3-4-5- روابط با اسرائیل.. 38
3-5- تاثیر روابط جمهوری آذربایجان با دیگر قدرت ها بر روابط با ایران.. 40
3-6- جمع بندی فصل.. 41
فصل چهارم: قدرتهای منطقهای در منطقه قفقازجنوبی.. 43
4-1-ترکیه.. 44
4-1-1- طرح بحث.. 44
4-1-2- سیاست خارجی ترکیه.. 45
4-1-3- روابط ترکیه با جمهوری آذربایجان.. 47
4-1-4- رقابت های ایدئولوژیک در منطقه.. 51
4-1-5- رقابت اقتصادی.. 52
4-2- روسیه.. 57
4-2-1- طرح بحث.. 57
4-2-2- سیاست خارجی روسیه.. 58
4-2-3- روابط روسیه و جمهوری آذربایجان.. 62
4-2-4- رقابت های ایدئولوژیک در منطقه.. 64
4-2-5- رژیم حقوقی دریای خزر.. 66
4-3- جمع بندی فصل.. 68
فصل پنجم: قدرتهای فرامنطقهای در قفقاز جنوبی.. 70
5-1- اسرائیل.. 71
5-1-1- طرح بحث.. 71
5-1-2- سیاست خارجی اسرائیل.. 72
5-1-3- روابط اسرائیل با آذربایجان.. 75
5-1-4- رقابت های ایدئولوژیک.. 79
5-1-5- رقابت اقتصادی.. 82
5-2-آمریکا.. 84
5-2-1- طرح بحث.. 84
5-2-2- سیاست خارجی آمریکا.. 85
5-2-3- روابط آمریکا و جمهوری آذربایجان.. 88
5-2-4- رقابتهای ایدئولوژیک.. 90
5-2-5- رقابت های اقتصادی.. 92
5-3- جمع بندی فصل.. 93
فصل ششم: فرجام.. 96
1-6- بحث و نتیجه گیری.. 97
فهرست منابع.. 104
چکیده
نقش بازیگران منطقه ای و فرا منطقه ای درتداوم تنش در روابط ایران و جمهوری آذربایجان
عبدالله بائی لاشکی
منطقه قفقازجنوبی به دلیل شرایط خاص جفرافیایی و مسائل سیاسی، تاریخی، نظامی و جامعه شناسانه از نقاط مهم و در عین حال بحران خیز جهان محسوب می شود. این منطقه به عنوان یک منطقه استراتژیک همسایه، اهمیت و اولویت بالایی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران دارد. روند تحولات در منطقه پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و ایجاد جمهوری های جدید به گونه ای بوده که رقابت شدیدی جهت نفوذ در منطقه به وجود آمده است. در این میان جمهوری آذربایجان به عنوان یکی از کشور های مهم منطقه به دلیل برخورداری از موقعیت ژئوپلتیکی خاص آن و منابع غنی انرژی صحنه رقابت شدیدی میان قدرت های منطقه ای و فرا منطقه ای بوده است. با توجه به مشترکات مذهبی- تاریخی و همسایگی آن با ایران انتظار می رفت دو کشور روابط متعادلی را تجربه کنند ولی روابط آنها همواره با تنش همراه بوده است. دراین نوشتار سعی می شود به چرایی این موضوع پرداخته شود و به این سوالات پاسخ داده شود که علی رغم وجود مشترکات فراوان میان ایران و جمهوری آذربایجان، چه عواملی سبب شد در بیست سال گذشته دو کشور روابط تنش آلودی را تجربه کنند؟ اهداف و منافع قدرت های منطقه ای و فرا منطقه ای در منطقه قفقاز چگونه بر روابط دو کشور تاثیر گذاشت؟، پاسخ داده شود. که فرضیه این نوشتار فرضیه این پژوهش سیاست ها و اهداف قدرتهای منطقه ای و فرامنطقه ای را اصلی ترین عمال شکل گیری و تداوم تنش در روابط دو کشور معرفی می کند. دامنه این نوشتار کشورهای ترکیه و روسیه به عنوان بازیگران مهم منطقه ای و آمریکا و اسراییل به عنوان بازیگران فرا منطقه ای را در بر می گیرد.
