مبحث اول: تاریخچه اندیشه عدم تمرکز…………………………………………11
مبحث دوم: مفاهیم………………………………………………………….21
گفتار اول: تمرکز………………………………………………………………22
گفتار دوم: عدم تراکم…………………………………………………………..24
گفتار سوم: عدم تمرکز………………………………………………………..26
گفتار چهارم: منطقهگرایی…………………………………………………………….29
گفتار پنجم: فدرالیسم………………………………………………………31
مبحث سوم: تقسیم بندی انواع عدم تمرکز اداری………………………………………….33
گفتار اول: عدم تمرکز محلی (سرزمینی)……………………………………………34
گفتار دوم: عدم تمرکز فنی……………………………………………………………….40
مبحث چهارم: مبانی نظام عدم تمرکز اداری………………………………….41
گفتار اول: مشارکتجویی………………………………………..42
گفتار دوم: ملاحظات فنی و عملی- اداری…………………………………………45
گفتار سوم: عدم کفایت دموکراسی نمایندگی و تمرکز در اداره امور……………………..46
فصل دوم: جایگاه حقوقی سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران………………….50
مبحث اول: شخصیت حقوقی سازمان تعاون روستایی ایران ………………………………51
گفتار اول: صلاحیت تصمیم گیری مستقل………………………………….55
گفتار دوم: استقلال بودجهای و درآمدی………………………….58
گفتار سوم: حق اقامه دعوا مستقل…………………………………………62
گفتار چهارم: استقلال سازمانی………………………………65
مبحث دوم: شناخت جایگاه سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران در میان سازمانهای اداری ……………67
مبحث سوم: ارکان و تشکیلات سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران……………………………..84
گفتار اول: مجمع عمومی……………………………………………………..84
گفتار دوم: شوری (شورا)………………………………………….87
گفتار سوم: هیأت مدیره ………………………………………………………………88
گفتار چهارم: مدیر عامل………………………………………………………………………………90
گفتار پنجم: بازرسان………………………………………………….93
فصل سوم: وظایف و صلاحیتهای سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران در پرتو نظام عدم تمرکز………..98
مبحث اول: ماهیت صلاحیتهای سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران………100
مبحث دوم: تقسیم بندی وظایف و اختیارات سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران از نگاه عدم تمرکز…………………..104
گفتار اول: وظایف هدایتی………………………………………………….104
گفتار دوم: وظایف حمایتی……………………………………………………..109
گفتار سوم: وظایف نظارتی و مراقبتی…………………………………………………..118
نتیجه گیری و پیشنهادات………………………………………………………………125
فهرست منابع و مآخذ………………………………………………………………130
چکیده:
این مطلب را هم بخوانید :
تحقیق حاضر به بررسی و ارزیابی جایگاه و صلاحیتهای سازمان تعاون روستایی ایران در پرتو نظام غیر متمرکز اداری میپردازد. نظام عدم تمرکز اداری در واقع به معنای تفویض و واگذاری اختیارات و صلاحیتها و شناسایی شخصیت حقوقی از سوی قدرت مرکزی برای واحدهای محلی و جغرافیایی و یا فنی و تخصصی میباشد.. در این ساختار نیز به اعطای اختیار کامل اخذ تصمیم نسبت به یک یا چند امر معین عمومی به یک مؤسسه دولتی یا یک سازمان عمومی پرداخته میشود. سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران با داشتن شخصیت حقوقی مستقل و وابسته به جهاد کشاورزی میباشد که در قالب و چارچوب شرکت دولتی اداره میگردد. سازمان مذکور دارای سه سطح مهم صلاحیتی؛ هدایتی، حمایتی و نظارتی میباشد و در این راستا به جهت ماهیت و ساختار آن و نیز وجود نوعی شخصیت حقوقی مستقل سازمان و از سویی برون سپاری وظایف و کارکردهای غیر ضروری، مشارکت دادن شهروندان در ساختار تصمیم سازی و تصمیم گیری خود و نیز وجود صلاحیت هایی با جنس تصمیم گیری در حوزه و چارچوب صلاحیتی سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران رامیتوان یکی از مصادیق و جلوههای عینی عدم تمرکز فنی در ایران دانست. تحقیق حاضر در صدد است ضمن واکاوی، تحلیل و بررسی کلیاتی از اندیشه عدم تمرکز به بررسی، تحلیل و ارزیابی جایگاه حقوقی و صلاحیتهای سازمان مرکزی تعاون روستایی ایران در پرتو اندیشه عدم تمرکز میپردازد.
واژگان کلیدی :
1-1-5. سوابق پژوهش… 18
1-1-6. اهداف پژوهش… 21
1-1-7. جنبه نوآوری و جدید بودن. 22
1-1-8. ساختار پایان نامه. 22
1-2. مفهوم شناسی.. 22
1-2-1. حق.. 22
1-2-1-1. معنای لغوی حق.. 22
1-2-1-2. معنای اصطلاحی حق.. 23
1-2-1-2-1. در قرآن. 23
1-2-1-2-2. دیدگاه فقهی.. 23
1-2-1-2-3. در علم حقوق.. 24
1-2-2. دادرسی منصفانه یا عادلانه. 26
1-2-2-1. دادرسی و انواع نظام های دادرسی.. 27
1-2-2-1-1. تعریف دادرسی.. 27
1-2-2-1-2. انواع نظام های دادرسی.. 27
1-2-2-1-2-1. نظام دادرسی اتهامی.. 27
1-2-2-1-2-2. نظام دادرسی تفتیشی.. 31
1-2-2-1-2-3. نظام دادرسی مختلط.. 34
1-2-2-1-2-4. نظام دادرسی اسلامی.. 35
1-2-2-1-2-5. نظام دادرسی حاکم بر حقوق ایران. 37
1-2-2-2. وصف منصفانه و عادلانه بودن. 39
1-2-2-2-1. مفهوم منصفانه. 39
1-2-2-2-2. انصاف در قرآن. 39
1-2-2-2-3. انصاف از دیدگاه روایات… 40
1-2-2-2-4. وصف منصفانه در دادرسی.. 40
1-2-2-3. تعریف نظام دادرسی منصفانه و شاخصه های آن. 41
1-2-3. حقوق متهم. 43
