جدول-3- 4 : توزیع فراوانی وضعیت هوشی پاسخگویان…………………………………………………………..113
جدول-4- 4 : آمارههای آموزش راهبردهای شناختی ………………………………………………………… …….115
جدول-4-4 : آزمون تفاوت میانگین(T-Test) آموزش راهبردهای شناختی…………………………………115
جدول- 5- 4 : آمارههای آموزش راهبردهای تکرارو تمرین …………………………………………………….. 117
جدول- 5-4 : آزمون تفاوت میانگین(T-Test) آموزش راهبردهای تکرار و تمرین………………………117
جدول -6- 4 : آمارههای آموزش راهبردهای شرح و بسط ……………………………………………. …………119
جدول- 6-4 : تفاوت میانگین(T-Test) آموزش راهبردهای شرح و بسط…………………………………..119
جدول-7- 4 : آمارههای آموزش راهبردهای سازمان دهی …………………………………………………. …….120
جدول-7-4 : تفاوت میانگین(T-Test) آموزش راهبردهای شرح و بسط……………………………………121
جدول -8- 4 : آمارههای آموزش راهبردهای فراشناختی ………………………………………………………….122
. جدول-8-4 : تفاوت میانگین(T-Test) آموزش راهبردهای فرا شناختی…………………………………..122
جدول-9- 4 : آمارههای آموزش راهبردبرنامه ریزی ………………………………………………………………….123
جدول-9-4 : تفاوت میانگین(T-Test) آموزش راهبرد برنامه ریزی………………………………………….124
جدول-10-4 : آمارههای آموزش راهبرد کنترل و نظارت ………………………………………………………….125
جدول-10-4 : تفاوت میانگین(T-Test) آموزش راهبرد کنترل و نظارت………………………………….125
جدول-11- 4 : آمارههای آموزش راهبرد نظم دهی ………………………………………………………………….127
جدول-11-4 : تفاوت میانگین(T-Test) آموزش راهبرد نظم دهی……………………………………………127
چکیده
برخلاف گذشته که تصور می شد توانایی یادگیری هر فرد تابعی از میزان هوش و استعدادهای اوست، در چند سال اخیر این نظریه در میان روانشناسان قوت گرفته است که با وجود نقش تعیین کننده عوامل ذاتی هوش و استعداد در یادگیری، عوامل غیر ذاتی دیگری نیز مانند راهبردهای یادگیری (راهبردهای شناختی و فراشناختی) در این رابطه مهم قلمداد می شوند. راهبردهای شناختی به هرگونه رفتار، اندیشه یا عمل یادگیرنده گفته می شود که او در ضمن یادگیری مورد استفاده قرار می دهد و هدف آن کمک به فراگیری سازماندهی و ذخیره سازی دانش ها و مهارت ها و نیز سهولت بهره برداری از آنها در آینده است( واینستاین و هیوم، 1998). راهبردهای فراشناختی تدابیری هستند برای نظارت بر راهبردهای شناختی و هدایت آنها.
موضوع پژوهش حاضر عبارت است از مقایسه اثر آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بر یادگیری مبانیICT بر روی دانش آموزان کاردانش است، به منظور بررسی تأثیر آموزش این راهبردها بر یادگیری مبانی ICT از بین هنر جویان رشته کامپیوتر 120 نفر هنرجو به روش تصادفی در دسترس درچهار گروه (دو گروه کنترل ودوگروه آزمایش ) جایگزین شدند، به خاطر محدودیت هایی که محقق در انتخاب کاملاً تصادفی آزمودنی ها و نیز کنترل تمام متغیرهای مداخله گر مانند رابطه شاگرد ومعلم و سابقه قبلی پیشرفت تحصیلی با آنها مواجه بود از یک طرح نیمه آزمایشی استفاده کرد. قبل از اجرای متغیر مستقل با آزمون هوشی(ماتریستهای پیشرونده ریون) مشخص شد همه آزمودنی ها از نظر هوش در یک سطح قرار دارند آزمودنیهای انتخاب شده در دو گروه(شناختی و فراشناختی) به وسیله پیش آزمون کامپیوترواینترنت مورد سنجش قرار گرفتند. برنامه آموزشی در طول ٦ جلسه ٦ ساعت گنجانده شده بود، چهارگروه آزمایشی و کنترل از لحاظ نوع تدریس معلمان، برنامه زمان بندی شخص معلم و سایرشرایط هیچ تفاوتی وجود نداشت و تنها تفاوت بین گروه های آزمایشی و کنترل درآموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی بود. نتایج حاکی از آن بود که میانگین نمرات دانش آموزانی که آموزش راهبرد شناختی را گذراندند(88/18) بیشتر از دانشآموزان گروه کنترل بود که دوره آموزش های راهبرد شناختی را نگذراندند (14) و میانگین نمرات دانش آموزان که دوره آموزش راهبرد فراشناختی را گذراندند (74/16) بیشتر از دانشآموزان گروه کنترل بود که این دوره را نگذرانده بودند(19/11). با مقایسه نتایج آزمون مشخص شد که در ابتدا گروه ها از لحاظ عملکرد در آزمون ها تقریباً به صورت یکسان عمل کرده اند در پایان دوره و پس از آموزش راهبردها نمره یادگیری دروس ذکر شده توسط گروه های آزمایش، به گونه معناداری بیش از گروه های کنترل بود. نتایج این پژوهش نشان می دهد که باید اصلاحاتی از نظر آموزش مهارتهای یادگیری در برنامه درسی مدارس به خصوص دانش آموزان کاردانش انجام گیرد.
وازه های کلیدی : یادگیری ، راهبردهای شناختی(مرور وتکرار، بسط وگسترش وسازمان دهی )، راهبردهای فراشناختی (برنامه ریزی، کنترل و نظارت ونظم دهی )، مبانیICT( ویندوزو اینترنت) عملکرد، هنر جویان کاردانش.