واژگان کلیدی:
ایران، جمهوری آذربایجان، قفقاز جنوبی، قدرتهای منطقه ای و فرامنطقه ای، ایدئولوژی
این مطلب را هم بخوانید :
Abstract
The region of southern Caucasus is considered as a critical and significant area of the world due to its specific geographical, political, historical and military issues. This region is of high significance and priority for Iran’s foreign policy because of its strategic position and neighborhood. The process of changes in the mentioned region after the collapse of Former Soviet Union and making new republics was in way that there had been severe competitions to enter this area. Meanwhile, Azerbaijan Republic, as one of the important countries of the area, was the focus of competitive attention of regional and trans-regional powers due to its specific geopolitical conditions and rich sources of energy. Regarding the religious-historical commonalities and its neighborhood with Iran, it was expected that the two countries undergo balanced relationships; however, their relationships always faced kind of tensions. The present study made an attempt to investigate the how of this tension, and it was aimed to answer these questions that what the reasons of this tense relationships in the past twenty years were despite of large amount of commonalities between Iran and Azerbaijan? How the purposes and interests of regional and trans-regional powers affected in Caucasus between the two countries? It was hypothesized that policies and purposes of regional and trans-regional powers were regarded as the main reason of continuing and performing tension in the relationships of the two countries. The present study is concerned with Turkey and Russia as regional significant actors and USA and Israel were considered as trans-regional powers.
Keywords:
Iran, Azerbaijan Republic, southern Caucasus, regional and trans-regional powers, ideology
پیش از آنکه سرزمینهای ایران در قفقاز در اوایل قرن نوزدهم به روسیه تزاری تسلیم شود، ارمنستان، گرجستان و آنچه امروزه جمهوری آذربایجان خوانده می شود بخشی ازامپراطوری ایران بودند. اما تاریخ به تنهایی نمیتواند روابط امروز تهران با این کشورها را توضیح دهد. در این مورد ملاحظات دیگر، مانند موقعیت اقتصادی، جغرافیایی و سیاسی این کشورها را نیز باید در نظر گرفت. ایران یکی از اولین کشورهایی بود که پس از فروپاشی اتحاد شوروی، کشورهای نواستقلال قفقاز و آسیای مرکزی را به رسمیت شناخت. در برخی از این کشورها مانند جمهوری آذربایجان، نگاه بدبینانهای نسبت به ایران وجود داشته است .هرچند بدبینی اولیه بیشتر از میان رفته و فهم واقع بینانه تری از منافع و سیاستهای ایران درمنطقه جایگزین آن شده است، اما روابط ایران با بیشتر این کشورها همچنان با حد مطلوب فاصله دارد. با وجود تاریخ و مذهب مشترک، ایران و جمهوری آذربایجان همسایگانی دور ازهم باقی مانده اند. با این حال، ایران با ارمنستان روابط نزدیک و دوستانهای برقرار کرده است .تنها کمی پس از استقلال ارمنستان، ایران این کشور را به رسمیت شناخت و با ایروان روابط دیپلماتی برقرار کرد. در حقیقت، ارمنستان تنها کشور در میان همسایگان ایران است که ایران با آن پیوندهایی نزدیک و روابطی بی تنش دارد. ارمنستان با وجود داشتن روابط نزدیک با ایالات متحد آمریکا و کشورهای اروپایی، از رأی دادن علیه ایران در سازمانهای بین المللی خودداری کرده و تحریمهای وضع شده علیه ایران بر سر موضوع هستهای را تأیید نکرده است. روابط نزدیک میان دو کشور ممکن است عجیب به نظر برسد. ایران کشوری وسیع با اکثریتی شیعه و کشوری چند قومی و چند فرهنگی و از جایگاه ویژه ای در ژئوپولتیک جهان برخوردار است. ایران خود را به عنوان دولتی مذهبی معرفی کرده است که سیاست اعلانیاش براولویت همکاری با کشورهای مسلمان قرار دارد. از زمان تأسیس جمهوری اسلامی در سال1357، تأکید بر اسلام و به ویژه تشیع، امری پایدار در سیاست خارجی ایران بوده است .حال آن که این روابط سبب بروز مشکلاتی در روابط دیگر کشور کشور منطقه با ایران نیز گشته است. روابط ایران با ارمنستان و روابط جمهوری آذربایجان با کشورهای غربی سبب گشته که دو کشور روابط همگرایانه ای را با هم نداشته باشند و همین امر سبب گردیده که این نوشتار به بررسی روابط دو کشور و عوامل تاثیر گذار با آن بپردازد.
