شکل ۱‑۳: نمایی از برخی شکلهای بستر[۲] ۸
شکل ۱‑۴: نمایی از شکل بستر و ابعاد آن. ۱۱
شکل ۱‑۵: نمودار دستهبندی شکلهای بستر ارائه شده توسط ونراین[۶۸] ۱۷
شکل ۱‑۶: نمودارهای محاسبه ابعاد شکل توسط ارائه شده توسط ونراین[۶۸] ۱۸
شکل ۱‑۷: پروفیل سرعت جریان سیال واقعی و محل لایه مرزی ۲۱
شکل ۱‑۸: ساختار لایه مرزی بر روی شکل بستر[۱۵] ۲۲
شکل ۱‑۹: ساختار لایه مرزی بر روی شکل بستر. ۲۳
شکل ۲‑۱: عکس هوایی رودخانه بابلرود و بازههای انتخابی تهیه شده توسط نرمافزارهای Arc GIS و SAS Planet 29
شکل ۲‑۲: تصویری از بازههای رودخانه بابلرود. ۳۰
شکل ۲‑۳: عکس هوایی رودخانههای کاج و بهشت آباد و بازههای انتخابی تهیه شده توسط نرمافزارهای Arc GIS و SAS Planet 31
شکل ۲‑۴: تصویری از بازههای رودخانههای کاج و بهشت آباد. ۳۲
شکل ۲‑۵: نحوه استقرار دستگاه ADV در رودخانه. ۳۴
شکل ۲‑۶: نحوه شبکه بندی و برداشت بستر رودخانه. ۳۷
شکل ۲‑۷: نمایی از بازه درونکلا ۱ و نقاط برداشت شده بر اساس دو شبکهبندی مختلف ۳۸
شکل ۲‑۸: برداشت سرعت توسط مولینه و دستگاه ADV 39
شکل ۲‑۹: منحنی دانهبندی ۴۰
شکل ۲‑۱۰: روشهای محاسبه دبی مقطع[۵۴] ۴۲
شکل ۲‑۱۱: نحوه محاسبه شیب به دو روش رگرسیونی (۰۰۱۹/۰) و کلی (۰۰۱۳/۰) ۴۳
شکل ۲‑۱۲: عوامل موثر بر تنش برشی و مقاومت بستر. ۴۸
شکل ۲‑۱۳: نمودار ارائهشده توسط شیلدز. ۴۹
شکل ۳‑۱: نقشه توپوگرافی بازههای انارستان و درونکلا ۱. ۵۵
شکل ۳‑۲: نقشه توپوگرافی بازههای درونکلا ۲ و کلاریکلا ۵۶
شکل ۳‑۳: نقشه توپوگرافی بازههای کاج و بهشت آباد. ۵۷
شکل ۳‑۴: نیمرخ تغییرات تراز بستر در محور وسط رودخانه بابلرود. ۵۸
|
شکل ۳‑۵: نیمرخ تغییرات تراز بستر در محور وسط رودخانههای کاج و بهشت آباد. ۵۹
شکل ۳‑۶: مقایسه نیمرخ تغییرات بستر در راستای محور مرکزی و خطالقعر بازه انارستان ۵۹
شکل ۳‑۷: تفاوت تعداد خطوط همتراز بستر در دو شبکهبندی ۵/۰*۵/۰ و ۱*۲ متر مربع. ۶۱
شکل ۳‑۸: مقاطع عرضی بازههای مختلف ۶۲
شکل ۳‑۹: تغییرات اندازه و یکنواختی ذرات در طول شکل بستر. ۶۵
شکل ۳‑۱۰: تغییرات اندازه و یکنواختی ذرات در عرض رودخانه (عدد ۰ بیانگر ساحل چپ است) ۶۵
شکل ۳‑۱۱: حرکت ذرات رسوب در بالادست و پاییندست شکل بستر زمان بروز جدایی جریان[۲۴] ۶۷
شکل ۳‑۱۲: پروفیلهای سرعت در مقطع ۱ از بازه درونکلا ۲. ۶۸
شکل ۳‑۱۳: پروفیلهای سرعت بازه انارستان. ۶۸
شکل ۳‑۱۴: بررسی اعتبار قانون لگاریتمی و انحراف ناحیه خارجی از این قانون. ۷۰
شکل ۳‑۱۵: بررسی اعتبار قانون سهمی و انحراف ناحیه خارجی از این قانون. ۷۲
شکل ۳‑۱۶: مقایسه روشهای مختلف تعیین سرعت برشی با یکدیگر. ۷۴
شکل ۳‑۱۷: مقایسه دو روش نمودار شیلدز و سولزبای در تعیین سرعت برشی بحرانی بر روی شکلهای بستر انتخابی ۷۶
شکل ۳‑۱۸: پروفیلهای سرعت روی شکل بستر شماره ۳ و میانگینگیری دوگانه از آنها ۷۷
شکل ۳‑۱۹: برازش قانون لگاریتمی بر پروفیل حاصل از میانگینگیری دوگانه. ۷۸
شکل ۳‑۲۰: رابطه بین ارتفاع و طول شکلهای بستر در رودخانههای درشتدانه بابلرود، بهشتآباد و کاج در ایران (نمودار سمت راست) و رودخانه ریزدانه Yellow River در چین (نمودار سمت چپ[۲۴]) ۸۰
شکل ۳‑۲۱: نیمرخ تغییرات بستر در محور مرکزی بازه درونکلا ۱، برداشت شده در دو بازه زمانی اسفند و تیر ماه. ۸۴
شکل ۳‑۲۲: وجود پوشش گیاهی متراکم در رودخانه بهشتآباد. ۸۶
شکل ۳‑۲۳: تصویر بازه رستم آباد در فصول مختلف: بالا) اردیبهشت ۹۳، پایین) مهر ۹۱. ۸۷
شکل ۳‑۲۴: پروفیل طولی حاصل از تهنشینی ذرات شن ریز و سیلت بعد از جریانهای سیلابی[۲۴] ۸۸
شکل ۳‑۲۵: تغییرات ارتفاع شکل بستر در مقابل عمق جریان در رودخانه یانگ تسه (نمودار سمت راست[۲۴]) و در رودخانههای بابلرود، بهشتآباد و کاج (نمودار سمت چپ) ۸۹
شکل ۳‑۲۶: تغییرات شیب شکل بستر در مقابل تغییرات شیب بستر و اندازه قطر ذرات بستر. ۹۰
شکل ۳‑۲۷: تغییرات شیب شکل بستر در مقابل تغییرات عدد فرود و تنش برشی بیبعد ۹۱
شکل ۳‑۲۸: تغییرات طول شکل بستر نسبت به عمق جریان در مقابل تغییرات عدد فرود. ۹۲
شکل ۳‑۲۹: رابطه بین طول ناحیه جدایی جریان و عدد فرود[۳۹] ۹۳
شکل ۳‑۳۰: پروفیلهای سرعت اندازهگیری شده بر روی شکل بستر. ۹۴
شکل ۳‑۳۱: نتایج حاصل از آنالیز کوادرانت بر روی شکل بستر رودخانههای درشتدانه. ۹۵
|
فهرست جداول
جدول ۱‑۱: توصیف شکلهای بستر برگرفته از انجمن مهندسان عمران ایالات متحده آمریکا ۱۹۹۶. ۹
جدول ۲‑۱: مشخصات بازههای انتخاب شده رودخانه بابلرود. ۲۸
