۳-۸-۱-۵- باد. ۶۰
۳-۸-۲- تقسیمات اقلیمی ۶۰
۳-۸-۳-حوزه های اقلیمی ۶۱
۳-۸-۳-۱-تقسیمات اقلیمی در جهان ۶۱
۳-۸-۳-۲- تقسیمات اقلیمی در ایران ۶۱
۳-۹- اقلیم و انسان ۶۲
۳-۹-۱- مقدمه. ۶۲
۳-۹-۲- آسایش حرارتی ۶۲
۳-۹-۳- تعادل حرارتی در بدن انسان ۶۳
۳-۹-۴- مهمترین عوامل تاثیر گذار بر احساس آسایش حرارتی ۶۳
۳-۹-۳-۱- دمای هوا ۶۴
۳-۹-۳-۲- دمای متوسط تشعشعی ۶۴
۳-۹-۳-۳- رطوبت هوا ۶۴
۳-۹-۳-۴- جریان هوا ۶۵
۳-۹-۳-۵- میزان فعالیت. ۶۵
۳-۹-۳-۶- نوع پوشش ۶۵
۳-۹-۴- تاثیر عوامل خاص بر احساس آسایش حرارتی ۶۶
۳-۹-۴-۱- سن ۶۶
۳-۹-۴-۲- جنس ۶۶
۳-۹-۴-۳- رنگ فضا ۶۶
۳-۹-۴-۴- شرایط اقلیمی ۶۷
۳-۱۰- اقلیم و معماری ۶۷
۳-۱۰-۱- مقدمه. ۶۷
۳-۱۰-۲- مکانیابی پروژه ۶۷
۳-۱۰-۳- نظم و ترتیب و جهت گیری بنا ۶۸
۳-۱۰-۴- مقاومت مصالح به کار رفته. ۶۸
۳-۱۰-۵- طرح و شکل ۶۹
۳-۱۰-۵-۱- شکل بنا و نور و روشنایی ۷۱
۳-۱۰-۵-۲- شکل بنا و تعادل حرارتی ۷۳
۳-۱۰-۵-۳- شکل بنا و برف و باران ۷۶
۳-۱۰-۵-۴- شکل بنا و باد. ۷۶
۳-۱۰-۵-۵- آثار مهم باد بر ساختمانها ۷۷
۳-۱۰-۶- طراحی داخلی ساختمان و محل قرارگیری اتاق ها ۷۸
۳-۱۰-۷- اندازه و محل قراگیری پنجره ۷۸
۳-۱۰-۸- سیستم های گرمایشی و سرمایشی ۷۹
۳-۱۰-۹- روشنایی ساختمان ۷۹
۳-۱۰-۱۰- فضا سازی اطراف ساختمان ۷۹
۳-۱۰-۱۱- ضرایب راحتی و آسایش ساختمان : ۸۰
۳-۱۰-۱۲ – جمع بندی ۸۰
۳-۱۱- سامانه های غیر فعال خورشیدی ۸۰
۳-۱۱-۱- مقدمه. ۸۰
۳-۱۱-۲- جذب مستقیم ۸۱
۳-۱۱-۲-۱- نورگیرهای سقفی ۸۳
۳-۱۱-۲-۲- ذخیره انرژی در جذب مستقیم. ۸۴
۳-۱۱-۳- جرم حرارتی ۸۵
۳-۱۱-۴- جذب غیرمستقیم ۸۷
۳-۱۱-۴-۱- دیوار ترومب. ۸۷
۳-۱۱-۴-۲- دیوارهای آبی ۹۰
۳-۱۱-۴-۳- حوضچه های سقفی ۹۱
۳-۱۱-۴-۴- گلخانه ۹۱
۳-۱۱-۴-۵- سامانه ترموسیفون ۹۹
۳-۱۱-۴-۶- بناهای محصور درخاک. ۱۰۱
۳-۱۱-۴-۷- بافت زیستی درخاک ۱۰۳
۳-۱۱-۴-۸- زمین گرمایی ۱۰۶
۳-۱۱-۵- ملاحظات طراحی خورشیدی ۱۰۷
۳-۱۱-۵-۱- اصول حفظ گرما در داخل ساختمان ۱۰۸
۳-۱۱-۵-۲- اصول فراهم کردن امکان نفوذ اشعه خورشید به داخل بنا ۱۰۸
۳-۱۱-۵-۳- محافظت بنا از بادهای سرد زمستانی ۱۰۹
۳-۱۱-۵-۴- شکل مناسب ساختمان ۱۱۰
۳-۱۱-۶- عایق های حرارتی ۱۱۱
۳-۱۱-۶-۱- مشخصات و ویژگی های مهم عایقهای حرارتی ۱۱۲
۳-۱۱-۶-۲- روشهای عایق کاری دیوارهای ساختمان ۱۱۳
۳-۱۱-۶-۳- عایق کاری پشت بام. ۱۱۵
۲-۱۱-۶-۴- بازشوها ۱۱۶
۳-۱۱-۶-۵- کفها ۱۱۷
۳-۱۲- سامانه های فتولتاییک. ۱۱۹
۳-۱۲-۱- مقدمه. ۱۱۹
۳-۱۲-۲- اجزای سیستم های فتوولتائیک (برق خورشیدی) ۱۲۰
۳-۱۲-۳- انواع کاربرد صفحات خورشیدی ۱۲۰
۳-۱۲-۴- صفحات نمای ساختمان ۱۲۰
۳-۱۲-۵- نماهای نیمه شفاف ۱۲۱
۳-۱۲-۶- سیستم های سایبان ۱۲۱
۳-۱۲-۷- مصالح بام. ۱۲۱
۳-۱۲-۸- نورگیرها ۱۲۲
۳-۱۲-۹- ایجاد سایه با فتوولتاییک ها ۱۲۲
۳-۱۲-۱۰- مزایای تکنولوژی فتوولتائیک (تولید برق خورشیدی) ۱۲۲
۳-۱۲-۱۱- اهمیت پنل های خورشیدی ۱۲۳
۳-۱۳- آبگرمکن خورشیدی ۱۲۴
۳-۱۳-۱- مقدمه. ۱۲۴
۳-۱۳-۲- انواع کلکتورهای خورشیدی ۱۲۵
