دانشکدهی علوم انسانی گروه زبان و ادبیات فارسی پایان نامه جهت اخذ مدرک کارشناسی ارشد رشته: زبان و ...
۴-۲-۳-۳ گفتوگوی تک گویی (نمایشی) ۱۰۲۴-۲-۴ لحن ۱۰۲
۴-۲-۴-۱ لحن گفتاری شخصیتها ۱۰۳
۴-۲-۵ زاویه دید. ۱۰۷
۴-۲-۶ توصیف. ۱۰۷
۴-۲-۶-۱ توصیف صحنه پردازی ۱۰۷
۴-۲-۶-۲ توصیف شخصیتپردازی ۱۰۹
۴-۳ بررسی عناصر قصه. ۱۱۲
۴-۳-۱ شروع و پایان قصه. ۱۱۲
۴-۳-۲ شخصیتها در قصه. ۱۱۳
۴-۳-۳ زمان و مکان درقصه. ۱۱۴
۴-۳-۴ عوامل خرق عادت در قصه. ۱۱۴
۴-۳-۵ بررسی شخصیتها براساس نظریه پراپ ۱۱۸
۴-۳-۵-۱ وضعیت آغازین (تعیین زمان ومکان) ۱۱۸
۴-۳-۵-۲ ترکیب خانواده ۱۱۹
۴-۳-۵-۳ رفاه و بهزیستی ۱۲۰
۴-۳-۵-۴ قهرمان آینده ۱۲۱
۴-۳-۵-۵ نهی و تحذیر. ۱۲۱
۴-۳-۵- ۶نقض و شکستن نهی ۱۲۲
۴-۳-۵-۷ نخستین پدیدار شدن شریر. ۱۲۲
۴-۳-۵-۸ پرس و جو و خبرگیری ۱۲۳
۴-۳-۵-۹ فریبهای شریر. ۱۲۴
۴-۳-۵-۱۰ مصیبتمقدماتی ۱۲۵
۴-۳-۵-۱۱ واکنش قهرمان. ۱۲۵
۴-۳-۵-۱۲ شرارت ۱۲۶
۴-۳-۵-۱۳ صورناپدیدشدن شریر. ۱۲۶
۴-۳-۵-۱۴ لحظه ربطی ۱۲۷
۴-۳-۵-۱۵ پدیدههایی که با قهرمان همراه است ۱۲۸
۴-۳-۵-۱۶ هدف و مقصد قهرمان. ۱۳۰
۴-۳-۵-۱۷ شیوه وارد شدن در قصه. ۱۳۰
۴-۳-۵-۱۸ مقدمات برای انتقال عامل جادویی ۱۳۰
۴-۳-۵-۱۹ تدارک ۱۳۱
۴-۳-۵-۲۰ پدیدار شدن شاهزاده خانم در قصه. ۱۳۲
۴-۳-۵-۲۱ پیروزیافتن بر شریر. ۱۳۲
۴-۳-۵-۲۲. تغییرشکل. ۱۳۲
۴-۳-۵-۲۳ عروسی ۱۳۳
۴-۳-۶ عناصریاریدهنده به شخصیتها درجهت خویشکاری آنها ۱۳۴
فصل پنجم: نتیجه گیری
۵ نتیجه گیری ۱۴۶
۵-۱ پیشنهاد. ۱۴۶
فهرست منابع. ۱۴۷
چکیده انگلیسی ۱۵۳
چکیده
تاریخ داستاننویسی در ایران سابقه طولانی دارد. هنری که بسیار ارزشمند و بزرگ است و تأثیر اجتماعی چشمگیر و عمیقی به همراه دارد. ادبیات داستانی به آثار روایتی منثور که از ماهیت تخیلی برخوردار باشد و غالباً به قصه، داستان، رمان و انواع وابسته به آنها گفته میشود. داستان نقل وقایع است به ترتیب توالی زمان و قصه به هر داستان منقول چه شعر و چه نثر گفته میشود. در داستان ترتیب حوادث، واقعی و تاریخی یا ساختگی است اما عموماً بنیاد قصهها بر حوادث غیرواقعی و خارقالعاده گذاشته شده است. در این تحقیق سعی شد که در مثنوی «جمشید و خورشید» سلمان ساوجی از شعرای بزرگ، خاصه از قصیدهسرایان ممتاز ادب فارسی است عناصر قصه و
مطلب دیگر :
چگونه از اپ جدید Files در آیفون و آیپد استفاده کنیم؟
داستان که هر دو در آن وجود دارد و شخصیتهای این اثر براساس خویشکاری پراپ مورد بررسی قرار گیرد و نتایج بررسیها در این اثر نشان داد، اثر مزبور از طرحی ساده و بدیع برخوردار است و از مهمترین عناصر قصه در این مثنوی حوادث خارقالعاده – ایستایی شخصیتها و سفرهای مخاطرهآمیز قهرمان در آن دیده میشود. داستان این مثنوی به طور دقیق در حیطهی یک نوع از انواع قصه نمیتوان قرار داد بلکه آمیختهای از قصه پریان و قصه عاشقانه است و از انواع شخصیتها براساس نظریه پراپ شخصیتهای جستجوگر(قهرمان) جستجو شونده – شریر و از انواع کارکردهای شخصیتها، کمبود شرارت، حل مسأله در این اثر قابل درک و شناسایی هستند.