جدول ۲‑۲: مشخصات بازههای انتخاب شده رودخانههای کاج و بهشت آباد. ۳۱
جدول ۳‑۱: تراکم و تعداد نقاط نقشهبرداری شده در هر بازه. ۶۰
جدول ۳‑۲: مشخصات هیدرولیکی مقاطع انتخاب شده در رودخانه بابلرود. ۶۳
جدول ۳‑۳: مقادیر قطرهای مشخصه ذرات و انحراف معیار هندسی مقاطع در رودخانه بابلرود. ۶۴
جدول ۳‑۴: دامنه اعتبار قانون لگاریتمی بر حسب درصد در محور مرکزی بازههای انتخاب شده در رودخانه بابلرود. ۷۱
جدول ۳‑۵: محاسبه سرعت برشی در مقاطع رودخانه بابلرود با بهره گرفتن از روشهای مختلف (تمامی مقادیر بر حسب متر بر ثانیه است) ۷۳
جدول ۳‑۶: مقادیر سرعت و سرعت برشی بدست آمده از پروفیل میانگینگیری دوگانه برای هر شکل بستر. ۷۸
جدول ۳‑۷: مقادیر ابعاد شکلهای بستر انتخاب شده در بازههای مختلف ۷۹
جدول ۳‑۸: ابعاد شکلهای بستر اندازهگیری شده و مقادیر پارامتر انتقالی مربوط به هر شکل بستر. ۸۱
جدول ۳‑۹: مقادیر پارامتر انتقالی و سرعت برشی محاسبه شده با فرض یکسان بودن مکانیزم تشکیل شکلهای بستر در رودخانههای درشتدانه و ریزدانه. ۸۳
جدول ۳‑۱۰: مقادیر پارامتر انتقالی و سرعت برشی محاسبه شده با فرض یکسان بودن مکانیزم تشکیل شکلهای بستر در رودخانه کاج و رودخانههای ریزدانه. ۸۸
|
چکیده
بستر رودخانه به ندرت دارای سطحی مسطح است و ساختار آن معمولاً به صورت عوارضی با مشخصات هندسی است که به آن ها شکلهای بستر میگویند. اگرچه ابعاد این شکلهای بستر به عنوان تابع پیچیدهای از پارامترهای رسوبی و هیدرولیکی در نظر گرفته میشوند، با این حال مطالعات زیادی انجام شده که رابطهای بین ابعاد شکلهای بستر و مشخصات جریان ارائه میکند. از میان روشهای پیشبینی ابعاد شکلهای بستر، روش ونراین به طور گستردهای برای تعیین ارتفاع و طول شکلهای بستر مورد استفاده قرار میگیرد. روش ونراین بر اساس دادههای آزمایشگاهی و صحرایی با اندازه ذرات بستر بین ۱۹/۰ تا ۶/۳ میلیمتر ارائه شده است. هدف انجام این مطالعه تعمیم روش ونراین در سه رودخانه درشتدانه (بابلرود در شمال و بهشتآباد و کاج در مرکز ایران) با اندازه ذرات بستر بین ۲۱ تا ۳۸ میلیمتر است. شش بازه مستقیم با مجموع طول ۴۶۳ متر، عرض متوسط ۲۳ متر و ۲۲ مقطع عرضی برای اندازهگیری پارامترهای هیدرولیکی انتخاب شده. همچنین ۱۲۸ پروفیل سرعت با بهره گرفتن از دستگاه مولینه و ۵ پروفیل با دستگاه ADV برداشت شدهاند. از روش میانگینگیری دوگانه نیز برای محاسبه مقداری واحد برای پارامترهای هیدرولیکی هر شکل بستر استفاده شده است. برای تشریح بیشتر تفاوت مطالعه حاضر با مطالعه ونراین، از دستگاه ADV و آنالیز کوادرانت نیز برای بازه برداشت شده در رودخانه کاج استفاده شده است. همچنین برای اندازهگیری پارامتر انتقالی در روش ونراین، از روش مشخصات لایه مرزی برای تعیین تنش برشی استفاده شده. به منظور تعیین ابعاد شکلهای بستر، ۱۵۲۶۶ نقطه با تراکم ۲/۱ نقطه در هر متر مربع از بستر رودخانه با شبکهبندی با اندازههای ۵/۰*۵/۰ متر مربع، ۱*۱ متر مربع و ۲*۱ متر مربع
نقشهبردای شد. ونراین برای بستر مسطح مقادیر مثبت و کم پارامتر انتقالی را در نظر گرفته است در حالی که برای سه رودخانه انتخاب شده این پارامتر دارای مقدار منفی است که نشان میدهد شکل های بستر در شرایط بیشتر جریان نسبت به شرایط ونراین تشکیل شدهاند. پیشبینی پارامترهای جریان با بهره گرفتن از روش ونراین نشان میدهد که برای رودخانه بابلرود، عمق جریان باید در محدوده ۲ متر تا ۷ متر تغییر کند، اگرچه سواحل این رودخانه این موضوع را تأیید نمیکنند. با توجه به دادههای صحرایی برداشتشده از رودخانه بابلرود، تراز بستر این رودخانه در یک بازه زمانی ۸۰ روزه دارای نوسان است که این امر نشان میدهد مشخصات هندسی شکلهای بستر در فصول مختلف سال تشکیل شدهاند. برای رودخانه بهشتآباد، وجود پوشش گیاهی و مکانیزم متفاوت تشکیل شکلهای بستر باعث میشود نتوان از روش ونراین در این رودخانه استفاده کرد. استفاده از دادههای برداشتشده از رودخانههای بابلرود و بهشتآباد برای محاسبه پارامتر انتقالی نشان میدهد پیشبینی مسطح بودن یا وجود شکلهای بستر با بهره گرفتن از روش ونراین امکانپذیر نبوده و این روش ابعاد شکلهای بستر را به درستی پیشبینی نمیکند که این امر نشان میدهد برای تعمیم روش ونراین در این دو نوع رودخانههای درشتدانه مطالعات بیشتری باید انجام شود. هرچند برای رودخانه کاج مکانیزم تشکیل شکلهای بستر مانند رودخانههای شنی است، بنابراین روش رونراین میتواند به خوبی ابعاد شکلهای بستر این رودخانه را پیشبینی کند.