۳-۱۳-۳- اهمیت و کاربرد انرژی خورشیدی در تامین گرمایش ۱۲۶
۳-۱۴-دیدگاه معماران معرف در مورد معماری پایدار ۱۲۶
۳-۱۴-۱- مقدمه. ۱۲۶
۳-۱۴-۲- نظر این سه معمار درباره ی « تعریف معماری پایدار ». ۱۲۷
۳-۱۴-۳- این سه معمار درباره ی « دلایل موفقیت ساختمان ها در قرن سبز » معتقدند ؛ ۱۲۷
۳-۱۴-۴- آنها درباره ی « استفاده از طبیعت بعنوان راهنما » معتقدند ؛ ۱۲۷
۳-۱۵- مصادیق ۱۲۸
۳-۱۵-۱- مقدمه. ۱۲۸
۳-۱۵-۲- ساختمان GLA، تالار شهر لندن ۱۲۸
۳-۱۵-۳- ساختمان فورتایمز نیویورک. ۱۳۵
۳-۱۵-۴-برج کریستال مسکو. ۱۳۶
۳-۱۵-۵- ساختمان دایملر ـ کریسلر، برلین ۱۳۷
۳-۱۵-۶- تکنوپلیس، شهر اکوتک، سنگاپور ۱۳۸
۳-۱۵-۷- ساختمان کوئینز مدرسه مهندسی و تولیدات انگلستان ۱۴۰
۳-۱۸- نتیجه گیری ۱۴۱
فصل چهارم. ۱۴۲
مبانی نظری خاص پروژه ۱۴۲
۴-۱- مقدمه. ۱۴۲
۴-۲- موقعیت جغرافیایی و طبیعی استان اصفهان: ۱۴۲
۴-۳- تعیین نوع اقلیم اصفهان ۱۴۴
۴-۳-۱- باد در شهر اصفهان ۱۴۶
۴-۳-۲- بارش در شهر اصفهان ۱۵۲
۴-۳-۳- انرژی خورشیدی در اصفهان ۱۵۳
۴-۳-۴- وضعیت مناطق شهر اصفهان ۱۵۴
۴-۳-۵- وضعیت توپوگرافی استان اصفهان ۱۵۴
۴-۳-۶- جغرافیای گیاهی استان اصفهان : ۱۵۴
۴-۴- اقلیم گرم و خشک. ۱۵۴
۴-۴-۱- ویژگی های معماری بومی مناطق گرم و خشک. ۱۵۵
۴-۴-۲- تهویه موردنیاز اقلیم گرم و خشک. ۱۵۶
۴-۴-۳- جدول زیست اقلیمی ساختمانی اصفهان ۱۵۷
۴-۵- بررسی پنجره و سایبان در اصفهان ۱۵۸
۴-۵-۱- مقدمه: ۱۵۸
۴-۵-۲- پنجره : ۱۵۸
۴-۵-۳- سایبان های طبیعی ۱۵۹
۴-۵-۴- سایبان ۱۶۰
۴-۵-۵- دستورالعمل طراحی پیش آمدگی های متحرک جنوبی ۱۶۰
۴-۵-۶- سایه انداز پنجره های شرقی و غربی ۱۶۱
۴-۶-پیشینه تاریخی شهر اصفهان ۱۶۲
۴-۶-۱- ویژگیهای خانه های بومی و سنّتی اصفهان ۱۶۳
۴-۷- ضوابط واستانداردهای ۱۶۴
۴-۷-۱- ضوابط واستانداردهای طراحی ساختمان های مسکونی در اصفهان ۱۶۴
۴-۷-۲- حیاط ۱۶۴
۴-۷-۳- پله فرار و آسانسور ۱۶۵
۴-۷-۴- پخی ۱۶۵
۴-۷-۵- پیش آمدگی ساختمانی در گذرها ۱۶۵
۴-۷-۶- رعایت محدودیت ارتفاع. ۱۶۵
۴-۷-۷- پارکینگ. ۱۶۶
۴-۷-۸- ضوابط ساختمانی مجتمع های مسکونی ۱۶۶
۴-۷-۹-ضوابط و مقررات نمای شهری اصفهان ۱۶۶
۴-۷-۱۰- ضوابط شهرداری و نکات مهم در طراحی معماری ۱۶۸
فصل پنجم. ۱۷۰
تجزیه و تحلیل سایت و روند شکل گیری طرح. ۱۷۰
۵-۱- مقدمه. ۱۷۰
۵-۲- معرفی سایت مورد نظر. ۱۷۱
۵-۲-۱- دلایل انتخاب سایت. ۱۷۲
۵-۲-۲- مشخصات اقلیمی سایت. ۱۷۲
۵-۲-۳- دسترسی ها و همجواری ها ۱۷۳
۵-۲-۴- دید و منظر سایت. ۱۷۳
۵-۳- روند شکل گیری طرح. ۱۷۶
۵-۳-۱- مبانی نظری ۱۷۶
۵-۳-۲- شکل گیری ایده طرح. ۱۷۷
۵-۴- ایده های مکمل با نگرش به پایداری محیطی در جهت شکل گیری مجموعه ای خود کفا ۱۸۰
۵-۴-۱- استفاده از گیاه در مجموعه. ۱۸۰
۵-۴-۲- روش های پیشنهادی برای استفاده از سیستم های طبیعی برای گرمایش و سرمایش فضاها ۱۸۱
۵-۴-۳- روش های پیشنهادی برای تولید برق و تامین گرما (سامانه های فتوولتاییک) ۱۸۴
۵-۵- برنامه فیزیکی پروژه ۱۸۹
۵-۶- مدارک پروژه : ۱۹۰
۶- منابع. ۱۹۱
