پایان نامه تأثیر‌هشت هفته تمرینات منتخب ومصرف چای سبز بر‌کاهش چربی زیر پوستی و نیمرخ‌لیپیدی‌خون‌در دانشجویان‌چاق غیر فعال‌ایلام

خرداد1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                    صفحه

چکیده…………………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 1

فصل اول: کلیات تحقیق

1 -1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………….3

1-2- تشریح موضوع و بیان مسأله…………………………………………………………………………………………………………………5

1-3-اهمیت و ضرورت انجام تحقیق…………………………………………………………………………………………………………….8

1-4- فرضیات تحقق………………………………………………………………………………………………………………………………….10

1-5- تبین و تعریف مفهومی متغیرها تحقیق……………………………………….. ……………………………10

1-6- اهداف تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………………. 13

1-7- سوالات تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………….. 14

1-8- چهارچوب و ساماندهی تحقیق…………………………………………………………………………………………………………. 15

1-9-خلاصه……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 15

فصل دوم: ادبیات و پیشینه تحقیق

1-2-مقدمه……………………………………….. …………………………….17

2-2- سابقه و ادبیات موضوعی تحقیق……………………………………….. ……………………………..19

2-2-1-چاقی و اضافه وزن……………………………………….. ……………………………..19

2-2-2-شکل گیری و رشد چربی……………………………………….. ……………………………..19

2-2-3-نقش فعالیتهای ورزشی در کاهش وزن…………………………………………………………………………………………………. …………………………….20

2-2-4-ارتباط ورزش با کاهش وزن……………………………………….. …………………………….21

2-2-5-مصرف چای سبز و تاثیرات آن……………………………………….. …………………………….21

2-2-6-تاثیرات چای سبز بر کاهش کلسترول خون……………………………………….. …………………………….23

2-2-7-خواص اعجاب آور چای سبز…………………………………………………………………………………………………………. 25

2-2-8-فواید چای سبز بر سلامتی……………………………………………………………………………………………………………… 34

2-2-9-چه زمانی چای سبز بخوریم…………………………………………………………………………………………………………… 38

3-2-ادبیات نظری……………………………………………………………………………………………………………………………………. 38

2-3-1-پیشینه داخلی……………………………………………………………………………………………………………………………….. 39

2-3-2-پیشینه خارجی……………………………………………………………………………………………………………………………… 48

4-2-خلاصه……………………………………………………………………………………………………………………………………………. 55

فصل سوم: روش­شناسی تحقیق

1-3-مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………. 57

2-3-روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………… 58

3-3-جامعه آماری……………………………………………………………………………………………………………………………………… 59

4-3-حجم نمونه و روش نمونه گیری………………………………………………………………………………………………………….. 59

5-3-محدوده زمانی و قلمرو مکانی……………………………………………………………………………………………………………… 59

6-3-شرح پروتکل تمرینی………………………………………………………………………………………………………………………….. 59

7-3- روش ها و ابزار اندازه گیری………………………………………………………………………………………………………………. 61

8-3-شرح پرسش نامه………………………………………………………………………………………………………………………………. 62

9-3-روش تجزیه وتحلیل اطلاعات…………………………………………………………………………………………………………….. 62

10-3-متغیرهای تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………. 63

11-3-خلاصه…………………………………………………………………………………………………………………………………………… 64

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده

1-4-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 66

2-4-تحلیل آماری……………………………………………………………………………………………………………………………………. 67

2-4-1-آمار توصیفی………………………………………………………………………………………………………………………………… 67

3-4-آمار استنباطی……………………………………………………………………………………………………………………………………. 74

3-4-1-فرضیه آماری متناظر کلموگروف اسمیرونف…………………………………………………………………………………….. 75

3-4-2-فرضیه یک…………………………………………………………………………………………………………………………………… 76

3-4-3-فرضیه دو…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 77

3-4-4-فرضیه سه…………………………………………………………………………………………………………………………………….. 78

3-4-5-فرضیه چهار…………………………………………………………………………………………………………………………………. 79

3-4-6-فرضیه پنج……………………………………………………………………………………………………………………………………. 80

3-4-7-فرضیه شش………………………………………………………………………………………………………………………………….. 81

4-4-تحلیل …………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 82

5-4-خلاصه…………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 92

فصل پنجم: بحث و نتیجه‌گیری

1-5-مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 95

2-5-نحوه شکل گیری سوالات و فرضیه های تحقیق……………………………………………………………………………………. 96

3-5-روش شناختی پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………. 96

2-5-1-نتایج توصیفی………………………………………………………………………………………………………………………………. 96

2-5-2-تحلیل استنباطی………………………………………………………………………………………………………………………….. 103

3-5-ارائه راهکارها………………………………………………………………………………………………………………………………… 107

4-5-پیشنهادات پژوهشی………………………………………………………………………………………………………………………… 107

5-5-محدودیت ‌ها…………………………………………………………………………………………………………………………………. 107

6-5-خلاصه………………………………………………………………………………………………………………………………………….. 108

این مطلب را هم بخوانید :

بایگانی‌های پایان نامه ها و مقالات - سبز اندیشان : مجله علمی - خبری

الف) منابع فارسی……………………………………………………………………………………………………………………………………. 109

ب) منابع انگلیسی……………………………………………………………………………………………………………………………………. 111

چکیده انگلیسی……………………………………………………………………………………………………………………………………….. 118

چکیده

هدف از این پژوهش یافتن تأثیر هشت هفته تمرینات منتخب ورزشی و مصرف چای سبز بر کاهش چربی زیر پوستی و نیمرخ لیپیدی‌ در‌ دانشجویان چاق غیرفعال بود. بدین منظور‌27 دانشجو دارای اضافه وزن ‌‌پسر با میانگین سنی 24 تا 19، قد (12±177Cm)‌ و‌ وزن‌ (50/19±50/103Kg)‌ انتخاب ‌و ‌سطح‌چربی زیر‌پوستی و میزان چربی خون آنان و ‌قبل‌ و بعد آزمون‌ اندازه­گیری و به صورت تصادفی به 3 گروه که گروه اول فقط مصرف کننده چای سبز گروه دوم که  تمرینات منتخب انجام میدادن و گروه سوم که همزمان چای سبز ورزش منتخب انجام میدادن تقسیم و پس از هشت هفته اقدام به جمع آوری داده ها کرده و سپس از آزمون آماری کلمو گروف -اسمیر نوف، به منظور بررسی نرمال بودن و برای مقایسه اختلاف درون‌گروهی از آزمونTوابسته و برای مقایسه بین گروه‌ها از تحلیل واریانس استفاده شده بعد از تجزیه و تحلیل در قبل و بعد سطح چربی‌زیر پوستی در سطح معنا داری تاثیر هشت هفته مصرف چای سبز و انجام ورزش منتخب و همزمانی ورزش و مصرف چای سبز در هر3 گروه با 95٪ اطمینان باعث کاهش چشمگیر چربی زیر پوستی گردید.و در سنجش شاخص های کاهش چربی خون در سطح معنا داری تاثیر تاثیر هشت هفته مصرف چای سبز و انجام ورزش منتخب و همزمانی ورزش و مصرف چای سبز در هر سه گروه بررسی که شاهد کاهش چشمگیر چربی خون در گروه سوم و اثر بسیار ضعیف در گروه دوم و عدم تاثیر در گروه اول بودیم.

واژگان کلیدی: چربی زیر پوستی ، چای سبز، نیم رخ لیپیدی

   1-1)مقدمه

در سال‌های اخیر کم تحرکی، چاقی و سندرم متابولیک، از درجات خفیف تا شدید در جوامع در حال رشد رو به افزایش است، به طوری که در ایران آمار منتشره حاکی از افزایش 70 درصد اضافه وزن در بین جوانان گزارش شده است(عزیزی و صالحی، 2003).

بیش از یک میلیارد نفر از مردم جهان با مشکلات وزنی مواجه اند که دست کم 300 میلیون نفر از آنها چاق­اند (1996بیرگس) مشکلات وزنی در کشورهای در حال توسعه به موضوعی پیچیده تبدیل شده است که ابعادی اجتماعی و روان شناختی را دربر می‌گیرد که در واقع تمامی گروه‌های سنی و طبقات اجتماعی – اقتصادی را متأثر می‌سازد. افزایش مصرف غذاهای پرانرژی با مقادیر زیاد قند و چربی اشباع که فاقد مواد مغذی کافی‌اند، همراه با کاهش فعالیت بدنی، موجب شده که چاقی در بعضی از نواحی آمریکای شمالی،

 انگلستان، اروپای غربی، خاورمیانه، جزایر اقیانوس آرام، استرالیا و چین از سال 1980 به بعد تا 3 برابر افزایش یابد (عزیزی و همکاران، 1377).

همه گیری مشکلات وزنی به کشورهای صنعتی منحصر نیست، این مشکلات، در کشورهای در حال توسعه در مقایسه با کشورهای توسعه یافته اغلب رشدی سریع‌تر داشته است. در کشور ما نیز بر اساس آمار وزارت بهداشت، بیش از 27 درصد از مردان و 40 درصد زنان چاق‌اند[1] واز نظر رتبه بندی در رتبه 10کشور چاق دنیا از نظر تعداد افراد دارای اضافه وزن قرار دارد. مشکلات وزنی عامل خطر اصلی بیماری‌های مزمن مرتبط با تغذیه از جمله دیابت نوع 2 و بیماری قلبی–عروقی، فشار خون، سکته مغزی و بعضی سرطان‌هاست (مظفری و نبئی، 1381). عوارض آن بر سلامت، دامنه‌ای از افزایش خطر مرگ زودرس تا بیماری‌های جدی مزمن را که کیفیت زندگی را کاهش می‌دهند، در بر می‌گیرد. نکته‌ای که باید مورد توجه ویژه قرار گیرد، افزایش بروز این مشکلات در کودکان است. عوامل متعددی مانند زمینه‌های ارثی، محیطی و زمینه‌های اجتماعی – اقتصادی، ممکن است فقر حرکتی یا پرتحرکی را دامن بزند و طراوت و شادابی جسمانی کودکان را متزلزل کند.

بررسی‌های گوناگون نشان داده‌اند که شیوع اختلال های وزنی و دیگر عوامل خطرزای بیماری‌های قلبی – عروقی در بسیاری از جوامع تحت تأثیر عوامل اجتماعی _ اقتصادی است (مالینا و بوچارد، 1381). پژوهش‌های انجام شده در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته، نشان داده‌اند، که در همه گروه‌های سنی شیوع اضافه وزن در مردان و چاقی در زنان شایع است. همچنین ارتباط شیوع چاقی با وضعیت اجتماعی – اقتصادی در قشر مسن دیده نشده است، درحالی که این ارتباط در بین جوانان دیده می‌شود. لیسا و دیگران[2]،(2008) . با توجه به مطالب به خوبی می‌توان نقش ورزش و فعالیت های بدنی را بر سلامت جسمی و به ویژه چربی خون پی برد.

در کنار موارد متعدد تأثیر گذار بر سلامتی و از میان مواد غذایی متعدد می‌توان چای سبز را نام برد، امروزه با تبلیغات وسیعی که درباره خواص درمانی چای سبز در کاهش وزن در جامعه، رسانه‌ها و اینترنت وجود دارد، از خاصیت های چای سبز خاصیت آرامش بخشی آن است که به پیشگیری از پرخوری‌های عصبی که منجر به اضافه وزن و در نهایت چاقی می‌شود، کمک می‌کند. مصرف چای سبز با کاهش سطح کلسترول خون در ارتباط بوده و همچنین احتمال بروز بیماری‌های ناشی از کرونر قلبی به دلیل تأثیری که بر روی کاهش میزان کلسترول خون دارد مؤثر است از اینرو تا حدی خطر بروز بیماریهای قلبی را نیز کاهش می‌دهد.