کلمات کلیدی: ADV، شکلهای بستر، مشخصات لایه مرزی، رودخانههای درشتدانه، روش میانگینگیری دوگانه، آنالیز کوادرانت، روش ونراین.مطلب دیگر :
فصل اول: مقدمه و بررسی منابع
نیاز انسان به آب منجر به شکلگیری بیشتر تمدنهای بشری در کنار رودخانهها شدهاست. به دلیل ایجاد این تمدنها در کنار یکی از اصلیترین منابع تأمین آب شیرین جهان، یعنی رودخانهها، حفاظت از ساکنین آنها در مقابل پدیدههایی نظیر سیل و خشکسالی و همچنین استفاده بهینه از آب رودخانهها برای اهداف گوناگون، از اهمیت بالایی برخوردار است. به این منظور یکی از شاخههای علم مهندسی، به نام مهندسی رودخانه ایجاد شد و طی سالیان بعد و به خصوص طی یک قرن اخیر توسعه یافت. از اهداف این علم یافتن راه کارهایی مفید برای به حداقل رساندن تأثیرات منفی رودخانه نظیر فرسایش و سیل، بر مناطق پرجمعیت است[۶۰].
به طور کلی مهندسی رودخانه علمی است که در مورد پدیدههای حاکم بر رودخانه، همچنین پروژههای مختلف بهرهبرداری، حفاظت، اصلاح و تغییر مسیر رودخانه برای استفاده بهتر از آن و اجتناب از خسارتهای احتمالی وارده از رودخانه بحث میکند و مبتنی بر اصول تئوریک و تجربیات بشری است[۴].
یکی از پدیدههایی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم از همان ابتدا تا کنون مورد توجه مهندسین این علم بودهاست، پدیدههای فرسایش و رسوبگذاری است. این دو پدیده سبب برهم زدن تعادل پایدار رودخانهها شده و به موجب آن سایر عوامل تأثیرگذار و تأثیرپذیر از این پدیدهها بوجود میآیند، به همین دلیل تحقیقات مختلفی بر روی این پدیدهها و انتقال رسوب انجام شده است. از جمله اولین پژوهشگرانی که در این موارد فعالیت کردهاند میتوان به ژیلبرت[۱] (۱۹۱۴)، انیشتین[۲] (۱۹۴۲)، وانونی[۳] (۱۹۴۶)، لیو[۴] (۱۹۵۷)، بروکس[۵] (۱۹۶۲) و دوبویز[۶] (۱۹۸۷) اشاره کرد[۳۶]. این محققین عامل اصلی ایجاد پدیدههای فرسایش و رسوبگذاری را برهم کنش نیروهای وارد بر ذرات بستر میدانند. یکی از مهمترین این نیروها، نیروی اصطکاک است که در اثر حرکت سیال بر روی بستر رودخانه در خلاف جهت جریان بوجود میآید و به عنوان عامل مقاومت در مقابل جریان مطرح میشود. مقاومت در برابر جریان نه تنها ناشی از شکل و اندازه ذرات تشکیلدهنده بستر است، بلکه پستی و بلندیهای بستر رودخانه یعنی شکلهای بستر[۷] نیز تأثیر زیادی روی آن دارد[۱۳ و ۲۶]. به عنوان مثال در رودخانههای کوهستانی حدود ۸۰% مقاوت جریان ناشی از شکل بستر رودخانه و مابقی مربوط به ذرات بستر است[۶ و ۱۳]. به همین دلیل تعیین مقاوت جریان ناشی از شکلهای بستر یکی از مهمترین وظایف مهندسی رودخانه است[۲۲]. با توجه به نقش مهمی که شکلهای بستر رودخانهها در مقاومت جریان دارند، مطالعه و بررسی روند ایجاد آنها، مشخصات آنها و تأثیر متقابلی که شکلهای بستر و مشخصات جریان بر روی یکدیگر میگذارند، از اهمیت خاصی برخوردار است. به این منظور شاخهای از علم مهندسی رودخانه ایجاد شد که نقش مهمی در پیشبینی رفتار رودخانه دارد. این شاخه از علم مهندسی رودخانه، مورفولوژی رودخانه است که به تحقیق و بررسی بر روی ویژگیهای هندسی، خصوصیات فیزیکی رودخانه نظیر توپوگرافی و برهم کنش آنها با خصوصیات جریان مثل سرعت و مقاومت جریان میپردازد[۵]. مورفولوژی رودخانه به دلیل وجود تعداد زیاد متغیرهای وابسته و محدوده وسیع تغییرات از پیچیدگیهای زیادی برخوردار است[۳۲]. با این حال در این شاخه از علم تحقیقات فراوانی انجام شده و مطالعاتی نیز در حال انجام میباشد. به عنوان مثال میتوان به مطالعات میلان[۸] (۲۰۱۲)، کبیری و همکاران (۲۰۱۳)، براون و پاسترناک[۹] (۲۰۱۴)، فضلاللهی و همکاران (۲۰۱۴) و مفتیان و همکاران (۲۰۱۴) اشاره کرد[۴۷، ۳۸، ۱۹، ۲۶ و ۴۸]. شروع این تحقیقات توسط محققینی نظیر سایمونز و ریچاردسون[۱۰] (۱۹۶۳)، چابرت و چاو[۱۱] (۱۹۶۳)، گای[۱۲] و همکاران (۱۹۶۶)، انگلاند و هانسن[۱۳] (۱۹۶۷)، آلام و کندی[۱۴] (۱۹۶۹) و ژولیان و راسلان[۱۵] (۱۹۹۸) بوده که در مورد طبقهبندی شکلهای بستر بر اساس مشخصات آنها و تأثیرشان بر مقاومت جریان است، همچنین نوردین و آلژرت[۱۶] (۱۹۷۲)، شن و چیانگ[۱۷] (۱۹۷۷)، مول[۱۸] و همکاران (۱۹۸۷)، و لای[۱۹] (۱۹۹۸) نیز که ویژگی شکلهای بستر مثل ارتفاع و طول آنها را مورد بررسی قرار دادند[۳۶]. در میان تحقیقات موجود، اکثر آنها در شرایط آزمایشگاهی بودهاست که دلیل این امر سختی و هزینه زیاد برداشت اطلاعات از رودخانهها میباشد. با این حال محققینی نیز اقدام به انجام مطالعات صحرایی در مورد شکلهای بستر و ویژگیهای رودخانههای رسوبی بزرگ کردهاند که از جمله اولین این محققین میتوان به تیلور[۲۰] (۱۹۷۱)، شن و همکاران (۱۹۷۸)، پیترز[۲۱] (۱۹۷۸)، کلاسن[۲۲] و همکاران (۱۹۸۸)، راسلان (۱۹۹۱) و ژولیان و وارگادالام[۲۳] (۱۹۹۵) اشاره کرد[۳۶].
۱ Gilbert
2 Einstein
3 Vanoni
4 Liu
5 Brooks
6 Duboys
7 Bed Forms
8 Milan
9 Brown & Pasternac
k
10 Simons & Richardson
11 Chabert & Chau
1 Guy
2 Engelund & Hans
3 Alam & Kennedy
4 Julien & Raslan
5 Nordin & Algert
6 Shen & Cheong
های دانشگاهی به انجام فعالیتهای تحقیقاتی میپردازند، پردازش اطلاعات برای آنها بسیار اهمیت دارد.