کلید واژهها: داستان، قصه، سلمان ساوجی، مثنوی جمشید و خورشید، پراپ، خویشکاریمقدمه
ادبیات به هر اثر ادبی شکوهمندی که در آن عامل تخیل دخیل باشد، گفته میشود و با جهان واقع ارتباط معناداری نیز دارد. به عبارتی به مجموعه تظاهرات هنری هر قوم که در قالب کلام ریخته شده باشد، ادبیات آن قوم یا ملّت به شمار میآید و رد واقع ادبیات هر قوم الزاماً به تار و پود گذشته و حال آن قوم وابسته است، به همین سبب تا حد زیادی به فرهنگی که آفرینندهی آن است، اختصاص دارد. بنابراین ادبیات منعکسکننده افکار، عقاید و مسائل قومی است که خالق آن است.
ادبیات داستانی شامل قصه، رمانس، رمان، داستان کوتاه و آثار وابسته به آنهاست. به آثاری که در آنها تأکید بر حوادث خارقالعاده بیشتر از تحول و پرورش آدمها و شخصیتهاست. به عبارتی بافتی ساده دارند و حوادث، علت و معلولی نیستند، قصه میگویند و داستان روایتی است منثور از بازآفرینی وقایعی درباره اشخاص به گونهای که سبب انتظار و صمیمیت باشد و خصلت بارز آن این است که بتواند ما را وادار کند بخواهیم بدانیم بعد چه اتفاقی میافتد.
اما هر آنچه داستان را بازگو میکند یا نمایش میدهد روایت نام دارد و داستانها دربارهی حوادثی هستند که در تعریف برای مردم، حیوانات و هرچیز دیگری اتفاق افتادهاند یا اتفاق میافتند. روایت نه تنها در داستان و قصه بلکه در اسطوره، افسانه، حکایت اخلاقی، تراژدی، کمدی، حماسه، تاریخ، کتاب مصور، خبر، نقاشی و . حضور دارد.
ملک الشعرا خواجه جمالالدین سلمان بن خواجه علاءالدیم محمد ساوجی معروف به «سلمان ساوجی» از شعرای بزرگ، خاصه از قصیده سرایان ممتاز ادب فارسی است که یکی از مهمترین آثار او که در نوع روایتی قرار میگیرد مثنوی «جمشید و خورشید»او است.
عناصر داستان و قصه در این نثر بررسی شده و میزان نزدیکی این اثر به داستان و قصه سنجیده شده است و همچنین شخصیتهای این اثر براساس نظریه خویشکاری پراپ مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است.
پراپ در کتاب قصههای پریان به توصیف قصهها براساس اجزای سازندهی آنها و روابط متقابل این اجزا پرداخته است. پراپ پس از تجزیه و تحلیل صد قصه از قصههای روسی به سی و یک خویشکاری دست یافته است. او معتقد است میتوان قصههای عامیانه و حتی رمانسها را نیز با این الگو تجزیه و تحلیل کرد.
و از قصه پریان پراپ تنها عناصر خویشکاری او را در این پژوهش مورد استفاده قرار دادیم.
دانشکده: علوم انسانی گروه آزموشی زبان و ادبیات فارسی پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد”M.A” ...