3-3 قلمرو پژوهش…. 131
3-3-1 قلمرو زمانی.. 131
3-3-2 قلمرو مکانی.. 131
3-3-3 قلمرو موضوعی.. 132
3-4 متغیرهای پژوهش…. 132
3-4-1 تقسیمبندی متغیرها بر اساس رابطه. 132
3-5 تعریف متغیرها 133
3-5-1 تعریف مفهومی.. 134
3-5-2 تعریف عملیاتی.. 135
3-7 جامعه آماری.. 140
3-7-1 تعریف جامعه آماری.. 140
3-7-2 نمونهگیری.. 141
3-7-3 برآورد حجم نمونه. 142
3-8 روش گردآوری دادهها 142
3-8-1 طراحی پرسشنامه. 143
3-9 روایی (اعتبار) و پایایی(دقت) 145
3-9-1 پایایی.. 145
3-9-2روایی.. 147
3-10 مراحل گردآوری دادهها 147
3-11 تجزیه و تحلیل دادهها 148
فصل چهارم تجزیه و تحلیل داده ها. 150
4-1 مقدمه. 151
4-2 تحلیل جمعیت شناختی نمونه. 153
4-2-1 جنسیت… 153
4-2-2 سن.. 154
4-2-3 میزان تحصیلات.. 156
4-2-4 قیمت فعلی گوشی.. 157
این مطلب را هم بخوانید :
4-2-5 برند گوشی.. 159
4-3 تحلیل توصیفی.. 161
4-4 بررسی الگو و فرضیههای تحقیق.. 164
4-5 جمع بندی نتایج آزمون فرضیه ها 174
4-6 آزمونهای تکمیلی.. 176
4-6-1 بررسی وضعیت میانگین متغیرهای تحقیق.. 176
4-6-2 «آزمون مقایسه میانگین دو جامعه». 179
4-6-2-1 مقایسه تفاوت میانگین متغیرهای تحقیق بین پاسخ دهندگان مرد و زن.. 180
فصل پنجم نتیجهگیری و پیشنهادات… 182
5-1 مقدمه. 183
5-2 خلاصه تحقیق.. 184
5-3 تحلیل جمعیت شناختی.. 186
5-4 تجزیه و تحلیل فرضیهها 186
5-5 پیشنهادات.. 192
5-5-1 پیشنهادات برای پژوهش های آتی.. 192
5-5-2 پیشنهادات کاربردی و مدیریتی.. 193
5-6 محدودیتهای تحقیق.. 195
منابع.. 196
منابع فارسی.. 196
منابع انگلیسی.. 201
پیوست شماره یک…. 217
عنوان فهرست جداول شماره صفحه
2-1 محرکهای تعهد کلی مشتری……………………………………………………………………………………………………………………………46
2-2 دستهبندی مشتریان وفادار……………………………………………………………………………………………………………………………….49
2-3 نگرشهای مشتریان وفادار………………………………………………………………………………………………………………………………50
2-4 رفتار مشتریان وفادار……………………………………………………………………………………………………………………………………….51
2-5 گونه شناسی ارزش هولبروک…………………………………………………………………………………………………………………………..77
2-6 ده عامل اعتماد / عدم اعتماد……………………………………………………………………………………………………………………………93
2-7 روابط بین انتظارات، عملکرد و رضایت ………………………………………………………………………………………………………..105
2-8 خلاصه برخی پژوهشهای داخلی صورت گرفته در مورد وفاداری………………………………………………………………….121
2-9 خلاصه برخی پژوهشهای خارجی صورت گرفته در مورد وفاداری…………………………………………………………………124
3-1 شاخصهای متغیرها……………………………………………………………………………………………………………………………………….136
3-2 ترکیب سؤالات پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………………………………144
3-3 بررسی پایایی متغیرهای پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………146
4-1 پراکنش جنسیتی پاسخدهندگان به پرسشنامه در نمونه مورد بررسی………………………………………………………..153
4-2 پراکنش سنی پاسخدهندگان به پرسشنامه در نمونه مورد بررسی……………………………………………………………….155
4-3 پراکنش وضعیت تحصیلات پاسخدهندگان به پرسشنامه در نمونه مورد بررسی ……………………………………… 156
4-4 پراکنش قیمت فعلی گوشی پاسخدهندگان به پرسشنامه در نمونه مورد بررسی……………………………………… 158
4-5 پراکنش برند گوشی پاسخدهندگان به پرسشنامه در نمونه مورد بررسی…………………………………………………….160
4-6 شاخص های توصیفی متغیرهای مکنون در نمونه مورد بررسی…………………………………………………………………..162
4-7 همبستگی بین متغیرهای تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………164
4-8 شاخص های برازندگی مدل تحقیق………………………………………………………………………………………………………………168
4-9 نتایج حاصل از مدل معادلات ساختاری(SEM) برای بررسی فرضیه ها……………………………………………………. 169
4-10 نتایج آزمون T یک نمونه ای برای متغیرهای مکنون تحقیق……………………………………………………………………177