کتابخانه در طول تاریخ همواره مرکز نگهداری، بهره برداری و اشاعه اطلاعات و دانش بشری بوده اند. افزایش روزافزوان حجم اطلاعات، گسترش سریع اینترنت تولید قالبهای گوناگون اطلاعاتی، پیدایش و تحول چند رسانهایها، و تمایل فزاینده پژوهشگران به دسترسی به قالبهای الکترونیکی اطلاعات، نقش و عملکرد کتابخانهها را در جهان امروز دستخوش تحول ساخته است. به گونهای که در حال حاضر، اینترنت گستردهترین و روزآمدترین منبع اطلاعاتی بوده و عمومیت آن همچنان رو به افزایش است(امینپور، ۱۳۸۵).
دانشگاه آزاداسلامی به عنوان دانشگاهی جوان و رو به گسترش به منظور تحقق اهدافش، ناگزیراز داشتن کتابخانه های توانمندی است که بتواند پاسخگوی نیازهای آموزشی و پژوهشی آن باشد، زیرا هدف اساسی این دانشگاه پرورش استعدادها و انتقال و پیشبرد دانش از طریق آموزش و پژوهشهای علمی است(دانشگاه آزاد،۱۳۷۴).
با نگاهی گذرا، به خوبی میتوان دریافت که همگام با تحولات نظام آموزش و حرکت به سوی آموزشهای الکترونیکی، کتابخانهها نیز باید مسیر خود را به سمت دیجیتالیشدن تغییر دهند تا بتوانند با تغییر نقش خود، جایگاه خود را حفظ نمایند و متناسب با نیاز جامعه خود، نسبت به ارائه خدمات جدید توانا باشند. پیوند کتابخانهها، فنآوری اطلاعات، و آموزش با یکدیگر اتحاد سه جانبهای است که کشورهای توسعه یافته در راه نیل به اهداف آموزش خود به لزوم آن واقف هستند و کشورهای در حال توسعه باید به آن عنایت بیشتری داشته باشند(رحیمینژاد،۱۳۸۵).
کتابخانه های دیجیتالی کتابخانه هایی هستند با همان اهداف ، عملکردها و آرمانهای کتابخانه سنتی که لزوما برای جامعهای خاص از استفاده کنندگان سازماندهی شده اند. در این تعریف “کتابخانه های دیجیتالی ” سازمانهای هستند متشکل از کارکنانی متخصص جهت سازماندهی و انتخاب منابع که امکان دسترسی فکری، تفسیر، توزیع و نگهداری بیعیب و نقض منابع مذکور را فراهم می کنند. کارکنان کتابخانه دیجیتالی اطمینان دارند که آثار دیجیتالی گردآوری شده در مجموعه به منظور دسترسی سریع و مقرون به صرفه برای استفاده جامعهای خاص از استفاده کنندگان یا مجموعه ای از چند جامعه در مدت زمان طولانی پایدار خواهند بود(کلوند،۱۹۹۸).
کتابخانه های دیجیتالی اطلاعات سازماندهیشده و با کیفیت بالا را فراهم می کنند بسیاری از ویژگیهای پیشرفته کتابخانه دیجیتالی متکی به فراداده است. کتابداران به منابع موجود در فهرستها یا مجموعههای دیگر از طریق فراداده ها توصیف می کنند که این امر دستیابی به اطلاعات را تسهیل می کند (گارسیا کرسیو، ۲۰۱۰).
یک کتابخانه دیجیتالی، چیزی جز خدمات اطلاعاتی کتابخانهای توزیعی نیست که به صورت فیزیکی، مجازی و با ترکیبی از هر دو ارائه شود و در آن حجم نسبتا” زیادی از منابع اطلاعاتی تنها در قالب دیجیتالی قابل دسترسی باشندکتابخانه های دیجیتالی، کتابخانه هایی هستند که استفادهکنندگان از نقاط مختلف جهان میتوانند به آن دسترسی پیدا کرده و انواع مختلفی از اطلاعات را شامل متن،صوت، تصویر، ویدئو و را بازیابی کنند(سرینیراسل، ۲۰۰۰).
۲-۱- بیان مسئله
واحدهای دانشگاه آزاد اسلامی در استان گیلان به عنوان یکی از مراکز تحقیقاتی هستند که به منظور تامین نیروی متخصص در مقاطع کاردانی، کارشناسی، کارشناسی ارشد، و دکتری ازآذرماه سال ۱۳۶۱ تاکنون با کسب موافقت شورای عالی انقلاب فرهنگی شروع به کارکردهاند. اداره امور مربوط به کتابخانهها زیر نظر معاونت پژوهشی صورت میگیرد. اهداف کلی دانشگاه عبارتند از: آموزش نظری و عملی دانشجویان در رشتههای مختلف تحت پوشش دانشگاه، فراهم نمودن تسهیلات آموزشی و پژوهشی برای دانشجویان و کادر آموزشی جهت انجام تحقیقات نظری عملی، و انتشار منابع علمی است.
برآوردهشدن این اهداف و به کارگیری فنآوریهای اطلاعات در کتابخانه های دانشگاه آزاد، به نگرش و میزان آگاهی مدیران وکتابداران آن بستگی دارد؛ به عبارت
مطلب دیگر :
بایگانیهای آموزشی - سبز اندیشان کارون -تجربه هایی برای فردای بهتر
دیگر، دیجیتالیکردن کتابخانه های دانشگاه آزاد استان گیلان، نه تنها به نیازها و امکانات این مرکز، بلکه به قدرت تفکر و بینش مدیران و کتابدارن و میزان آگاهی آنان نیز مربوط است. با دیجیتالی کردن منابع این امکان فراهم میشود که حجم عظیمی از منابع به نحوی ذخیره و بازیابی گردد که دسترسی به اطلاعات با صرف کمترین هزینه و در اسرع وقت ممکن گردد و در اختیار دانشجویان و استادان قرار گیرد. هزینه پیاده سازی اولیه اینگونه کتابخانه ها بسیار بالاست؛ ولی مدیران، کتابدارن و فنآوران از جمله افرادی هستند که در تصمیم گیری کتابخانه نقش اساسی دارند. برای تصمیم گیری آگاهانه در باب هر موضوع باید علاوه بر فراهم ساختن امکانات و تجهیزات سختافزاری و نرمافزاری، از اطلاعات تخصصی مربوط به آن موضوع نیز آگاه بود. مدیرانی که فاقد آگاهی، تخصص و نگرش مثبت نسبت به این موضوع باشند به راحتی نمیتوانند تحول و نوآوریهایی را در این زمینه ایجاد کنند.