No table of contents entries found.
مقدمه
سیمای شهرهای اقصی نقاط جهان که تا چندی پیش هرکدام درون خود دنیایی متفاوت داشت، هر روز با سرعتی افزون تر در پی محو شدن آن چیزی است که به آن هویت مستقل میداد و این امر همسانی و یکنواختی را به بار آورده است. معماری و شهر برای انسان قبل مدرن، محصول خلاقهای بود که نتیجه محدودیتهای اقلیمی و سازه ایی از طرفی و باورهای جمعی افراد از طرف دیگربود. آنچه که فضای مصنوع او را تشکیل میداد، برخاسته از بستر و همپا و همراستا با ویژگیهای آن منطقه بود. این پیوند سبب گشته بود که محصول اندیشه معمار در حدود ویژگیها و بایدهایی که مصالح محلی و شرایط محیطی به اثر اجبار مینمود، امکان حرکت داشته باشد. از جهت دیگر به علت باورهای متافیزیکی به طبیعت و پدیدههای آن و لزوم حفظ این عرصه به عنوان موهبت، مدیریت پسماندها نیز به گونه ایی انجام میگردید که چرخه حیات مختل نگردد. لازم است ذکر شود که سرعت تحول و تغییرات نیز به گونه ایی بود که فرصت آزمایش و خطا و سپس تصحیح به جهت حفظ هرچه بیشتر ساختارهای زیستی را ممکن مینمود. اما حریم باور متافیزیکی شکست و بشر تنها یک چیز و آن ذهن انسانی را محور قرار داد و دلیل بودن را در اندیشیدن و حتی بصورت افراطی در شک دائم یافت و چنان بر خود باور یافت و خود را از قید و بند رهایید که هر آنچه را انجام میداد، درست میپنداشت. جالب اینجاست که سرعت این تغییرات نیز امکان سنجش بازخوردها را از بین برده بود. بشر به مدد بهرهگیری از تکنولوژی جهت جبران ضعفهایش و قرار دادن آن به عنوان بهترین دستاویز برای پاسخ به نیازهایش، دست یازیدن افراطی به طبیعت را به عنوان منبع تامین نیازها مجاز دانست. این امر تاثیر پذیری معماری از خصوصیات محیطی ومحلی را کاسته بود، به گونهای که برخی با طرح معماری بینالمللی و منشور آتن، ادعای حل همهٔ مشکلات معماری و شهر را داشتند، اما طبیعت و شهر در حال از بین رفتن بود. جنگ اعراب و اسرائیل و جلوگیری از صادرات نفت به غرب، اولین صدای زنگ خطر را به گوش رساند. منابع در حال پایان است چه میکنید؟ در واقع آنچه که امروز به عنوان توسعه پایدار یاد میشود، بازنگری اصلاح طلبانهای است به مدرنیسم و سنت جهت یافتن راهی بینابینی. توسعه پایدار، توسعه ایی است که نیازهای اکنون را به گونه ایی برآورده نماید که توان نسلهای بعدی را جهت تامین نیاز، کاهش ندهد. با توجه به این نکات مطروحه، سعی داریم به تبیین مفهوم توسعه و طراحی پایدار بپردازیم و با طرح راهکارهایی، زمینهٔ تحقق این باور را ایجاد نماییم. معماران نیز همسو با سایر دست اندرکاران در پی یافتن راهکارهای جدیدی برای تامین زندگی مطلوب انسان هستند. بدیهی است که زندگی، کار، تفریح، استراحت و. همه و همه فعالیتهایی میباشند که در فضاهای طراحی شده توسط معماران صورت پذیرفته و از آنجا که نقاط ضعف و قوت یک ساختمان بر زیست بوم جهان تأثیر مستقیم خواهد داشت، وظیفهای بس حساس در این خصوص بر عهده معماران میباشد.