1-2-3-1. معنای لغوی متهم. 43
1-2-3-2. معنای اصطلاحی متهم. 43
1-2-3-3. حقوق متهم. 43
فصل دوم: اصول کلی در حمایت از حقوق متهم. 45
2-1. اصل برائت… 46
2-1-1. سابقه تاریخی.. 47
2-1-2. مبنای اصل برائت… 48
2-1-3. اصل برائت در اسناد بین المللی.. 51
2-1-3-1. اعلامیه جهانی حقوق بشر. 52
2-1-3-2. میثاق حقوق مدنی و سیاسی.. 52
2-1-3-3. اساسنامه دیوان کیفری بین المللی.. 53
2-1-3-4. اسناد منطقهای.. 55
2-1-3-4-1. اعلامیه حقوق بشر اسلامی.. 55
2-1-3-4-2. کنوانسیون اروپایی حقوق بشر. 55
2-1-4. اصل برائت در حقوق ایران. 56
2-1-4-1. قانون اساسی.. 56
2-1-4-2. قوانین جزایی و آیین دادرسی کیفری.. 57
2-1-5. استثنائات اصل برائت… 58
2-1-5-1. جرایم امنیتی.. 58
2-1-5-2. جرایم جنگی.. 59
2-1-5-3. مال اندوزی مشکوک.. 59
2-2. اصل قانونی بودن دادرسی کیفری.. 60
2-2-1. مفهوم شناسی اصل قانونی بودن دادرسی کیفری.. 61
2-2-2. مبنای پذیرش اصل قانونی بودن دادرسی کیفری.. 62
2-2-3. اصل قانونی بودن دادرسی در قوانین داخلی.. 63
2-3. اصل قانونی بودن جرم و مجازات… 64
2-3-2. مبنای پذیرش اصل قانونی بودن جرم و مجازات… 65
2-3-3. در اسناد بین المللی.. 66
2-4. تفسیر مضیق و تفسیر به نفع متهم قوانین کیفری.. 66
این مطلب را هم بخوانید :
2-4-2. معنای مضیق و موسع. 67
2-4-3. تعریف تفسیر مضیق و به نفع متهم و مبنای آن. 67
2-4-4. تفسیر مضیق در اسناد بین المللی.. 69
2-5. عطف بماسبق نشدن قوانین کیفری.. 69
2-5-2. مبنای پذیرش عطف بماسبق نشدن قوانین کیفری.. 72
2-5-3. عطف بماسبق نشدن قوانین کیفری در اسناد بین المللی.. 74
2-5-3. استثنائات… 74
2-5-3-1. قوانین تفسیری.. 74
2-5-3-2. قوانین خفیف… 74
2-5-3-3. قوانین شکلی.. 75
فصل سوم: حقوق متهم در مرحله کشف، تحقیق و تعقیب… 77
3-1. حقوق متهم در مرحله بازجویی و جمع آوری دلایل.. 78
3-1-1. حق دفاع متهم. 78
3-1-1-1. تدابیر مقدم بر استنطاق و بازجویی از متهم. 79
3-1-1-1-1. احضار متهم. 79
3-1-1-1-2. جلب متهم. 84
3-1-1-3.بازجویی متهم. 84
3-1-1-1-3. ورود به منزل و تفتیش منزل. 85
3-1-1-1-4. کنترل ارتباطات… 89
3-1-2. تفهیم اتهام. 91
3-1-2-1. جایگاه قانونی تفهیم اتهام. 93
3-1-2-2. تفهیم اتهام و اقدامات ضابطین.. 95
3-1-2-3. تفهیم اتهام دادرسی.. 96
3-2. حق سکوت متهم. 96
3-3. حق برخورداری از وکیل.. 99
3-3-1. نقش وکیل مدافع در مرحله کشف جرم. 103
3-3-2. نقش وکیل مدافع در مرحله تحقیق و تعقیب… 104
3-4. حق آزادی و حقوق متهم در مرحله بازداشت… 111
3-4-1. اصول حاکم قبل از صدور قرار بازداشت موقت… 112
3-4-1-1. استثنایی بودن قرار بازداشت موقت… 112
3-4-1-2. اصل عدالتمحوری در صدور قرار بازداشت موقت… 112
3-4-1-3. اصل قانونمحوری در زمان صدور قرار بازداشت موقت… 113
3-4-1-4. اصل ضروری بودن یا محدود بودن موارد صدور قرار بازداشت موقت… 113
3-4-2. اصول حاکم بر پس از صدور بازداشت موقت… 114
3-4-2-1. محل نگهداری متهم. 114
3-4-1-2. حق ملاقات در دوران بازداشت… 114
3-4-1-3. مدت معقول برای بازداشت… 115
3-4-2-4. رسیدگی مجدد به قرار بازداشت… 116
3-4-2-5. بازداشت موقت در قانون آیین دادرسی کیفری 1392. 116
3-5. حق اعتراض از قرارها 118
3-5-1. حق اعتراض از قرارها 118
3-5-1-1. قرارهای نهایی در قانون داخلی.. 118
3-5-1-1-1. قانون آیین دادرسی کیفری فعلی.. 118
3-5-1-1-2. قانون آیین دارسی کیفری مصوب 1392. 119
3-5-1-1-3. سایر قرارها در قانون داخلی.. 120
3-5-1-1-3-1. قرار بازداشت موقت… 120
3-5-1-1-3-2. سایر قرارها 122
فصل چهارم: حقوق متهم در مرحله رسیدگی دادگاه و اجرای حکم. 125
4-1. حق دفاع متهم و تضمینات ناظر بر آن. 126
4-1-1. شرکت وکیل مدافع. 126
4-1-2. شرکت هیات منصفه. 130
4-1-3. علنی بودن دادرسی.. 131
4-1-4. استقلال و بی طرفی دادگاه 133
4-1-5. تساوی افراد در برابر دادگاه 134
4-1-6. مطالعه پرونده و تحصیل اطلاعات… 136
4-1-7. رسیدگی بدون تاخیر ناموجه. 136
4-1-8. فرصت دفاع و آخرین دفاع. 137
4-1-9. صدور رای.. 139
4-2. تجدید نظر از آرای کیفری.. 140
4-2-1. تضمین حق دفاع متهم در تجدید نظر از آرای کیفری.. 140
4-2-1-1. تجدیدنظر خواهی در اسناد بین المللی.. 140
4-2-1-2. تجدیدنظر خواهی در قانون آیین دادرسی کیفری.. 141
4-2-1-2-1. حق واخواهی یا اعتراض به حکم. 141
4-2-1-2-2. حق اعتراض به آرا و فرجامخواهی.. 141
4-2-1-2-3. پذیرش عذر موجه در تقاضای تجدیدنظر یا فرجام. 141
4-2-1-2-4. حق اعاده دادرسی.. 141
4-2-1-2-5. نپرداختن هزینه دادرسی در دعوای ضرر و زیان ناشی از جرم در تجدیدنظرخواهی و فرجامخواهی متهم 142
4-2-1-2-6. معافیت زندانی از پرداخت هزینه دادرسی.. 142
4-2-1-2-7. تقاضای تخفیف مجازات پیش از پایان مهلت تجدیدنظرخواهی.. 142
4-3. حقوق متهم در مرحله اجرای احکام کیفری.. 142
4-3-1.بهرهمندی از تسهیلات قانونی برای محکومان. 143
4-3-2.ممنوعیت اجرای علنی مجازات… 143
4-3-3.تعویق مجازات… 143
4-3-4.تحمل حبس در محل اقامت محکوم علیه. 144
4-3-5.اعلام آزادی زندانی در موعد مقرر. 144