نوع نگرش مدیران کتابخانه، مدیران عالی و کتابداران به کتابخانه دیجیتال بسیار در سرنوشت آن تاثیرگذار است. چنانچه نگرش مثبت و صحیحی از کتابخانه های دیجیتال وجود داشته باشد مسلما سازوکار ساخت آن راحتتر فراهم می شود.
این پایان نامه در نظر دارد دیدگاههای مدیران و کتابداران کتابخانه های دانشگاه آزاد استان گیلان را در مورد ایجاد کتابخانه دیجیتالی مورد بررسی قرار دهد، چون تصمیم گیری توسط آنهاانجام می شود و اگر با آگاهی و همراه با نگرش مثبت صورت گیرد احتمال موفقیت در شرایط کنونی و آینده برای ایجاد کتابخانه دیجیتال بیشتر خواهد بود.
۳-۱- اهداف پژوهش
هدف اصلی این تحقیق بررسی دیدگاههای کتابداران ومدیران دانشگاههای آزاد اسلامی مستقر در استان گیلان نسبت به ایجاد کتابخانه دیجیتالی است.
۱-۳- ۱. اهداف ویژه
۱- مشخص ساختن میزان آشنایی و مهارت کتابداران ومدیران باکتابخانه دیجیتال.
۲- تعیین میزان امکان دیجیتال کردن منابع اطلاعاتی (کتاب، نشریه، پایان نامهها و غیره) موجود در کتابخانه های دانشگاههای آزاد استان گیلان از نظر کتابداران ومدیران.
۳- مشخص ساختن میزان کفایت امکانات و تجهیزات کتابخانه های دانشگاههای آزاد استان گیلان در جهت ایجاد کتابخانه دیجیتال ازدیدگاه کتابداران ومدیران.
۴- تعیین میزان ضرورت ایجاد کتابخانه های دیجیتالی در دانشگاههای از نظرکتابداران و مدیران.
۵- مشخص کردن مشکلات وموانع ایجاد کتابخانه های دیجیتال در دانشگاه ها از نظر کتابداران ومدیران.
تعداد صفحه : ۱۲۲
قیمت : ۱۴۷۰۰تومان
زنجیرهای سلولز بسیار زیاد و حدود GPa3-2 می باشد [ویکیپدیا، ۲۰۰۹]. هنگامی که الیاف مواد لیگنوسلولزی با بهره گرفتن از تیمارهای مکانیکی به وسیله همگن سازها یا آسیابهای با قدرت برشی بسیار زیاد در حد فیبریل جدا می گردند دارای ضخامت کمتر از ۱۰۰ نانومتر شده و به سلولز میکروفیبریله شده[۱] یا سلولز میکروفیبریلار تبدیل می شوند که امروزه هر دوی این واژه ها در اکثر مقالات یا کتابها دیده می شود [چینگا-کاراسکو، ۲۰۱۱]. هر چند امروزه واژه های دیگری نظیر نانوالیاف سلولزی و سلولز نانوفیبریله شده[۲] نیز برای این نوع الیاف سلولزی استفاده می شود که باید دقت داشت این واژه ها را در صورتی استفاده کرد که ضخامت الیاف سلولزی به صورت همگن و در حد میکروفیبریل و دارای ضخامت کمتر از ۱۰۰ نانومتر باشد [چینگا-کاراسکو، ۲۰۱۱]. البته غیر از روش های مکانیکی که به آن اشاره شده است با بهره گرفتن از تیمار شدید یا هیدولیز اسیدی به همراه تیمار مکانیکی نوعی از الیاف سلولزی در ابعاد نانو تولید می شود که به نام نانوویسکر سلولز[۳] یا نانوکریستال سلولز[۴] معروف است [سیرو و پلاکت، ۲۰۱۰]. از نظر مقایسه ای سلولز میکروفیبریله شده نسبت به نانوکریستال سلولز دارای نسبت طول به قطر بیشتری بوده و امروزه به عنوان تقویت کننده در انواع چند سازه ها، اندود کننده ها و فیلم ها به دلیل تجدیدپذیری، فراوانی، نسبت طول به قطر بسیار زیاد[۵] و ویژگی های مکانیکی منحصر به فرد از محبوبیت و جایگاه خاصی برخوردار گردیده است [ایچهورن و همکاران، ۲۰۱۰]. مواد سلولزی دارای ویژگیهای مقاومتی منحصر به فردی هستند به عنوان مثال سلوفان[۶] و سلولز دوباره تجدید شده[۷] به ترتیب دارای مقاومت کششیMPa 50 و MPa243 هستند. دلیل اصلی مقاومت بسیار زیاد الیاف سلولزی نسبت به الیاف مصنوعی نظیر نایلون و پلی اتیلن با دانسیته بسیار زیاد به اجزای سازنده آنها که همان نانو الیاف سلولز می باشد و دارای مدول الاستیسیته GPa145 می باشند برمیگردد [اسپنس و همکاران، c2010؛ سیورود و استنیس، ۲۰۰۹]. مقاومت سلولز میکروفیبریله شده یا نانوفیبریله شده از مقاومت خمیر اولیه این مواد بسیار بیشتر می باشد که دلیل اصلی این موضوع، توزیع تنشهای نانو سلولز (سلولز میکروفیبریله شده یا نانوفیبریله شده) و نگهداری بیشتر آن در نتیجه سطح ویژه بسیار زیاد این مواد می باشد [تانیگوچی و اوکامورا، ۲۰۰۸].
۵-۱- روش های تولید نانو الیاف سلولزی
مواد اولیه مناسب برای تولید سلولز میکروفیبریله شده را می توان خمیرکاغذ چوب وگیاهان غیرچوبی، باکتری و پنبه نام برد. عموماً سلولز میکروفیبریله شده را می توان با روش های مکانیکی متداول نظیر همگن سازی[۱][تورباک و همکاران، ۱۹۸۳؛ سیورود و همکا
ران، ۲۰۰۹]، ریز سیال سازی[۲][هنریکسون و همکاران، ۲۰۰۷ و ۲۰۰۸ ]، آسیابهای با قدرت بسیار زیاد[۳][ ایواموتو و همکاران، ۲۰۰۷؛ نوگی و همکاران ، ۲۰۰۹؛ حسن و همکاران، ۲۰۱۲] وخرد کردن انجمادی[۴][چاکرابورتی و همکاران، ۲۰۰۵] تولید کرد.
امروزه از برخی روش های پیش تیمار شیمیایی و آنزیمی نیز به منظور سهولت جداسازی نانوالیاف در روش های فوق استفاده می شود [زیمرمن و همکاران، ۲۰۱۰] که در بخش های بعدی به طور کامل در مورد آنها بحث خواهد شد.