1-1 مقدمه
دنیا در حال گذر از جامعه صنعت محور به جامعه اطلاعا ت محور یا به عبارت دیگر گذر از دنیای فیزیکی به مجازی است. ورود به عصراطلاعات و زندگی اثربخش در جامعه اطلاعا ت محور، مستلزم شناخت ویژگیهای آن است. یکی از نهادهای اجتماعی که در این عصردستخوش تغییرات وسیع خواهد شد نهاد آموزش و یادگیری در سطوح عمومی و عالی است. در گذر به جامعه اطلاعاتی، نقش عمده بردوش دانش آموختگان جامعه است و آموزش و یادگیری می باید بر اساس رویکردهای جدید تنظیم شود پیش نیاز وارد شدن به این پهنه، گسترش سریع و وسیع فناوری اطلاعات و ارتباطات در عرصه آموزش می باشد. فناوری اطلاعات و ارتباطات به دلیل تحول پذیری و قدرت تأثیر فراوانی که در رشد آموزشی، فرهنگی، اقتصادی و… دارد یکی از پویاترین و بحث انگیزترین رشته های علم و فناوری محسوب می شود. این پدیده توانسته به یکی از اجزای اساسی تشکیل دهنده جوامع مدرن تبدیل شود به گونه ای که لازم است به موازات خواندن، نوشتن و حساب کردن، درک فناوری اطلاعات و ارتباطات و تسلط بر مهارت ها و مفاهیم پایه ICT به عنوان بخشی از هسته مرکزی آموزش و پرورش مورد توجه قرارگیرد. برای رسیدن به این مهم نه تنها اضافه کردن چند واحد درسی برای یادگیری مبانی ICT کافی نیست بلکه چگونه آموزش دادن و فراگیری این دروس باید درآموزش و پرورش بسیار مورد توجه قرار گیرد. میل به دانستن وتلاش برای دانستن و فهمیدن از ویژگی های جدایی ناپذیر وجود آدمی است، از این رو ذهن انسان همواره در گیر انبوهی از پرسشها بوده است.و در این میان این پرسش اساسی که فرد درباره دانستن چه می داند، و چگونه و تا چه حد می داندجایگاه خاص خود را داشته است. امروزه اهمیت یادگیری بر هیچ کس پوشیده نیست و تمام مراکز آموزشی چه رسمی وغیر رسمی هدف اصلی آنها یادگیری وایجاد تغییر در رفتار مخاطبین است. فناوری های یادگیری مبتنی بر کامپیوتر یادگیری مبتنی بر وب، دانشگاه مجازی و کلاس مجازی که در سایه توسعه شبکه های گسترده جهانی امکان پذیر گشته اند، راه را بر ظهور شیوه های نوین آموزش ویادگیری هموار ساخته اند و امروزه روند سرمایه گذاری در آموزش الکترونیکی دارای رشد روز افزون و بی سابقه ای شده است. از آنجا که کامپیوتر و اینتر نت انسان را یک دنیای بسیار گسترده جهانی می کند و موجب ارتباط انسانها با یکدیگر در سرتاسر جهان می شود و یادگیری نحوه استفاده از کامپیوتر و اینتر نت موجب تسریع در تبادل دانش و اطلاعات و گرفتن سریع اطلاعات می شود ما در پژوهش حاضر سعی کردیم تا با استفاده از آموزش راهبردهای شناختی و فراشناختی یادگیری بهتر و سریع تر مبانی کامپیوتر و اینتر نت را مورد آزمون قرار دهیم. در حقیقت فناوری اطلاعات و ارتباطات یا ICT امروزه در خیلی از کشورهای پیشرفته جهان جایگاه اصلی خود را پیدا کرده است، اما متأسفانه در کشور ما هنوز مورد توجه چندانی قرار نگرفته است و به نسبت اهمیت و ضرورتش مطالعه چندانی در این زمینه صورت نگرفته است، و یکی از دلایل انجام این پژوهش همین مسأله بود و از دلایل دیگر می توان به عدم توانایی اکثر دانش آموزان و حتی دانشجویان در استفاده بهینه از کامپیوتر و اینترنت اشاره کرد، چون همین که دانش آموز وارد اینتر نت می شود با سایت های مختلفی روبه رو می شود در حقیقت وجو شبکه های مرتبط بی شمار، درعین حال که یکی از دلایل اصلی محبوبیت اینترنت بشمار می آید، می تواند مشکل آفرین هم باشد. به دلایلی که ذکر شد دانش آموز باید یاد بگیرد که در ابتدا چگونه از اینترنت و کامپیوتر استفاده کند، در ثانی هدف خود را مشخص کند و بداند که دنبال چه می گردد و برای چه وارد اینترنت می شود.