4-3-6.حق استفاده از مرخصی.. 145
4-3-7. حق مادر محکوم به حبس نسبت به همراه داشتن طفل خود. 145
4-3-8.حق مداوای شخص محبوس در خارج از زندان. 145
4-3-9.تقسیط جزای نقدی.. 145
4-3-10.لزوم انجام مراسم مذهبی در مجازاتهای سلب حیات… 146
4-3-11.کاهش مدت تعلیق یا لغو تمام آن. 146
4-3-11.اجرای تعلیق مجازات، آزادی مشروط و تعویق صدور حکم در محل اقامت محکوم علیه. 146
4-4. جبران خسارت و اعاده حیثیت از متهم. 147
4-4-1. جبران خسارت در اسناد بین المللی.. 147
4-4-2. جبران ضرر مادی در قانون داخلی.. 148
4-4-3. جبران خسارت معنوی در قانون داخلی.. 150
4-4-3-1. تعریف خسارت معنوی.. 151
4-4-3-2. طرق جبران خسارت… 152
4-4-3-4. اعاده حیثیت و جبران خسارت معنوی و در حقوق ایران. 154
بحث، نتیجه گیری و پیشنهادات… 156
منابع. 162
تلاش در جهت حفظ و یا اعاده نظم عمومی در مکاتب فکری قدیمیتر، هدف اولیه و به عبارتی تنها هدف حقوق کیفری را تشکیل میداده است. اما امروزه به موجب آموزههای جدیدتر حقوق کیفری، این هدف حقوق جزا حدّت و شدت خود را از دست داده و دیگر قانونگذار کیفری نمیتواند، به بهانه حفظ نظم عمومی تمام قیود را نادیده انگارد و آزادیهای فردی و حقوق انسانی متهم یا حتی محکوم را لگدمال سازد، بلکه باید شرایط را به گونهای تنظیم کند، که از همان ابتدای طرح دعوای کیفری، نماینده جامعه در تعقیب جرم (دادستان و سایر اعضای دادسرا) و فرد متهم، با سلاحهای مساوی و شرایط برابر به نبرد قضایی بپردازند(امیدی، 1382: 9).
در گذشته های دور طی قرون متمادی توسل به اوردالی یا داوری ایزدی، دوئل یا پیکار قضایی برای اثبات گناهکار بودن یا بی گناهی کسی که دلیلی بر بزهکاری او وجود نداشت، مرسوم بوده است.
در سیستم دادرسی کیفری اسلامی که بر سیستم دادرسی کیفری در نظام حقوقی ایران بسیار تاثیر گذار بوده است، متهم از حاکمیت اصل برائت بهرهمند است. برای اثبات وقوع هریک از جرایم منصوص، وجود دلایل معین و مشخص ضروری است.این سیستم دارسی دارای سه ویژگی اساسی بود؛
ویژگی نخست، عدم تفکیک مرحله تحقیق از مرحله محاکمه است. در این نظام قاضی خود عهدهدار تحقیق، جمعآوری دلایل و محاکمه و صدور حکم نسبت به اتهام متهم است. به بیان دیگر «در این نظام
ه)سازمان دهی تحقیق…………………………………………………….15
و)روش تحقیق…………………………………………………………….16
ز)ضرورت انجام پژوهش……………………………………………………16
فصل دوم:منشور کوروش کبیر………………………………………………. 17
کلیات……………………………………………………………………..17
مبحث اول: منشور کوروش کبیر…………………………………………………..17
گفتار اول:تاریخچه پیداسازی………………………………………………..17
گفتار دوم:ساخت منشور……………………………………..18
مبحث دوم: نخستین بیانیه حقوق بشر………………………………………………………..19
گفتار اول:استوانه کوروش……………………………………………………………19
گفتار دوم:موافقان و مخالفان………………………………………..20
بند اول:موافقان……………………………………………………….20
بند دوم:مخالفان………………………………………………..20
تفاسیر مخالفان درباره منشور……………………………………………………21
مبحث سوم:مقایسه داشتههای منشور با دیگر سندهای تاریخی………………………………..26
الف)در تورات……………………………………………………………………….26
ب)در رویدادنامه نبونید………………………………………………………………….27
ج)برگردان………………………………………………………………………….27
منشور کوروش در ایران………………………………………………………………..28
فصل سوم:حقوق بشر………………………………………………………………..29
کلیات…………………………………………………………29
مبحث اول:ماهیت حقوق………………………………………………………..29
گفتار اول:کدام حقوق ،حقوق بشر هستند……………………………………………….35
گفتار دوم:حقوق بشر………………………………………………….37
بند اول: تعریف…………………………………………………………….37
بند دوم:سیر تحول تاریخی حقوق بشر……………………………….38
بند سوم :منابع حقوق بشر……………………………………………………………….40
مبحث دوم:گفتما ن حقوق بشر…………………………………………………41
مبحث سوم:حقوق بشر دوستانه……………………………………………42
گفتار اول: تعریف…………………………………………..42
گفتار دوم:مقایسه حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه…………………………………….43
مبحث چهارم : جهانی سازی حقوق بشر…………………………………………….45
گفتار اول:جهانی شدن حقوق بشر……………………………………………….. 46
بند اول:جهانی شدن………………………………………………………….48
الف)جهانی شدن حقوق…………………………………..49
ب) راهکارهای جهانی شدن حقوق…………………………………………………53
1 -یگانه سازی(یکسان سازی)…………………………………………..54
2 -هماهنگ سازی……………………………………………………………..59
ج) جهانی شدن حقوق بشر…………………………………………….60
د)مقدمات جهانی شدن حقوق بشر…………………………..62
مبحث پنجم: نظریه وکاربردها و مبانی فکری………………………………………..68
مبحث ششم: توسعه حقوق بشر……………………………………………38
گفتار اول:ظهور و پیدایش نسل سوم حقوق بشر……………………………………68
گفتار دوم:حق توسعه وسازمان ملل…………………………………………………………….. 69
گفتار سوم:محتوای حق به توسعه…………………………………………………….. 72
گفتار چهارم:مبانی حق به توسعه……………………………………………………….. 82
بند اول: همبستگی بین المللی مبنای حق به توسعه……………………………….82
بند دوم:حفاظت از محیط زیست مبنای حق توسعه…………………………………84
بند سوم:حق به صلح مبنای حق توسعه……………………………………………………..86