۱-۵-۱- همگن ساز
در همگن ساز الیاف خمیر هنگام عبور از دستگاه، تحت تاثیر افت ناگهانی فشار قرار می گیرند و همزمان فشار و نیروهای برشی بسیار زیادی نیز به الیاف اعمال می شود. عموماً افت ناگهانی فشار درهمگن ساز از نوعManton-Gaulin 15MR حدود MPa55 بوده و الیاف به طور متوسط ۱۰ تا ۲۰ بار از این دستگاه عبور داده می شود و این مقدار بستگی به نوع الیاف سلولزی و روش های پیش تیمار اعمال شده دارد [تورباک و همکاران، ۱۹۸۳؛ اندرسن و همکاران، ۲۰۰۶؛ اریکسن و همکاران، ۲۰۰۸؛ استنستاد و همکاران، ۲۰۰۸؛ سیورود و استنیس، ۲۰۰۹]. علاوه بر مصرف بسیار زیاد انرژی، کلوخه شدن الیاف در شیر ورودی این دستگاه نیز از مهمترین موانع استفاده از این دستگاه در تولید سلولز میکروفیبریله شده می باشد [زیمرمن و همکاران، ۲۰۱۰]. از طرف دیگر، سهولت استفاده و تولید، قابلیت تجاری کردن و تولید پیوسته از مهمترین مزایای
این دستگاه می باشند [ سیورود و استنیس، ۲۰۰۹]. شکل۱-۲ همگن ساز مورد استفاده برای تولید نانوالیاف سلولز در این تحقیق را نشان می دهد.
۲-۵-۱- ریز سیال سازمطلب دیگر :
https://urlscan.io/result/f938dc59-5e55-4e53-a405-00eb11aa9643/
گیرد. نگهداری و تعویض صفحات مهمترین مانع برای استفاده از این دستگاه می باشد [نوگی و همکاران، ۲۰۰۹]. شکل۱-۴ تصویر آسیاب با قدرت بسیار زیاد مورد استفاده برای تولید نانوالیاف سلولز را نشان می دهد.
۴-۵-۱- خرد کردن انجمادیو. حالت مادر جانشینی با بهره گرفتن از جنین اهدائی
مبحث دوم. استفاده از راهکار مصلحت کودک در اثبات نسب
گفتاراول. فرزند خواندگی
گفتاردوم.تبیین قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور
بخش دوم.قاعده ی فراش
فصل اول.اثبات نسب طفل توسط قاعده فراش
مبحث اول.مدرک قاعده فراش
گفتار اول.مفردات قاعده فراش.
بند اول. مفهوم ولد
بند دوم.مفهوم فراش
بند سوم.مفهوم عاهر
بند چهارم.مفهوم حجر
گفتار دوم.مفاد قاعده
مبحث دوم.شرایط اجرای قاعده فراش
گفتاراول. اجرای قاعده در مورد طفل متولد در زمان زوجیت
گفتار دوم.شرایط پنج گانه اجرای قاعده فراش
بند اول. ثابت بودن نسب مادری
بند دوم. وجود نکاح صحیح بین زن و مرد
بند سوم. انعقاد نطفه در زمان زوجیت
بندچهارم. تولد طفل پس از شش ماه از تاریخ نزدیکی باشد.
بند پنجم. بیش از ده ماه از تاریخ نزدیکی تا ولادت کودک نگذشته باشد
فصل دوم.اجرای قاعده فراش در مورد طفل متولد بعد از انحلال نکاح
مبحث اول.تولد کودک قبل از ازدواج مجدد زن
گفتاراول.تولد کودک بعد از ازدواج مجدد زن
بنداول. حالتی که فقط الحاق طفل به شوهر اول امکان دارد
بند دوم. حالتی که فقط الحاق طفل به شوهر دوم ممکن است
بند سوم. حالتی که الحاق طفل به هر دو شوهر ممکن است
بند چهارم. حالتی که الحاق طفل به هیچ کدام از دو شوهر ممکن نیست
گفتار دوم.اجرای قاعده فراش در فرزند شبهه
بند اول. نزدیکی به شبهه با زن شوهر دار
بند دوم. نزدیکی به شبهه با زن آزاد
بند سوم. نزدیکی به شبهه با محارم
مبحث دوم.قاعده فراش و زنا
گفتار اول.قاعده فراش و تلقیح مصنوعی
بند اول. تلقیح مصنوعی با نطفه شوهر
بند دوم. تلقیح مصنوعی با نطفه ی غیر شوهر
گفتار دوم.حکم طفل در تلقیح مصنوعی با نطفه غیر شوهر
بند اول. رابطه طفل با مادر
بند دوم. رابطه طفل با صاحب نطفه
بند سوم. رابطه طفل با شوهر زن
بخش سوم.تحقیق محلی،نظر کارشناس(دی ان ای)،قرعه واقرار در اثبات نسب
فصل اول . عناصر و ادله اثبات دعوى
مبحث اول.حجیت معاینات و تحقیق محلی از منظر قانون و فقه
گفتار اول.مفهوم تحقیق محلی
گفتار دوم.تفاوت تحقیق محلی با شهادت شهود
مبحث دوم.نظر کارشناس (دی ان ای)
گفتار اول.مبناى حجیت و اعتبار نظر کارشناس
گفتار دوم.کیفیت دلیل بودن نظر کارشناس
فصل دوم.قاعده قرعه و اقرار
مبحث اول.قرعه از منظر قانون مدنی و فقه
گفتار اول.حـدود حـجـیـت قرعه
گفتار دوم.معناى دلیل بودن قرعه
مبحث دوم.اقرار
گفتار اول.تعریف و عناصر اقرار
گفتار دوم.اجزای اقرار
بند دوم . به نفع دیگرى بودن
بند سوم. بر ضرر خود بودن
گفتار سوم. رویه دادگاه ها در اقرار به نسب
گفتار چهارم.رویه عملی دادگاه های ایران در اثبات نسب
اسناد ضمیمه. قانون و آیین نامه اجرایی نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور
فهرست منابع
چکیده به زبان انگلیسی
چکیده
نسب در لغت به معنای قرابت است یعنی نسب عرفاً رابطه ای است که از پیدایش یک انسان از انسان دیگر انتزاع می شود. نسب مشروع هنگامی حاصل می شود که از طریق ازدواج صحیح به وجود آمده باشد و نسب وقتی نامشروع است که در اثر نزدیکی زن و مردی که بین آنها علقه زوجیت وجود نداشته، کودکی به وجود آید و والدین یا یکی از آنها به عدم زوجیت عالم باشد. آسانترین و ساده ترین راه اثبات نسب پدری استناد به اماره فراش است که در اصطلاح عبارت است از اینکه طفلی که از زن دارای شوهر به دنیا آمده است فرزند شوهر فرض شود و ملحق به او گردد. این اماره که از حدیث «الولد للفراش و للعاهر الحجر» گرفته شده مورد قبول تمام مذاهب فقهی و قانون مدنی ایران است که از نسب فرزند حمایت می کند تا بدون اقرار و بیان، به زوج نسبت داده شود. البته با استناد به این اماره نسب طفلی هم که از نکاح فاسد یا شبهه متولد شود به واطی ملحق می شود هر چند فراش واقعی وجود ندارد. در زمینه نسب طفل ناشی از تلقیح مصنوعی و رحم اجاره ای نیز اگر لقاح با نطفه شوهر باشد