1-2)تشریح موضوع و بیان مساله:

از آنجایی که چند دهه اخیر چاقی و تجمع چربی در بدن، به صورت یک مشکل جدی مطرح شده و این موضوع به عنوان یکی از موارد مهم طب پیشگیری مورد توجه قرار گرفته است (مرکز تحقیقات قلب و عروق، 1373). آمارهای مربوط به چاقی، خبر از بحران می‏دهند؛ چون در طی دهه قبل، متوسط جرم بزرگسالان تقریباً 6/4 کیلوگرم اضافه شده است. این بحران به‏ویژه به دلیل در آمیختگی چاقی و شماری از بیماری‏های جسمانی است که توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است. طبق آمار منتشر شده از سازمان بهداشت جهانی 2/1 میلیارد نفر بین سنین 18 تا 76 سال از چاقی رنج می‏برند [3]. تجمع چربی در سراسر بدن یکسان نیست. توزیع آن‏ (چربی) در بین زنان و مردان و سنین مختلف تفاوت دارد (هیم و دیگران[4]، 2000).

علاوه بر این ، چاقی می‌تواند عامل خطر مستقلی برای تری گلیسیرید خون بالا و سطوح کلسترول لیپیدی باغلضت بالا[5]، پایین باشد(کیم و دیگران[6]، 2010). در ایران تنها مطالعات اندکی در ارتباط با تعیین نیم‌رخ چربی و شیوع اختلال لیپیدهای خون صورت گرفته است، بطوریکه نتایج آن‌ها بیانگر اختلال در نیم‌رخ لیپیدی و شیوع بالای آن در جامعه دارد (فشاراکینیا و دیگران[7]،2008).

تمرین مقاومتی به طور مطلوب غلظت‌های لیپوپروتئین با چگالی پایین (LDL-C) را کاهش و لیپوپروتئین با چگالی بالا- کلسترول(HDL-C) را افزایش می‌دهد(گلبرگ، 1994؛ جوزف و دیگران، 1999[8]). به هرحال نتایج متضادی هم در این زمینه وجود دارد. (کوکینوس ودیگران، 1991؛لمورا، 2000[9]). تفاوت‌های روان‌شناختی موجود از جمله روش‌های تمرینی، ویژگی‌های آزمودنی، کنترل تغذیه و زمان نمونه‌گیری خون پس از فعالیت، ممکن است عامل تغییر پذیری در تمرینات باشد (ووتن، 2008؛ هرناندز، 2009 [10]). تردیدی وجود ندارد که یکی از دلایل افزایش بافت چربی در بدن، عدم فعالیت حرکتی و افزایش بافت چربی (چاقی) با بسیاری از بیماری‌ها از جمله بیماری‌های قلبی به ویژه تنگ شدن عروق کرونر، پرفشار خونی، بیماری دیابت، برخی از انواع سرطان‌ها، مشکلات کبدی و … ارتباط دارد (کرباسیان، 1379).

محققان به این موضوع اشاره کرده‌اند که فعالیت‌های ورزشی طولانی مدت با کاهش چربی زیر پوستی رابطه مستقیمی دارند (ویلمور، و همکاران ترجمه معینی، 1378).

جای تعجب نیست که برخی نیز اظهار کرده‏اند با تمرینات ورزشی می‏توان امیدوار بود که میزان‏ وزن بدن، چربی زیر پوستی، دور اندام و لیپید های سرم کاهش یابد(ویلمورو همکاران، ترجمه معینی، 1378).استدلال آنان مبتنی بر این واقعیت علمی است که اگر به کالری دریافتی شخص اضافه نشود و هم‌زمان میزان انرژی‏ مصرفی فرد نیز افزایش یابد، منجر به کاهش میزان چربی بدن و چربی زیر پوست خواهد شد (همان).

از طرفی، تحقیقات اپیدمیولوژیک نشان داده‌اند که مصرف چای سبز در ارتباط مستقیم با کاهش چربی در خون و بافت­های بدن می­باشد. این مکانیسم بر اساس نتایج مطالعات حیوانی به دست آمده است(ماتسودا، 1986؛ یانگ، 1997[11]) چای سبز حاوی تعدادی ترکیب پلی فنولی تحت عنوان کتکین[12] است(کاکودا، 2002[13]) بررسی‌ها نشان داده است که کتکین­ها آثار نوروپرتکتیو خود را از طریق مهار رادیکال­های آزاد، کاهش پراکسیداسیون چربی، کاهش آپاپتوز و نیز آثار ضد التهابی اعمال می­کنند(سوزرلند[14]،2006). چای تأثیری بر میزان اشتها و در نتیجه دریافت غذا و انرژی نداشته است؛ بنابراین کاهش چربی‌های محوطه بطنی و همچنین کاهش وزن را شاید بتوان از یک سو مرتبط با افزایش مصرف انرژی به واسطه بتا- اکسیداسیون و تولید حرارت دانست و از سوی دیگر به مهار جذب انرژی مواد هضم شده متعاقب مصرف چای ارتباط داد(قربان‌زاده و همکاران، 1390). در این رابطه دوولوو همکاران 1999 گزارش کردند که تجویز عصاره چای سبز به طور قابل ملاحظه‌ای باعث افزایش انرژی و اکسیداسیون چربی در مردان جوان می­شود( دالوت و دیگران، 2000[15]).

با توجه به مطالب بیان شده؛ این تحقیق در پی پاسخ‌یابی به این مساله است که اثرات هم‌زمان مصرف چای سبز و ترکیبی از تمرینات بدنی و اثر هرکدام از آن‌ها به تنهایی را در نیمرخ لیپیدی و  چربی زیر پوستی در بین مردان جوان چاق چه تأثیری داشته و هدف.

بررسی تأثیر هشت هفته فعالیت‏های منتخب بر نیمرخ لیپیدی و کاهش چربی زیر پوستی دانشجویان چاق ایلام، واینکه تأثیر مصرف چای سبز و تمرینات ترکیبی مذکور به تنهایی چگونه است؟

   1-3)اهمیت و ضرورت انجام تحقیق :

بی‌گمان، تغییرات عمیق در سبک زندگی افراد در سراسر دنیا، ناشی از روند شتابان تکنولوژیکی سبب گردیده که نه تنها ماهیت مشاغل و کارها به سمت فعالیت‌های الکترونیکی و ماشینی سوق داده شود و از تحرکات فیزیکی افراد کاسته شود، بلکه روند شتابان رشد جمعیت و استفاده از دستکاری های ژنتیکی به منظور رشد انبوه و تولید سریع محصولات دامی وکشاورزی از یک منظر و رهیافت افراد در استفاده از مواد غذایی آماده و دارای حجم کالری و چربی بسیار بالا موجب شده است که به طور مرتب، ما شاهد افزایش تعداد افراد چاق و نیز بیماری‌ها و امراض ناشی از نوع مصرف مواد غذایی، کاهش تحرک باشیم.

پایان نامه تعیین تأثیر مصرف آلوئه ورا بر برخی شاخص های آسیب سلولی پس از یک دوره تمرین هوازی در پسران ورزشکار 18-15 سال

• مقدمه

با گذشت زمان، سطوح مهارتی ورزشکاران در رشته­های مختلف پیشرفت کرده است و رکوردهای ورزشکاران به فرازهای جدیدی رسیده و مرز بین موفقیت و شکست کوچکتر شده است. بنابراین ورزشکاران و مربیان، هر عاملی را که بتواند هر چند جزئی شانس پیروزی را افزایش دهد جستجو می­کنند و به این ترتیب مصرف مکمل­ های غذایی در ورزش بسیار گسترده شده است. در این میان مکمل­های طبیعی جایگاه ویژه ای داشته و موضوع تحقیق بسیاری از فیزیولوژیست های ورزشی شده است. اصولا مکمل­های طبیعی دارای نقش کم ضررتر یا بی ضرری نسبت به مکمل­های صناعی بوده و بر خلاف مکمل­های صناعی فاقد افزودنی­های احتمالا غیر مجاز هستند. از آن جمله می­توان به گیاه آلوئه ورا به نام علمی آلوئه بابادنسیس[1]و از خانواده لیلیاسیا[2] اشاره کرد که از گذشته­های دور استفاده و کاربردهای فراوانی دارد. برگ این گیاه حاوی غلظت بالائی از ترکیبات آنتراکینون است که خواص ضد التهاب، ضد سرطان، آنتی اکسیدان و ضد اولسر دارد(1). آلوئه ورا با مهار تولید اینترلوکین 6 و 8 و کاهش چسبندگی لکوسیت ها و نیز افزایش سطح اینترلوکین 10 وکاهش سطح فاکتور نکروز تومور آلفا[3] در مهار واکنش های التهابی مؤثر است(1و2).

براساس اظهارنظر IASC[4] ارزش تجارت جهانی محصول خام این گونه گیاهی حدود 125 میلیون دلار و ارزش محصول نهائی تولید شده بالغ بر 110 میلیارد دلار است(1)، که در حال حاضر در صنایع غذایی ، آرایشی و بهداشتی و صنایع داروئی استفاده می­شود و با توجه به پتانسیل­های بالقوه این گیاه، ورزش نیز می تواند یکی از زمینه­های مصرفی این گیاه باشد. با توجه به اینکه سطح زیر کشت گیاه آلوئه ورا بالغ بر23 هزار هکتار است می توان به اهمیت آن در صنایع مختلف پی برد. قابل ذکر است کشور تایلند با 34 درصد فروش محصولات آلوئه ورا رتبه اول در این زمینه را دارد(3).

این گیاه 380 گونه زیرخانواده دارد و عدد کروموزومی پایه­ی آن ها 7 است(1). با توجه به علاقه وافر مردم ایران و نیز مصرف روز افزون مکمل­های طبیعی و اهمیتی که این بخش از منابع طبیعی ایران از نظر اقتصادی و داروئی دارد. ضرورت تحقیق در زمینه اثرات انتی اکسیدانی گیاه الوئه ورا آشکارتر می­شود(1و3).

1-2- بیان مسئله:

امروزه در دنیائی که مملو از آلودگی مواد شیمیائی، ترکیبات مصنوعی و شرایط استرس زا است زندگی   می­کنیم که می­توان تهدیدی برای سلامتی باشد. که این تهدیدات را می­توان با مواد غذایی مصرفی و مکان زندگی و هوائی که تنفس می کنیم کنترل می­کنیم. گیاهان از ابتدای تاریخ یکی از مهمترین منابع غذایی و داروئی به شمار رفته که جنبه درمانی آن­ها از اهمیت به سزائی برخوردار است. با توجه به اینکه در ورزش قهرمانی مصرف مکمل برای بالا بردن توانائی ورزشکاران گستردگی زیادی پیدا کرده است و حتی در سطح مدارس و مسابقات دانش آموزی نیز استفاده از مواد ممنوعه و مکمل­ها متداول شده است. در این بین اگر با آگاهی و ملاحظات تغذیه ای و شناخت گیاهان داروئی بتوان مکمل­های سالم و بدون عوارض جانبی را شناسائی و به مواد مفید در ورزش تبدیل کرد می­توان از خسارات و تبعات مصرف مکمل­های شیمیائی کاست و ورزش در سطوح مختلف را بی نیاز از مواد ممنوعه خطرناک کرد(3و4).