گفتار پنجم:منابع حق به توسعه……………………………………………………….89
الف)دیدگاه علمای حقوق بین الملل…………………………………………………………….. 90
ب)قطعنامه های سازمان ملل……………………………………………………… 93
گفتار ششم:کنوانسیون اروپایی حقوق بشر……………………………………………… 97
نتیجه گیری………………………………………………………………………119
منابع……………………………………………………………………………………………123
ضمائم
این مطلب را هم بخوانید :
پیوست1 ………………………………………………..131
پیوست 2………………………………………………………2..137
چکیده انگلیسی………………………………………………………143
فصل اول
مقدمه
الف)بیان مساله
برای برخودار شدن از حقوق بشر به هیچ چیز ی جز انسان بودن نیازی نیست .تنها کافی است کسی انسان متولد شده باشد.[1]
حقوق بشر انسان را نه تنها برای اینکه انسان است دارای حقوق و ازادی ها می شناسد که همه ی انسانها برابر و بدون هیچ تبعیضی باید از ان بهره مند گردند هر فرد انسانی می تواند بدون هیچ گونه تبعیضی به ویژه از حیث نژاد ، رنگ ، زبان ، دین ، عقیده ی سیاسی یا هر عقیده ی دیگری و همچنین موقعیت اجتماعی، ثروت، نوع ولادت، یا هر وضعیت دیگری از تمام حقوق و همه ی ازادیهای حقوق بشری به طور برابر بهره مند گردد.در واقع حقوق بشر استانداردی است که برای فرموله کردن زندگی اجتماعی به نحوی که عدالت ، ازادی ، کرامت انسانی و منافع انسان در روابط اجتماعی بدون تبعیض و به طور منصفانه ای برای همه تامین شود به عبارت دیگر ، حقوق بشر ، ادعای فرد انسانی در برابر دولت می باشد.
در نهایت اینکه مفهوم حقوق بشر یعنی :همه ی حقوق برای همه .همچنین نباید فراموش کرد که چشم پوشی کردن از حقوق بشر بیش از انکه منطقا غیر ممکن باشد از لحاظ انسانی ویرانگر است.)گلدینگ ،1968)[2]
در واقع اعلامیه جهانی حقوق بشر سندی اخلاقی و حقوقی است که تاکنون در تاریخ زندگی بشر بیشترین توافق فکری و اجتماعی را حاصل نموده است تا جایی که می توان ادعا نمود بزرگترین اجتماع جهانی در استانه قرن بیست و یکم و در هزاره ی جدید نسبت به حمایت از حقوق بشر ایجاد گشته است.امضای منشور سازمان ملل متحد نیز این حقیقت را به طور رسمی متجلی ساخت که حقوق بشر موضوع مورد علاقه ی جامعه ی بین المللی است.
یکی ازاهدافی که سازمان ملل متحد بر ان بنا شده است نیل به همکاری بین المللی برای تشویق و اعتلای رعایت حقوق بشر و ازادی های اساسی برای همه بدون تبعیض از نظر نژاد، جنس، زبان و مذهب بود.ضمن انکه مواد 55 و 56 منشور سازمان ملل متحد دولتهای عضو را موظف به رعایت چنین حقوقی بدون تبعیض می نماید.[3]
حقوق بشر که برای هرکس یک حمایت حقوقی جامع و برای دنبال کردن نقشه ی زندگی فردی یک فرصت برابر را تضمین می کند مسلما واجد ارزش ذاتی است (هابر ماس2001)[4]اما برای تحقق این محتوا و ارزش ذاتی باید ظرف اجتماعی مناسب ، موجود باشد.این ظرف اجتماعی مناسب در عرصه ی بین المللی اسناد بین المللی می باشد حقوق بشر نیز در عرصه ی بین المللی در قالب اسناد و معاهدات بین المللی[5] صورت بندی می گردد.
مهم ترین اسنادی که مبنای اسنادی برای حقوق بشر را فراهم نموده اند منشور جهانی حقوق بشر[6] نامیده می شود که مشتمل بر اعلامیه جهانی حقوق بشر و دو معاهده ی میثاق بین المللی حقوق مدنی و سیاسی و میثاق بین المللی حقوق اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی است(تاموشات ،2005)اعلامیه ی جهانی حقوق بشر از متن های راهنما و روشن گر تاریخ بشریت است.
نه فقط بایستی از حقوق بشر در برابر انواع تجاوزات دفاع کرد و رویاروی خطر هایی که در کمین انهاست به تحکیم شان پرداخت بلکه باید همیشه به این حقوق عمق و گسترش بخشید (مایر 1998)در اعلامیه ی حقوق بشر تفکیکی بین انواع حقوق و ازادیهای بشر نشده است ولی دو میثاق مطرح شده ی فوق که به منظور اجرای مواد اعلامیه ی جهانی حقوق بشر در 16 دسامبر 1996 به تصویب مجمع عمومی سازمان ملل متحد رسیده است دو دسته حقوق از یکدیگر متمایز شده اند حقوق مدنی و سیاسی و حقوق اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی .
در ادامه سیر تاریخی اسناد حقوق بشری دسته ی سومی از حقوق بشر نیز با عنوان همبستگی طرح و بحث گردیده اند که ناظر به مسائل جمعی همچون توسعه محیط زیست ،صلح و میراث مشترک بشریت هستند این سه دسته حقوق بشر را تحت عناوین نسل های سه گانه ی حقوق بشر نیز طبقه بندی کرده اند .با این حال اگر بخواهیم تمام اجزای مختلف جامعه ی بین المللی در یک نظام جهانی حقوق بشر و حمایت بشر دوستانه شرکت کنند و خود را با ان تطبیق دهند این نظام حقوقی بایستی نیازها و محرومیت هایی را که انها شدیدا احساس می کنند منعکس کرده و پاسخگوی انها باشند.
لذا در اینجاست که موضوع تبیین کامل حقوق بشر و پایه و اساس و منشا های ان اهمیت می یابد و در جهت نیل هدف فوق الذکر بایستی مطالعات کامل و چند جانبه ای صورت گرفته تا تاثیر موارد مختلف در تکامل هر چه بیشتر و بهتر حقوق بشر روشن گردد به این ترتیب می توان حقوق جهان شمول و استاندارد داشت که نه شرقی ،نه غربی ،نه شمالی و نه جنوبی است و محصولی است که ویژه کل جامعه ی بین الملل معاصر است.