۴ ـ۱ـ۶ ـ ۴ استفاده از عنصر زمان در ساخت کنایه. ۷۴
۴ ـ۱- ۶ ـ ۵ استفاده از عنصر زمان در معنای حقیقی ۷۴
۴ ـ۱ـ ۷ ـ سنگ و انواع قیمتی آن. ۷۸
۴ ـ ۱ـ۷ ـ ۱ ـ استفاده از عنصر سنگ و انواع قیمتی آن و صدف در ساخت تشبیه. ۷۸
۴ ـ۱ـ ۷ ـ ۲ ـ استفاده از عنصر سنگ و انواع قیمتی آن و صدف در ساخت استعاره ۸۱
۴ ـ۱ـ ۷ ـ ۳ ـ استفاده از عنصر سنگ و انواع قیمتی آن و صدف در ساخت مجاز. ۸۵
۴ ـ۱ـ ۷ ـ ۴ ـ استفاده از عنصر سنگ و انواع قیمتی آن و صدف در ساخت کنایه. ۸۶
۴ ـ۱ـ ۷ ـ ۵ ـ استفاده از عنصر سنگ و انواع قیمتی آن در معنای حقیقی ۸۷
۴ ـ۱ـ ۸ـ درخت ۸۹
۴ ـ۱ـ ۸ ـ ۱ ـ استفاده از عنصر درختان و باغ در ساخت تشبیه. ۸۹
۴ ـ۱ـ ۸ ـ ۲ ـ استفاده از عنصر درختان و باغ در ساخت استعاره ۹۲
۴ ـ۱ـ ۸ ـ ۳ ـ استفاده از عنصر درختان و باغ در ساخت مجاز. ۹۵
۴ ـ۱ـ ۸ ـ ۴ ـ استفاده از عنصر درختان و باغ در ساخت کنایه. ۹۶
۴ ـ۱ـ ۸ ـ ۵ ـ ۱ ـ استفاده از عنصر درختان و باغ در معنای حقیقی ۹۶
۴ ـ۱ـ ۹ ـ گلها و رستنیهای دیگر. ۹۷
۴ ـ۱ـ ۹ ـ ۱ ـ استفاده از عنصر گلها و رستنیها در ساخت تشبیه. ۹۷
۴ ـ۱ـ ۹ ـ ۲ ـ استفاده از عنصر گلها و رستنیها در ساخت استعاره ۱۰۳
۴ ـ۱ـ ۹ ـ ۳ ـ استفاده از عنصر گلها و رستنیها در ساخت مجاز. ۱۰۹
۴ ـ۱ـ۹ ـ ۴ ـ استفاده از عنصر گلها و رستنیها در ساخت کنایه. ۱۱۲
۴ ـ۱ـ ۹ ـ ۵ ـ استفاده از عنصر گلها و رستنیها در معنای حقیقی ۱۱۳
۴ ـ۱ـ ۱۰ ـ میوهها ۱۱۳
۴ ـ۱ـ ۱۰ ـ ۱ ـ استفاده از عنصر میوه در ساخت تشبیه. ۱۱۴
۴ ـ۱ـ ۱۰ ـ ۲ ـ استفاده از عنصر میوه در ساخت استعاره ۱۱۶
۴ ـ۱ـ ۱۰ ـ ۳ ـ استفاده از عنصر میوه در ساخت مجاز. ۱۱۸
۴ ـ۱ـ ۱۰ ـ ۴ ـ استفاده از عنصر میوه در معنای حقیقی ۱۱۸
۴ ـ۱ـ ۱۱ ـ حیوانات ۱۱۸
۴ ـ۱ـ ۱۱ ـ ۱ ـ استفاده از عنصر حیوانات در ساخت تشبیه. ۱۱۸
۴ ـ۱ـ ۱۱ ـ ۲ ـ استفاده از عنصر حیوانات در ساخت استعاره ۱۲۳
۴ ـ۱ـ ۱۱ ـ ۳ ـ استفاده از عنصر حیوانات در ساخت مجاز. ۱۲۵
۴ ـ۱ـ ۱۱ ـ ۴ ـ استفاده از عنصر حیوانات در ساخت کنایه. ۱۲۶
۴ ـ۱ـ ۱۱ ـ ۵ ـ استفاده از عنصر حیوانات در معنای حقیقی ۱۲۷
۴ ـ۱ـ ۱۲ ـ پرندگان و حشرات ۱۲۹
۴ ـ ۱ ـ ۱۲ ـ۱ـ استفاده از عنصر پرندگان و حشرات در ساخت تشبیه. ۱۲۹
۴ ـ۱ـ ۱۲ ـ ۲ ـ استفاده از عنصر پرندگان و حشرات در ساخت استعاره ۱۳۴
۴ ـ۱ـ ۱۲ ـ ۳ ـ استفاده از عنصر پرندگان و حشرات در ساخت مجاز. ۱۳۶
۴ ـ۱ـ ۱۲ ـ ۴ ـ استفاده از عنصر پرندگان و حشرات در ساخت کنایه. ۱۳۷
۴ ـ۱ـ ۱۲ ـ ۵ ـ استفاده از عنصر پرندگان و حشرات در معنای حقیقی ۱۳۷
۴ ـ ۲ ـ طبیعت فلکی ۱۳۸
۴ ـ ۲ ـ ۱ ـ عناصر فلکی ۱۳۸
۴ ـ ۲ ـ ۱ ـ ۱ ـ استفاده از عناصر فلکی در ساخت تشبیه. ۱۳۸
۴ ـ ۲ ـ ۱ ـ ۲ ـ استفاده از عناصر فلکی در ساخت استعاره ۱۴۴
۴ ـ ۲ ـ ۱ ـ ۳ ـ استفاده از عناصر فلکی در ساخت مجاز. ۱۴۹
۴ ـ ۲ ـ ۱ ـ ۴ ـ استفاده از عناصر فلکی در ساخت کنایه. ۱۵۲
۴ ـ ۲ ـ ۱ ـ ۵ ـ استفاده از عناصر فلکی در معنای حقیقی ۱۵۳
فصل پنجم:نتیجه گیری و پیشنهادات
نتیجه گیری و پیشنهادات ۱۵۵
منابع. ۱۶۱
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول ۱ : میزان فراوانی عناصر طبیعت در دو اثر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون نظامی ۱۵۶
جدول۲- میزان فراوانی عناصر زمینی بی جان در دو اثر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون نظامی ۱۵۷
جدول ۳ : میزان فراوانی عناصر زمینی جاندار در دو اثر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون. ۱۵۸