۱- مقدمه
رویکرد های جدید طراحی مسکن در دهه های اخیر در کشورهای مختلف جهان مورد توجه بوده اند. از آنجایی که الگوی مسکن برگرفته از نوع تفکر انسان ها ، آداب و رسوم، سنت ها، اقتصاد و تکنولوژی می باشد، با گذشت ایام تغییرات وسیعی در آن دیده می شود. بررسی فضاهای مسکونی در چند دهه گذشته خصوصا در ایران، نشان می دهد که افراد به صورت گروه های پر جمعیت و در یک واحد مسکونی بزرگ با فضاهای متعدد زندگی میکنند و این شکل از زندگی، صورت متداول سکنی را به خود اختصاص داده بود. خانواده های بزرگ شامل پدر و مادر، فرزندان، عروس ها، دامادها و حتی نوه ها می شدند در یک واحد مسکونی که بسیاری از فضاها در آن به صورت مشترک استفاده می شد، سکنی داشتند.
مثال بارز این موضوع ، خانه های حیاط مرکزی با اتاق های متعدد در اطراف حیاط ، مهتابی در گوشه ای از حیاط، انبار، مطبخ و سرویس بهداشتی در طبقه زیرزمین و در برخی خانه ها، فضاهای اختصاصی فصول سرد و گرم(زمستان نشین و تابستان نشین) می باشد. هدفی که به صورت بارز در طراحی اینگونه خانه ها به چشم می خورد هماهنگی کامل آن با محیط و بستر خود می باشد و این هدف چیزی است که این روزها در معماری ما کمتر دیده می شود و با توجه به رشد روز افزون جمعیت جهان و کاهش منابع طبیعی لازم است که با برنامه ریزی اصولی در طراحی ساختمان ها سعی کنیم با حداقل مصرف انرژی آسایش روحی و جسمی فرد را تامین کنیم.
در این پژوهش تلاش می گردد تا راهکارهایی برای کاهش مصرف انرژی گرمایشی همچون جذب مستقیم از طریق “نورگیرهای سقفی ،قرارگیری مناسب پنجره ها” ، جذب غیرمستقیم، همچون استفاده از “دیوار ترومب،سقف آبی و گلخانه”و راهکارهایی برای کاهش مصرف انرژی سرمایشی همچون “حوزه بندی و سازماندهی فضاها، تهویه و خنک کننده های طبیعی و خنک کننده های تبخیری[۱] (Grondzik, W.T, Kwok, A.G, Stein, B, Reynolds, J.S, 2010) ” در طراحی معماری مجتمع مسکونی با توجه به شرایط موجود، مورد مطالعه و استفاده قرار گیرد.
۱-۱ بیان مساله
انرژی مصرف شده در ساختمان ها سهم بزرگی از مصرف انرژی کل را تشکیل می دهد. در ساختمان های مسکونی و تجاری این میزان مصرف برای خود ساختمان می باشد و این ساختمان ها بیش از ۳۵ درصد مصرف انرژی کل را به خود اختصاص می دهد (IEA, 2007) [2] . در ساختمان ها، انرژی در موارد مختلفی همچون گرمایش، سرمایش، تهویه، روشنایی، تأمین آب گرم مصرفی و تجهیزات مختلف نصب شده در آن، مورد استفاده قرار می گیرد. انرژی مصرفی برای گرمایش، سرمایش و تأمین آب گرم مصرفی بیش از ۷۵ درصد مصرف انرژی کل را به خود اختصاص می دهد (IEA, 2007). بنابراین طراحی معماری ساختمان ها خصوصاً مسکونی یا تجاری در جهت کاهش میزان مصرف انرژی های تجدیدناپذیر امری لازم و ضروری است.