روم خاستگاه تفکرات و نهادهای حقوقی محسوب می گردد و در انجا بود که از حقوق مردم سخن به میان امد در ادامه حقوق مسیحی که می توانست پایه گذار حقوق بشر باشد به سرعت متولیان قدرتمندی پیدا کرد که خود بیش از هرکس دیگر به نقض صریح حقوق بشر می پرداختند .رنسانس تحولی بود که در همه زمینه ها طرحی نو در انداخت خصوصا نقش فراموش شده ی انسان را به او باز گرداند به این ترتیب حقوق طبیعی که بر عقل مبتنی بود جای حقوق کانونیک[7] یا حقوق کلیسایی را گرفت (نقیب زاده 1380)البته با توجه به اینکه حقوق بشر همزاد پیدایش انسان می باشد برخی از پادشاهان باستان مثل کوروش و داریوش نیز بر رعایت حقوق بشر تاکید کر ده اند که این را می توان در فرامین انها و البته منشور جهانی کوروش کبیر مشاهده کرد .
اعتقاد بر این است که یکی از قدیمی ترین پایه های حقوق بشر در سرزمین پارس و در دوران حکومت هخامنش تحت عنوان منشور کوروش کبیر پایه گذاری شده است.کوروش کبیر بنیان گذار پادشاهی ایران و اغاز گر سلسله هخامنشیان پس از تسخیر بابل بر تخت پادشاهی نشست و ادیان بومی را ازاد اعلام کرد برای جلب محبت مردم میان رودان)بین النهرین) مردوک که بزرگترین خدای بابل بود را به رسمیت شناخته و او را نیایش کرد و سپاس گفت او هیچ گروه انسانی را به بردگی نگرفت و سپاهیانش را از تجاوز به مال و جان رعایا باز داشت .
او تمامی کسانی را که به اسارت به بابل اورده شده بودند گردهم اورد و منزلگاه انها را به ایشان بازگرداند .کوروش همچنین قوم یهود را از اسارت و بیگاری در بابل ازاد کرد به دستور کوروش شرح وقایع و دستورات وی روی یک لوح استوانه ای سفالین نگاشته شد و در وعبد مردوک قرار گرفت قرنها بعد منشور برجای مانده از بنیانگذار سلسله هخامنشیان به نمادی از نخستین سند جهانی حقوق بشر بدل شد و نسخه ای ساخته شده از ان به صورت نمادین در مقر سازمان ملل در نیویورک قرار گرفت(سیولینو،[8]2000)
منشور کبیر (۱۲۱۵) و اعلامیه درخواست حقوق ۱۶۲۸ در انگلستان و 1789 که اعلامیه حقوق انسان و حقوق شهروندی توسط مجلس فرانسه به تصویب رسید و چند مورد دیگر، اقدامات مهمی بودند برای مطرح شدن حقوق بشر به عنوان یک اسناد بین المللی که در سال 1948، در سازمان ملل متحد به تصویب رسید. این مهم راه پیچیدهای را طی نموده است. گفته میشود که به موازات تاریخ بشر، حقوق بشر نیز مطرح بوده است. مهمترین مورد تاریخی این ادعا بر میگردد به «منشور حقوق بشر کوروش بزرگ» که به نام «استوانه کوروش» شهرت یافت.
این استوانهی سفالین در سال 539 ق.م به فرمان کوروش دوم هخامنشی ساخته شد. استوانه ی کوروش که از آن به عنوان اولین منشور حقوق بشر در گسترهی جهان یاد میگردد، در پایههای شهر بابل قرار داده شده بود و حالا در موزه ی بریتانیا نگهداری میگردد. مورد نامبرده، تاریخی بودن بحث حقوق بشر را آشکار میسازد، اما چگونگی این موضوع شکل متفاوت را داشته است. جهانیترین صورت آن، «اعلامیه جهانی حقوق بشر» است که حمایت سازمان ملل متحد را – که نهاد جهان شمول محسوب میگردد- با خود دارد.
موضوعیت حقوق بشر به عنوان یک بحث تاریخی، به علاوهی اینکه اهمیت آن را نشان میدهد، مهمترین دلیلی است که از حقطلبی و ستم اجتماعی در گسترهی تاریخ نیز پرده میدارد؛ یعنی هماره خواستههای افراد و حقوقشان در معرض تهدید بوده است که موضوع حقوق بشر به عنوان یک خواستهی مشروع از سوی مدافعین حقوق انسان مطرح شده است موارد فوق الذکر نشان میدهد که منشور حقوق بشر کوروش توانسته نقش به سزایی در پایه گذاری حقوق بشر مدرن ایفا نماید و زمینه لازم را برای پدید امدن اعلامیه های امروزی فراهم نماید و با این حال بایستی به این موضوع نیز اشاره کرد که عده ای از اندیشمندان و تاریخ دانان معتقدند که منشور مورد نظر پایه و اساس اثبات شده ی تاریخی نداشته و بیشتر جنبه تبلیغاتی داشته و حتی اصلا چنین منشوری وجود خارجی که متعلق به ایران باستان باشد ندارد که پرداختن به این مباحث از حوصله ی این پژوهش خارج است.
انچه که در پژوهش حاضر اهمیت می یابد مطالعه ی بررسی نقش منشور حقوق بشر کوروش کبیر در توسعه ی حقوق بشر جهانی است تا انجا که می دانیم می توان به مطالعه ی در زمینه موضوع فوق جای خالی این منشور را درتوسعه ی حقوق بشر جهانی را در سوابق مربوطه یافت نمود .
فقدان انگیزه لازم را برای محقق پدید اورد تا با مطالعه و بررسی در سوابق موجود و انجام بررسی های لازم بتواند به تبیین نقش منشور مورد نظر در توسعه ی حقوق جهانی بپر دازد در واقع پژوهش حاضر بر این اعتقاد استوار است که با مطالعه ی دقیق موارد برخاسته از منشور کوروش و تحلیل موارد مطرح شده در این منشور و سپس یافتن ارتباط ریشه شناسی موارد ذکر شده در منشور و سیستم حقوق بشر فعلی می توان پی به نقش این منشور در توسعه ی حقوق بشر برد در واقع این کار مستلزم یافتن ارتباطی سیستماتیک بین گفتمان حقوق بشر و منشور کوروش کبیر تا بتوان مختصات و ویژگی های نظریه توسعه حقوق بشر جهانی را تبیین نمود
ب)پیشینه تحقیق:
به لحاظ تاریخی اولین سند و منشور حقوق بشری در 539 ق.م توسط کوروش کبیر و در پی تصرف شهر بابل صادر شد این سند به عنوان اولین منشور ملل و حقوق انسان شناخته شده است؛ از جمله مواردی که در منشور کوروش بدان اشاره شده است لغو بر ده داری ، آزادی دینی ، عدم تجاوز سپاهیان به جان و مال اسیران و رعایا، آزادی اسیران،حق انتخاب مردم سرزمین فتح شده در پذیرفتن پادشاهی کوروش و………. می باشد.