4-11 نتایج آزمون مقایسه میانگین دو جامعه جهت سنجش اثر جنسیت بر متغیرهای تحقیق……………………….180
5-1 نتایج آزمون فرضیات…………………………………………………………………………………………………………………………………….191
عنوان فهرست شکلها شماره صفحه
-11 مدل مفهومی تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………….13
2-1 انواع وفاداری از دیدگاه مگی………………………………………………………………………………………………………………………. 44
2-2 دسته بندی وفاداری مشتری…………………………………………………………………………………………………………………………45
2-3 الماس وفاداری………………………………………………………………………………………………………………………………………………45
2-4 مدل رفتار خرید …………………………………………………………………………………………………………………………………………56
2-5 مراحل تصمیم گیری خرید……………………………………………………………………………………………………………………………58
2-6 – الگوی سیاستهای حکومتی………………………………………………………………………………………………………….26
2-7 – الگوی تصمیم گیری تکثرگرا……………………………………………………………………………………………………….28
فصل سوم: استراتژی دفاعی ایالات متحده امریکا
3-1 – مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………….43
عنوان صفحه
3-2 – استراتژی دفاعی ایالات متحده ……………………………………………………………………………………………………44
3 -3 – استـراتژی دفاعـی ایالات متـحده از جنـگ جـهانی دوم تا پایان جنــگ سـرد: بازدارندگـی
سد نفوذ……………………………………………………………………………………………………………………………………….48
3-4- استـراتژی دفــاعی ایالات متــحده از پایان جنــگ سرد تا سال 2000 مـیلادی: سردرگمی
برنامه ریزی ……………………………………………………………………………………………………………………………….51
3-5 – اسـتراتژی دفـاعی ایالات متـحده در دوره جـرج واکر بوش (سال 2000 تا 2008 میلادی
جنگ پیشگیرانه و پیش دستانه ……………………………………………………………………………………………….56
فصل چهارم: نقش مجتمع های نظامی- صنعتی درسیاستگذاری دفاعی ایالات متحده امریکا دردوره ریاست جمهوری جورج واکر بوش(بوش پسر)
4-1 – مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………….66
4-2 – تعریف و مفهوم مجتمع های نظامی- صنعتی……………………………………………………………………………..66
4-3 -تاریخچه ظهور و قدرت گیری مجتمع های نظامی- صنعتی……………………………………………………….70
4-4 – تداخل اعضای مجتمع های نظامی- صنعتی و سیستم دولتی ایالات متحده امریکا…………………79
4-5 – نومحافظه کاران و کابینه بوش……………………………………………………………………………………………………..89
4-6 – تحول در سیاست خارجی ایالات متحده امریکا بعد از حادثه 11 سپتامبر 2001…………………… 99
4-7 – افزایش سریع هزینه های نظامی ایالات متحده در سالهای2000 تا 2008…………………………….104
فصل پنجم: نتیجه گیری
5- نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….115
منابع………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………127
این مطلب را هم بخوانید :
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل2- 1 ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….34
شکل4-1………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….78
شکل4-2……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….105
شکل4-3……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….106
شکل4-4……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….108
شکل4-5……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….110
– شرح و بیان مسئله:
از جنگ دوم جهانی به بعد، طبقات استثمارگر جوامع سرمایهداری عمدتا با تهدید یا با بکارگیری قوه قهریه سعی میکنند به اهداف و امیال خود در جهان دست یابند. بدین خاطر امروزه یکی از پایههای اساسی قدرت نظام سرمایهداری را دستگاه عریض و طویل ارتش و نیروهای مسلح تشکیل میدهد. دستگاه دیوانسالاری نظامی، که با اختلافات جزیی، چه از لحاظ تجهیزات و چه از لحاظ تشکیلات و چه از لحاظ پرسنل در تمام کشورهای سرمایهداری بطور فزایندهای در حال رشداست.