باتوجه به اینکه سطح رقابت­های ورزشی بالارفته و رکوردها به یکدیگر نزدیکتر شده اند، ورزشکاران به دنبال افزایش عملکرد خود هستند که برای نیل به این هدف نقش مکمل­های غذایی اهمیت ویژه ای پیدا کرده است (4). تمرین­های ورزشی سنگین مانند تمرین و مسابقاتی که ورزشکاران سطوح حرفه ای به ویژه دو و میدانی انجام می دهند اکسیژن مصرفی و تولید رادیکال­های آزاد داخل سلولی را به طور قابل توجهی افزایش می دهند(2،6). در نتیجه ممکن است در هموستاز اکسیدانتی – آنتی اکسیدانتی عدم تعادل به وجود آید (2) بنابراین در صورتی که تولید رادیکال­های آزاد از توان مقابله سیستم دفاع آنتی اکسیدانتی آندوژنز فراتر رود فشار اکسایشی ایجاد می­کند. در اثر آسیب­های اکسایشی محصولاتی از قبیل کراتین کیناز (CK)که شاخص آسیب عضلانی است افزایش می­یابد. بر همین اساس، در برخی تحقیقات ارتباط بین رادیکال­های آزاد و شاخص­های آسیب عضلانی بررسی شده است. با توجه به اینکه ROS [5] در پاسخ به ورزش تولید    می­شود و به ایجاد آسیب اکسایش (7) و آسیب عضلانی اسکلتی (8) منجر می­شود این امکان وجود دارد که مکمل­های آنتی اکسیدانتی بدن فشار اکسایش ناشی از ورزش، التهاب و آسیب عضلانی جلوگیری کند. مکمل­های آنتی اکسیدان متعددی برای حفاظت سلول از رادیکال آزاد معرفی شده اند، مانند: ویتامین E-C و کاروتنوئید ها و فلاونوئیدها (9) بنابراین استفاده از مکمل­های آنتی اکسیدانی در تمرین­های شدید می­تواند آسیب اکسایش ناشی از ورزش را در عضلات اسکلتی به تعویق اندازد(2).

ماستالیدیس[6] و همکاران (2006) تأثیر مصرف مکمل­های آنتی اکسیدانی را بر شاخص­های آسیب عضلانی در دوندگان فوق ماراتن بررسی کرده اند و نشان داده اند  که شاخص­های پلاسمائی آسیب عضلانی در اثر ورزش استقامتی افزایش می­یابد و تحت تأثیر مکمل­های آنتی اکسیدانی قرار نمی­گیرد.

تیبر[7] و همکاران (2006) با بررسی مصرف مکمل ویتامین توسط 22 مرد و زن دونده شرکت کننده در مسابقات فوق ماراتن نشان داده اند که مصرف مکمل­های ویتامینی از آسیب های فشار آکسایشی و پراکسید شدن لیپیدی جلوگیری می کند اما برآسیب DNA، التهاب و آسیب عضلانی تأثیر ندارد (مکمل­های ویتامینی بر لاکتات دی هیدروژناز تأثیری نداشت) و مکانیسم آسیب اکسایش، مستقل از آسیب عضلانی و التهاب بود(14)

کاستلو[8] و همکاران (2008) تأثیر مصرف مکمل­های آنتی اکسیدان را در کاهش فعالیت ROS  و [9]DOMS  را در 24 مورد مرد سالم غیر ورزشکار بررسی کرده اند،CK  هموگلوبین و پروتئین کربونیل (شاخص فشار اکسایش پروتئین) ارزیابی شد(15). نتایج آن­ها نشان داد که مصرف مکمل های آنتی اکسیدان بر DOMS و شاخص آسیب اکسایش و بافتی اثری ندارد هر چند در نمونه­های خونی که 48 ساعت بعد از تمرین گرفته شده بود ck در گروه مکمل کمتر بود (16).

مسیبی و همکاران(1388) در بررسی خواص بیولوژیکی آلوئه ورا به این نتیجه رسیدند که عصاره آلوئه ورا بر فاکتور نکروز تومور آلفا تأثیر معنی دار دارد که نشان دهنده خواص آنتی اکسیدان مؤثر گیاه آلوئه ورا است(3).

در بین مارکرهای رادیکال آزاد پروتئین واکنشگر C (CRP) نیز یکی از نشانه­های حساس به التهاب است که در پاسخ به عوامل متعددی از جمله آسیب بافتی از کبد آزاد می­شود مقدار طبیعی آن 5/3 میلی گرم بر لیتر است که در واکنش­های التهابی مقدار آن به طور ناگهانی تا 3000 هزار برابر میزان طبیعی می­رسد(15و16).

تقیان (1391) در بررسی آثار کوتاه مدت تمرین حاد بر میزان CRP پلاسما در زنان چاق و زنان دارای وزن طبیعی به این نتیجه رسید که تفاوت معنی داری در سطح CRP  در بین دو گروه آزمون و کنترل مشاهده شد(2).

با توجه به اینکه آگاهی دقیق از خواص آنتی اکسیدان آلوئه ورا می تواند در بهبود عملکرد وکاهش آسیب سلولی ورزشکاران مؤثر باشد محقق برآن است تا تأثیر این گیاه را بر شاخص های آسیب­های سلولی پس از یک دوره تمرین هوازی را در پسران ورزشکار بسنجد.

1-3- ضرورت و اهمیت تحقیق     

هزاران سال است که برگ­های گیاه آلوئه ورا به طور گسترده در کشورهای مختلف به عنوان دارو مصرف  می­شود اثرات درمانی و فارمالوژیک متعددی که برای این گیاه ادعا شده است، غالباً براساس سابقه طب سنتی است. اما مطالعات بالینی در سال­های اخیر روی اثرات درمانی این گیاه صورت گرفته است. در یک بررسی بالینی نسیف­ها[10] و همکاران در سال 1993 مصرف خوراکی ژل آلوئه ورا در بیماران مبتلا به هیپرلیپیدمی باعث کاهش کسترول تام، تری گلیسرید و لیپوپروتئین­های LDL سرم در مقایسه با قبل از درمان شده است. این اثرات در شرایطی به دست آمد که هیچکدام از بیماران مورد بررسی به علت عوارض نامطلوب دارو (ژل آلوئه ورا) از بررسی خارج نشده اند(1و4). وینگ ژو[11] و همکاران (1998) تأثیر آلوئه ورا روی تأثیر سلول­های ماهیچه ای صاف عروقی پس از صدمات شریانی را بررسی کرده اند و نتیجه گرفتند که آلوئه ورا یک ممانعت کننده قوی برای تکثیر سلول­های Sms[12] است و تأثیر فارماکولوژیکی آلوئه ورا در کاهش تکثیر Sms در Invivo  نشان داده است که موجب کاهش تکثیر سلول­های لایه درونی رگ می­شود، لازم به ذکر است که این تکثیر موجب انسداد مجدد رگ می­شود(9) . اما از طرفی آسیب عضلانی عاملی است که در موفقیت ورزشکاران نقش منفی دارد(2).

براساس تحقیقات منتشر شده در مجله تمرینات عمومی بریتانیا[13] که در سال 1999 منتشر شد آلوئه ورا اثر درمانی قوی در سندرم خستگی مزمن و آسیب­های ورزشی دارد.راجا سیکاران[14] در سال 2005 و جی بندی در سال 2004 خواص آنتی اکسیدانی آلوئه ورا را بررسی کرده اند به نتایج مشابهی رسیدند که حکایت از تأثیر معنی دار در بهبود کارائی دستگاه ایمنی بدن دارد. مسیبی و همکاران (1388) در تحقیقی فعالیت ایمنومدولاتوری عصاره آلوئه ورا بر فاکتور نکروز تومور آلفا در مدل حیوانی را مورد بررسی قرار داده اند که به طور معنی داری با کاهش علائم بالینی انسفالومیلیت اتوایمیون تجربی و تأخیر در شروع بیماری شد. میزان فاکتور نکروز تومور آلفا تولید شده از سلول های تک هسته ای طحال موش های درمان شده با آلوئه ورا به طور معنی داری نسبت به گروه کنترل کاهش یافت (3).

ماستالودیس و همکاران (2006) تأثیر مصرف مکمل های آنتی اکسیدانی را در شاخص های آسیب عضلانی در دوندگان فوق ماراتن بررسی کرده اند و نشان دادند که شاخص های پلاسمائی آسیب عضلانی در اثر ورزش استقامتی افزایش می یابد و تحت تأثیر مکمل های آنتی اکسیدانی قرار نمی گیرد(9).

محرابیان و مجد (1390) اثر بازدارندگی ژل آلوئه ورا در جهش های منجر به سرطان را به اثبات رساندند(1).

ترابر[15] و همکاران (2006) با بررسی مصرف مکمل های ویتامینی در دوندگان شرکت کننده در مسابقات فوق ماراتن نشان دادند که مصرف مکمل های ویتامینی از آسیب های فشار اکسایشی و پراکسیداسیون لیپیدی جلوگیری می کند اما بر التهاب و آسیب های عضلانی تأثیری ندارد و مکانیسم آسیب اکسایشی مستقل از آسیب عضلانی و التهاب بود (16و2).

رافائل[16] و همکاران (2007) اثر مکمل های آنتی اکسیدانی و تکرار دوره های ورزش استقامتی با شدت متوسط را بر شاخص های آسیب عضلانی (CK) می­شود اما بر پاسخ­های سیستماتیک اثری ندارد. به نظر می­رسد نتایج تحقیقات، تحت تأثیر سطح ورزش میزان و مدت و نوع مکمل های آنتی اکسیدانی مصرف است. با اینکه برخی تحقیقات کاهش بیوماکرهای فشار اکسایشی را پس از مصرف مکمل­های آنتی اکسیدانی گزارش کرده اند اما کارائی مکمل­های آنتی اکسیدانی در عملکرد ورزش قهرمانی به ویژه در دوره­های شدید دو و میدانی که هنوز در سنین رشد قرار دارند مبهم است (21).

با توجه به نتایج ضد و نقیض تحقیقات در خصوص پاسخ بدن به این گونه مکمل­ها و با توجه به اینکه دوندگان پسر در این رده سنی در سن بلوغ قرار دارند و درگیر تمرین­های سنگین دو و میدانی هستند و احتمال نیاز آن­ها به مکمل­ها وجود دارد ضرورت اصلی تحقیق حاضر، بررسی نقش آنتی اکسیدانی آلوئه ورا به عنوان مکملی که بر استرس اکسایش و آسیب عضلانی به طور همزمان در ورزشکاران پسر جوان که فعالیت­های هوازی را انجام می­دهند آشکار می­سازد.

1-4- اهداف تحقیق:

1-4- 1-هدف کلی

تعیین تأثیر مصرف آلوئه ورا بر برخی شاخص­های آسیب سلولی پس از یک دوره تمرین هوازی در پسران ورزشکار 18-15 سال

1-4-2- اهداف جزئی

• تعیین تأثیر مصرف آلوئه ورا بر سطح لاکتات دی هیدروژناز خون (LDH) پسران دانش آموز 18-15 سال پس از یک دوره تمرین هوازی
• تعیین تأثیر مصرف آلوئه ورا بر سطح کراتین کیناز (CK) پسران دانش آموز 18-15 سال پس از یک دوره تمرین هوازی
• تعیین تأثیر مصرف آلوئه ورا بر سطح پروتئین واکنش گر، (CRP) پسران دانش آموز 18-15 سال پس از یک دوره تمرین هوازی

1-5- فرضیه های تحقیق:

• مصرف آلوئه ورا بر سطح لاکتات دی هیدروناژ خون (LDH) پسران دانش آموز 18-15 سال پس از یک دوره تمرین هوازی تأثیر دارد.
• مصرف آلوئه ورا بر کراتین کیناز خون (CK) پسران دانش آموز 18-15 سال پس از یک دوره تمرین هوازی تأثیر دارد.
• مصرف آلوئه ورا بر پروتئین واکنش گر C(CRP) پسران دانش آموز 18-15 سال پس از یک دوره تمرین هوازی تأثیر دارد.

1-6- قلمرو تحقیق:

1-6-1- محدوده تحقیق:

1- سن: آزمودنی­ها در رده سنی 18-15 سال قرار داشتند.

2- جنس: در این تحقیق همه آزمودنی­ها مذکر هستند.

3- میزان ورزش: برای دو گروه آزمودنی زمان مساوی در نظر گرفته شد.

4- بیماری: همه آزمودنی­ها از نظر ابتلا به بیماری های کلیوی، قلبی، تنفسی و از طریق تکمیل پرسش نامه سلامت کنترل شده و افراد سالم برای شرکت در تحقیق انتخاب شدند.

5- زمان نمونه گیری: نمونه گیری خونی 24 ساعت قبل و بعد از تست کوپر انجام شد.