2-1 بیان مسأله
هم چنان که زندگی اجتماعی بشر در ابعاد مختلف دستخوش تغییر وتحول می گردد، پنجره های جدیدی از مجهولات به روی او گشوده می شود، بالطبع خواسته یا نا خواسته محتوا و رسالت جهانی نظام های آموزشی نیز دستخوش اپیدمی خواهد شد در عین حال که سه عنصر زمان، تغییر و پیشرفت فرصت های طلایی را برای نظام های آموزشی به طور اعم و آموزش و پرورش به طور اخص فراهم خواهد آورد آن ها را با چالش ها و بحران های غیر مترقبه مواجه خواهد ساخت، که رویارویی با این چالش ها و استقبال از تغییرات و تحولات نیازمند گزینش متدولوژی صحیح و اتخاذ استراتژی هایی مناسب است. پیشرفت های فناوری در سده های اخیر سرعت حیرت آوری گرفته و تعلیم و تربیت را شدیدا تحت تأثیر قرار داده است. استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات نه تنها در آموزش و پرورش بلکه بر زندگی اجتماعی و اقتصادی جوامع تاثیر گذاشته و از آنجا که هدف آموزش و پرورش در قرن بیست ویکم آموزش برای یادگیری، آموزش برای عمل کردن، آموزش برای زیستن و آموزش برای هم زیستی مسالمت آمیز با دیگران است و کشور ما درچند سال اخیر با تأسیس هنرستانهای فنی و حرفه ای و کاردانش به این مسأله با دیدی کاربردی تر پرداخته است و پژو هشهایی مطالعاتی در زمینه اثر فناوری اطلاعات در یادگیری بیان کننده این واقعیت است که از زمان ورود این فناوری به حوزه آموزش انگیزه افراد در فراگیری افزایش یافته است علاوه بر آن نتایج تحقیقاتی که بر روی دانش آموزان دبیرستانی انجام شده بیان کننده این مسأله است که بسیاری از مشکلات یادگیری و انتقال آن ناشی از فقدان مهارتهای شناختی و فراشناختی در آنهاست و بسیاری از یادگیرندگان در زمینه خود نظم دهی وتشخیص مشکل خود نیاز به آموزش دارند (سیف، 1383 به نقل از: گیج وبرلاینر[1]، 1991).با توجه به اینکه یکی از اهداف اساسی آموزش و پرورش، در هر نظام آزاد و مترقی، پرورش توانایی های فکری و شناختی شهروندان است به گونه ای که فرد بتواند به طور مستقل در مورد مسائل مختلف فکر کند و فرایندهای شناختی اش را برای استفاده بهینه ودر جهت مطلوب هدایت کند. و از آنجا که هدف آموزش و پرورش که متأثر از آرمان های جامعه است، شناخت و پرورش مهارتهای فکری و شناختی دانش آموزان حائز اهمیت است. مهارتهای یادگیری به دو دسته راهبردهای شناختی و فراشناختی تقسیم می شود راهبردهای شناختی روش هایی هستند که افراد در هنگام مطالعه و یادگیری آنها را به کار می بندند و راهبردهای فراشناختی کنترل کننده راهبردهای شناختی هستند.لازمه توانایی شناختی، دانش درباره شناخت است. عناصرمهم فرایند شناخت شامل نحوه رمزگشایی و سازماندهی[2] می باشد در صورتی که فراشناخت دانش فرد در مورد فرایندهای شناختی خویش است. در هرصورت آموزش های شناختی مستلزم آموزش راهبردهای خاص حل و اجرای تکلیف است در حالی که آموزش فراشناختی بر تکنیک های بازبینی و ارزیابی استفاده از راهبردهای شناختی تکیه دارد(پالینسکار[3]،١۹۸٢).راهبردهای شناختی از قبیل خط کشیدن زیر برخی مطالب از جمله ابزارهای ضروری برای یادگرفتن متن هستند و همچنین راهبردهای فراشناختی ابزارهایی برای نظارت و هدایت کردن راهبردهای شناختی هستند. به عبارت دیگر فرد راهبردهای فراشناختی را به منظور حداکثر استفاده از راهبردهای شناختی به کار می گیرد. مسأله ای که در این پژوهش با آن روبرو هستیم این است که اگردانش آموزان راهبردهای شناختی را به خوبی یاد گرفته باشند، بدون آگاهی و استفاده از راهبردهای فراشناختی لازم می توانند تنها با استفاده از راهبردهای شناختی به موفقیت دست یابند؟ زیرا طبق اظهارنظر لیدر[4] ( ١٩٩۷). پژوهش ها بیانگر این هستندکه درک مطلب خواندن به توانایی دانش آموزان در استفاده از راهبردهای فراشناختی متکی است . فراشناخت نقش بسیار مهمی در بهبود و گسترش عملکردهای شناختی دارد.
دمبو (١٩٩٤) نیزدر این باره گفته است”به دانش آموزان ودانشجویان می توان راهبردهای شناختی متعددی را آموزش داد، اما اگرآنها از مهارت ها یا راهبردهای فراشناختی لازم برخوردار نباشند و ندانند که در یک موقعیت معین از کدام راهبردشناختی استفادهکنند، یا چه زمانی راهبردشناختی خود را عوض نمایند، یادگیرندگان ماهری نخواهند بود”(به نقل از سیف،٣٨٣ ). از طرف دیگر اگر فراگیران راهبردهای فراشناختی را به خوبی یادگرفته باشند بدون بهره گیری از راهبردهای شناحتی لازم در هنگام مطالعه نمی توانند موفق باشند.
این مطلب را هم بخوانید :
پایان نامه کیفیت درک شده:اهمیت رضایت مشتری
این امر نیز مشکل است زیرا راهبردهای شناختی ابزار رفتار شناختی هستند و درصورتی که فردآنها را دراختیار نداشته باشد آگاهی از فرایندهای کنترل کننده این ابزارها زیاد مفید به نظر نمی آید.
به طورکلی در این پژوهش به دنبال پاسخ این مسأله هستیم که آیا آموزش و فراگیری یکی از راهبردهای شناختی و یا فراشناختی عملکرد یادگیرندگان را در درک و یادداری متن های علمی افزایش می دهد و در صورتی که مهارتها ی شناختی و فراشناختی به هنر آموزان یاد داده شود در پیشرفت تحصیلی فراگیران در متون کامپیوتری نسبت به هنگامی که این مهارتها را نیاموخته اند تغییر ایجاد می شود.
3-1 اهمیت و ضرورت پژوهش
اغلب دانش آموزان از روش های مطالعه و استفاده بهینه از حافظه خویش آگاهی ندارند بدون تردید چنانچه دانش آموزان از ابتدای شروع آموزشهای رسمی، با شیوه صحیح مطالعه آشنا شوند صرفه جویی کلانی درآموزش وپرورش کشور انجام گرفته و دانش آموزان نیز موفق خواهند شد ازسرمایه های خدا دادی خویش بهتر بهره برداری کنند (رفوث، لیل و دوفابو[5]،١٩٩٣ ). مسلم است که استفاده از مهارتهای مؤثر و صحیح در هنگام مطالعه می تواند به مقدار زیادی فراگیران را در رسیدن به اهدا فشان یاری کند.