دیتر زینگهاوس استاد علوم سیاسی دانشگاه فرانکفورت اصطلاح مجتمع های نظامی- صنعتی را به جای میلیتاریسم بکار برد و دلیل او این بود که اگر در گذشته جدایی و تفکیک بین جامعه، ارتش و سیاست امکان پذیر بود و حتی بررسی آن از جنبههای مختلف با اهمیت و ضروری بود ولی اینها در عمل و تئوری اهمیت خود را از دست داده است و بهتر است به جای اصطلاح میلیتاریسم از اصطلاح مجتمع های نظامی- صنعتی که بیانگر واقعیتهای جوامع سرمایهداری معاصر است، استفاده کرد. منظور زینگهاوس از این اصطلاح روابط پیوسته و سودجویانه بین برگزیدگان بخشهای سیاست،اقتصاد، ارتش، علوم و
3-9-1- آزمونt یک جامعه 56
3-9-2-آزمون دوجمله ای. 56
3-9-3-آزمون استقلال (آزمون کای دو پیرسون) 56
3-9-4-آزمون فریدمن. 57
فصل چهارم: تجزیه وتحلیل یافته های تحقیق
4-1- مقدمه 58
4-2 آمار توصیفی. 58
4-2-1- بررسی شاخص های توصیفی متغیر سن. 58
4-2-3- تفکیک نمونه بر حسب متغیر وضعیت تاهل. 59
4-2-4- تفکیک نمونه بر حسب متغیر سطح تحصیلات.. 60
4-2-5- تفکیک نمونه بر حسب تعداد افراد خانوار. 61
4-2-6- تفکیک نمونه بر حسب زمان ویزیت دندانپزشکی. 62
4-2-6- تفکیک نمونه بر حسب سؤالات متغیر داشتن پوشش های بیمه دندانپزشکی بیمه گذار. 64
4-2-7- تفکیک نمونه بر حسب سؤالات متغیر دارای فرزند بودن بیمه گذار. 65
4-2-8- تفکیک نمونه بر حسب سؤالات متغیر دسترسی به خدمات دندانپزشکی. 67
4-2-9- تفکیک نمونه بر حسب سؤالات متغیر شاخص DMFT. 69
4-2-10- تفکیک نمونه بر حسب سؤالات متغیر سن. 72
4-2-11- تفکیک نمونه بر حسب سؤالات متغیر جنسیت.. 72
4-2-12- تفکیک نمونه بر حسب سؤالات متغیر سطح تحصیلات.. 73
4-2-13- تفکیک نمونه بر حسب سؤالات متغیر وضعیت تاهل شما (مجرد یا متاهل) 73
4-3-آمار استنباطی. 74
4-3-1- بررسی توزیع متغیرها 75
4-3-2- بررسی فرضیه های تحقیق. 76
4-3-2-1- فرضیه اول. 76
4-3-2-2- فرضیه دوم 77
این مطلب را هم بخوانید :
4-3-2-3- فرضیه سوم 77
4-3-2-4- فرضیه چهارم 79
4-3-2-4-1- شاخص DMFT. 79
4-3-2-4-2- سن. 79
4-3-2-4-3- جنسیت.. 80
4-3-2-4-4- سطح تحصیلات.. 80
4-3-2-4-5- وضعیت تاهل. 81
4-3-3- یافته های جانبی تحقیق. 82
4-3-3-1- تأثیر متغیر سن. 82
4-3-3-2- تأثیر متغیرسطح تحصیلات.. 83
4-3-3-3- رتبه بندی مولفه های موثر بر میزان استفاده از خدمات دندانپزشکی. 84
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات تحقیق
5-1- مقدمه 85
5-2- نتایج فرضیات تحقیق. 85
5-3- نتایج یافته های جانبی تحقیق. 86
5-4- پیشنهادهای برگرفته از تحقیق. 87
5-5- پیشنهاد به محققان آتی. 87
5-6- محدودیت های تحقیق. 88
منابع و مآخذ 89
ضمائم
ضمیمه 1 آدرس شعب
ضمیمه 2 پرسشنامه
ضمیمه Out Put
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول2-1: ترتیب سیستم بیمه سلامت افراد بالغ مطابق با ساختار سازمانی در بعضی از کشور های جهان 34
جدول2-2: ارائه خدمات مراقبت بهداشت دهان و دندان در ایران. 39
جدول 3-1 اندازه نمونه با توجه به حجم جامعه آماری مفروض – جدول کرجسی و مورگان. 51
جدول 3-2 حجم جامعه و تعداد نمونه هر یک از نمایندگی های بیمه ایران. 52
جدول 3-3 طیف پنجگانه لیکرت.. 53
جدول3-4 بررسی پایایی پرسشنامه 55
جدول 4-1 بررسی متغیر سن. 58