جدول ۴ : میزان فراوانی عناصر فلکی در دو اثر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون. ۱۵۸
جدول۵: میزان فراوانی کاربرد عناصر طبیعت در معنای غیر حقیقی و حقیقی در دو اثر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون ۱۵۹
جدول۶: میزان فراوانی کاربرد عناصر طبیعت در معنای غیر حقیقی در چهار ساخت (تشبیه، استعاره، مجاز، کنایه) در دو اثر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون. ۱۶۰
عنوان صفحه
نمودار ۱- درصد فراوانی طبیعت در دو اثر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون نظامی ۱۵۶
نمودار ۲- درصد فراوانی عناصر زمینی بی جان دو اثر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون نظامی ۱۵۷
نمودار ۳- درصد فراوانی عناصر زمینی جاندار در دو اثر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون نظامی ۱۵۸
نمودار۴- درصد فراوانی کاربرد عناصر طبیعت در معنای غیر حقیقی وحقیقی در دو اثر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون ۱۵۹
نمودار۵: درصد فراوانی کاربرد عناصر طبیعت در معنای غیر حقیقی در چهار ساخت (تشبیه، استعاره، مجاز، کنایه) در دو اثر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون ۱۶۰
چکیده
طبیعت به عنوان یکی از بهترین عناصر تصویرساز همواره مورد توجه هنرمندان و شاعران بوده ،اگر چه شیوۀ استفاده ازآن در دوره های مختلف با هم تفاوت داشته است ، ارتباطی که شاعران با طبیعت اطراف خود برقرار می کنند تصاویری که نشان دهندۀ هنر شاعر است را موجب می شود ، نظامی نیز یکی از شاعرانی است که طبیعت جزء مهمترین عناصر تصویرساز در شعر اوست، وی از عناصرطبیعت در اشعار خود، برای هر چه زیباتر ساختن کلام و بیان اندیشههای خود به خواننده، استفاده می کند و به وسیله آن تصاویری را که عموم مردم هر روزه با آن روبرو هستند اما توجهی به آن ندارند، با هنر تصویر آفرینی خود خلق می کند و به این شیوه ذهن مخاطبان را با تصاویر نو و بکر خود آشنا می سازد. در این پایان نامه ، طبیعت و عناصرآن و کاربردهای شاعرانه که در بیان اندیشه و تصویرآفرینی(صورخیال) در دو مثنوی خسرو و شیرین و لیلی و مجنون بررسی شده است. نتیجه آنکه نظامی ازعناصر طبیعت بیشتر در معنای غیر حقیقی نسبت به معنای حقیقی بهره برده و در اشعارش به عناصر زمینی بیشتر از عناصر فلکی نظر داشته و از آنها استفاده کرده است، و در این میان پرکاربردترین صنعت در ساخت صورخیال و تصویرآفرینی شاعر تشبیه است.
کلید واژه ها : طبیعت، نظامی، خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، صورخیال
مقدمه
پیوند بین انسان و طبیعت ارتباطی جاودانی و ناگسستنی است؛ این ارتباط سبب شده تا شاعران نیز بیش از هر چیز دیگر از آن الهام گرفته و سرودههای خود را به تصویرهای رنگارنگ طبیعت مزیّن و مخاطبانِ اشعارِ خود را به گشت و گذار در این تصاویر زیبا دعوت کنند. نگاهی هرچند گذرا به اشعار شاعران پارسی زبان در نخستین ادوار شعر فارسی، بیانگر میزان توجه این گویندگان به طبیعت است. البته این امر چیزی نیست که محدود به آن دوره باشد و آثار آن را در همهی دوران حیات ادبی این سرزمین به خوبی میتوان شاهد بود چنانکه در تمام قالبهای شعریِ شعرای قرن ششم با انواع مضامین دیده میشود. نظامی نیز یکی از شاعرانی است که از وصف های طبیعت برای هرچه زیباتر شدن کلامش و انتقال معنا به مخاطب بهرهی فراوانی برده است و با آوردن مظاهر گوناگون آن همچون گلها، درختان و انواع میوهها و حیوانات و.