این مهارتها نه تنها بعد فرایند ذهنی را در بر می گیرد بلکه به جنبه انگیزشی نیز توجه دارند. بدین گونه که اگر فرد بتواند با تسلط کافی، تکلیف مورد نظر را انجام دهد، تجربه مثبت و خوشایندی نسبت به خود و تو انمندی های تحصیلی خود پیدا می کند و این امر زمینه ساز تلاش بیشتر می گردد ( ابراهیمی قوام آبادی، ١٣٧٧ ). در صورتی که دانش آموزان برای مطالعه و یاد گیری از راهبرد های درستی استفاده نکنند علاوه برکاهش راندمان مطالعه، آنها احساس ضعف و شکست می کنند و در صورت استمرار این احساس، خود پنداره تحصیلی آنها آسیب می بیند و موجب کاهش شدید انگیره تحصیلی آنها می شود (لورنجر،١٩٩٤ ) معتقد است که میزان موفقیت دانش آموزان در تکالیف یادگیری بستگی به کاربرد مؤثر راهبردهای یادگیری دارد. استفاده ازر اهبردهای یادگیری ویژه در خلال یادگیری می تواند فرایند یادگیری، نتایج و عملکرد یادگیری راتحت تاثیر قرار دهد .
این پژوهش از دو جنبه نظری و کاربردی حائز اهمیت است :
از لحاظ نظری، این پژوهش می تواند اطلاعات ما را در مورد نقش راهبردهای شناختی و فراشناختی در یادگیری بهتر مطالب ICT افزایش دهد از آنجا که طبق نظریه پردازش اطلاعات راهبردهای شناختی و فراشناختی یک جزء مهم برای یادگیری و درک مطلب هستند پس آموزش این راهبردها به فراگیران بایستی عملکرد آنها را بهبود بخشد.همچنین یافته های این پژوهش می تواند به تحکیم نظریه موجود کمک کند و موجب افزایش اطلاعات نظری پژوهشگران شود و میزان تأثیر آموزش هرکدام از راهبردهای شناختی و فراشناختی را به طور مجزا ویا با هم در افزایش عملکرد یادگیرندگان در یادداری درک مطلب مبانیICT مشخص کند. از لحاظ کاربردی نیز می تواند در بهبود یادگیری دانش آموزان در متون علمی مفید واقع شود .
4-1 اهداف پژوهش
هدف اصلی پژوهش عبارت است از :
شناخت میزان اثر آموزش راهبردهای های شناختی و فراشناختی بر یادگیری مبانی ICT در بین دانش آموزان دختر کار دانش استان کرمانشاه در سال تحصیلی درسال تحصیلی 87 – 1386
اهداف فرعی پژوهش عبارتند از :
1- شناخت میزان اثر آموزش راهبردهای شناختی بر یادگیری مبانی ICT دربین دانش آموزان دختر
١-١ شناخت میزان اثر راهبردهای تکرار وتمرین بریادگیری مبانی ICT دربین دانش آموزان دختر
١-٢ شناخت میزان اثر راهبردهای شرح وبسط بریادگیری مبانی ICT دربین دانش آموزان دختر
١-٣ شناخت میزان اثر راهبردهای سازمان دهی بریادگیری مبانیICT دربین دانش آموزان دختر
2- شناخت میزان اثرآموزش راهبردهای فراشناختی بریادگیری مبانی ICTدربین دانش آموزان دختر
٢-١ شناخت میزان اثرراهبردهای برنامه ریزی بر یادگیری مبانی ICTدربین دانش آموزان دختر
شکل 1-1 آزمون کلاسیک برای تعیین وضوح فضایی یک سیستم تصویربرداری را نشان میدهد. وضوح فضایی تصویر ابتدا توسط حسگرهای تصویربرداری و یا دستگاه اکتساب تصویر محدود میشود. در دوربین دیجیتال، تصویربرداری بر روی فیلم صورت نمیگیرد بلکه توسط یک حسگر حساس (دستگاه جفتکنندهی بار (CCD) [1] یا نیمرسانای اکسید فلزی مکمل (CMOS) [2] ) انجام میپذیرد. این حسگرها معمولاً در یک آرایه دو بعدی، برای گرفتن سیگنال تصویر دو بعدی مرتب شدهاند. در وهله اول، اندازه حسگر و یا به طور معادل تعداد عناصر حسگر به ازای هر واحد سطح، وضوح فضایی تصویر را تعیین میکند. حسگرها با تراکم بالاتر، وضوح فضایی بیشتری را برای سیستم تصویربرداری ممکن میسازد. سیستم تصویربرداری با آشکارسازهای ناکافی، تصاویری کم وضوح با اثرات بلوکی ایجاد میکند که ناشی از فرکانس پایین نمونه برداری فضایی است. تلاشهای بسیاری جهت افزایش وضوح تصاویر دیجیتالی صورت گرفته است، که به دو بخش کلی نرمافزاری و سختافزاری قابل تقسیم بندی میباشند.
شکل 1-1 الگوی وضوح USAF 1951، آزمونی کلاسیک، که برای تعیین وضوح سیستم و حسگرهای تصویربرداری استفاده میشود [3].
در بخش سختافزاری با هرچه غنیتر نمودن تعداد پیکسلهای موجود بر روی حسگرهای دوربینهای دیجیتالی در واحد سطح، میتوان درجه تفکیک تصویر را افزایش داد. بعلاوه، با هرچه کوچکتر نمودن سلولهای حسگرهای دوربینهای دیجیتالی، مقدار نور مؤثر دریافت شده توسط هر سلول، کاهش مییابد؛ البته میتوان با ایجاد شبکهای از عدسیهای محدب بر روی لایه فوقانی سلولهای حسگر، مقدار نور مؤثر دریافتی توسط هر سلول حسگر را افرایش داد. لیکن به دلیل وجود تعداد بسیار زیاد سلولهای حسگر، نویز ضربه ای ناشی از قطع و وصل جریان در درون این شبکه سلولی، همچنان وجود داشته و عامل مؤثری جهت کاهش کیفیت تصویر نهایی میگردد[2].