جدول 4-3 بررسی توزیع فراوانی متغیر وضعیت تاهل. 59
جدول 4-4 بررسی توزیع فراوانی متغیر تحصیلات.. 60
جدول 4-5 بررسی توزیع فراوانی تعداد افراد خانوار. 61
جدول 4-6 بررسی توزیع فراوانی زمان ویزیت دندانپزشکی. 62
جدول 4-7 توزیع سؤالات متغیر داشتن پوشش های بیمه دندانپزشکی بیمه گذار. 64
جدول 4-8 توزیع سؤالات متغیر دارای فرزند بودن بیمه گذار. 65
جدول 4-9 توزیع سؤالات متغیر دسترسی به خدمات دندانپزشکی. 67
جدول 4-10توزیع سؤالات متغیر شاخص DMFT. 69
جدول 4-11 توزیع سؤالات متغیر سن. 72
جدول 4-12 توزیع سؤالات متغیر جنسیت.. 72
جدول 4-13 توزیع سؤالات متغیر سطح تحصیلات.. 73
جدول 4-14 توزیع سؤالات متغیر وضعیت تاهل بیمه گذار. 73
جدول 4-15 بررسی نرمال بودن توزیع متغیرها 75
جدول 4-16 آزمون t متغیر داشتن پوشش های بیمه دندانپزشکی. 76
جدول 4-17 آزمون t متغیر دارای فرزند بودن بیمه گذار. 77
جدول 4-18 آزمون t متغیر میزان دسترسی به خدمات دندانپزشکی. 79
جدول 4-19 آزمون t متغیر شاخص DMFT. 79
جدول 4-20 آزمون دوجمله ای متغیر سن. 80
جدول 4-21 آزمون دوجمله ای متغیر جنسیت.. 80
جدول 4-22 آزمون دوجمله ای متغیر سطح تحصیلات.. 81
جدول 4-23 آزمون دوجمله ای متغیر وضعیت تاهل. 81
3-3-2- استخراج DNA…………………………………………………………………………………………. 25
3-3-3- طراحی آغازگرها………………………………………………………………………………………… 26
3-3-4- تکثیر قطعات انتخابی………………………………………………………………………………….. 27
فهرست مطالب
عنوان صفحه
3-3-5- ارزیابی محصول PCR به وسیله تکنیک الکتروفورز ژل آگارز…………………………. 28
3-3-6- توالییابی محصول PCR……………………………………………………………………………… 28
3-4- تجزیه و تحلیل آماری……………………………………………………………………………………………. 28
4- نتایج و بحث………………………………………………………………………………………………………………….. 30
4-1- تاثیر کاربرد پس از برداشت اسید آبسیزیک بر سفتی میوه گیلاس…………………………….. 30
4-2- تاثیر کاربرد پس از برداشت اسید آبسیزیک بر تغییرات آنتوسیانین میوه گیلاس…………. 33
4-3- تاثیر کاربرد پس از برداشت اسید آبسیزیک بر کلروفیل کل و کاروتنوئید دم میوه گیلاس 36
4-4- تاثیر کاربرد پس از برداشت اسید آبسیزیک بر میزان مواد جامد محلول میوه گیلاس…… 42
4-5- تاثیر کاربرد پس از برداشت اسید آبسیزیک بر میزان اسیدیته قابل تیتراسیون میوه گیلاس 45
4-6- تاثیر کاربرد پس از برداشت اسید آبسیزیک بر میزان قند کل و فروکتوز میوه گیلاس….. 48
4-7- استخراج DNA…………………………………………………………………………………………………… 53
4-8- نتایج حاصل از طراحی آغازگر………………………………………………………………………………. 54
4-9- تکثیر ژن آلفامانوزیداز در پنج رقم گیلاس………………………………………………………………. 54
4-10- بررسی نتایج حاصل از توالییابی و همردیفسازی توالیهای بدست آمده……………….. 56
4-11- روابط فیلوژنی توالیهای مورد بررسی………………………………………………………………….. 60
4-12- نتیجهگیری کلی………………………………………………………………………………………………….. 61
4-3- پیشنهادات…………………………………………………………………………………………………………. 62
فهرست منابع……………………………………………………………………………………………………. 64
مقدمه و کلیات
1-1- مقدمه
از دیرباز پدیدهی عمر یکی از مسائل مهم حیات بوده است. از اینرو افزایش عمر برای موجودات گیاهی، جانوری و یا انسان میتواند حائز اهمیت باشد.