با اشاره به مقدمه فوق می توان به اهمیت این منشور در پیدایش حقوق بشر امروزی پی برد ولی با تمام این تفاسیر با مطالعه و بررسی در سوابق مربوط به حقوق بشر جهانی می توان به وضوح مشاهده کرد که مطالعه ای با محوریت موضوع تحقیق حاضر صورت نپذیرفته است و بخش اعظمی از مطالعات انجام گرفته در زمینه حقوق بشر ،توسعه حقوق بشر و موضوع جهانی شدن متمرکز می باشند و در این زمینه کتاب های متعددی انتشار یافته است که به بررسی و تبیین مسئله جهانی شدن حقوق بشر می پردازد.
دانیل وارنر(2001) کتابی با عنوان حقوق بشر و حقوق بشر دوستانه و کنکاشی برای جهانی سازی به چاپ رسانده است که توسط سلاله حبیبی امین ترجمه شده است.
هکی (2010) در مقاله ای با عنوان گفتمان حقوق بشر برای همه به تشریح مفاهیم مرتبط با حقوق بشر در 30مبحث پرداخت .هدف از پژوهش حاضر تبیین گفتمان حقوق بشر و نظریه پردازی درباره سیستم اقتصادی حقوق بشر می باشد و نظریه اقتصاد سیاسی حقوق بشر در نتیجه تبیین سیستمی میان گفتمان حقوق بشر با متد تحلیلی اقتصادی سیاسی را مطرح نمود.
دشتی (2011)به بررسی تبطیقی اسناد جهانی حقوق بشر با قانون اساسی ایران پرداخت و در پایان اذعان داشت که می توان رابطه قانون اساسی ایران و حقوق بشر را در3 بعد ترسیم نمود : که در این بین بعد اول مربوط به مبانی حقوق بشر ،بعد دوم در ارتباط با اصول حقوق بشر یعنی حیثیت و منزلت انسانی ،آزادی و برابری و بعد سوم مربوط به حق ها می باشد. و در این ارتباط مشخص شد که در بعضی از زمینه ها حقوق بشر در ایران قویتر از جاهای دیگر عمل نموده است.
ج)سئوالات تحقیق
از انجایی که هر مطالعه علمی هدف خاصی را مد نظر دارد و در تلاش است با جواب دادن به سئوالاتی که در ذهن پژوهشگر وجود دارد به نتیجه مطلوب خود برسد لذا سئوالات پژوهش حاضر به شرح ذیل می باشد
سئوال اصلی:
سئوال فرعی:
د)فرضیه ها ی تحقیق
براساس سئوالات مطرح شده در بخش بیان مساله و مطالعات انجام گرفته فرضیه های زیر تدوین می گردند فرضیه اصلی
2-نقش منشور حقوق کوروش کبیر در توسعه ی حقوق بشر جهانی مثبت می باشد.
1-3-1. اقسام وصیت.. 16
1-3-1-1. وصیت تملیکی.. 16
1-3-1-2. وصیت عهدی.. 17
1-4- مشخصات وصیت.. 17
1-4-1- رایگان بودن وصیت.. 17
1-4-2- قابلیت رجوع. 18
1-4-3-تشریفاتی بودن. 18
1-5- مشروعیت جهت وصیت.. 19
فصل دوم: چگونگی وصیت واختیارات موصی.. 20
مقدمه : (تراضی: قصد و رضا) 21
2-1- موانع نفوذ اراده 22
2-1-1-اشتباه: 22
2-1-2- اکراه: 23
2-2- اهلیت طرفین.. 23
2-3-عدم اهلیت تملیک (موصی)- عام. 24
موصی باید رشید باشد: 25
2-4-عدم اهلیت تملیک (موصی) خاص: 27
2-4-1-عدم اقدام خودکشی موصی قبل از وصیت.. 27
2-4-2- شرایط بطلان وصیت قبل از اقدام به خودکشی.. 27
2-5-عدم اهلیت تملک (موصی له): 29
2-5-1-عدم اهلیت اتباع خارجه: 29
2-5-2-عدم اهلیت کافر. 30
2-5-3-عدم اهلیت حمل. 30
2-5-4-سقط جنین: 31
2-5-6-وصیت بر قاتل: 32
2-6 -عدم اهلیت تصرف: 33
2-6-1- صغیر: 33
2-6-2-مجنون. 33
2-6-3-سفیه: 33
2-7-اهلیت اشخاص حقوقی.. 34
2-8- وجود و تعیین موصی له: 35
2-8-1- اشخاص حقیقی (طبیعی): 35
2-8-2- امکان وصیت به سود غیر موجود. 36
2-8-3- وصیت عهدی به سود غیر موجود. 36
2-8-4-وصیت با واسطه: 36
2-8-5- وصیت به حق انتفاع و وقف: 36
2-8-6- بیمه عمر. 37
2-9- اشخاص حقوقی.. 37
2-10- شیوه های تعیین موصی له: 38
2-10-1- تعیین موصی له به وسیله موصی.. 38
2-10-2- تعیین موصی له به وسیله شخص ثالث: 39
2-10-3- اختیار محاکم در تغبیر اراده ی موصی: 40
2-11- شرایط موضوع وصیت: 40
2-11-1- وجود موصی به: 41
2-11-1-1-قابلیت وجود: 41
2-11-1-2- وصیت به عین موجود: 41
2-11-1-3- وصیت به منافع. 42
2-12-1- صحت وصیت مبهم: 44
2-12-2- دلایل بطلان وصیت مبهم. 44
2-12-4-موصی به باید قابل انتقال باشد: 46
2-13-وصیت به حقوق مالی: 47
2-13-1-انتقال طلب: 47
2-13-2- حق انتفاع: 47
2-13-3- وصیت به تملیک طلب: 47
2-14- ملکیت موصی به. 48
2-14- 1- بطلان وصیت به مال غیر: 48
این مطلب را هم بخوانید :
2-14- 2- وصیت به مالی که متعلق حق غیر است.. 49
فصل سوم: شیوه های تنظیم وصیتنامه و اقسام آن. 50
مقدمه. 51
3-1- تنظیم وصیت نامه. 52
3-1-1- تنظیم وصیتنامه در موارد عادی.. 54
3-1-2-وصیت نامه ی خودنوشت: 55
3-1-2-1- تشریفات در تنظیم وصیتنامه خودنوشت.. 56
3-1-2—2- نوشتن وصیتنامه خودنوشت: 57
3-1-2-3-دخالت دیگری در تنظیم وصیتنامه خودنوشت: 57
3-1-2-4- تاریخ در وصیتنامه خودنوشت: 58
3-1-2-5- امضای وصیتنامه خودنوشت: 59
3-3- وصیت نامه ی رسمی.. 59
3-4- وصیتنامه ی سری.. 60
3-4-1-تشریفات وصیتنامه ی سری.. 60
3-4-2- ضمانت اجرای تشریفات.. 60
3-5- تنظیم وصیتنامه در موارد فوق العاده 61