در حالی که وضوح فضایی تصویر توسط حسگرهای تصویر محدود میشود، جزئیات تصویر (باندهای فرکانس بالا) نیز به دلیل تاری لنز (مرتبط با تابع نقطه گستر حسگر)،
اثرات انحراف لنز، انکسار روزنه و تاری نوری با توجه به حرکت، محدود میشوند. بنابراین روش سختافزاری جهت رسیدن به تصاویری با کیفیت و وضوح بالاتر، بسیار پرهزینه و عملاً تا حدی غیر ممکن میباشد و معمولاً نمیتوان از حد معینی، بدلیل محدودیتهای تکنیکی موجود در تکنولوژی ساخت مدارات مجتمع، فراتر رفت. علاوه بر هزینه، وضوح یک دوربین نظارتی نیز به علت سرعت دوربین و سخت افزار ذخیره سازی محدود شده است. در بعضی موارد دیگر مانند تصاویر ماهوارهای، استفاده از حسگرهای وضوح بالا به دلیل محدودیتهای فیزیکی آن دشوار است.
استفاده از روش نرمافزاری، جهت پذیرش خرابیهای تصویر و استفاده از پردازش سیگنال در پس پردازش عکسهای گرفته شده، به منظور تعامل بین هزینههایاین مطلب را هم بخوانید :
پایان نامه درمورد راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و ویژگی های جمعیت شناختی
محاسباتی با هزینههای سخت افزاری، مطرح
عنوان صفحه
3-3-4-1 تهیه کمپلکس 10،trans-[Pt(I)2(1-MeIm)2] …………………………………………… 56
3-3-4-2 شناسایی کمپلکس 10، trans-[Pt(I)2(1-MeIm)2]…………………………………… 56
3-4 نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………………………….. 59
فهرست منابع و مآخذ……………………………………………………………………………………………………………… 62
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 1-1 ایزوتوپ های مختلف پلاتین و ویژگی هایشان……………………………………………………… 2
جدول 1-2 چند مثال از فلزاتی با آرایش d کم اسپین………………………………………………………….. 5
جدول 3-1 نتایج تجزیه عنصری کمپلکس cis,trans-[I(Me2SO)Pt( -I)2Pt(Me2SO)I]… 29
جدول 3-2 نتایج تجزیه عنصری کمپلکس های 1، cis, trans-[Pt(I)2(PPh3)2]…………………. 31
جدول 3-3 نتایج تجزیه عنصری کمپلکس 2 ، cis-[Pt(I)2(P(OPh)3)2]……………………………… 34
جدول 3-4 نتایج تجزیه عنصری کمپلکس 3، trans-[Pt(I)2(PTA)2]…………………………………. 37
جدول 3-5 نتایج تجزیه عنصری کمپلکس 4، [Pt(I)2(dppm)]……………………………………………. 39
جدول 3-6 نتایج تجزیه عنصری کمپلکس 5، [Pt(I)2(dppe)]……………………………………………… 42
جدول 3-7 نتایج تجزیه عنصری کمپلکس 6، [Pt(I)2(dppf)]………………………………………………. 45
جدول 3-8 نتایج عنصری کمپلکس 7، trans-[Pt(Me2SO)(I)2Py]…………………………………….. 48
جدول 3-9 نتایج تجزیه عنصری کمپلکس 8، trans-[Pt(Me2SO)(I)2(4-MePy)]…………….. 51
جدول 3-10 نتایج تجزیه عنصری کمپلکس 9، trans-[Pt(Me2SO)(I)2(1-MeIm)]…………. 53
جدول 3-11 نتایج تجزیه عنصری کمپلکس 10، trans-[Pt(I)2(1-MeIm)2]……………………… 56
فهرست شکل ها
عنوان صفحه
شکل 1-1 الگوی شکافتگی فسفر انتهایی……………………………………………………………………………….. 12
شکل 3-1 الگوی شکافتگی لیگاند دی متیل سولفوکسید (DMSO) متصل
شده از طریق اتم گوگرددر کمپلکس cis-[PtCl2(Me2SO)2]…………………………………………………. 27
شکل 3-2 طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس cis-[PtCl2(Me2SO)2] در CDCl3…… 28
شکل 3-3 طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس
cis, trans-[I(Me2SO)Pt( -I)2Pt(Me2SO)I]در CDCl3……………………………………………………… 30
شکل 3-4 طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس 1، [Pt(I)2(PPh3)2] در CDCl3…………. 32
شکل 3-5 طیف31P{1H} NMR MHz)45/202(کمپلکس 1،
[Pt(I)2(PPh3)2] cis, trans در CDCl3……………………………………………………………………………………. 33
شکل 3-6 طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس 2 ،
[Pt(I)2(P(OPh)3)2] cis-درCDCl3…………………………………………………………………………………………. 35
شکل 3-7 طیف31P{1H} NMR MHz) 45/202 (کمپلکس 2 ،
[ Pt (I)2(P(OPh)3 )2 ] در CDCl3……………………………………………………………………………………………. 36
شکل 3-8 طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس 3،
[ Pt(I)2(PTA)2 ] trans- درCDCl3………………………………………………………………………………………….. 38
شکل 3-9 طیف MHz) 31P{1H} NMR 45/202 (کمپلکس 3،
[ Pt(I)2(PTA)2 ] trans- در CDCl3………………………………………………………………………………………….. 38
عنوان صفحه
شکل 3-10 طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس 4،
[ Pt (I)2(dppm) ] در CDCl3…………………………………………………………………………………………………… 40
شکل 3-11 طیف31P{1H} NMR MHz)45/202 (کمپلکس4 ،
[ Pt (I)2(dppm) ] در CDCl3………………………………………………………………………………………………….. 41