تصاویر بکر و زیبا را پیش روی خوانندهی آثار خود قرار میدهد که با گذر زمان هیچ گاه دچار کهنگی و فرسودگی نخواهد شد. در این پایان نامه ابتدا عناصر طبیعت از دو منظومهی خسرو و شیرین و لیلی و مجنون استخراج شده و پس از تقسیم بندی به کاربردهای این عناصر توسط نظامی پرداخته شده است.شایان ذکر است که عناصر طبیعی این دو منظومه در کنار هم مورد بررسی قرار گرفته و با یکدیگر مقایسه نشده است؛ این پایان نامه در پنج فصل به شرح زیر تدوین گردیده است:
فصل اول : با عنوان کلیات تحقیق و فصل دوم : دربارۀ بنیاد نظری پایان نامه که شامل تعاریف مباحث اساسی و بنیادی است. فصل سوم : معرفی احوال، آثار و سبک نظامی و فصل چهارم : در این فصل عناصر و تصاویر موجود در دو اثر (خسرو وشیرین و لیلی و مجنون) که نظامی بهطور کلی از طبیعت گرفته است استخراج و کاربرد شاعر از طبیعت و عناصر آن که برای القاء مفاهیم و مقاصد خود و همچنین تصویر آفرینی استفاده کرده ، مورد بررسی و تحلیل و تجزیه قرار گرفته است. فصل پنجم : این فصل شامل نتیجه گیری، جداول و نمودارهاست.در این پایان نامه از کتاب خسرو وشیرین و لیلی و مجنون به تصحیح حسن وحید دستگردی استفاده شده است. تعدادی از ابیات به عنوان شاهد مثال آورده شده و بقیهی آنها برای پرهیز از حجیم شدن پایاننامه در آخر هر بخش ارجاع داده خواهد شد و در قسمت ارجاعات به جای خسرو و شیرین از حرف اختصاری (خ) و به جای لیلی و مجنون از حرف اختصاری (ل) استفاده شده است.در قسمت ارجاع تشبیهات ، چون بیشتر تشبیهات از نوع گسترده هستند برای کوتاه شدن ارجاعات این نوع تشبیه بدون ذکر نام و ففط مشبه به آنها ذکر شده و تشبیهات مرکّب، بلیغ اضافی، مضمر و تفضیل با ذکر نام و مشبه به ذکر شده است.
مطلب دیگر :
۱-۲ بیان مسأله
طبیعت از گذشته تا به حال مورد توجه هنرمندان از جمله شاعران بوده است، زیرا اولین چیزی که هرانسان در زندگی خود درک کرده و خود را در آن میبیند طبیعت است.البته نگاه هر شخص به طبیعت نسبت به شخص دیگر متفاوت است،چه بسا افراد عادی هر روزه از کنار عناصر طبیعت میگذرند اما به آن توجه نمی کنند اما یک هنرمند یا شاعر به هرکدام از این عناصر با دیدی هنرمندانه مینگرد و از آنها تصاویری بکر و زیبا خلق می کند.یکی از این هنرمندان نظامی گنجوی است، که وصف طبیعت یکی از ویژگیهای شعر اوست. این پایان نامه سعی بر آن دارد که انواع عناصر طبیعت مورد استفادۀ نظامی در دو اثر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون را بررسی کند و پر بسامدترینِ این عناصر را در این دو منظومه نشان دهد، و نقش عناصر طبیعت در صور خیالِ شاعر را و پرکاربردترین آن را مشخص نماید.
روش گردآوری اطلاعات پایان نامه، کتابخانهای و روش تحقیق توصیفی-تحلیلی است. روش تجزیه و تحلیل بدین صورت است، ابتدا تمام ابیاتی که در برگیرندهی عناصر طبیعت در دو منظومه است استخراج شده ، سپس با توجه به سؤالات مطرح شده، هر یک از ابیات، مورد بررسی قرار گرفته است.
۱-۳ سوالات تحقیق
پرسش اصلی این تحقیق آن است که :
طبیعت در مثنویهای خسرو و شیرین و لیلی و مجنون چه نقشی ایفا می کند؟
و پرسشهای دیگر تحقیق عبارتند از :
۱- نظامی در خسرو و شیرین و لیلی و مجنون از چه عناصر طبیعی استفاده کرده است؟
۲- پرکاربردترین عناصر طبیعت در دو مثنوی نظامی کدامند؟
۳- شاعر از عناصر طبیعت در کدام ساخت صورخیال بهرۀ بیشتری برده است؟
۱-۴ اهمیت و ضرورت تحقیق
با توجه به اینکه تا کنون تحقیق جامع و کاملی که تمام عناصر طبیعت را در دو مثنوی خسرو وشیرین و لیلی و مجنون مورد بررسی قرار نداده است؛ این پایان نامه و نتایجی که به دست خواهد آمد، مورد توجه خواهد بود.