3-5-1- اعتبار وصیتنامه ی غیر عادی.. 61
3-6- اثبات وجود وصیت.. 62
3-6-1جبران نقص شکلی: 62
3-6-1-2- اقرار به صحت وصیت.. 63
3-6-1-2-تجزیه ی اعتبار وصیتنامه. 64
3-7- طریقه نوشتن وصیتنامه. 65
فصل چهارم : اختیارات موصی در وصیت.. 69
4-1- مقدار سهم قابل تصرف موصی.. 70
4-2- وصیت ورشکسته: 71
4-3- آزادی شخص بدون وارث.. 72
4-4- منجزات مریض: 73
و برعکس، در تایید نظر مخالفت، می توان گفت که: 74
4-5- وصیت بر جسم: 75
وصیت بر واجبات مالی: واجبات مالی بر دو قسم است: 75
الف) واجبات مالی: 75
واجبات بدنی: 76
4-6- وصیت به واجبات مالی: 76
وصیت به واجبات بدنی: 76
4-7-وصایای زاید برثلث: 79
در این باب به چند مسئله فقهی اشاره می کنیم: 80
فصل پنجم : تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث.. 83
مقدمه. 84
5-1- مفهوم ترکه و ارث.. 85
5-2- مصادیق تحت شمول ترکه. 89
5-3-تمایز تقسیم ترکه و مطالبه سهم الارث.. 100
فصل ششم: نظام تطبیقی اختیارات موصی با حقوق کامن لا. 107
نتیجه گیری.. 118
منابع. 121
چکیده
وصیت به گفته تمام علمای حقوق دشوارترین بخش اعمال حقوقی است اینجانب به شرایط نفوذ وصیت نمی پردازم، چون خارج ازموضوع بحث ماست. بلکه سعی شده است به شرایط خارجی نفوذ وصیت درترکه که ازطرف موصی است و حدود اختیارات موصی نسبت به تصرف درترکه بحث بشود که در ضمن آن شرایط نفوذ وصیت بدست می آید واز تنفیذ وصیت در وصایای زائد در ثلث سخن می گوییم و نیز به صورت جزیی چگونگی تاثیر اجازه ورثه را بررسی می کنیم.
بدون شک کمتر کسی است که با واژه ی وصیت تا به حال برخورد نکرده باشد وصیت از جمله اعمال حقوقی است که هر فردی ممکن است نیازمند آن باشد، به جهت تاثیر وصیت در زندگی اجتماعی افراد در فقه اسلامی و حقوق مدنی این مبحث از اهمیت فراوانی برخوردار است و همواره مورد توجه حقوق دانان و فقهای اسلامی قرار گرفته است وصیت یکی از مهم ترین مسائلی است که انسان با آن روبرو می شود همان طور که هر فردی در طول حیات خود برای ادامه زندگی به برنامه ریزی و هدف احتیاج دارد به دستور اسلام که دین کامل و حقیقی است انسان به وصیت و ارث برای آخرت خود هم برنامه ریزی می کند. به همین دلیل بررسی حدود و اختیار مالک در اموال خود از لحاظ فقهی و حقوقی بسیار حایز اهمیت است زیرا باید بدانیم که اختیار مالک در اموال خود به چه میزان است؟ اعمال وی در چه صورتی نافذ یا غیر نافذ وی ا باطی می شود در راستای این هدف به شناخت وصیت پرداخته ایم. تصرفاتی که شخص به طور مستقیم یا با واسطه برای زمان بعد از مرگ، در اموال خود می کند به زبان حقوقی وصیت نامیده می شود.
برای شناخت وصیت های مجاز باید شرایط صحت و اعتبار وصیت را بررسی کرد که مطابق ماده 190 قانون مدنی وصیت نیز تابع شرایط عمومی صحت قرار دادهاست از جمله قصد و رضای طرفین اهلیت طرفین موضوع معینی که مورد معامله باشد و مشروعیت داشته باشد.موصی در انجام وصیت در مواردی با مانع روبه رو می شود از جمله این موانع وصیت تا میزان ثلث است و وصیت زاید بر ثلث که موقوف به تنفیذ ورثه است اعتبار وصیت نامه مانند سایر اسناد در صورتی است که حجت شرعی بر مفاد آن باشد.هدف ما مشخص نمودن حدود اختیارات موصی دروصیت وبررسی تطبیقی آن و شناخت
13-1 ) سازماندهی تحقیق.. 10
بخش نخست : کلیات.. 11
فصل اول: جایگاه شهروندی در اندیشه حقوقی.. 11
مبحث اول : تاریخچه. 13
مبحث دوم : جایگاه شهروندی در انواع مختلف دولت ها 24
گفتار اول : دولت مطلقه و مشروطه و شهروندی.. 25
گفتار دوم : دولت و شهروندی لیبرال : 29
گفتار سوم: دولت و شهروندی سوسیال. 32
گفتار چهارم : دولت و شهروند پسا مدرن. 33
گفتار پنجم :شهروند جهانی.. 35
فصل دوم. 37
حق بر محیط زیست سالم. 37
مبحث اول : تعریف حق بر محیط زیست سالم. 38
مبحث دوم : منابع و اسناد بین المللی حق بر محیط زیست… 39
مبحث سوم : قلمرو حق بر محیط زیست سالم. 42
گفتار اول : حق دسترسی به اطلاعات زیست محیطی.. 43
گفتار دوم: حق مشارکت در فرایند تصمیم گیری های زیست محیطی: 49
گفتار سوم : حق بر آموزش در حوزه ی مسایل زیست محیطی.. 50
گفتار چهارم : حق اقامه ی دعوا و جبران خسارات زیست محیطی.. 52
مبحث چهارم : عوامل تهدید کننده ی حق بر محیط زیست… 56
گفتار اول : آلودگی فضا 56
گفتار دوم : آلودگی آب.. 58
گفتار سوم : آلودگی خاک.. 61
گفتار چهارم : آلودگی هوا 63
بخش دوم. 64
نظام حقوقی حاکم بر هوای پاک با تأکید بر نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران. 64
فصل اول : تاریخچه و تحلیل مفهومی حق برهوای پاک.. 64
مبحث اول: تاریخچه حق بر هوای پاک.. 66
مبحث دوم : تحلیل مفهومی.. 72
گفتار اول : آلودگی.. 73
گفتار دوم : هوا 74