شکل 3-12 طیف 1HNMR MHz) 250 (کمپلکس5 ،
[ Pt (I)2(dppe)] در CDCl3………………………………………………………………………………………………………. 43
شکل 3-13 طیف31P{1H} NMR MHz)45/202 (کمپلکس 5،
[ Pt (I)2(dppe)] در CDCl3…………………………………………………………………………………………………….. 44
شکل 3-14 طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس6 ،
[ Pt (I)2(dppf)] درCDCl3………………………………………………………………………………………………………… 46
شکل 3-15 طیف31P{1H} NMR MHz)45/202 (کمپلکس6 ،
[ Pt (I)2(dppf)در CDCl3………………………………………………………………………………………………………… 47
شکل 3-16 طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس7 ، trans-[Pt(Me2SO)(I)2Py]
در CDCl3……………………………………………………………………………………………………………………………………. 49
شکل 3-17 گسترده ناحیه ppm) 9-7 (طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس 7،
trans-[Pt(Me2SO)(I)2Py] در CDCl3………………………………………………………………………………….. 50
شکل 3-18 طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس 8 ،
trans-[Pt(Me2SO)(I)2(4-MePy)] در CDCl3…………………………………………………………………….. 52
شکل 3-19 گسترده ناحیه ppm) 8/3- 8/8 ( طیف 1H NMR MHz) 250( کمپلکس8 ، [trans-[Pt(Me2SO)(I)2(4-MePy)] درCDCl3……………………………………………………………………………………………………………………………………… 52
شکل 3-20 طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس 9،
trans-[Pt(Me2SO)(I)2(1-MeIm)]در CDCl3………………………………………………………………………. 54
شکل 3-21 گسترده ناحیه ppm)4- 6/3 (طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس10، trans-[Pt(Me2SO)(I)2(1-MeIm)]درCDCl3……………………………………………………………………………………………………………………….. 55
عنوان صفحه
شکل 3-22 گسترده ناحیه ppm)05/8- 45/7 (طیف 1H NMR MHz) 250 ) کمپلکس 10،
trans-[Pt(Me2SO)(I)2(1-MeIm)] در CDCl3………………………………………………………………………. 55
شکل 3-23 طیف 1H NMR MHz) 250 (کمپلکس 10، trans-[Pt(I)2(1-MeIm)2] در
CDCl3…………………………………………………………………………………………………………………………………………. 57
شکل 3-24 گسترده ناحیه ppm)6/8 – 9/6 (طیف 1H NMR MHz) 250 )کمپلکس10،
trans-[Pt(I)2(1-MeIm)2]درCDCl3………………………………………………………………………………………… 58
فصل اول
مقدمه
پلاتین معروفترین و شناخته شده ترین فلز از فلزات گروه پلاتین است. فلزات گروه پلاتین شامل: روتنیم (Ru) ، اسمیم(Os) ، رودیوم(Rh) ، ایریدیم(Ir) ، پالادیم(Pd) و پلاتین(Pt) می باشد که هم نادر بوده و هم به جهت فعالیتهای کاتالیستی و نیز مقاومتشان در برابرحملات شیمیایی بسیار مفیدند. فلز پلاتین بطوریکه در جدول زیر مشاهده می شود دارای چند ایزوتوپ بوده بطوریکه هر ایزوتوپ دارای فراوانی طبیعی و عدد کوانتومی اسپین هسته مشخصی می باشد.1
با پیشرفت NMR ، ایزوتوپ 195پلاتین با فراوانی طبیعی 7/33 % و با توجه به دارا بودن اسپین هسته برابر با 2/1 امکان مشاهده کوپلاژ با دیگر هسته ها را فراهم کرده و به همین دلیل بسیار مورد توجه قرار گرفت. حضور یا عدم حضور چنین کوپلاژی شواهد با ارزشی برای ساختار مولکول ها ارائه می دهد.
حالات اکسایش متداول پلاتین، صفر، 2+ و 4+ است. تعداد زیادی کمپلکس پلاتین با حالت اکسایش 1+ معرفی شده اند. کمپلکس های پلاتینی با حالت اکسایش 3+ و 5+ کمیابند. ترکیباتی با حالت اکسایش 6+ تنها زمانی دیده می شوند که پلاتین توسط لیگاندهای اکسیژنی و فلوئوری احاطه شده است. بجز آنیون های کربونیلی چند هسته ای که پلاتین در آنها حالت
این مطلب را هم بخوانید :
اکسایش منفی دارد، ترکیبات مهم دیگری با حالت اکسایش منفی پلاتین وجود ندارد.
کمپلکس های پلاتین به آسانی در فرآیندهای دو الکترونی شرکت می کنند، از این رو واکنش های افزایش اکسایشی و حذف کاهشی روی پلاتین به راحتی صورت می گیرد. بنابر این تشکیل کمپلکس اکتاهدرال با افزایش اکسایشی دو جزء به پلاتین (II) و تشکیل کمپلکس مسطح مربع از طریق حذف کاهشی دو جزء از پلاتین ((IV صورت می گیرد.2پلاتین به عنوان یکی از نرم ترین فلزات طبقه بندی شده است و در نتیجه پیوندهای قوی تری را با لیگاندهای نرم تشکیل می دهد.3
پلاتین با الکترونگاتیویته 3/2 خیلی بهتر می تواند با عناصر دارای الکترونگاتیویته نزدیک به آن، به صورت مستحکم پیوند بدهد از جمله با ید، گوگرد، کربن که مقادیر الکترونگاتیویته برابر با آن دارند چرا که ترکیبات دارای پیوند های کووالانسی تر، پایدارتر و محکم تر بشمار می روند.