مطلب دیگر :
پایان نامه حقوق درباره : اقدامات درمانی
رابطه نسب برقرار می شود و اگر با نطفه غیر شوهر باشد در فقه نسب ثابت نمی شود اما در حقوق مدنی ایران برخی نسب طفل را برای صاحب نطفه ثابت و برخی دیگر ثابت نمی دانند و او را محکم ولد زنا قرار می دهند.از آنجایی که در اثبات نسب با احتیاط عمل می شود با کمترین دلیل نسب ثابت می شود اما جز با قوی ترین ادله که لعان است نفی نمی شود. با این حال امروزه برای نفی نسب از دلایل دیگری چون عوامل ژنتیکی و آزمایشات پزشکی هم استفاده می شود. علاوه بر اماره فراش، اقرار و شهادت نیز در زمره دلایلی است که به طور معمول در دعاوی اثبات نسب مورد استناد قرار می گیرد و در این باره اختلافی نیست. دلایل دیگری مانند قیافه شناسی و قرعه هم در اثبات نسب وجود دارد که در این موارد اختلاف نظر به مراتب بیشتر است. در نهایت طرق مشترک اثبات نسب در فقه شناسی و تمایل فطری ولد بعد از بلوغ به متنازعین را در صورتی که دلیل دیگری نباشد جزو طرق اثبات نسب می داند. برخی دیگر از فقها برای اثبات نسب از قرعه هم کمک می گیرند ولی قانون مدنی ایران متعرض این دلایل نشده و ذکری از قرعه و قیافه به میان نیاورده است. با توجه به این که ادله و امارات مورد نظر فقها در نفی و اثبات نسب خصوصیت و موضوعیتی نداشته و مقصود حمایت از اصل مسأله نسب به عنوان یکی از ارزش های ضروری بوده است امروزه می توان از طرق و ادله علمی که دلالت روشن تری بر مسأله دارند استفاده نمود. این پایان نامه طی سه بخش به بیان مسائل مربوط به نسب از نظر فقه و حقوقی مدنی ایران می پردازد.
واژه های کلیدی: نسب، اقرار به نسب، اماره فراش، قرعه،تحقیق محلی.نظر کارشناس(دی ان ای)
مقدمه
در شرع مقدس اسلام برای هر فعلی از افعال انسانها حکمی است. تولد هر انسانی ناشی از پدر و مادری است که او را به وجود آوردهاند. این تولد یک نوع ارتباط طبیعی بین طفل و به وجود آورندگان او ایجاد میکند که در اصطلاح حقوقی نسب نامیده میشود. مبنای نسب قانونی، ازدواج و رابطه مشروع است.بنابراین در زمان انعقاد نطفه، باید رابطه قانونی بین زوجین برقرار باشد.
طفلی که در فاصله بین شش الی ۱۰ ماه از رابطه ایجاد شود، ملحق به شوهر است زیرا فرض بر این است که زن به شوهر خود وفادار بوده است. چنانچه نسب قانونی باشد، قرابت و خویشاوندی ایجاد میکند که این قرابت بر حسب دوری و نزدیکی آثاری را به همراه دارد. این آثار گاهی به صورت حق است مانند حق حضانت و حق ولایت و گاه به صورت تکلیف است مانند تکلیف اطاعت و احترام اولاد نسبت به والدین. نسب در حکم قانون نسبی است که مبنای آن رابطه ناشی از اشتباه و اکراه باشد. نسب غیر قانونی ناشی از رابطه نامشروع است. اثبات نسب مادری در مقایسه با نسب پدری آسان تر است زیرا دوران حاملگی و زایمان به آسانی قابل پنهانکاری و انکار نیست به خصوص که طبق قانون ثبت احوال تولد هرکودکی ظرف ۱۵ روز پس از به دنیا آمدن او باید به یکی از حوزههای ثبت احوال اعلام و برای طفل شناسنامه گرفته شود. این تکلیف در مرحله اول به عهده پدر و در صورت غیبت او با سایرین از جمله جد پدری، مادر، سرپرست و امین طفل خواهد بود. اثبات نسب پدری به خصوص اگر ناشی از یک رابطه قانونی نباشد، مشکل است و به خصوص در ازدواج های شرعی که بدون ضوابط قانونی انجام می پذیرد (مانند صیغه)، دشوارتر است. هر چند امروزه با آزمایش های مدرن پزشکی و تطبیق گروههای خونی از جمله آزمایش H-L-A برای اثبات نسب کمک گرفته می شود.که درمسأله استفاده از رحم جایگزین و انتساب طفل متولد ازرحم جایگزین این آزمایشات ازمهمترین دلایل اثبات نسب محسوب می شود ؛ لذا باید حکم تکلیفی و وضعی آن مشخص گردد. در بحث ناظر وضعیت نسب کودکان متولد از رحم جایگزین ما وارد حکم تکلیفی جواز یا حرمت نمیشویم و فقط به تبیین حکم وضعی طفل متولد از رحم جایگزین در رابطه با نسب پدری و مادری که محور و اساس بحث و بررسیها درباره سایر احکام وضعی طفل مزبور میباشد، میپردازیم. در ابتدای بحث به تبیین ماهیت و مفهوم کلی پیرامون نسب خواهیم پرداخت،چرا که با تبیین ماهیت نسب است که امکان تصمیمگیری دقیق و روشن در مورد رابطه نسب در پدیده مادر جانشین بوجود میآید.به این ترتیب در این نوشتار مطالب خود را در دو قسمت جداگانه خواهیم آورد. درقسمت اول به بررسی ماهیت نسب و تاریخ نسب شناسی به صورت کلی میپردازیم ودر قسمت دوم به رابطه نسب در حالت استفاده از رحم جایگزین خواهیم پرداخت.سپس به تفصیل به قاعده فراش،نظر کارشناس(دی ان ای)اقرار،قرعه،شهادت شهود و.دیگر طرق اثبات نسب اشاره خواهیم نمود.
تعریف موضوع
نسب به واسطه انعقاد نطفه از نزدیکی زن و مرد به وجود می آید. از این امر، رابطه طبیعی خونی بین طفل و آن دو نفر که یکی پدر و دیگری مادر باشد موجود می گردد.
نسب مشروع در صورتی ثابت می شود که انعقاد نطفه در زمان زوجیت حاصل شده باشد در غیر این صورت طفل متولد از آنان قانونی نخواهد بود. پس برای اثبات نسب باید ثابت شود که بین پدر و مادر ادعائی رابطه زناشویی صحیح و قانونی وجود داشته است.
اثبات رابطه زوجیت باهریک ازادله اثبات دعوی (اقرار، شهادت وامارات قضایی و .) امکان پذیر است و در این زمینه محدودیتی از نظر دلیل نیست. اما آسانترین و ساده ترین طریق اثبات نسب پدری استناد به اماره فراش است که مستنبط از حدیث «الولد للفراش و للعاهر الحجر» می باشد.