6- مصرف مکمل­ها: هیچ کدام از آزمودنی ها از مکمل غذایی استفاده نکردند.

1-6-2 محدودیتهای تحقیق

1-ژنتیک

2-تغذیه

3-خواب و استراحت

4-انگیزه آزمودنی ها

5-بلوغ

1-6-7 تعریف واژه ها، مفاهیم و متغیرها:

آلوئه ورا[17]: گیاهی متعلق به خانواده لیلیاسیا بوده و در ایران فقط یک گونه (آ . لیتولی لیز بیکر[18] دارد که در سواحل جنوبی ایران می روید و به آن صبر زرد می گویند که دارای ویتامین های E و C  است]1[.

کراتین کیناز[19]: یکی از آنزیم­های مهم در دستگاه فسفاژن است که در تبدیل کراتین به کراتین فسفات و بالعکس نقش اساسی دارد در این تحقیق افزایش آن به عنوان یکی از نشانه­های تخریب سلول عضلانی مطرح است]2[.

لاکتات دی هیدروناژ[20] :آنزیمی است که در انتقال هیدروژن دخالت داشته و باعث اکسید شدن اسید لاکتیک و تبدیل آن به اسید پیرویک می گردد. تغییرات این آنزیم دیر تر از CK رخ می دهد و معمولاً 24-48 ساعت پس از تحریک به تدریج افزایش می یابد]2[.

پروتئین واکنش گرC[21]  : عضوی از خانواده پروتئین­های پنتراکس است که به عنوان یک نشانه گر التهابی مورد سنجش قرار می گیرد. با گیرنده های سطح سلول واکنش می دهد و سبب تسهیل و گسترش فاگوسیتوز می شود و هر دو عمل التهابی و ضد التهابی را از خود بروز می دهد]2[.

آسیب سلولی  [22]: اگر محدوده­های پاسخ سازش پذیری سلول عضلانی نسبت به یک محرک فزونی یابد یا در برخی موارد خاص چنانچه احتمال سازش پذیری وجود نداشته باشد در آن صورت به دنبال آن زنجیره ای از وقایع رخ می دهد که تحت عنوان آسیب سلولی نامیده می شود ]3و4 [.

میزان فعالیت آنزیم  [23]: یکی از راه­های ارزیابی تغییرات آنزیم ها است عمومی ترین واحد اندازه گیری آن واحد بین المللی (IU) در لیتر است ]2و1[.

سیستم هوازی [24]: یکی از مسیرهای تولید انرژی که در فعالیت های سبک با شدن کم در مدت طولانی و با حضور اکسیژن انرژی مورد نیاز عضلات را تأمین می­دهد]2[.

مروری بر ادبیات تحقیق

2-1- مقدمه:

در فصل قبل ضمن معرفی تحقیق، بیان مسأله و ضرورت آن اهداف و فرضیه­های تحقیق ذکر شدند در این فصل مبانی نظری مرتبط با موضوع با استفاده از جدیدترین منابع علمی بررسی می­شود و سپس تحقیقات انجام شده در زمینه­های تحقیق، مورد بررسی قرار می­گیرند.

2-2- مبانی نظری تحقیق

2-2-1- آلوئه ورا

استفاده از گیاهان داروئی به عنوان مواد داروئی و مکمل­های غذایی برای بهبود سلامت عمومی و درمان بیماری­ها جایگاه ویژه ای را با خود اختصاص داده است. صدها سال است که

این مطلب را هم بخوانید :

derkheti20.4kia.ir

 این گیاهان در امر پزشکی و زیبائی مصرف می­شود. اولین بار در سال 1930 آلوئه ورا برای درمان زخم­های ناشی از سوختگی به کار رفت. برگ این گیاه حاوی غلظت بالائی از ترکیبات آنتراکینون است که در بسیاری از کشور ها به عنوان مسهل استفاده می­شود. این گیاه بومی مناطق گرمسیری مثل ماداگاسکار و عربستان است و در کشور ما در استان های هرمزگان و بوشهر می­روید(1).

در نوشته های کهن مصری آمده که در 1500 سال قبل از میلاد مسیح از صبر زرد برای رفع عفونت­ها، ناراحتی های پوستی و به عنوان مسهل استفاده می­کردند. می­گویند اسکندر که برای التیام زخم های سربازان احتیاج به چنین گیاهی داشت دستور داد جزیره سوکوترا در نزدیکی سومالی را فتح و تمام آلوئه ورا های آن را برای استفاده با خود ببرند(1و3).

2-2-2 گیاه شناسی :

جنس آلوئه متعلق به خانواده لیلیاسیا بوده و در ایران فقط یک گونه آ.لیلتولیز بیکر دارد که در سواحل جنوبی ایران می روید. طبق منابع معتبر گیاه شناسی این گیاه دارای 38 زیر گونه

 است و عدد کروموزومی پایه ی آن ها 7 است(3).

آلوئه ورا گیاهی با ظاهری بوته ای انبوه، پایا، همیشه سبز، شاداب و پر طراوت، ارتفاع آن حدود 6 سانتی متر بوده و دارای ساقه چوبی کوتاه به ضخامت 10-50 سانتی متر است. شیرابه زرد رنگ این گیاه با خاصیت مسهلی قوی شامل آنتراکینون­ها به خصوص آلوئین است. آنتراکینون ها، اشعه ماوراء بنفش خورشید را جذب و مانع بالا رفتن زیاد حرارت در بخش­های میانی برگ گیاه که محل ذخیره آب است، می شود.

– بخش میانی و عمده برگ را سلول­های مزوفیل که محتوی فیله ژل است تشکیل می­دهد تمامی کربوهیدرات­ها (پلی ساکاریدها) و گلیکوپروتئین­ها (آنزیم­ها) در برگ­های سبز و ضخیم ساخته می­شوند. مقادیر اضافی کربوهیدرات مورد نیاز برای متابولسیم گیاه به بخش فیله ی ژل منتقل می­شود(3،32).

– 99 درصد ژل این گیاه را آب تشکیل می­دهد و باقیمانده آن شامل 75 ترکیب مختلف است که شامل :

1- ویتامین­های A , D , E

2- ویتامین­های 12B و 7B و 3B و 2B و 1B و C

3- آنزیم­های آمیلاز و لیپاز که برای کاهش قند و چربی خون مفیدند.

4- ساپونی­ها که خاصیت پاک کنندگی و ضد میکروبی دارند.

5- مواد معدنی: سدیم، پتاسیم، کلسیم، منیزیوم، مس، روی، آهن، منگنز، تروم، ید و فسفر(32).

– خواص درمانی :

آلوئه ورا دارای خواص درمانی بسیار زیادی است که برخی از این خواص شامل :

بهبود زخم (5،4) ضد التهاب، (6،3) ضد سرطان، (1، 9-7) ضد دیابت (2، 3، 1) آنتی اکسیدان (12، 11) و ضد اولسر است. آلوئه ورا با مهار تولید اینترلوکین 6 و 8 و کاهش چسبندگی لکوسیت­ها و افزایش سطح اینترلوکین 10 و کاهش سطح فاکتور نکروز تومور آلفا در مهار واکنش های التهابی مؤثر است.

همچنین نقش درمانی قوی این گیاه در درمان سندرم خستگی مزمن مورد بررسی قرار گرفته و نتایج معتبری نیز ارائه شده است(16). یزدانی در مدل­های حیوانی از آلوئه ورا برای درمان مولتیپل اسکلروزیس که از دسته بیماری­های التهابی است استفاده می­شود(3و16و32).

اندام مورد استفاده :

اندام مورد استفاده آلوئه ورا، برگ آن است که شامل 2 بخش مشخص و مستقل از هم است.

1- شیرابه : حاصل فشردن یا جریان ساده شیرابه از برگ های انواع آلوئه ورا است که حداقل واجد 15 درصد مشتقات هیدروالکلی آنتراسن است. این مایع زرد رنگ که درون سلول های محیطی و چسبیده به پارانشیم برگ قرار گرفته بلافاصله پس از قطع برگ شروع به خارج شدن می­کند و در مقابل آتش یا حرارت خشک می شود(18).

شیرابه خشک شده به شکل توده ای به رنگ قهوه ای شکلاتی تیره با بوی مشخص و نامطبوع، تهوع آور و بسیار تلخ است که محتوی حداقل 28 درصد مشتقات بار بالوئین می باشد. دارای خاصیت مسهلی قوی شامل آنتراکینون ها به خصوص آلوئین است (1).

آنتراکینون ها اشعه ماوراء بنفش خورشید را جذب می­کند بخش میانی و عمده برگ آلوئه را سلول­های مزوفیل تشکیل می­دهد که تمامی کربوهیدرات­ها (پلی ساکاریدها) و گلیکو پروتئین­ها (آنزیم ها) در برگ سبز ساخته و مقادیر اضافی کربو هیدرات لازم برای متابولیسم به بخش مزوفیل جهت ذخیره آب و املاح منتقل می­شود. کربن و اکسیژن مورد نیاز ساخت کربوهیدرات­ها از دی اکسید کربن هوا که در شب جذب می شود تأمین می­شود که در نهایت به اسید مالیک تبدیل می­شود. همچنین این گیاه حاوی ویتامین­های محلول در آب و محلول در چربی به طور همزمان می است که خود از اهمیت زیادی برخوردار و دارای خواص آنتی اکسیدان بالائی است(1).

2- ژل :

ژل یا فیله موجود در برگ آلوئه ورا از یک محلول هیدروکلوئید تشکیل شده و خاصیت چسبندگی ندارد. آنالیز شیمیائی ژل بر اساس تقطیر جزء به جزء صورت می­گیرد. برای استفاده از این ژل می­توان پس از پاستریزاسیون با اضافه کردن نگهدارنده­ی مناسب مثل پتاسیم سوریک 3 درصد با روش اسپری درایر یا فریز درایر پس از تغلیظ آن را خشک کرد(3و16).

2-3 بررسی نظریه ها پیرامون تحقیق

2-3-1-  آنزیم[25]

سرعت واکنش های شیمیایی درون سلولی بوسیله کاتالیزورهایی به نام آنزیم­ها تنظیم می­شوند. آنزیم­ها پروتئین­هایی هستند که در تنظیم مسیرهای سوخت و ساز سلولی نقش مهمی ایفا می­کنند. آنزیم­ها علت واکنش­ها نیستند بلکه شدت و سرعت واکنش را تنظیم می­نمایند. افزون بر این آنزیم­ها ماهیت واکنش یا نتیجه­ی نهایی واکنش را تغییر نمی­دهند. این ترکیبات در حین واکنش، تغییر فیزیکی یافته اما بعد از انجام واکنش به شکل خود بر می­گردند. گرچه غالب واکنش­های شیمیایی سلولی بدون آنزیم هم انجام می­پذیرند اما سرعت آن ها بسیار کم است. در مقایسه با کاتالیزورهای غیر پروتئینی (+H و OH و یون­های فلزی) هر آنزیم تنها قادر به کاتالیز چند (غالباً یک) واکنش است و غالباً آنزیم ها کاتالیزورهای اختصاصی[26] برای واکنش­های خود هستند.

آنزیم­ها تنها در درون سلول فعالند از این رو نام Enzyme به معنی «در مخمر» به آن داده اند اما آن­ها را می­توان بدون از بین رفتن فعالیت کاتالیتیکی­شان استخراج و پس از خالص نمودن ساختمان و مکانسیم عمل، آن­ها را دقیقاً مطالعه نمود.