مطلب دیگر :
مستقیم ، جذب غیر مستقیم و (استفاده مناسب از انرژی تابشی ) ،جهت گیری مناسب ساختمان ، تهویه مناسب ساختمان، استفاده از عایق های طبیعی و صنعتی، استفاده از مصالح مناسب با توجه به اقلیم و درصورت استفاده از سامانه های غیر فعال خورشیدی، ساختمان ها به گونه ای طراحی می شوند که نیازهای گرمایش ، سرمایش ونوررسانی در آنها به صورت طبیعی وهمساز با اقلیم تامین گردد و به این دلیل ” سامانه غیر فعال” نامیده می شوند که نیازبه فعالیت تجهیزات گرمایشی وسرمایشی به حداقل ممکن می رسد.
پیشینیان همچنین اطلاعات وسیعی از پتانسیل های معماری به دست آورده بودند که قادر به اصلاح گرمایشی تابشی و سایه خورشید شدند در واقع استفاده از خورشید به عنوان یک منبع گرما چیز جدیدی نیست . در ۲۴۰۰ سال پیش سقراط دریافته است که :۶-۳-۶-کوهها
۶-۱۵- نحوه شکستن الودگی صوتی در اطراف سایت
مطلب دیگر :
۴-۲-۲-۴شناخت بنا از روی نقشههای معماری ۶۲
۴-۲-۲-۵ تحلیل فضاهای معماری. ۶۶
۴-۲-۲-۶ نور در فضاها. ۶۷
۴-۲-۲-۷ کاربری سرا در گذشته ۶۸
۴-۲-۲-۸ بررسی خط آسمان از جبهههای مختلف. ۷۰
۴-۲-۳ شناخت مصالح بنا ۷۱
۴-۲-۳-۱-۱تزئینات آجری بهکاررفته در بنا. ۷۳
۴-۲-۴ شناخت سازه بنا ۷۸
۴-۲-۴-۱پی. ۷۸
۴-۲-۴-۲دیوارها و جرزهای بنا. ۷۹
۴-۲-۴-۳ پوششها و قوسها در بنا ۸۱
۴-۲-۴-۳-۱پوششها ۸۱
۴-۲-۴-۳-۲چفد بکار رفته در بنا. ۸۳
۴-۲-۵ تأسیسات بنا. ۸۴
۴-۲-۵-۱ناودانها یا سیستم دفع آبهای نزولی. ۸۴
۴-۲-۵-۲سیستم فاضلاب. ۸۴
۴-۲-۵-۳ تأسیسات گرمایشی و سرمایشی. ۸۴
۴-۲-۵-۴ نحوه نورگیری در بنا ۸۴
۴-۲-۶جمعبندی. ۸۵
فصل پنجم
۵-۱طبقهبندی کلی عوامل مخل در بنا ۸۸
۵-۲عوامل مخل در بنا ۹۰
۵-۳آسیب نگاری بنا ۹۱
۵-۴جداول آسیبشناسی ۹۶
فصل ششم
۶-۱مبانی نظری طرح مرمت ۱۱۹
۶-۱طرح مرمت بنا ۱۲۲
۶-۲-۱طرح مرمت پی و کرسی چینی. ۱۲۲
۶-۲-۲جلوگیری از نفوذ رطوبت صعودی. ۱۲۴
۶-۲-۳ مرمت سقف در قسمتهای تخریبشده ۱۲۵
۶-۲-۴ اجرای عایقبندی سرویس بهداشتی ۱۲۶
۶-۲-۵ مرمت کف سازی حیاط. ۱۲۸
۶-۲-۶ مرمت کف سازی حجرهها. ۱۲۹
۶-۲-۷ تعویض آجرهای پوسیده ۱۲۹
۶-۲-۸ طرح مرمت ازاره ها. ۱۲۹
۶-۲-۹ اجرای ناودانها ۱۳۱
۶-۲-۱۰تعویض ملات آسیبدیده. ۱۳۳
۶-۲-۱۱مرمت پلههای ارتباطی ۱۳۴
۶-۲-۱۲برداشتن اندودهای نامناسب ۱۳۵
۶-۲-۱۳زدودن مرمتهای ناهمگون ۱۳۵
۶-۲-۱۴بازسازی قسمتهای تخریبشده ۱۳۵
۶-۲-۱۵تمیز کردن شوره از آجرها. ۱۳۵
۶-۲-۱۶بازسازی سردر ورودی. ۱۳۶
۶-۲-۱۷طرح پیشنهادی جهت درها و پنجرهها. ۱۳۶
۶-۲-۱۸جزئیات اجرایی پیشنهادی حوض۱۳۷
۶-۲-۱۹اجرای تأسیسات الکتریکی و گرمایش و سرمایش ۱۳۸
فصل هفتم
۷-۱طرح احیا ۱۴۰
۷-۱-۱انتخاب استراتژی احیا ۱۴۰
۷-۱-۲اقدامات لازم برای احیا. ۱۴۱
۷-۱-۳ بررسی طرحهای فرادست ۱۴۲
۷-۱-۴ موقعیت سرای خواجهملکم با توجه به ناحیههای موجود. ۱۴۳
۷-۱-۵ بررسی ویژگیهای منطقه بافت تاریخی ۱۴۴
۷-۱-۴-۱ویژگیهای عمومی ۱۴۴