بسیاری از فقها و حقوقدانان به جای تعریف نسب به معنای خاص،به تعریف نسب به معنای عام که شامل هر نوع رابطه خویشاوندی بین دو نفر می شود پرداخته اند، ولی در این نوشتار نسب به معنای خاص آن یعنی رابطه پدر فرزندی و مادر فرزندی مدنظر است.
الف- سؤالات تحقیق
اساسی ترین سؤالاتی که در این تحقیق می تواند مطرح باشد سؤالات زیر هستند:
۱- طرق اثبات نسب در فقه و حقوق مدنی ایران کدامند؟
۲- مبانی و قدرت اثباتی طرق اثبات نسب چیست؟
۳-درموارد تلقیح مصنوعی و رحم اجاره ای طریق اثبات نسب چیست؟
۴- طرق علمی اثبات نسب در فقه و حقوق مدنی ایران چه موقعیتی دارد؟
۵- وجوه اشتراک و افتراق اثبات نسب در فقه و حقوق مدنی ایران کدامند؟
ب- فرضیات تحقیق
۱-در فقه و حقوق مدنی ایران از طریق اماره فراش، شهادات واقرار و به روش علمی-آزمایشگاهی می توان نسب را ثابت کرد.
۲- طرق اثبات نسب جزو امارات قانونی است و استناد به این طریق تا زمانی است که دلیل دیگر خلاف آن را ثابت نکند.
۳- نسب در مورد فساد نکاح ، تابع قواعد کلی اثبات نسب است. و در تلقیح مصنوعی در برخی صور نسب محقق می شود و در برخی دیگر محقق نمی شود.
۴- کاربرد طریق علمی- آزمایشگاهی در اثبات نسب در مواردی قطعی نیست اما در نفی نسب قطعی است.
۵- طریق اماره فراش و امارات و اقرار برای اثبات نسب در فقه و حقوق مدنی ایران مشترک است و اختلاف میان آنها در جزییات است.
۲ مبحث دوم: بررسی موارد ابطال رأی داوری در قواعد داوری آنسیترال و حقوق ایران. ۷۹
فصل سوم : چگونگی ابطال رأی داور و مرجع صالح جهت رسیدگی به دعوی ابطال
۱ مبحث اول: چگونگی ابطال رأی داوری ۱۰۰
۲ مبحث دوم: مرجع صالح رسیدگی به ابطال رأی داوری ۱۰۴
۳ مبحث سوم: آثار ابطال رأی داوری ۱۱۳
فصل چهارم : نتیجه گیری
نتیجه گیری ۱۲۵
پیشنهادات ۱۳۲
منابع و مآخذ ۱۳۳
رسیدگی به اختلافات و دعاوی یا از طریق محاکم رسمی دادرسی است که منشأ مشروعیتشان از قانون است و یا توسط شخص یا اشخاصی است که مشروعیتشان برای دادرسی ناشی از تراضی و توافق طرفین دعوی است که رسیدگی از طریق داوری در دسته اخیر جای میگیرد. حلوفصل اختلافات از طریق داوری تجربه موفق بازرگانان و شرکتهای تجاری در حل مناقشات به شیوه مسالمتآمیز و سریع بهحساب میآید که با افزایش روزافزون روابط تجاری و اقتصادی بین اشخاص و دولتها و استفاده از مکانیزم داوری در حل مناقشات با مسائل ناشی همچون اعتراض به رأی داوری و ابطال آن مواجه می شویم. اعتراض و ابطال لازمهاش وجود آیین داوری است تا همانگونه که آرای صادره از محاکم قابلیت اعتراض و تجدیدنظر دارند آرای اینگونه اشخاص نیز از چنین قابلیتی برخوردار باشد. محکومعلیه رأی داوری در موارد ابطال باید درخواست ابطال رأی کند بدیهی است برای دادن دادخواست ابطال باید جهات آن موجود باشد. آنچه از آن با عنوان جهات ابطال رأی داوری موردبحث قرار میگیرد عبارت است از مواردی که در صورت وقوع آن و یا اثبات آن با مستندات متقن توسط خواهان، حکم صادره در داوری که با رضایت طرفین حل اختلاف به آن واگذار شده است ابطال گردد.
منظور از اعتراض به رای داوران همان درخواست ابطال است که صرف درخواست ابطال موجب توقف اجرا نمیشود و رسیدگی دادگاه همیشه بصورت رد اعتراض یا ابطال رای داوری است؛ دادگاه زمانی که دلایل اعتراض خواهان را قوی ببیند، اجرای رای داوری را متوقف میکند و دادگاه رسیدگی کننده به اعتراض به عنوان مرجع تجدید نظر نسبت به رای شناخته نمیشود.
ابطال رای داور مهمترین مکانیسم اعمال نظارت قضایی دادگاه های ایرانی در آرای داوری ملی میباشد یعنی دعوی ابطال مخصوص آرای داوری ملی است و تنها دادگاهی صلاحیت رسیدگی به دعوی ابطال را دارد که رای موضوع دعوی ابطال متعلق به نظام حقوقی مقر آن دادگاه باشد و چنانچه این دعوی منجر به ابطال حکم شود علی الاصول این ابطال نه تنها مانع اجرای رای در آن کشور است بلکه اجرای آن در کشورهای دیگر نیز ممتنع میشود.
ابطال رأی داور با عدم قابلیت اجرایی آن رابطه مستقیم دارد و صرف درخواست ابطال رأی داوری، اثری بر توقف اجرای حکم داور ندارد و در صورت اصرار اعتراضکننده مبنی بر اینکه در صورت عدم تعلیق اجرا، زیان وارده قابل جبران نخواهد بود!(مثلاً مال از دست برود) در قبال حکم تعلیق؛ تأمین مناسب درخواست میگردد.
نکته مهمی که وجود دارد بررسی این مسئله خواهد بود که در داوریهای بینالمللی کدام دادگاه صلاحیت ابطال رأی داور را دارد آیا تمامی کشورهای جهان میتوانند مدعی صلاحیت برای ابطال رأی داور باشند یا تنها کشوری که رأی منسوب به آن و متعلق به داوری آن کشور است و ازلحاظ آن کشور رأی داخلی بهحساب میآید صلاحیت رسیدگی به دعوی ابطال رأی را دارد؟
در پایان نامه حاضر؛ بهصورت محتوایی و بر اساس توصیف و تحلیل، موارد ابطال رأی داور که در حقوق ایران و مقررات داوری آنسیترال همسان و شبیه بوده بررسی و همچنین مواردی که در هر یک از قوانین فوق بهصورت اختصاصی موردتوجه بوده است موردبحث و بررسی قرارگرفته است. در ادامه بحث و در فصل سوم، مرجعی که صلاحیت ابطال رأی داور را داشته و آثاری که این ابطال بر جای میگذارد نیز در حقوق ایران و مقررات داوری آنسیترال، بررسی و بیانشده است.