بدون وجود آنزیم­ها حیات به شکلی که می­شناسیم، امکان پذیر نیست. آنزیم­ها بعنوان کاتالیزور زیستی[27] سرعت انجام تمام فرایندهای فیزیولوژیک را تنظیم می­کنند و نقش بسیار مهمی در سلامت و بیماری به عهده دارند. بارزترین ویژگی یک آنزیم آن است که می­تواند یک واکنش اختصاصی را کاتالیز کند و اساساً در واکنش­های دیگر نقشی ندارند، بنابراین سرعت و میزان انجام فرایندهای متابولیم با تغییر کارایی کاتالیتیک آنزیم­های خاص تنظیم می­شود. البته اکثر آنزیم­ها می توانند یک نوع واکنش را (انتقال فسفات، اکسیداسیون- احیاء و غیره) با تعداد کمی از سوبسترا ها که از نظر ساختمانی بهم شبیه هستند و غالباً با سرعت بسیار کمتر انجام دهند. واکنش آنزیمی با سوبستراهای جایگزین در صورتی انجام می­شود که غلظت این سوبسترا ها در حد بالایی باشد. احتمال انجام یک واکنش خاص از بین حالات ممکن در ارگانیسم­های زنده به غلظت نسبی سوبستراهای جایگزین در سلول و تمایل پروتئین­های متعدد و تعداد ATP بستگی داشته و این واکنش تحت کنترل مستقیم عصبی و هورمونی است. تنظیم فعالیت آنزیم­ها نقش عمده ای در

پایان نامه رابطه برخی از ویژگیهای پیکری با عملکرد بازیکنان والیبال شرکت کننده در مسابقات جهانی ژاپن درسال 2011

3-6  ویژگی های عملکردی بازیکنان. 39

3-7 روش اجرای پژوهش.. 39

3-8 روش های آماری……………………………………………………………………………………………………………………. 39

فصل چهارم: یافته های پژوهش

4-1مقدمه  42

4-2  ویژگی های فردی آزمودنی ها 43

4-3   ویژگی های عملکردی آزمودنی ها 45

4-4آزمون فرضیه ها 48

 فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

5-1 مقدمه  57

5-2 خلاصه پژوهش.. 58

5-3 بحث و تفسیر. 58

5-4 نتیجه گیری نهایی. 61

5-5 پیشنهادات برخواسته از پژوهش.. 61

5–6 پیشنهادات برای پژوهش های بعدی…………………………………….…….………………………..………62

منابع و ماخذ 63

چکیده

هدف از پژوهش حاضر ، بررسی رابطه­ی برخی ویژگی­های پیکری با عملکرد بازیکنان والیبال مرد نخبه که در مسابقات جام جهانی 2011 ژاپن شرکت کرده بودند، بود. جامعه­ی آماری پژوهش  را 164 بازیکن تیم­های ملی شرکت کننده در رقابت­های جهانی 2011 ژاپن تشکیل دارند که میانگین سن 26 سال، میانگین قد 71/196 سانتی متر و میانگین وزن 35/88 کیلوگرم و میانگین شاخص توده بدنی 84/22 کیلوگرم / مترمربع بود .

ویژگی­های پیکری شامل سن، قد، وزن و توده بدنی بود که از پایگاه اینترنتی فدراسیون جهانی والیبال دریافت شد. ویژگی­های عملکردی شامل اسپک، دفاع، سرویس، دریافت، عملکرد لیبرو و عملکرد پاسور بود. جهت تجزیه و تحلیل آماری، اطلاعات آماری در دو بخش توصیفی و استنباطی قرار داده شد.

نتایج پژوهش رابطه معنا داری بین قد با عملکرد اسپک و دفاع و پرش عمودی نشان داد. اما رابطه معناداری بین سن، وزن و شاخص توده بدنی با اسپک و دفاع مشاهده نشد.

رابطه معناداری بین پرش عمودی با سن و شاخص­ توده بدنی مشاهده نشد هم چنین رابطه معناداری بین سرویس و دفاع و عملکرد لیبر و با هیچ کدام از ویژگی­های فردی مشاهده نشد. همچنین رابطه معناداری بین عملکرد پاسور با سن مشاهده شد اما با قد و وزن و شاخص توده بدنی رابطه معنادار مشاهده نشد.

نتایج پژوهش نشان می­دهد که برنامه تمرین باید با ویژگی هر مسابقه و قابلیت­های هر بازیکن متناسب باشد. یافته های پژوهش حاضر می تواند در فرآیند استعداد یابی و گزینش بازیکنان مورد استفاده قرار گیرد.

  1-1ـ مقدمه:

والیبال در سال 1895 توسط ویلیام جی مورگان ابداع شد. این ورزش شامل فعالیت­های هوازی و بی­هوازی است بنابراین نیازمند قدرت عضلانی، توان، چابکی، آمادگی هوازی و انعطاف پذیری است(31).

امروزه والیبال به عنوان یکی از رشته­های پرطرفدار در سرتاسر دنیا بینندگان زیادی را جذب خود کرده است ،به طوری­که از حالت سرگرمی فراتر رفته و به صورت یک صنعت در جوامع امروزی مطرح شده است.

این صنعت پر رونق باعث بروز رقابت­های شدید در تمام عرصه­های مرتبط با والیبال در بین مدیران، مربیان، بازیکنان و متخصصان علوم ورزشی شده است. امروزه مربیان و بازیکنان والیبال دریافته­اند که به منظور آمادگی برای شرکت در مسابقات باید از راهبردهای علمی جدید استفاده کنند. برای این منظور با کسب تجربه بایستی راه پیشرفت را طی کرد. به عنوان مثال، برگزاری یک دوره مسابقه ی جام جهانی در یک کشور، موجب تغییر و ارتقاء در زیر ساخت­های عمرانی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی می­شود.

امروزه باشگاه­ها به تیم­های زبده مربی­گری نیاز دارند تا بتوانند با همکاری و تعامل با یکدیگر موجبات ارتقاء بخشیدن باشگاه را فراهم کنند. نیازهای روانی، فیزیولوژیکی و سایر نیازهای ظاهر و پنهان، سرمایه گذاران را مجاب به استفاده از مربیان مجهز به علم روز کرده است.

اجرای بهینه و مطلوب مهارت­های ورزشی ناشی از تعامل پیچیده­ی عوامل فیزیولوژیکی، آنتروپومتریکی، روان شناختی و زیست حرکتی با یکدیگر است .

لازمه و پیش شرط دستیابی به موفقیت­های ورزشی برخورداری از قابلیت­های جسمانی است از قبیل  ویژگی­های آنتروپومتریکی معین.

شناخت ویژگی­های آنتروپومتریکی از عوامل مهم تعیین کننده و مؤثر بر اجرای ورزشکاران است اطلاع از این ویژگی­ها در مقایسه­ی ورزشکار با خود و دیگران، کشف نقاط ضعف و رفع و اصلاح آن­ها و طراحی درست و اصولی برنامه­های تمرینی نقش مهمی دارد (29)

چندین مطالعه رابطه ویژگی­های آنتروپومتریکی با ورزش­های مختلف را بررسی کرده­اند و اعتقاد دارند که این ویژگی­ها در اجرا اثر دارند بنابراین این ویژگی­ها در انتخاب بازیکنان مورد استفاده قرار می­گیرند. (32 و 8 و 29 و 4)

قد و وزن از اجزای مهم ویژگی­های آنتروپومتریکی است که در هر جامعه­ای برای مطالعات پزشکی و ورزشی از آن استفاده می­شود و هم­چنین برای مشخص کردن نرم­های ورزشی در رشته­های مختلف ارزش بسیاری دارند. برای مثال مقایسه وزن کنونی با وزن قبلی در بسیاری از رشته­های ورزشی مورد نیاز است.

علاوه بر آن با مقایسه درصد چربی و وزن بدن، شواهدی مبنی بر نوع اجرا به دست می­آید.

به وسیله ترکیب عواملی چون: قد، وزن، سن و جنسیت اطلاعات مفیدی در زمینه­ی انتخاب رشته­ی ورزشی برای کودکان و نوجوانان به دست می­آید. (37)

شناسایی مشخصه­های فیزیکی می­تواند در موفقیت ورزشکار در رشته­های گوناگون نقش داشته باشد. همانند تفاوت­های ساختاری احتمالی در میان ورزشکارانی از ورزش­های گوناگون، که موضوعی است که از سوی مربیان و متخصصان علوم ورزشی مورد توجه قرار گرفته است. برای مثال اهمیت وضعیت قامت بازیکنان در برخی ورزش­های تیمی مثل والیبال و بسکتبال پذیرفته شده است و می­دانیم که ارتفاع بدن بر طول تمامی اجزای بدن تأثیر مثبت دارد و این به نوبه خود بر عملکرد ورزشکار تأثیر می­گذارد. (34)

پژوهش­های مختلفی به بررسی رابطه­ی ویژگی­های پیکری در بازیکنان والیبال پرداختند.این پژوهش ها نشان دادند که ویژگی­های بیولوژیکی والیبالیست­های پیشکسوت تفاوت زیادی با والیبالیست­های جوان داشته که تا حد زیادی وابسته به سن بیولوژیکی آن­ها بود. در پژوهش یاد شده تفاوت معنا داری در وزن دو گروه دیده نشد اگرچه پیشکسوتان حدوداً 10 سانتی متر کوتاهتر بودند و در نتیجه BMI آن­ها بیشتر بود (26)

در برزیل پژوهشی روی والیبالیست­های دسته اول انجام شد. سطح اجرای والیبالیست­های برزیل تحت تأثیر سن قرار نداشت. نتایج نشان داد که والیبالیست­های با تجربه تر لزوماً اجرای بهتری نسبت به جوان­ترها نداشتند یعنی سن در اجرای والیبالیست­ها اثری نداشت (35)

بین موفقیت در اجرای مهارت­های والیبال با سابقه بازی (سن) رابطه مثبت وجود دارد یعنی هر چه تجربه بازی بیشتر باشد ضریب موفقیت در اجرا بالا می­رود.

از طرف دیگر در مطالعات اخیر نشان داده شده است که در پرش عمودی و سرعت حرکت در مبتدی­ها و نخبه­ها هیچ تفاوت معنی­داری وجود ندارد.

در پژوهشی رابطه برخی ویژگی­های جسمانی مانند قد، وزن، سن با پرش عمودی را بررسی کردند و نتیجه گرفتند که قد و سن اثر مثبتی روی اجرای پرش عمودی دارند ولی وزن اثری روی اجرای پرش عمودی ندارد ولی در عوض درصد چربی بدن اثر قابل توجهی روی اجرای پرش عمودی دارند.(22)

در اجرای مهارت سرویس با شاخص­های آنتروپومتریکی از قبیل قد، وزن و قد بالاتنه رابطه مثبت معنی داری وجود دارد یعنی هر چه قد، بلندتر و توده بدن بیشتر باشد، به دلیل اجرای دقیق­تر و بهتر مهارت سرویس، موفقیت بیشتری کسب خواهد شد.

به علاوه بین مهارت پنجه با قد و وزن رابطه مثبت وجود دارد که این نیز دال بر اهمیت ویژگی­های برتر بدنی در اجرای موفق مهارت­های والیبال است.(1)

در برخی مطالعات تنها جرم و ارتفاع بدن گزارش شده است و برخی دیگر تنها شاخصهای ترکیب بدن را ذکر کرده اند و تعداد اندکی از این مطالعات هم به توصیف متغیرهای ساختار بدنی پرداخته اند .

.بنابراین پژوهش هایی که دقیقا این روابط پیکری را اجرا شناسائی و نقش آن را با عملکرد روشن کرده باشد ،کم و حداقل در رشته والیبال ناچیز است.بنا براین این پژوهش در نظر دارد تا رابطۀ برخی از ویژگیهای آنتروپومتری با عملکرد والیبال در والیبالیستهای مرد نخبه را مورد مطالعه قرار دهد.

1-2ـ بیان مسأله:

علاوه بر ویژگی­های آنتروپومتریکی در یک ورزش تیمی، موقعیت­های معینی ممکن است نیاز به مشخصه­های فیزیکی خاص بیشتری داشته باشند که این مبتنی بر تقاضای فیزیولوژیک آن موقعیت در طی بازی و تنظیم آن در بازیکنان می­باشد (12)

شناخت اختلافات جسمانی و پیکری جهت انتخاب بازیکنان تیم در بهبود ویژگی­های آمادگی جسمانی و توسعه­ی مهارت­های تکنیکی و تاکتیکی درون فصل رقابت بسیار مؤثر و راه گشاست. اما چگونگی انتخاب بازیکن برای پست­های مختلف، اعمال تمرینات خاص تاکتیکی، آمادگی جسمانی و حفظ آن در طول فصل مسابقه بسیار حائز اهمیت است.