۷-۱-۴-۲آسیبهای اجتماعی. ۱۴۴
۷-۱-۵ مقایسه ناحیه ۷ شهری و کل شهر در سال. ۱۴۴
۷-۱-۶ بافت تاریخی بنا. ۱۴۶
۷-۱-۷ مسیرهای مجاور بنا. ۱۴۷
۷-۲گزینه پیشنهادی. ۱۵۰
۷-۲-۲مبانی احیاء. ۱۵۱
۷-۲-۳ مبانی و پیش ساختههای فکری مورد نظر در طرح احیای سرای خواجهملکم ۱۵۲
۷-۲-۴ ویژگیهایی که میبایست سرا دارا باشد. ۱۵۲
۷-۲-۵ سرفصلهای کلی لازم جهت احیای سرای خواجهملکم ۱۵۲
۷-۲-۶اصول ناظر بر تعیین کاربری ۱۵۲
۷-۲-۷ بررسی ویژگیهای فضایی طبقه همکف ۱۵۴
۷-۲-۸ بررسی ویژگیهای فضایی طبقه اول ۱۵۶
۷-۲-۹کاربری بنا در طرح احیاء ۱۵۹
۷-۲-۱۰ طرحهای پیشنهادی ۱۶۱
۷-۲-۱۰-۱طرح پیشنهادی حوض در بنا ۱۶۱
۷-۲-۱۰-۲طرح پیشنهادی کفسازی در بنا ۱۶۲
۷-۲-۱۰-۳طرح احیاء جبهه شرقی سرا ۱۶۲
۷-۲-۷-۴طرح احیاء جبهه جنوبی و غربی سرا ۱۶۳
۷-۲-۷-۵طرح احیاء جبهه شمالی و غربی سرا ۱۶۵
۷-۲-۷-۶طرح احیاء دالان ورودی جنوبی سرا ۱۶۶
۷-۲-۷-۷طرح احیاء حجرهها. ۱۶۷
۱-۱ مقدمه
ساخت کاروانسراها با توجه به اوضاع اجتماعی، اقتصادی و مذهبی از روزگاران قدیم در ایران مورد توجه خاص بوده است. به طور کلی کاروانسراها به دو گروه برونشهری و درونشهری تقسیم میشوند. کاروانسرای درونشهری یکی از عناصر ساختاری شهر اسلامی است. احداث کاروانسراها فقط ویژه خارج از شهر نبوده، بلکه در داخل شهر نیز برای اقامت مسافران و تجار کاروانسراهایی احداث شده است، البته اکثر کاروانسراهای کنار بازار جنبهی تجاری پیدا میکرده و تجار هر صنفی در کاروانسراهای مجاور یا داخل بازار فعالیت میکردند. در دورهی اخیر معمولاً به کاروانسراهای درونشهری سرا گفته میشود. با کاهش رونق اقتصادی بافت تاریخی و تغییر سیستم های تجارتی و حملونقل و گرایش مردم به خیابانها و پاساژها، سراها و کاروانسراهای درونشهری از رونق افتادند و اکثراً بلااستفاده هستند و یا نقشی کم رنگ را در بافت ایفا میکنند و سالهای زیادی است که زندگی در بافتهای تاریخی با مشکلات فراوان اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی برای ساکنان آن همراه است. بافت تاریخی مراغه به عنوان یک سرمایه ملی، یکی از نمونه بافتهای باارزش است که در اثر بیمبالاتی مدیران و ساکنین محلی و ناکارآمدی سیستم مدیریتی دچار دگرگونیهای ناخوشایند فراوانی شده است. در این میان سراها نیز اکثراً به حال خود رهاشدهاند یا در مواردی محدود به رسیدگی شده است با توجه به اینکه احیای این فضاها میتواند نقشی مؤثر را در فضای احیای بافت تاریخی ایجاد کند نیازمند تحقیقات و صرف هزینه است. سرای خواجهملکم نیز یکی از این بناها میباشد که در سالهای اخیر مورد بیتوجهیهای زیادی واقع شده است. در این طرح سعی بر این خواهیم داشت این سرمایه ملی را از نیستی نجات بخشیده و با نگاه به گذشته، آیندهای روشن را ترسیم نماییم که در نتیجه پویایی هرچه بیشتر بنا و در نهایت بافت تاریخی است.