۱-۵ پیشینۀ تحقیق
کتابها و مقالات مطالعه شده نشان میدهد که دربارۀ عناصر طبیعت در خمسۀ نظامی صورت گرفته است.که میتوان به این آثار اشاره کرد:
دانشکده علوم انسانی، گروه ادبیات فارسی پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد (M.A) گرایش: زبان و ادبیات ...
۳-۲-۱۶- کمان ۱۱۰
۳-۲-۱۷- گرز . ۱۱۶
۳-۲-۱۸- مغفر . ۱۱۹
۳-۲-۱۹- نیزه . ۱۲۱
۳-۳- واژگان حماسی ۱۲۵
۳-۳-۱- افسر . ۱۲۵
۳-۳-۲- البرز . ۱۲۸
۳-۳-۳- باد افراه . ۱۲۹
۳-۳-۴- بزم.۱۳۰
۳-۳-۵- پیکار ۱۳۵
۳-۳-۶- تاج . ۱۳۷
۳-۳-۷- خشم . ۱۴۱
۳-۳-۸- رزم . ۱۴۳
۳-۳-۹- سپاه . ۱۴۸
۳-۳-۱۰- فر ۱۵۱
۳-۳-۱۱- کارزار . ۱۵۶
۳-۳-۱۲- کوس ۱۵۷
۳-۳-۱۳- گرد . ۱۵۹
۳-۳-۱۴- گو . ۱۵۹
۳-۳-۱۵- لشکر ۱۵۹
۳-۳-۱۶- نبرد ۱۶۷
۳-۳-۱۷- نخجیر ۱۶۸
۳-۳-۱۸- هیجا . ۱۷۰
فصل چهارم: موجودات و لحن حماسی
۴-۱-درآمد. ۱۷۳
۴-۲-موجودات حماسی واساطیری. ۱۷۳
۴-۲-ا- اژدها ۱۷۳
۴-۲-۲- اسب ۱۷۵
۴-۲-۳- پیل ۱۸۰
۴-۲-۴- دیو . ۱۸۵
۴-۲-۵- رخش ۱۸۸
۴-۲-۶- سیمرغ ۱۸۹
۴-۲-۷- شبدیز . ۱۹۱
۴-۲-۸- شیر ۱۹۲
۴-۲-۹- عنقا ۱۹۲
۴-۲-۱۰-غول.۲۰۰
۴-۳- لحن حماسی ۲۰۱
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهاد
۵-۱- نتیجه گیری.۲۱۰
فهرست منابع و مآخذ ۲۱۱
چکیده ی انگلیسی .۲۱۸
چکیده
حماسه داستانی است از تاریخ تخیلی یک ملت که با قهرمانی ها و حوادث خارق العاده در می آمیزد وپر از رویدادهای غیرطبیعی است.قرن چهارم وپنجم اوج تفکرات حماسی در عرصه زبان وادبیات فارسی است.
یکی از درون مایه های غالب درشعر اکثر شاعران قصیده سرای قرن چهارم وپنجم حماسه وتفکرات حماسی است. این درون مایه رادراغلب شعر شاعران این دوره به وفور می توان یافت.
پژوهشگر در این پایان نامه تلاش کرده است تاعناصر حماسی موجود درشعر شاعران شاخص سبک خراسانی را به دقت مورد تحلیل وبررسی قرار دهد.
مهم ترین دستاوردی که از این پژوهش به دست آمد این است که شاعران این دوره در بیان مدح و ستایش ممدوحان خویش از شخصیت های حماسی و واژگان و ابزارهای جنگی فراوان استفاده کرده اند.
مطلب دیگر :
مقدمه
حماسه یکی از انواع ادبی و در اصطلاح روایتی است داستانی از تاریخ تخیلی یک ملت که با قهرمانیها و اعمال و حوادث خارقالعاده درمیآمیزد. در حماسه رویدادهای غیر طبیعی و خلاف عادت فراوان دیده میشود و همین رویدادهاست که می تواند آرمانها و آرزوهای بزرگ ملتی را در زمینه های مذهبی، اخلاقی و نظام اجتماعی نشان دهد و عقاید کلی آن ملت را دربارهی مسایل اصلی انسانی مانند آفرینش، زندگی، مرگ و جز آن بیان کند.