ترکیبات و کمپلکس های پلاتینی حاوی لیگاندهای مختلف می توانند خواص و کاربردهای متفاوتی دارا باشند. در کنار ابزارهای فلزی متعدد زیست دارویی، پلاتین به صورت کلینیکی در چندین داروی ضد تومور مهم بکار رفته که قابل توجه ترینشان سیس پلاتین است.4
بسیاری ازمفاهیم مهم در شیمی کئوردیناسیون مسطح مربعی و اثر ترانس، برای اولین بار در ترکیبات پلاتین کشف شد.1
1-2-1 شیمی سولفوکسایدها
شیمی کئوردیناسیون سولفوکسایدها بسیار مورد مطالعه قرار گرفته است. سولفوکسایدها به عنوان لیگاندهای دوسردندانه(ambidentate) شناخته شده اندکه یا از طریق اکسیژن و یا از طریق گوگرد به فلزات خاصی کئوردینه می شوند.مولکولهای سولفوکساید به عنوان یک لیگاند رفتارهای جالبی دارند. آنها می توانند دانسیته الکترونی را از فلز مرکزی به سمت خودشان بکشند و به دلیل وجود همین پیوند در این دسته از ترکیبات پیوندپلاتین- سولفوکسایدبسیارمستحکم است. بیشتر مطالعات منتشر شده روی کمپلکس های سولفوکساید پلاتین، در بر دارنده لیگاندDMSO بوده است.5
سولفوکسایدها در کمپلکس های پلاتین (II) ، همیشه از سر S به فلز پلاتین (II) متصل می شوند زیرا اتم گوگردبه دلیل دارا بودن اوربیتال * خالی، نسبت به اتم اکسیژن سر نرم بشمار می رود در نتیجه می تواند دانسیته الکترونی را از سمت فلز پلاتین (II) که آن نیز فلزی نرم محسوب می شود به سمت خود بکشد. سولفوکساید ها از اثر ترانس نسبتاً بزرگی برخوردارند و بر اساس مطالعات انجام گرفته یک سری نفوذ ترانس به صورت زیر گزارش شده است: 6
R2SO > I– > Cl– ≥ amines > Py
1-2-2 کمپلکس های پلاتینی حاوی لیگاند DMSO
مطالعات نشان داده اند که کمپلکس های سولفوکساید پلاتین(II) به همراه لیگاندی دیگر، در شیمی درمانی بسیار مؤثرندبطوریکه مقاومت بعضی از این ترکیبات در برابر سلول های سرطانی به سمت مقاومت سیس پلاتین می رود. آنها همچنین به دلیل داشتن خواص کاتالیستی در فرایندهای کاتالیزوری و هیدروسیله کردن مورد توجهند.
بی میلی یک گروه تک DMSO برای جابجا شدن از مرکز پلاتین (II) ، که در آن ممانعت فضایی اندکی وجود دارد باعث می شود به سختی بتوان قبول کرد که کمپلکس های مونوسولفوکساید ، یک گونه فعال برای از دست دادن DMSO باشند با این وجود گاهی در واکنش های جانشینی در محلول های DMSO ، عکس این قضیه با دخالت حلال مشاهده می شود. 7
بر طبق مطالعات انجام شده، واکنش هایی که روی دیمرهای دارای پل ید به همراه یک لیگاند دیگر صورت می گیرد، مونومرترانس را باید تولید کند.
واکنش جانشینی لیگاند در کمپلکس های فلزات واسطه، معمولاً به عنوان مرحله کلیدی در واکنشهای کاتالیستی بشمار می روند. واکنشهای مرتبط با کمپلکس های مسطح مربع پلاتین(II) بطور گسترده ای مورد مطالعه قرار گرفته اند.8
3-5- وضعیت خاک شناسی استان. 62
3-6- توپوگرافی استان. 63
3-7- منابع آب استان. 65
3-7-1- دریاچهها و تالابهای استان. 65
3-8- وضعیت پوشش گیاهی استان. 67
3-8-1- جنگل. 68
3-8-2- مراتع. 69
ادامه فهرست مطالب
عنوان صفحه
3-9- مناطق حفاظت شده و ویژگی حیات وحش استان. 70
3-9-1- منطقه حفاظت شده دنا 71
3-9-2- منطقه حفاظت شده جنگلی دنای شرقی.. 71
3-9-3-منطقه حفاظت شده تنگ سولک… 72
3-9-4- منطقه حفاظت شده کوه خیز و سرخ. 72
3-9-5- منطقه حفاظت شده کوه دیل. 73
3-9-6- منطقه حفاظت شده کوه خامین.. 73
3-10- موقعیت اقتصادی و اجتماعی استان. 74
3-11- جمعیت استان. 75
3-12- وضعیت صنایع و معادن استان. 76
3-13- کشاورزی و دام داری استان. 76
3-13-1- زراعت و باغبانی.. 77
3-14- وضعیت شهرکهای صنعتی استان. 78
3-15- نرم افزار. 80
3-16- تعیین معیارها 80
3-17- تهیه لایههای اطلاعاتی.. 80
3-18- استاندارد سازی معیارها 80
3-18-1- منطق بولین.. 80
3-18-2- منطق فازی.. 81
3-19- تعیین وزن معیارها با استفاده از روش سلسله مراتبی.. 81
3-20- ترکیب و تلفیق نقشههای معیارها براساس روش ترکیب خطی- وزنی (WLC) 82
3-21- بررسی صحت مناسب.. 83
3-22- ارزشیابی شهرکهای صنعتی مستقر. 83
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها (یافتهها)
4-1- استاندارد سازی نقشهها با استفاده از منطق بولین.. 85
ادامه فهرست مطالب
عنوان صفحه
4-1-1- نقشه شیب.. 85
4-1-2- نقشه بولین کاربری اراضی.. 85
4-1-3- نقشه بولین فاصله گسل. 86
4-1-4- نقشه بولین حریم مناطق مسکونی.. 87
4-1-5- نقشه بولین مناطق حفاظت شده 87
4-1-6- نقشه بولین مسیل. 88
4-1-7- نقشه بولین جاده 89
4-1-8- نقشه بولین آبهای سطحی.. 89
4-2- رویهم گذاری نقشههای بولین معیارها 90
4-3- نقشه فازی معیارها 91
4-3-1-نقشه شیب.. 91