ویژگی­های پیکری مانند: قد، توده­ی بدن و ترکیب بدنی در بسیاری از موارد با عملکرد ارتباط دارند.

از طرف دیگر مشخص شده است که تمام ورزش­های توپی نیازمند توانایی­های وسیع و جامع است شامل توانایی­های روحی، جسمانی، تکنیکی و تاکتیکی هستند. در این میان توانایی جسمانی مهم­تر است زیرا بازی­های توپی نیازمند تکرار حداکثر توان است مانند ضربه زدن شدید و پرش.

بسیاری از یافته­ها در اغلب مطالعات دال بر این است که بین واژه آنتروپومتری و تست­های جسمانی  (چابکی، توان هوازی، پرش عمودی) در جوان­ترها در سطوح مختلف تفاوت­های معنی داری وجود دارد. تعیین (تشخیص) مهارت­های خاص یک رشته ورزشی به اندازه ویژگی­های فیزیولوژیکی و آنتروپومتریکی در ورزش­های مختلف اهمیت دارد و برای اجرا حیاتی می­باشد. (9)

برای دستیابی به این توانایی­های جسمانی، اندازه­های آنتروپومتریک، پارامترهای ترکیب بدن مثل درصد چربی بدن و توده چربی آزادو ریخت بدنی معمولاً استفاده می­شود.

بسکتبالیست­ها و والیبالیست­ها معمولاً بلندتر از دیگر ورزشکاران هستند (34)

با توجه به این که از مهم ترین عوامل پیروزی در مسابقات ورزشی، داشتن ظرفیت­های فیزیولوژیکی و ویژگی­های فیزیکی خاص است , اطلاع از جنبه­های آناتومیکی چون: قد، وزن و توده­ی بدنی می­تواند دریچه­های جدیدی را در مورد وضعیت افراد برای مربیان بگشاید.

نتایج چندین تمرین تحقیق در زنان و مردان والیبالیست نشان داد که چابکی، قدرت و نوع پرش عمودی در اجرای والیبالیست­ها اثر دارد.

در طول یک مسابقه والیبال با شدت بالا و در حین مسابقه بازیکنان دائماً در حال پرش و فرود هستند. این پرش­ها می­توانند با دور خیز (مانند پرش اسپک) و بدون دورخیز (پرش دفاع) باشد.

طبیعت پرش و نوع مسابقه و نوع پرشی که در آن انجام می­شود باید برای اجرای موفق در نظر گرفته شود.

چندین مطالعه رابطه قوی بین قدرت و توان و اجرای پرش عمودی را نشان دادند اگرچه به نظر می­رسد که این رابطه ممکن است نسبت به نوع ورزش و سطح ورزشکار تفاوت کند. (21)

ابعاد آنتروپومتریک در سطحی که ورزشکار طی رقابت کسب می­کند اثر زیادی دارد، و همچنین در مهارت­های اجرای تکنیکی ورزشکار دخیل هستند. اهداف مربیان برای انتخاب بازیکن باید حساب شده و دقیق باشد، ابتدا اندازه طول اندام­ها و محیط اندام­ها و همچنین میزان چاقی باید در نظر گرفته شود و سپس قدرت و وزن آن­ها و سپس سطح مهارت اجرای آنها باید در نظر گرفته شود. ابعاد آنتروپومتریکی اساس و پایه مهارتهای ورزشی هستند و ویژگی­های حرکتی را تحت تأثیر قرار می­دهند، در طول پروسه انتخاب بازیکن در این رشته ،عواملی همچون اندازه­ میزان چربی، عضلات و استخوان­ها نیز اطلاعاتی به مربیان می­دهد (22).

تعیین اندازه­های آنتروپومتریک برای انتخاب بهترین ورزش برای بازیکن مورد نیازهستند و پیش بینی می­شود که رسیدن به سطح بالای اجرا در آینده با توجه به این اطلاعات برای تیم­ها برای هر رده سنی می­تواند مفید  باشد. (12)

حال این سوالات در مورد رشته والیبال مطرح است که :

آیا رابطه ای بین ویژگی های آنتروپومتریک و اجرای والیبالیست ها وجود دارد؟

آیا در پستهای مختلف رابطه­ای بین ویژگیهای آنتروپومتریک بازیکنان با عملکرد آنها وجود دارد؟

این پژوهش در پی پاسخ به سوالات فوق طرح واجرا شد.

لذا با توجه به موارد یاد شده فوق این پژوهشگر در نظر دارد تا رابطه برخی از ویژگیهای پیکری با عملکرد بازیکنان والیبال مرد نخبه را مورد مطالعه قرار دهد.

1-3ـ ضرورت و اهمیت پژوهش:

به دلیل نیاز باشگاه­ها و کشورها به پرورش بازیکنان با استعداد جوان، در کنار مربیان، مأموران استعدادیابی و مدیران که هر کدام عنصر کلیدی در فرآیند استعدادیابی و پرورش استعدادها بشمار می­روند، حضور دانشمندان علوم ورزشی نیز می­تواند نقش مهمی در این فرایند داشته باشند.

از سوی دیگر شفافیت ارتباط بین ساختارهای نوع پیکری و اجرای ورزشی بهینه در سنین بزرگسالی می­تواند به کسب نتایج بهتر و هدفمند در زمینه­ی استعدادیابی والیبال و کاهش خطای اجرا در سنین بزرگسالی کمک شایانی بکند. دانشمندان علوم ورزشی باید مراحل کلیدی در فرآیند استعدادیابی و ارتباط ساختارهای بدنی به ویژگی­های روانی و سایر حیطه­های مربوط به والیبال نوین را آموزش دیده و با آن آشنایی لازم را داشته باشند تا به مفاهیم علمی والیبال تسلط یابند.

در بیشتر موارد کشف استعدادها و پرورش آن­ها بر عهده­ی افرادی قرار دارد که آموزش ندیده­اند و یا دارای آموزش اندک در زمینه­ی شناخت رشد و بلوغ و ویژگی­های بدنی و آثار بالقوه آن­ها بر فرآیندهای انتخاب و اجرا هستند.

مهارت­های پایه­ای والیبال که در سنین نونهالی و نوجوانی آموخته می­شوند، می­توانند در بزرگسالی تحت تأثیر رشد جسمانی و تغییرات بدنی قرار گیرند که این می­تواند حتی حرکت ورزشکار را تثبیت کرده و یا تغییر دهد. بنابراین ضروری بنظر می­رسد تا با درک ارتباط بین عوامل پیکری و اجرای ورزشی والیبال از از بین رفتن انرژی و استعداد جلوگیری کرده و از کسب نتایج مطلوب اطمینان حاصل کرد.

یک تیم والیبال مانند سایر ورزش­های توپی نه تنها به مهارت­های تکنیکی و تاکتیکی نیاز دارد بلکه با آمادگی جسمانی نیز سروکار دارد.

در طول یک فصل، مربیان والیبال بر روی اهداف تکنیکی و تاکتیکی تمرکز می­کنند و حجم تمرینات قدرتی را پایین می­آورند که این ممکن است موجب تغییرات ناخواسته در تیم شود. (27)

والیبال از ورزش­های اینتروال با شدت تناوبی می­باشد و در این ورزش تلاش­های ناگهانی، انفجاری و کوتاه مدت از حدود 2 تا 20 ثانیه معمولاً مورد نیاز است و از این رو ورزشکاران سطح بالا به وسیله توان عضلانی بالا در قسمت تنه و اندام­ها مشخص می­شوند.

والیبال شامل پرش، فرود، حرکات جانبی است و این حرکات باید متناوب و بدون استراحت در طول یک مسابقه 60 تا 120 دقیقه­ای انجام شود.

قدرت و توان برای موفقیت دراین رشته ضروری است. مربیان سطح بالا معمولاًبه تقویت آمادگی جسمانی اهمیت می­دهند. پس باید در نظر داشت علاوه بر بالا بردن سطح مهارت­ها، فاکتورهای آمادگی جسمانی نیز تقویت شوند. (23)

نکته­ی قابل توجه در مورد شاخص توده بدن (BMI) در این است که این شاخص، میزان درصد چربی و یا اضافه وزن را مشخص نمی­کند و به این علت کاربرد آن محدود است همچنین مانند جدول قدـ وزن ممکن است شاخص توده بدن یک شخص عضلانی (بدون چربی زیاد) مانند یک فرد چاق شود.

به هر حال BMI نسبت به جدول­های قد و وزن دقیق­تر بوده ولی نسبت به اندازه­گیری چربی زیرپوستی ضعیف­تر عمل می­کند. با این حال حداقل دو خلاصه پژوهش جدید در دسترس است که در آن­ها نتیجه­گیری شده، شاخص توده بدنی در ارزیابی چاقی نسبت به جدول وزن ـ قد از اعتبار بیشتری برخوردار است و نسبت به دیگر شاخص­های قد و وزن ارتباط قوی­تری با چربی بدنی دارد. ارتباط بین BMI و چربی بدنی تحت تأثیر عوامل از قبیل سن و جنس قرار می­گیرد به عنوان مثال افراد مسن­تر ممکن است چربی بدنی بیشتری نسبت به جوان­ترهایی با همان BMI داشته باشند.

مطالعات کمی در مقالات ذکر شده اند که با مشخصه های مورفولوژیکی والیبالیستهای زن سروکار داشته باشند و کل طیف آنها را بررسی نکرده اند چرا که اینها با کمبود معیارهای سنجشی برای اندازه گیری ساختار بدنی یا ترکیب بدنی یا سنجشهای گوناگون بدن انسان مواجه بوده اند.

در برخی مطالعات تنها جرم و ارتفاع بدن گزارش شده است و برخی دیگر تنها شاخصهای ترکیب بدن را ذکر کرده اند و تعداد اندکی از این مطالعات هم به توصیف متغیرهای ساختار بدنی پرداخته اند.

1-4ـ اهداف پژوهش:

1-1-4هدف کلی:

هدف از این مطالعه تعیین رابطۀ برخی از ویژگیهای آنتروپومتری با عملکرد والیبال در والیبالیستهای مرد نخبه می باشد.