شاعران سبک خراسانی در اشعار خویش که غالبا”مدح و ستایش پادشاهان بوده است از عناصر حماسی استفاده کردهاند. بیشترین عناصر حماسی که در قصاید این سبک به کار برده شده اند شخصیتهای حماسی، واژگان و ابزارهای جنگی است. تحلیل و بررسی میزان حضور این عناصر در شعر همهی شاعران کاری بس دشوار است.
در این پژوهش سعی خواهیم کرد تا با بررسی مجموعه ای از قصاید شاعران شاخص سبک خراسانی به بررسی و تحلیل این عناصر بپردازیم. آنچه در این پژوهش مورد تحلیل و بررسی قرار خواهد گرفت؛ شخصیتهای حماسی، اساطیری، دینی، تاریخی، ابزارهای جنگی، واژگان حماسی و . در قصاید رودکی، عنصری، فرخی سیستانی و منوچهری دامغانی است و منابعی که نگارنده در آوردن شواهد از آنها استفاده کرده است؛ دیوان رودکی به تصحیح سعید نفیسی و دیوانهای منوچهری دامغانی، فرخی سیستانی و عنصری به کوشش دکتر محمد دبیر سیاقی است.
اعدادی که زیر ابیات آمده، از چپ به راست بیانگرشماره ی صفحه و شمارهی بیت است وعلامت های اختصاری، اولین حرف از فامیلی شاعران می باشد بدین ترتیب که منظور ازف: فرخی، ر: رودکی، ع:عنصری، م: منوچهری است.
این پایان نامه در پنج فصل تنظیم شده است که به ترتیب عبارتند از:
فصل اول: حماسه و سبک خراسانی
در این فصل به تعریف حماسه، انواع حماسه و تاریخچهی آن و نیز سبک خراسانی و توضیح دربارهی شاعران شاخص این سبک پرداخته شده است.
فصل دوم: شخصیتهای اساطیری، حماسی، دینی و تاریخی
در این فصل به تحلیل و بررسی شخصیتهای حماسی و اساطیری، دینی و تاریخی پرداخته شده است.
فصل سوم: ابزارهای جنگی و واژگان حماسی در قصاید سبک خراسانی
در این فصل عناصر حماسی از قبیل ابزارهای جنگی و واژگان حماسی بررسی و تحلیل شده است.
فصل چهارم: موجودات و لحن حماسی در قصاید سبک خراسانی
این فصل به بررسی موجودات حماسی که در شعر شاعران این دوره آمده است و قسمتی نیز به لحن حماسی موجود در ابیات این دوره پرداخته شده است.
استاد راهنما : جناب آقای دکتر محمدرضا براتی استاد مشاور : سرکار خانم دکتر بهجت السادات حجازی
۲-۴-۱-۸ مجاز به علاقه بدلیّت.۱۵۴
۲-۴-۱-۹ مجاز به علاقه تضاد۱۵۴
۲-۴-۱-۱۰مجاز به علاقه مادیّت.۱۵۴
۲-۴-۱-۱۱ مجاز به علاقه قوم و خویشی۱۵۴
۲-۴-۱-۱۲ مجاز به علاقه آلیّه۱۵۵
۲-۴-۱-۱۴ مجاز به علاقه ی غلبه۱۵۶
۲-۴-۱-۱۵مجاز به علاقه ملازمت۱۵۶
۲-۴-۱-۱۶ مجاز جنسیّت ۱۵۷
فصل سوّم: نتیجه گیری
کتابنامه. ۱۶۱
بیان مسأله
در این پایان نامه سعی شده است تا اطلاعات جامع و مستندی بر مبنای اشعار وصال، از عناصر بنیادی شعریعنی: تشبیه، استعاره، مجاز و کنایه ، ارائه گردد و هر یک از عناصر صور خیال و بلاغت را در فصلی جداگانه، نسبتاً جامع و مُشَبع، باز نموده شود.
مطلب دیگر :
گروه زبان و ادبیات عرب پایان نامه کارشناسی ارشد بررسی صور بلاغی در خطبههای حضرت زینب۳ استاد راهنما: جناب آقای ...