۱-۲ بیان مسأله
سرای خواجهملکم مربوط به دوره قاجار است و در مراغه، بین خیابان خواجه نصیر و میدان مصلی، در محله سالار خانه واقع شده است. این اثر در تاریخ ۱۰ خرداد ۱۳۸۲ با شماره ثبت ۸۹۰۶ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این بنا به نام آقای ملکم آفتاندینان معروف به خواجهملکم که شخصی ارمنی و تاجر بوده، ثبت شده است. بنا در قسمتهای مختلف از یک تا سه طبقه تشکیل یافته است.
این سرا به عنوان یکی از بناهای تاریخی و باارزش شهر میتواند نقش خود را بهتر و بیشتر از قبل در جریان طرحهای مرمتی و احیاء بازی کند؛ بنابراین در این پژوهش سعی
مطلب دیگر :
پایان نامه با واژه های کلیدی حقوق فرانسه، نقش برجسته
بر آن شده است تا با شناخت دقیق بنا، همچنین بررسی فن شناسی و آسیبشناسی آن، طرح مرمت و احیاء مناسبی جهت حفظ این بنای باارزش ارائه گردد.
۱-۳ اهمیت و ضرورت پژوهش۵- شدت رنگ های به کار رفته در در قالی مطلوب نیست.
۶- رنگ بندی نامناسب و یا استفاده از رنگ های غیر مانوس وغیر عادی. “اربابی، ۱۳۸۶، ص۶،۷”.
و عواملی دیگر که منجر به استفاده از عملیات رنگکاری در کارگاه مرمت میشود. معمولا این عملیات به وسیله مواد رنگزا مانند : رنگ های جوهری، مدادشمعی ، ماژیک و همچنین اکسید کننده و احیا کننده هایی مانند پرمنگنات پتاسیم، جوش شیرین (سنگ ترش) ، جوهر لیمو ( اسید سیتریک) ،هیدرو سولفیت، کلر و. استفاده می شود. ابزار این عملیات قلم مو و ظرف رنگ است”افتخاری راد،۱۳۸۲، ص۱۱” .
با این تفاسیر و با توجه به اعتبار فرش دستباف در دنیا و استاندارد هایش در این مرحله از مرمت باید اعمال تغییراتی جهت بهبود بوجود آید و یا به عبارتی محققان با تلاش و شناخت باید گام هایی موثر درجهت رفع نواقص و پیشبرد کیفیت آن بردارند. انتظار میرود با ساخت دستگاهی جهت رنگرزی موضعی قالیهای مرمتی در کارگاه تکمیل این ایراد از فرش دستباف ایران رفع شود.
۱-۲ ضرورت انجام تحقیق
فرش دستباف یکی از هنرمندانه ترین فراورده های دستی بشر است که علاوه بر دارا بودن ارزش هنری یک منبع درآمد ارزی در اقتصاد کشور محسوب می شود. فرایند تولید این هنر صنعت بسیار گسترده بوده و در تمام مراحل کیفیت و استاندارد سازی باعث ارتقا این کالا می شده است. تمامی قالیهای تولید شده جهت ارتقا و بهبود و بر طبق استاندارد مرکز ملی فرش دستباف ایران و سلیقه بازار در فرایند تکمیل قرار می گیرند”صوراسرافیل، ۱۳۷۶، ص۲۹-۳۳”. عملیاتی که در کارگاه تکمیل فرش صورت می گیرد شامل انواع شور، چرم دوزی، دو گره و زنجیره بافی، کز دادن پشت فرش، بند کشی ، لکه گذاری یا عملیات رنگ برداری میباشد.”مجابی، ۱۳۸۹” در بین این عملیات رنگکاری به صورت غیر متعارف و به نوعی تقلب محسوب میشود بدین گونه که مرمتگر قسمت های رنگ پریده قالی را با قلم مو یا ماژیک به صورت سطحی میپوشاند که با اولین شور رنگ ها در هم ادغام و ظاهر فرش را خراب می کند”اربابی، ۱۳۸۶، ص۲۴”. با این تفاسیر برآن شدیم تا عملیات رنگکاری در فرش های دستباف معاصر را بررسی و در صورت امکان ارتقا بخشیم.