گفتار سوم : محیط زیست… 75
گفتار چهارم : آلودگی هوا 78
گفتار پنجم : حق بر هوای پاک.. 81
گفتار ششم : ضمانت اجرا 87
فصل دوم : قلمرو مسئولیت و الزام دولت در تضمین هوای پاک.. 94
مبحث اول : وضع و تصویب انواع ضمانت های اجرایی اداری و انتظامی مقابله با آلودگی هوا 95
مبحث دوم :اجرای ضمانت اجرایی کیفری مقابله باآلودگی هوا 127
مبحث سوم : مسئولیت مدنی دولت در قبال آلودگی هوا 135
گفتار اول : مفهوم و نظریات مسئولیت مدنی.. 135
بند اول: مفهوم. 138
بند دوم : نظریات ودیدگاههای مسئولیت مدنی.. 139
گفتار دوم : نسبت بین مسئولیت مدنی دولت و حق بر هوای پاک.. 143
گفتار سوم : حق بر اقامه دعوای زیست محیطی و تکلیف به جبران خسارت.. 160
بند اول: حق بر اقامه دعوای زیست محیطی.. 161
بند دوم : تکلیف به جبران خسارت از سوی دولت… 179
مبحث چهارم : رویه قضایی در خصوص هوای پاک.. 188
نتیجه گیری – پیشنهادات: 202
فهرست منابع و مآخذ. 211
تحقیق حاضر به تحلیل حق برهوای پاک والزام دولت در تـأمین آن در پرتو حقوق شهروندی می پردازد.. اهمیت این عامل تا آن جاست که بدون آن حتی برای چند دقیقه امکان زندگی وجود نخواهد داشت. امروزه برخورداری از یک محیط زیست سالم و عاری از آلودگی برای شهروندان جزئی از حقوق بشر است و در اسناد بین المللی و داخلی مورد تأکید قرار گرفته است. مطابق اصل نخست اعلامیه استکهلم« انسان از حقوقی بنیادین برای داشتن آزادی و برابری و شرایط مناسب زندگی در محیط زیستی که به او اجازه زندگی با حیثیت و سعادتمندانه را بدهد برخوردار است».آلودگی هوا را هر گونه تغییر در ترکیبات ایده آل که باعث تغییر کیفیت آن شده به گونه ای که برای سلامتی عمومی مضر باشد تعریف کنند. حق بر هوای پاک از زیر مجموعه های حق بر محیط زیست سالم به شمار می رود و در برخی قوانین بر حق تنفس بر هوای پاک صحه گذاشته شده است و هر شهروندی حق دارد در هوایی پاک و سالم تنفس نماید و دولتها مکلف به اتخاذ تدابیری برای تضمین آنند. در نظام جمهوری اسلامی ایران در اصل پنجاهم قانون اساسی بر لزوم شکل گیری محیط زیست سالم و پاک که یکی از شاخصه ها و عناصر آن حق بر هوای پاک می باشد، تأکید شده است . همچنین در قانون مجازات اسلامی و سایر قوانین و مقررات موضوعه نیز به منظور تأمین و تضمین حق بر هوای پاک ضمانت اجراهای خاصی را در نظر گرفته اند ؛ اماهنوز در رویه اجرایی و در عمل دولت جمهوری اسلامی ایران نتوانسته است حق بر هوای پاک و سالم را تضمین نماید.پژوهش حاضردرصدد است
این مطلب را هم بخوانید :
منابع پایان نامه و مقاله با موضوع : تعریف هوش عاطفی باتحلیل مفهوم و عناصر حق بر هوای پاک؛ چارچوب و نظام حقوقی حاکم بر آن را در پرتو قوانین و مقررات موضوعه داخل و کنوانسیون ها و معاهدات بین المللی حقوق بشری بررسی نماید.به گونه ای که باید گفت حق بر هوای پاک به عنوان یکی از حقوق برجسته و مورد حمایت شهروندی به شمار می آید .
کلید واژگان : حق بر هوای پاک ، حق بر محیط زیست سالم ، حقوق شهروندی ، دولت ، آلودگی هوا ، حقوق بنیادین
تحقیق حاضر به بررسی، ارزیابی و تحلیل حق بر هوای پاک و الزام دولت در تأمین آن در پرتو حقوق شهروندی می پردازد. اگرچه مدت هاست بشر متوجه اهمیت محیط زیست در زندگی خود شده است، اما دهه های آخر قرن بیستم را باید زمان اوج طرح مسائل زیست محیطی دانست. امروزه خطر بزرگی که بشر از ناحیه مشکلات زیست محیطی احساس می کند نه تنها آرامش و امنیت زندگی او را برهم زده، بلکه موجودیت او را هم در معرض تهدید و خطر بزرگی قرار داده است. مشکل آلودگی هوا امروزه منحصر به کشور خاصی نیست بلکه به نوعی همه کشور های جهان را تهدید می نماید.
دولت جمهوری اسلامی ایران به عنوان یکی از کشورهای مهم و در حال توسعه با عنایت به فرایند توسعه صنعتی آن و نیز پدیده های آلوده زدایی همچون ریزگردها که از همسایگان غربی وارد می شود با آلودگی هوا به طور مستقیم درگیر می باشد و از این رو با عنایت به قوانین و مقررات مناسبی که در این راستا به تصویب رسیده است؛ از جمله اصل پنجاه قانون اساسی همواره یکی از کشورهای پیشرو و مهم در زمینه وضع قوانین و مقررات محیط زیست بوده است .
بی شک اهمیت حق بر هوای پاک و سالم که محل تلاقی دو موضوع مهم و مورد بحث محافل علمی و حقوق است یعنی حقوق شهروندی و محیط زیست بر کسی پوشیده نیست، زیرا حق بر محیط زیست سالم به مثابه پیش نیاز برای سایر حقوق شهروندی است ؛ چرا که حق بر هوای پاک با اصل مهم حیات بشری ارتباط تنگاتنگی دارد.
یکی از حقوق مندرج در نسل سوم حقوق بشر یعنی همبستگی حق بر محیط زیست سالم است و این امر گویای اهمیت موضوع محیط زیست به عنوان دغدغه بشری می باشد؛ در همین راستا در سطح بین