پیری در گیاهان به عنوان مرحلهی نهایی نمو تعریف شده است. از مشخصههای بارز پیری کنترل روند تغییرات بسیار منظم و کنترل شده فعل و انفعالات فیزیولوژیکی است. از جمله مهمترین این رخدادها توقف فتوسنتز، تجزیه کلروپلاست، کاهش چشمگیر کلروفیل و شکستن پروتئینها و لیپیدها و سایر مولکولهای بزرگ میباشد (نواب پور و همکاران، 2003).
در میوههای فرازگرا اتیلن عامل اصلی پیر شدن میوه میباشد و کنترل اتیلن از مکانیسمهای اصلی جلوگیری از پیری در این میوهها است. اما گیلاس یک میوهی نافرازگرا است. این میوه دارای ارقام متفاوتی از نظر طول عمر میباشد که شناسایی عوامل دخیل در تعیین طول عمر در ارقام زودرس و دیررس میتواند منجر به افزایش طول عمر گیلاس گردد.
طی رسیدن میوه، دستهای از فرآیندهای بیوشیمیایی که از لحاظ ژنتیکی در گیاه برنامهریزی شدهاند رخ میدهد که باعث تغییر ویژگیهای میوهی نارس و تبدیل آن به میوهی رسیده میشود (برامل، 2006). همچنین بعد از برداشت محصولات، تغییرات مختلف ساختاری ادامه مییابند که در جهت تخریب بافت میوه عمل میکنند (یو و همکاران، 2003). نرم شدن بیش از حد میوهها مسالهای است که عمر پس از برداشت آنها را کاهش میدهد. در محصولات تراریخته با تغییر در بیان ژن پروتئینها و آنزیمهایی که بر ویژگیهای دیوارهی سلولی
تاثیرگذار هستند، میتوان میزان فعالیت و تاثیر آنزیمهایی مثل پلی گالاکتوروناز را در روند رسیدگی و نرم شدن محصول بررسی کرد (برامل و هارپستر، 2001 و واکابایاشی، 2000).
نرم شدن و تغییرات بافتی طی رسیدن میوهها در هر گونهی خاص، ویژگیهای مخصوص به خود را داراست (برامل و همکاران، 2004). علاوه بر این، تحقیقات نشان داده است که آنزیمهای آلفامانوزیداز (α-Man) و بتادی ان استیل هگزوسامینیداز (ß -Hex) در رسیدگی و نرم شدن میوههای نافرازگرا نقش دارند (قوش و همکاران، 2010).
با توجه به نافرازگرا بودن میوهی گیلاس، مشخص نیست که بین ارقام زودرس و دیررس این میوه چه بخشی از ژنهای α-Man و ß-Hex و ژن توسعهی سلولی (EXP) باعث تفاوت در طول عمر انباری گیلاسهای زودرس و دیررس میگردد. همچنین مشخص نمیباشد که شاخصهای پیری بین دو رقم زودرس و دیررس چه تفاوتی از نظر فعالیتهای آنزیمی α-Man و ß -Hex، لیپاز، پروتئاز و همچنین مقادیر قند، مواد جامد محلول، نشاسته، ساکارز سینتئاز و اینورتاز در طی دوران رسیدگی و پیری دارند. تفاوت الگوی ژنی این آنزیمها در سطح ژنومیک نیز مشخص نیست.