۱-۳ سوابق تحقیق
علیرغم جستجو درکتاب ها و سایت های مختلف مرتبط به فرش و رنگرزی و مرمت مطلبی راجع به عینیت تحقیق پیش رو یافت نشد اما مطالبی ارزشمند راجع به مرمت یافت شد که با ذکر منابع بیان میگردد. مرمت مجموعه ای از علوم، فنون و هنرهاست. از بین علوم مختلف علم شیمی از گروه علوم پایه بیش از بقیه علوم با مرمت مرتبط است. مرمت یعنی کلیه فعالیت هایی که برای اصلاح مواد موجود و ساختار اثر فرهنگی به منظور نشان دادن وضعیت شناخته شدهی قبلی انجام می شود. مسلم است که اصلاح مواد تشکیل دهندهی اثر و ساختار آن بدون شناخت اولیه امکان پذیر نیست و تا مرمتگر نداند که با چه چیزی سروکار دارد نخواهد توانست معایب و آسیب های آن را اصلاح و برطرف سازد”خورشیدی،۱۳۸۵، مجموعه مقالات”. یکی از زمینه های علمی و تخصصی فرش دستباف در مرحله تکمیل، مرمت یا رفوگری می باشد”طالب
پور،۱۳۸۱”. پیشینه مرمت قالی از بدو تولد آن وجود داشته است. اگر چه به آن به عنوان یک هنر ارج داده نمیشده است. مرمتگر تنها با قالی کهنه سر و کار نداشته و ندارد. به عبارتی مرمتگر پوشاننده عیب نبوده بلکه کامل کننده قالی جهت ورود به بازار و فروش آن بوده است.
روش های مرمت دو نوع است: مرمت ایتالیایی – مرمت آمریکایی : در مرمت ایتالیایی احترام به اثر هنری و احترام به مرمتگر یک اصل است. مثلا یک قالی که با زمینه کرم آسیب دیده باشد سعی میشود رنگ قسمت آسیب دیده روشن تر یا تیرهتر انتخاب شود که آثار مرمت در قالی دیده شود. این روش مرمت بیشتر شامل اشیا و بناهای تاریخی میشود. در مرمت آمریکایی قسمتی از قالی که باید مرمت شود سعی بر آن است که کاملا شبیه سازی صورت گیرد به گونه ای که تفاوت قسمت مرمت شده با قسمت مرمت نشده معلوم نباشد. این دو روش مرمت هم در قالی و هم در مورد سایر اشیای هنری کاربرد دارد. روش مرمت بازار، یا علمی است که بر مبنای علم مرمتگر میشود (همان مرمت ایتالیایی ) و یا شیوه بازاری که قالی به گونه ای مرمت میشود که ایراد قابل تشخیص نباشد (روش مرمت آمریکایی). معمولا در مرمت سن قالی ملاک مهمی است که از این نظر قالیها به سه دسته تقسیم میشوند. قالیهای ۱ تا ۳۰ سال ( نو) از ۳۰ تا۱۰۰ سال و از ۱۰۰ سال به بالا(قالیهای عتیقه ای)مطلب دیگر :
پروپوزال، پایان نامه، سمینار در مورد شخصی سازی
و قالی جدید ساخت. در این مواقع یک پارچه سفید بر سطحی بدون خلل و فرج پهن می کنند و تکه های قالی را روی پارچه قرار میدهند تا قطعات قالی بیشتر آسیب نبینند. به طور کلی مرمت یا تکمیل یک مرحله تولید فرش است که میتوان برای آن استاندارد تعریف نمود تا علاوه بر تاثیر کیفیت قالی ارزش کار مرمتگران نیز در پروسه تولید شناسانده شود. مرحله ای بسیار پر کاربرد که از زمانی که قالی از دار جدا میشود تا ورود کالا به بازار بر روی قالیهای نو حائز اهمیت است و بر روی قالیهای پا خورده و دارای قدمت، سبکی متفاوت از کار است”حاجی زاده، ۱۳۸۳”. رنگکاری یکی از شاخه های مرمت در قالی است که متختصصان و اشخاص فنی خاص خود را دارد، اما متاسفانه روند کاری این گروه افراد مطابق استاندارد تعریف و شناخته شده نیست، و یکی از دلایل آن عدم شناخت یا عدم آزمایش های متفاوت در این زمینه است. شناخت کیفیت مواد اولیه، رنگرزی، مکانیزم بافت، آشنا بودن با کم کاریهایی که ممکن است در هر کدام از مراحل فرایند قالی صورت گیرد و هر آنچه که با ساختار قالی در ارتباط است در هر چه بهتر انجام دادن کار یک مرمتگر مهم است”خورشیدی،۱۳۸۵، مجموعه مقالات”.
۱-۴ سوالات تحقیق۱-۵ روش تحقیق
این تحقیق با رویکرد مرمتی و روش داده اندوزی کتابخانه ای و آزمایشگاهی انجام میشود که شامل این مراحل می باشد:
مرحله اول : بررسی و شناخت روش های رنگکاری و سیر روند آن در بازار فرش دستباف معاصر ایران.
مرحله دوم: تهیه چند نمونه قالی جهت آزمایش رنگرزی دستی و دستگاهی با مشخصات زیر:
– نخ پشمی خامه قالی با نمره متریک نخ ۴/۱۶ لا ، چله ۹/۲۰ لا پنبه، پود ضخیم انگلیسی ۸/۱۰ لا، پود نازک با ۲/۲۰ لا.