۳-۵-۳-۸ تکرار مترادفات. ۸۶
۳-۵-۳-۹ بینامتنیت دینی ۸۶
۳-۶ کاربرد نحوی کلمات در خطبه. ۹۱
۳-۶-۱ کاربرد افعال. ۹۱
۳-۶-۲ جملات اسمیه و فعلیه. ۹۳
۳-۶-۳ کاربرد حروف. ۹۴
فصل چهارم: دارالاماره و احتجاج حضرت زینب۳
۴-۱ شرایط محیطی احتجاج حضرت با ابنزیاد در دارالاماره و بیان احتجاج ۹۹
۴-۲ اسناد احتجاج در دارالامارهی کوفه. ۱۰۰
۴-۳ ساختار شکلی احتجاج حضرت زینب۳ با ابنزیاد. ۱۰۱
۴-۴ تحلیل بلاغی ۱۰۱
۴-۴-۱ کاربردمعانی ۱۰۲
۴-۴-۱-۱ تأکید کلام. ۱۰۲
۴-۴-۲ کاربردبیانی ۱۰۲
۴-۴-۲-۱ کنایه. ۱۰۲
۴-۴-۳ کاربردبدیعی ۱۰۲
۴-۴-۳-۱ مراعاهالنظیر. ۱۰۲
۴-۴-۳-۲ تسجیع. ۱۰۲
۴-۴-۳-۳ طباق ۱۰۳
۴-۴-۳-۴ بینامتنیت دینی ۱۰۳
۴-۵ کاربرد نحوی کلمات درخطبه. ۱۰۴
۴-۵-۱ کاربرد افعال. ۱۰۴
۴-۵-۲جملات اسمیه و فعلیه. ۱۰۴
۴-۵-۳ کاربرد حروف. ۱۰۴
نتیجهگیری ۱۰۶
فهرست نمودارها
نمودار افعال(۱-۱) ۵۷
نمودار جملات (۲-۱) ۵۸
نمودار کاربرد حروف جر(۳-۱) ۵۹
نمودار حروف استفهام (۴-۱) ۶۰
نمودار حروف تأکید (۵-۱) ۶۰
نمودار حروف ندا (۶-۱) ۶۱
نمودار کاربرد افعال (۷-۱) ۹۲
نمودار کاربرد جملات (۸-۱) ۹۳
مطلب دیگر :
نمودار کاربرد حروف استفهام (۱۰-۱) ۹۵
نمودار کاربرد حروف تأکید (۱۱-۱) ۹۶
نمودار کاربرد حروف ندا (۱۲-۱) ۹۷
نمودار کاربرد افعال (۱۳-۱) ۱۰۴
مقدمه
انسان برای برقراری ارتباط با دیگران واثرگذاری بر آنان از نیروی زبان بهره میگیرد. او با گزینش الفاظ مختلف سعی میکند که از راههای گوناگون تأثیر سخن خود را تغییر دهد. در برخی از موارد احساسات مخاطب را برانگیزد و او را به انجام کاری تحریک نماید و در بعضی مواقع او را از انجام عمل بر حذر دارد. گاهی او را موافق گفتار و اعمال و افکار خویش نماید و گاهی او را به مسائل پیرامون خود آگاه نماید.
در تمام این مواقع زبان و عناصر آنکه عبارتاند از دایره واژگان و زیباییهای حاکم بر نظام زبان تأثیرگذار است. عناصری چون بلاغت و فصاحت و . میتواند تأثیر سخن متکلم را چندین برابر نماید.
نویسندگان و ادیبان بزرگ جهت تبیین صحبت خود از صورتهای بلاغی استفاده میکنند. آنها معمولاً گفتار خود را با افزودن تشبیه و استعاره، کنایه، اقتباسات قرآنی و. تکمیل میکنند. بلکه به کمک تشبیه، روح و حیات به کالبد الفاظ میدهند و معانی ذهنی (احساسی- حسی و عقلی) را به صورتهایی مجسم و زنده در قالب تابلوهایی بدیع به نمایش میگذارند.
امیرالمؤمنین علی۷ که استاد فصاحت و بلاغت در سخن است بیش از این اسلوب در گفتار خود بهره برده است و از شاگردان برجسته ایشان دختر او حضرت زینب۳ است که همانند پدر ادیبی بزرگ و سخنوری توانا بود. هرکس که خطبههای غرّای ایشان را پس از واقعهی عاشورا مطالعه کند اذعان خواهد کرد که او دانشآموختهی مکتب علی۷ است. با توجه به آنکه یک سخنرانی خوب باید شرایط ویژهای داشته باشد ازجمله: «۱- آرامش فکری سخنگو و نبودن او تحتفشار عوامل درونی (مثل گرسنگی و تشنگی)؛ ۲- دید مثبت شنوندگان به گوینده و احترام گذاشتن به او؛ ۳- محیطی آرام و بیسروصدا؛ ۴- نبودن در برابر مناظر ناراحتکننده و شرایط مطلوب».[۱] اما هیچکدام از این شرایط برای حضرت زینب۳ مهیا نبود. از ابتدای اسارت غذا و آب برای آنان جیرهبندی شده بود و حضرت هم سهم خود را بین کودکان تقسیم میکرد. شنوندگان به دیده حقارت به اهلبیت: مینگریستند. در آن محیط از سکوت و آرامش خبری نبود و مناظری دلخراش پیش چشمان قهرمان کربلا اتفاق میافتاد مانند چوب زدن بر لب و دندان امام حسین۷، در این موقعیت حضرت زینب۳سعی کرد با