2-1-4اهداف ختصاصی عبارتند از:

1- تعیین رابطه بین سن بازیکنان با عملکرد اسپک بازیکنان والیبال مرد نخبه

2- تعیین رابطه بین قد بازیکنان با عملکرد اسپک بازیکنان والیبال مرد نخبه

این مطلب را هم بخوانید :

بایگانی‌های مقالات و پایان نامه ها - نوآفرینان ایران جوان

3- تعیین رابطه بین وزن بازیکنان با عملکرد اسپک بازیکنان والیبال مرد نخبه

4- تعیین رابطه بین BMI بازیکنان با عملکرد اسپک  بازیکنان والیبال مرد نخبه

5- تعیین رابطه بین سن بازیکنان با عملکردسرویس بازیکنان والیبال مرد نخبه

6- تعیین رابطه بین قد بازیکنان با عملکردسرویس بازیکنان والیبال مرد نخبه

7- تعیین رابطه بین وزن بازیکنان با عملکردسرویس بازیکنان والیبال مرد نخبه

8- تعیین رابطه بینBMI بازیکنان با عملکردسرویس  بازیکنان والیبال مرد نخبه

9- تعیین رابطه بین سن بازیکنان با عملکرد پرش عمودی بازیکنان والیبال مرد نخبه

10- تعیین رابطه بین قد بازیکنان با عملکرد پرش عمودی بازیکنان والیبال مرد نخبه

11- تعیین رابطه بین وزن بازیکنان با عملکرد پرش عمودی بازیکنان والیبال مرد نخبه

12- تعیین رابطه بینBMI بازیکنان با عملکرد پرش عمودی بازیکنان والیبال مرد نخبه

13- تعیین رابطه بین سن بازیکنان با عملکرد دریافت  بازیکنان والیبال مرد نخبه

14- تعیین رابطه بین قد بازیکنان با عملکرد دریافت بازیکنان والیبال مرد نخبه

15- تعیین رابطه بین وزن بازیکنان با عملکرد دریافت بازیکنان والیبال مرد نخبه

16- تعیین رابطه بین BMI بازیکنان با عملکرد دریافت بازیکنان والیبال مرد نخبه

17- تعیین رابطه بین سن بازیکنان با عملکرد دفاع بازیکنان والیبال مرد نخبه

18- تعیین رابطه بین قد بازیکنان با عملکرد دفاع بازیکنان والیبال مرد نخبه

19- تعیین رابطه بین وزن با عملکرد دفاع بازیکنان والیبال مرد نخبه

20- تعیین رابطه بین BMIبا عملکرد دفاع  بازیکنان والیبال مرد نخبه

21- تعیین رابطه بین سن بازیکنان با عملکرد لیبرو

22- تعیین رابطه بین قد بازیکنان با عملکرد لیبرو

23- تعیین رابطه بین وزن بازیکنان با عملکرد لیبرو

24- تعیین رابطه بین BMI بازیکنان با عملکرد لیبرو

25- تعیین رابطه بین سن بازیکنان با عملکرد پاسور

26- تعیین رابطه بین قد بازیکنان با عملکرد پاسور

27- تعیین رابطه بین وزن بازیکنان با عملکرد پاسور

28- تعیین رابطه بین BMI بازیکنان با عملکرد پاسور

1-5)فرضیه های پژوهش:

1. بین سن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد اسپک آنها رابطه وجود دارد.
2. بین قد بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد اسپک آنها رابطه وجود دارد.
3. بین وزن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد اسپک آنها رابطه وجود دارد.
4. بین BMI بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد اسپک آنها رابطه وجود دارد.
5. بین سن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد سرویس آنها رابطه وجود دارد.
6. بین قد بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد سرویس آنها رابطه وجود دارد.
7. بین وزن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد سرویس آنها رابطه وجود دارد.
8. بین BMI بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد سرویس آنها رابطه وجود دارد.
9. بین سن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد پرش عمودی آنها رابطه وجود دارد.
10. بین قد بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد پرش عمودی آنها رابطه وجود دارد.
11. بین وزن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد پرش عمودی آنها رابطه وجود دارد.
12. بین سن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد پرش عمودی آنها رابطه وجود دارد.
13. بین سن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد دریافت آنها رابطه وجود دارد.
14. بین قد بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد دریافت آنها رابطه وجود دارد.
15. بین وزن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد دریافت آنها رابطه وجود دارد.
16. بین BMI بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد دریافت آنها رابطه وجود دارد
17. بین سن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد دفاع آنها رابطه وجود دارد.
18. بین قد بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد دفاع آنها رابطه وجود دارد.
19. بین وزن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد دفاع آنها رابطه وجود دارد.
20. بین BMI بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد دفاع آنها رابطه وجود دارد.
21. بین سن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد لیبرو رابطه وجود دارد.
22. بین قد بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد لیبرو رابطه وجود دارد.
23. بین وزن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد لیبرو رابطه وجود دارد.
24. بین BMI بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد لیبرو رابطه وجود دارد.
25. بین سن بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکرد پاسور رابطه وجود دارد.
26. بین قد بازیکنان والیبال مرد نخبه با عملکردپاسور رابطه وجود دارد.

پایان نامه شناسایی عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران ورزشی

1-8-4. رفتار مثبت (بهنجار):.. 11

فصل دوم : مبانی نظری و پیشینه پژوهش

2-1. مقدمه.. 14

2-2. مبانی نظری.. 14

2-2-1. تعریف هوادار.. 14

2-2-2. رفتار ناهنجار هواداران.. 15

2-2-2-1. تعریف پرخاشگری.. 16

2-2-2-1-1. انواع پرخاشگری.. 17

2-2-2-2. تعریف خشونت.. 18

2-2-2-3. تعریف اوباشگری.. 18

2-2-2-4. تعریف رفتار ضد اجتماعی.. 20

2-2-3. علل و عوامل پرخاشگری و خشونت.. 20

2-2-3-1. علل اجتماعی- فرهنگی.. 20

2-2-3-2. علل روانی.. 21

2-2-3-3. علل محیطی.. 22

2-2-4. نظریه­های حیطه­ی پرخاشگری و خشونت.. 22

2-2-4-1. تئوری یادگیری اجتماعی.. 22

2-2-4-2. نظریه ناکامی- پرخاشگری.. 24

2-2-4-3. نظریه طرحواره ذهنی.. 26

2-2-4-4. نظریه­های تأثیر گروهی، رفتار جمعی و وندالیسم.. 27

2-2-5. پارادایم خشونت و پرخاشگری.. 28

2-2-5-1. پارادایم زیست­شناختی.. 28

2-2-5-2. پارادایم روانشناختی.. 28

2-2-5-3. پارادایم جامعه­شناختی.. 28

2-2-5-3-1. چشم انداز مارکسیستی.. 29

2-2-5-3-2. چشم­انداز رفتارگرایانه (مکتب آکسفورد).. 30

2-2-5-3-3. چشم­انداز انسان شناسی.. 30

2-2-5-3-4. مکتب لیسستر.. 31

فصل سوم : روش شناسی پژوهش

2-3. پیشینه تحقیق.. 32

2-4. مدل نظری پژوهش.. 51

2-5. جمع­بندی.. 52

3-1. مقدمه.. 54

3-2. روش تحقیق.. 54

3-3. جامعه و نمونه­های تحقیق.. 54

3-4. ابزار تحقیق.. 55

3-5. روش جمع­آوری اطلاعات.. 56

3-6. روش تجزیه و تحلیل داده­های تحقیق.. 56

فصل چهارم: یافته های پژوهش

4-1. مقدمه.. 58

4-2. آمار توصیفی.. 58

4-2-1. توصیف ویژگی­های جمعیت­شناختی آزمودنی­ها.. 58

4-3. آمار استنباطی.. 60

4-3-1. آزمون تحلیل عاملی، تست بارتلت و KMO پرسشنامه.. 60

4-3-2. پایایی عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران هندبال.. 61

4-3-3. تحلیل عاملی عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران هندبال   62

4-3-3-1. عامل محیطی.. 63

4-3-3-2. عامل فرهنگی.. 64

4-3-3-3. عامل امنیتی.. 65

4-3-3-4. عامل حمایتی.. 66

4-3-3-5. عامل روانی.. 67

4-3-3-6. عامل مدیریتی.. 68

4-3-4. شناسایی گویه­های پرسشنامه بر اساس تحلیل عاملی.. 69

4-3-5. میزان اهمیت گویه­ها.. 70

4-3-6. آزمون کالموگراف اسمیرنوف.. 72

4-3-7. اولویت­بندی عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران هندبال   72

4-3-8. بررسی همخطی چند‌گانه عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران   73

4-3-9. تحلیل مسیر.. 75

4-3-10. بررسی اثرات مستقیم در مدل عوامل مؤثر با رفتار مثبت   77

4-3-11. بررسی اثرات غیرمستقیم در مدل عوامل مؤثر با رفتار مثبت   79

4-3-12. بررسی اثرات کل در مدل عوامل مؤثر با رفتار مثبت.. 80

4-3-13. شاخص­های برازندگی مدل عوامل مؤثر با رفتار مثبت.. 82

فصل پنجم : خلاصه ، بحث و نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1. مقدمه.. 86

5-2. خلاصه پژوهش.. 86

5-3. بحث و نتیجه­گیری.. 92

5-4. پیشنهادها.. 106

5-4-1. پیشنهادهای کاربردی.. 106

5-4-2. پیشنهادهای پژوهشی.. 108

منابع و مآخذ

فهرست منابع…………………………………………………….112

پیوست­ها

پیوست…………………………………………………………………………………………126

جوامع امروزی از طریق کسی یا راهی با داشتن هویت­های مختلف از قبیل ورزشکاران، مربیان، اعضای سازمان­های ورزشی، طرفداران سازمان یافته از یک باشگاه ورزشی، خبرنگاران ورزشی با ورزش سر­و کار دارند. جهان ورزش اغلب به عنوان یک جهان کوچکتر از جامعه در نظر گرفته می­شود و ارزش­های اجتماعی، باورها و هنجارهای جامعه به صورت گسترده­تر در آن منعکس می­شود. در عین حال این جهان کوچکتر نیز ارزش­ها و قواعد خاص خود را ایجاد می­کند که گاهی اوقات به جامعه منتقل می­شود. بسیاری از گروه­های مختلف طرفدار ورزش هستند و بین این گروه­ها مرزهایی می­باشد، که نشان می­دهد افراد در چه موقعیتی در گروه­ها تعامل­شان شروع می­شود و در چه وضعیتی به پایان می­رسد. جامعه­شناسان، بسیاری از گروه­های هوادار را به عنوان پلی میان فرد و جامعه­ای بزرگتر در نظر می­گیرند، چرا که آن­ها ممکن است به عنوان ابزار قدرتمند برای کنترل اجتماعی و یا حتی تغییرات اجتماعی خدمت کنند (کلومنیز[1]، 2005). همچنین رهبران ورزش اظهار می­دارند که به طور کلی تماشاگران در عمل ورزش مؤثر هستند. لارسون[2] بر این عقیده است که هواداران مؤلفه­ی اصلی در ورزش هستند چرا که آنها به طور مستقیم یک محیط اجتماعی برای ورزشکار فراهم می­کنند (به نقل از کامکاری و همکاران، 2013). ورزش عواقب مثبت و همچنین عواقب منفی برای افراد و گروه­ها در سراسر جهان دارد. ورزش به طور جدی زندگی روزمره مردم، وضعیت آن­ها، روابط نژادی، سبک لباس، زبان و ارزش­های اخلاقی آن­ها را تحت تأثیر قرار می­دهد. همانطور که در جنبه­های دیگر زندگی اجتماعی می­تواند رفتار منحرف وجود داشته باشد، در ورزش نیز شاهد گسترش بسیار این پدیده هستیم. رفتار منحرف به آسانی در دنیای ورزش مشاهده شده است. از مشکلات رایج جامعه در جهان ورزش کج­رفتاری تماشاگران است. بسیاری از رفتار­های منحرف در داخل و خارج از ورزشگاه، همچنین بین افراد و گروه تماشاگران به تدریج در حال افزایش هستند. انواع بسیاری از انحراف­ها از قبیل جرم و جنایت، استفاده از مواد مخدر، مواد سمی و خشونت و پرخاشگری وجود دارد. در بین رفتار­های منحرف، پرخاشگری تماشاگران به عنوان عنصر اساسی بسیاری از رویدادهای ورزشی در نظر گرفته شده است (کلومنیز، 2005). مسابقات ورزشی ممکن است تماشاگران را در موقعیت­هایی قرار دهد که شرایط، قوانین و هنجار­ها به راحتی نقض شود و منجر به مواجهه با پرخاشگری و خشونت شود (هنری و همکاران، 2011). هر چند خشونت و پرخاشگری در ورزش پدیده­ای نو ظهور نیست اما امروزه افزایش یافته به طوری که ممکن است خطر نابودی فرهنگ ورزش را در پی داشته باشد (وثوقی و خسروی نژاد، 1388). بنابراین توجه به عواملی که موجب پرخاشگری هواداران می­شود امری ضروری است. از طرف دیگر، تنها نباید به عواملی که خشونت را در هواداران تشدید می­کند، تأکید کرد؛ بلکه ضروری است به عواملی که موجب بهبود رفتار­های ناهنجار و منحرف هواداران می­شود توجه کافی نمود. این پژوهش در صدد است تا به شناسایی عواملی که در بهبود رفتار هواداران هندبال مؤثر است، بپردازد.