4-3-2- نقشه فازی راههای ارتباطی.. 91
4-3-3- نقشه فازی فاصله از آبهای سطحی.. 92
4-3-4- نقشه فازی فاصله از مناطق مسکونی.. 93
4-3-5- نقشه فازی کاربری اراضی.. 93
این مطلب را هم بخوانید :
4-4- وزن دهی معیارها 94
4-5- رویهم گذاری لایههای اطلاعاتی با روش ترکیب وزنی خطی.. 94
1-2-17-4- شاخص تحمل به تنش ……………………..19
1-2-17-5- شاخص TI…………………………………………19
1-2-18- صفات فیزیولوژیک مرتبط با تنش اسمزی …………………20
1-2-18-1- اثر تنش اسمزی بر فلورسانس کلروفیل ……………………20
1-2-18-2- اثر تنش اسمزی بر میزان پرولین …………………..21
1-2-18-3- اثر تنش اسمزی بر قند محلول …………………….21
1-2-18-4- اثر تنش اسمزی بر میزان کلروفیل ……………….22
1-2-19- هیدروپونیک ………..22
1-2-19-1- سیستمهای آبکشتی (بدون محیط کشت جامد) …………………….22
1-2-20- اصلاح مقاومت به خشکی ………………………………………….23
1-2-20-1- استفاده از تنوع ژنتیکی موجود …………………..24
1-2-20-2- تلاقیهای درون و برون گونهای …………………..25
1-2-20-3- ایجاد تنوع …………………………………..25
1-2-20-4- انتقال ژن …………………………………..25
1-2-21- اهمیت تنوع ژنتیکی ……………………….26
1-2-22- روشهای براورد تنوع ژنتیکی …………………..26
1-2-22-1- نشانگرهای مورفولوژیکی …………………………26
این مطلب را هم بخوانید :
1-2-22-2- نشانگرهای بیوشیمیایی ………………………..26
1-2-22-3- نشانگرهای مولکولی ………………………27
1-2-22-3-1- نشانگرهای رپید ………………………….27
1-2-22-3-1-1- مزایای نشانگرهای رپید ………………………28
1-2-22-3-1-2- معایب نشانگرهای رپید ……………………..28
1-3- هدف و ضرورت تحقیق …………..29
فصل دوم: مواد و روشها
2-1- مواد گیاهی و نوع طرح آزمایش ………………….31
2-2- کشت هیدروپونیک …………………………………….31
2-2-1- کشت در ماسه ……………..31
2-2-2- کشت در آب …………..31
2-3- اعمال تیمارها در سیستم هیدروپونیک ……………………..32
2-3-1- اعمال تنش در سیستم آبکشت ………………..32
2-3-2- اعمال تنش در سیستم ماسهکشت …………………………….32
2-4- اندازهگیری صفات………………………………34
2-4-1- اندازهگیری صفات مورفولوژیکی …………………..34
2-4-2- اندازهگیری صفات فیزیولوژیکی ……………………….34
2-4-2-1- اندازهگیری فلورسانس و مقدار کلروفیل ……………….34
2-4-2-2- اندازهگیری پرولین ……………………….34
2-4-2-3- اندازهگیری قند محلول …………………………..35
2-4-2-4- اندازهگیری رنگیزههای فتوسنتزی ……………………..36
2-4-3- اندازهگیری شاخصهای تحمل……………………….36
2-5- تجزیه و تحلیل دادههای کمی …………………..36
2-6- صفات مولکولی……………………………….37
فصل سوم: نتایج و بحث
3-1- تنش کمآبی …………………………..39
3-1-1- تجزیه واریانس دادههای ماسه کشت ……………………….39
3-1-2- مقایسه میانگین صفات در سیستم ماسه کشت ماسه کشت ………………..41
3-1-2-1- مقایسه میانگین صفات مورفولوژی در سیستم ماسهکشت ………………..41
3-1-2-2- مقایسه میانگین صفات فیزیولوژی در سیستم ماسهکشت …………………….47
3-1-2-3- مقایسه میانگین شاخصهای مقاومت در سیستم ماسهکشت ………………54
3-1-2-3-1- تجزیهی خوشه ای لاینهای مورد مطالعه بر اساس شاخصها در سیستم ماسهکشت…………..55
3-1-3- تاثیر خشکی روی صفات مورد مطالعه در سیستم ماسه کشت …………57
3-1-4- تجزیه خوشهای لاینهای مورد مطالعه بر اساس صفات مورفوفیزیولوژی در سیستم ماسهکشت…………..58
3-1-5- تجزیه به عاملها برای صفات مورفوفیزیولوژی در سیستم ماسهکشت…………….68
3-1-5-1- تجزیه به عاملها برای صفات مورفولوژی در سیستم ماسهکشت ………………..68
3-1-5-2- تجزیه به عاملها برای صفات فیزیولوژی در سیستم ماسهکشت …………….70
3-1-6- تجزیه واریانس دادههای آبکشت………………………….76
3-1-7- مقایسه میانگین دادههای آبکشت…………………………77
3-1-7-1- مقایسه میانگین صفات مورفولوژی در سیستم آبکشت………….77
3-1-7-2- مقایسه میانگین صفات فیزیولوژی در سیستم آبکشت…………………82
3-1-7-3- مقایسه میانگین شاخصهای مقاومت در سیستم آبکشت…………….87
3-1-7-3-1- تجزیه خوشهای لاینهای مورد مطالعه بر اساس شاخصها در سیستم آبکشت………………89
3-1-8- تاثیر خشکی روی صفات مورد مطالعه در سیستم آب کشت …………….91
3-1-9 – تجزیه خوشهای ارقام مورد مطالعه بر اساس صفات مورفوفیزیولوژی در سیستم آبکشت ………..92
3-1-10- تجزیه به عاملها برای صفات مورفوفیزیولوژی در سیستم آبکشت …………….98
3-2- تجزیه مولکولی RAPD ………………………………102
3-2-6- رابطه بین دادههای مولکولی و صفات مورفوفیزیولوژی ……………………..102
3-2-6-1- رابطه بین دادههای مولکولی و صفات مورفوفیزیولوژی در سیستم ماسهکشت ………..103
3-2-6-2- رابطه بین دادههای مولکولی و صفات مورفوفیزیولوژی در سیستم آبکشت …………….105
3-3- نتیجه گیری کلی ………..121
3-4- پیشنهادات………………122
منابع مورد استفاده………….123
1-1- مقدمه