان خانواده» و « خودکفایی علمی  و توجه به علم» اشاره نمود.

1.     طرح مساله تحقیق

اهمیت رسانه ها در دنیای امروز، عمدتا از آنجا ناشی میشود که رسانه ها ضمن آنکه می­توانند تعیین کنند چه موضوعاتی برجسته شده و مورد توجه قرار بگیرند؛ در مرتبه ای بالاتر می‌توانند با برجسته سازی و تکرار رویدادهای خاص از نگاه خودشان، ارزش های مورد نظرشان را تقویت یا تضعیف کنند. این فرآیند تقویت یا تضعیف ارزش ها، یکی از محل­های ورود رسانه به حوزه فرهنگ می باشد. به عبارت دیگر، از آنجایی که ارزش­های هر جامعه بخشی از فرهنگ آن جامعه هستند؛ رسانه­ها می­توانند از طریق تاثیرگذاری بر ارزش ها، فرهنگ جامعه را تحت تاثیر قرار دهند.

در کتاب «روزنامه­نگاری نوین» نوشته نعیم بدیعی و حسین قندی، اساتید ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی تهران، درباره وظایف و عملکرد رسانه­های خبری آمده است: «در سال­های اخیر، تاکید تازه­ای بر مفهوم شکل­گیری واقعیت­های اجتماعی به عنوان یکی از مهمترین آثار اجتماعی پیام­های ارتباطی مورد بررسی پژوهشگران قرار گرفته است. امروزه سوال این نیست که وسایل ارتباط جمعی چگونه بر نگرش­ها، اعتقادات، باورها و رفتارهای مخاطبان تاثیر می­گذارند، بلکه سوال اینست که رسانه ها چه کمکی به تبیین مخاطبان از محیط اطراف خود می­کنند و چگونه می­توانند مشارکت آنان را در برنامه­های توسعه جلب کنند. چگونه می­توانند با تاکید و برجسته کردن ارزش­ها، هنجارها و رویدادهای گوناگون، به شکل­گیری ادراکات و ایجاد انگیزه برای مشارکت همگانی کمک کنند»(بدیعی و قندی، 1385: 418).

آنها سپس ضمن مقایسه­ای که بین سه رسانه تلویزیون، رادیو و روزنامه می­کنند؛ درباره روزنامه و کارکردهای آن می­نویسند: «مقایسه سه رسانه ـ روزنامه،  رادیو و تلویزیون ـ و اهداف پیام دهندگان و پیام­گیران نشان می­دهد که وظائف رسانه­ها در تامین نیازهای مخاطبان یکسان نیست. روزنامه با ارائه اطلاعات درست می­تواند آگاهی های لازم را برای شناخت مخاطبان از محیط اطراف خود فراهم کند تا آنان بتوانند تصمیم­های درستی در موارد مختلفی که به زندگیشان مرتبط است؛ اتخاذ کنند. روزنامه می­تواند با مطرح کردن دیدگاه­ها، نگرش­ها و دانش­های گوناگون که دایم در حال تغییر هستند؛ وسیله انتطباق مخاطبان را با ارزش­ها و نگرش­های نو فراهم سازد و ضمن پیوند دادن آنان با یکدیگر، علاقه و مشارکت آن­ها را در پیشبرد اهداف ملی برانگیزد»(همان: 419)1.     ضرورت و اهمیت تحقیق

مطالعه در مورد تغییرات و تحولات فرهنگی، یکی از مهم­ترین اولویت­ها در پژوهش و برنامه­ریزی کشورهاست که به توسعه، تعمیق و هدفمند ساختن نظام­های برنامه­ریزی فرهنگی و شناخت اولویت­های کاری آن­ها و سرانجام ارتقاء کارآیی و اثربخشی نظام، نهادها و برنامه­های فرهنگی کشور کمک می­کند.

در این بین، مطالعه وضعیت و نقش رسانه­ها در تصویرسازی و بازنمایی فرهنگی جامعه از اهمیت و اولویت ویژه­ای برخوردار است. رسانه­ها و وسایل ارتباط­جمعی، بخشی از زندگی ما شده­اند. آن­ها به ما می­گویند که در مورد چه چیزهایی فکر کنیم. اخبار را به ما منتقل می­کنند؛ ما را سرگرم می­کنند؛ و تصویر و تفسیر ما را از زندگی، جهان و محیط پیرامون، شکل می­دهند. کتاب­ها، مجلات، روزنامه­ها، رادیو، تلویزیون و سینما و دیگر اشکال وسایل ارتباط­جمعی، نقش مهمی را در زندگی ما ایفا می­کنند و به طور خلاصه، جریان مستمری از اطلاعات و سرگرمی را به ما ارایه می­کنند. به طور کلی، آن­ها این توانایی را دارند که بگویند تصویر چه کسی باید نشان داده شود و تصویر چه کسی نشان داده نشود. چه سخنی منعکس شود و چه سخنی مسکوت بماند. چه رویدادی اطلاع­رسانی شود و چه رویدادی پنهان بماند. چه