در این پژوهش، توالی یک ژن نامزد عامل پیر شدن به نام آلفامانوزیداز از پایگاه اطلاعاتی ژنوم هلو و فلفل استخراج گشت. بر اساس توالی به دست آمده و کاربرد نرم افزار پرایمر3، توالی پرایمرهای اختصاصی مناسب برای تکثیر این ژن نامزد، طراحی و سپس ساخته شد و ژن مربوطه از DNA ژنومیک گیلاس استخراج و به کمک دستگاه ترموسایکلر و روش زنجیرهای پلیمراز تکثیر و سپس به کمک دستگاه توالییاب تعیین توالی شد. در مرحلهی بعد با کاربرد نرمافزار پاپ ژن، توالی بهدست آمده برای ژن استخراج شده و ارقام زودرس و دیررس مورد مقایسه قرار گرفت و اختلافات موجود از نظر حذف تک نقطهای و یا قطعهای و یا اضافه شدن ارزیابی شد. در این تحقیق اثر اسید آبسیزیک نیز بر شاخصهای پیری مورد بررسی قرار گرفت.
1-2- اهداف
این مطلب را هم بخوانید :
1-3- فرضیهها
2- سابقه تحقیق
گیلاس[1] یکی از محصولات مهم و جذاب باغبانی در دنیا میباشد. در کشور ما نیز این محصول به دلیل طعم و مزه مطلوب و دوره رسیدگی کوتاه میوه و تولید در اوایل فصل از اهمیت بالایی برخوردار است. با توجه به افزایش سطح زیر کشت و تولید باغهای تجارتی و از طرفی گسترش آفات و بیماریها، افزایش هزینه نیروی کار در مناطق تولیدکننده جهان، قابلیت فساد سریع میوه و سیستمهای ضعیف برای حمل و نقل که مانع توسعه چشمگیر این محصول تا 100 سال گذشته شده بود، نیاز به استفاده از فنآوریهای پیشرفته در مراحل مختلف تولید و نگهداری این محصول بیشتر اهمیت مییابد. به همین علت، در تمامی مناطق تولیدکننده گیلاس اهداف مهم بهنژادی این محصول در قالب برنامههای کوتاهمدت و درازمدت به جدیت پیگیری میشود (گنجیمقدم و بوذری، 1388).
2-1- خاستگاه و گیاهشناسی گیلاس
بر اساس اطلاعات بدست آمده از حفاریهای باستانشناسی و هستهها ونقوش بجامانده مشخص شده است که نیاکان قبل از تاریخ از میوههای این درخت استفاده مینمودند. اولین شواهد استفاده از گیلاس به عنوان یک منبع غذایی به 4000 تا 5000 سال قبل از میلاد مسیح برمیگردد و یونانیها اولین کسانی بودند که به صورت اهلی به کشت و کار این میوه اقدام نمودند.
منشاء این درخت، غرب آسیا، شمال چین، افغانستان، ترکیه و ایران (اطراف دریای خزر) است. بهنژادی کنترل شده این درخت از قرن هجدهم آغاز گردید و تا قبل از آن فقط توسط گزینش تصادفی و طبیعی این عمل صورت گرفته است.
اکثر گیاهشناسان گیلاسها را در جنس پرونوس[2] و تیره رزاسه[3] تقسیمبندی مینمایند. این گیاه جزء گیاهان گلدار و نهاندانه میباشد. اکثر آنها دیپلوئید (16= n2) بوده، اگرچه ارقام تریپلوئید و تتراپلوئید هم در آنها مشاهده شده است. این درخت جزء میوههای هستهدار، خزانکننده و بزرگ قامت است. گیلاس دارای گلهای کامل، دوجنسی و گلآذین آن به صورت دیهیم میباشد. رنگ گلها سفید و به صورت منفرد یا گروهی حداکثر پنج تا هفت تایی در روی شاخههای یکساله و یا اسپور تشکیل میشوند. میوه گیلاس ساده، گوشتی و شفت است که درونبر میوه سخت و چوبی شده است و پوشش دانه غشایی و نازک است. سطح هسته صاف و میوه آن دارای یک هسته است (گنجی مقدم و بوذری، 1388).
2-2- طبقهبندی ارقام گیلاس
بیشتر سیستمهای طبقه بندی کنونی ارقام گیلاس را بر اساس رنگ پوست، محکمی گوشت، رنگ آب میوه و زمان رسیدگی آنها طبقهبندی میکنند. اساس این طبقهبندیها بیشتر خصوصیات و ذائقه مختلف مردم جهان میباشد.