1-2. بیان مسأله

امروزه ورزش از ضروری­ترین نیازها و اساسی­ترین نهادهای جوامع بشری است، به طوری­که کمتر کشوری را می­توان یافت که فاقد سازمان ورزشی باشد (وثوقی و خسروی نژاد، 1388). ورزش و فعالیت­های مربوط به آن، بخش عمده­ای از زمان و انرژی افراد هر جامعه را به خود اختصاص داده و جایگاه مهمی در فرهنگ جوامع پیدا کرده است. چنانکه بررسی ورزش در یک جامعه، بدون آگاهی از ارزش و کیفیت ریشه­های فرهنگی آن امکان پذیر نیست (شفر[3]،1992). شناخت انسان به عنوان اصلی­ترین عنصر تشکیل­دهنده سیستم اجتماعی همواره مورد توجه محققان بوده است. اینکه چرا انسان به گونه­های مختلفی رفتار کرده و در شرایط مشابه رفتارهای متفاوتی را از خود نشان می­دهد، در حیطه انگیزش قرار دارد. انگیزش شاخصی از هیجان و گرایش رفتاری است که به صورت مستقیم با فعالیت­های تبلیغاتی، فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و به طور غیر مستقیم با تجربه­های شخصی به وجود آمده و موجب بروز رفتار می­گردد. نظریه­پردازانی نظیر هرزبرگ[4] (1950)، انگیزش را به عنوان یک عامل اثرگذار بر رفتار انسان­ها در برآورده کردن نیازها و خواسته­هایشان اعلام کرده­اند. چلیپ[5] (2000)، اظهار می­دارد که عوامل انگیزشی، عواملی هستند که بر تمایلات افراد اثر داشته و سبب حضور آنان در مسابقات می­شوند (به نقل از تجاری و ترک فر، 1390). مطالعات نیز نشان داده است که ورزش بر انگیزش انسان­ها اثر­گذار و باعث افزایش ارتباط، غرور اجتماعی و اتحاد اجتماعی در بین گروه­ها شده و تماشاگران نیز به عنوان ارکان اصلی مسابقات ورزشی با خصوصیات رفتاری و اجتماعی متفاوت به تماشای مسابقات می­روند (پارکز[6] و همکاران، 2003 ). انسان­ها، ورزش را به دلایل مختلفی تماشا می­کنند. برای برخی از تماشاگران، رویداد­های ورزشی سرگرمی فراهم می­کند. برای دیگران، تماشای ورزش یک فعالیت اجتماعی است که در آن افراد از زمینه­های فرهنگی و ملی مشابه جمع می­شوند تا یک تجربه­ی اجتماعی داشته باشند. برای برخی از طرفداران متعصب، تماشای ورزش مورد علاقه یا تیم­شان شبیه به یک تجربه­ی مذهبی است (جول[7] و همکاران، 2011). به طور معمول گروهی از هواداران یک تیم ورزشی، با هماهنگ کردن کوشش­ها و فعالیت­های خود سعی می­کنند توفیق بیشتر تیم خود را دنبال کنند و تحقق بخشند. این کار برای آنها یک ارزش است. آنان گاهی در این هدف­گیری از هیچ کوششی حتی به قیمت ایجاد ناهنجاری و آسیب­های اجتماعی فروگذار نمی­کنند (کاظمی و همکاران، 1386). هواداران، افرادی هستند که به ورزش، تیم و یا ورزشکار خاصی علاقه دارند و امور مربوط به آنها را دنبال می­کنند. اکثر افرادی که یک مسابقه ورزشی را تماشا می­کنند، هوادار یکی از بازیکنان، یکی از دو تیم و یا در کل ورزش موردنظر هستند، ولی عده­ای از تماشاچیانی که رویدادهای ورزشی را از نزدیک یا از طریق وسایل ارتباط جمعی مشاهده می­کنند اغلب میل ندارند که به یک تیم یا ورزشکار نسبت داده شوند. در واقع هواداران، با ورزش و تیم مورد نظر خود رابطه هیجانی برقرار می­کنند. صفابخش (1382) اظهار نمود که 7/67 درصد از تماشاگرانی که برای تماشای مسابقات به ورزشگاه می­روند، هوادار نیز هستند (به نقل از واعظ موسوی و مسیبی، 1386). حضور در جمع باعث مى­شود تا افراد نسبت به اعمال خود کمتر احساس مسئولیت کنند. به بیان دیگر، جمع آنها را در مقام افراد از نظرها پنهان مى­سازد. بنابراین هنگام همکاری با دیگران شاید مایل باشند اعمالی انجام دهند که به تنهایی مستعد و قادر به انجام آنها نباشند، در نتیجه هر چه افراد به عنوان فرد، کمتر قابل تشخیص باشند بیشتر احتمال دارد که اعمال پرخاشگرانه از خود بروز دهند (کوئن[8]، 1990). به عبارت دیگر هنگامی­ که هواداران از یکدیگر جدا باشند جلوه­ی خشونت کمتر خواهد بود (آبالاسی[9] و کوجوکاریو[10]، 2012). امروزه تماشاگران جایگاه ویژه­ای یافته­اند که این موضوع باعث شده است بررسی ابعاد مختلف حضور آنان در ورزش بیش از پیش اهمیت پیدا کند. یکی از این ابعاد، رفتار تماشاگران در ورزشگاه­ها در زمان برگزاری بازی­های مهم و حساس و نیز بعد از این بازی­هاست که همواره بیشترین توجه را در این زمینه به خود اختصاص داده است، زیرا این رفتارها به دلیل پیروی از هنجارهای خاص “رفتارهای جمعی”،  گاه منجر به آسیب­هایی شده­اند. (فتحی نیا، 1389). در واقع تماشاگران ممکن است در زمان مسابقات حساس، در موقعیتی قرار بگیرند که رفتار­های ناهنجار و پرخاشگرانه­ای از خود بروز دهند. خشونت و پرخاشگری پدیده­های روانی- اجتماعی هستند. از نظر مفهومی پرخاشگری، هرگونه رفتار هدایت شده نسبت به افراد است که با قصد آسیب رساندن باشد (آندرسون[11] و بوشمن[12]، 2002). خشونت و پرخاشگری ورزشی را می­توان رفتاری دانست که خارج از قواعد و هنجارهای ورزشی رخ می­دهد، موجب آسیب عمومی می­شود و ارتباط مستقیمی با اهداف رقابت ورزشی ندارد (تری[13] و جکسون[14]، 1985). پدیده­ی خشونت در سه سطح قابل تحلیل است: سطح اول مربوط به خشونت و پرخاشگری تماشاگران و هواداران مسابقات است که در قالب هواداری از تیم­های محبوب­شان علیه یکدیگر و گاه در مورد اموال و دارایی­های عمومی انجام می­پذیرد، سطح دوم خشونت و پرخاشگری علیه بازیکنان است و سطح سوم خشونتی است که بین بازیکنان در زمین مسابقه روی می­دهد. در بین سطوح سه­گانه ذکر شده، سطح اول به دلیل دامنه و عواقب وسیع­تر، در پژوهش­ها بیشتر مورد توجه قرار گرفته است (فتحی نیا، 1389).

لینچ[15] (1991) اظهار می­دارد که شروع با تأخیر، یکی از دلایل برای رفتار ناشایست تماشاگران فوتبال است. همچنین ویکفیلد[16] و همکاران (1996) نتیجه گرفتند که تجمع،

این مطلب را هم بخوانید :

https://urlscan.io/result/5fa8bdd7-b381-41eb-b17c-cc837da84a7b/

 راحتی صندلی و کیفیت اسکوربورد می­تواند به اندازه کافی تماشاگران را راضی نگه دارد تا با میل و علاقه، دوباره به ورزشگاه برگردند. در کشور ما نیز چندین تحقیق در این زمینه انجام شده است. رحمتی و محسنی ( 1382) متغیرهای اهمیت و حساسیت بازی، رتبه تیم مورد علاقه در جدول مسابقات و حرکات خشونت­آمیز و پرخاشجویانه بازیکنان را از عوامل اصلی پرخاشگری کلامی در میان تماشاگران معرفی کرده­اند. نورعلی وند (1386) مهم­ترین عوامل اثرگذار بر رفتارهای اوباشگرانه تماشاگران را هیجان­طلبی، گروه همسالان و تحریک مطبوعات ورزشی معرفی کرده است. هرچه ورزش در کشور ما به سمت جلو حرکت می­کند، بروز خشونت، ناهنجاری و مشکلات در میان تماشاگران افزایش پیدا می­کند که این موضوع به یک معضل اساسی در جامعه ورزش تبدیل شده است. روند رو به رشد ورزش و افزایش چشمگیر استقبال تماشاگران از این رویداد اجتماعی محققان را بر آن داشته که شیوه­ها و اصولی را طراحی نمایند که معایب ورزش را کاسته و بر جنبه­های مثبت آن بیافزاید (حسینی و همکاران، 1389). یکی از جنبه­های مثبت در ورزش تقویت رفتار بهنجار و مثبت هواداران از قبیل «احترام به قوانین حاکم بر سالن و رعایت نظم، عدم استفاده از الفاظ زشت و رکیک ، توجه و حفظ اموال عمومی ورزشگاه و …» می­باشد (شیلدز و همکاران، 2005).

بی­شک ورزش­های گروهی نسبت به سایر ورزش­ها از تعداد هواداران بیشتری برخوردار می­باشند. بدیهی است هندبال به عنوان یک ورزش تیمی، یکی از پرطرفدارترین رشته­های ورزشی در ایران و بسیاری از کشورهای دیگر می­باشد که در مسابقات، افراد زیادی برای تماشای بازی در سالن حضور می­یابند. سالن هندبال نیز مانند استادیوم­های فوتبال یکی از مکان­هایی است که خشونت و پرخاشگری هواداران در آن به وفور دیده شده است.

با توجه به شواهد موجود، تحقیقات قبلی تنها عوامل اثر­گذاری که موجب خشونت و پرخاشگری تماشاگران می­شود را مورد بررسی قرار داده­اند و کمتر پژوهشی در زمینه شناسایی عوامل مؤثر بر بهبود رفتار پرخاشگرانه هواداران ارائه شده است. بنابراین تحقیق حاضر سعی دارد تا به شناسایی عوامل مختلفی که موجب بهبود رفتار هواداران مسابقات لیگ برتر هندبال می­شود، بپردازد. همچنین با تعیین اینکه کدامیک از این عوامل بیشترین تأثیر را در بهبود رفتار هواداران ورزش در مسابقات لیگ برتر هندبال دارد، به مسئولین و مدیران این امکان را خواهد داد که اقدامات لازم را به منظور بهبود رفتار هواداران رشته­ی هندبال در پیش گیرند و رفتار مثبت را در آنها تقویت کنند. لذا هدف اصلی از پژوهش حاضر، شناسایی عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران ورزش در مسابقات لیگ برتر هندبال و در نتیجه کمک به فرهنگ­سازی در جهت اجرای هر چه بهتر مسابقات ورزشی می­باشد.

1-3. اهمیت و ضرورت تحقیق

ورزش و فعالیت­های مربوط به آنها در جوامع امروزی بسیار مهم هستند. در میان پدیده­های اجتماعی، ورزش به دلیل جاذبه­های خاص مخاطب بیشتری دارد. یکی از مهم­ترین پایه­های ورزش که شناسایی شده است، هواداران می­باشند (کامکاری و همکاران، 2013). خشونت­ها و اغتشاشات در ورزش کشور و به خصوص در میان هواداران در حال رشد است. خشونت در ورزش چه توسط بازیکنان و یا تماشاگران، علاوه بر محدودیت­هایی که برای یک تیم یا یک کشور از طرف مجامع ملی و بین­المللی بوجود می­آورد، تبعات منفی اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی را نیز به همراه دارد. از نظر فرهنگی این­گونه برخوردهای ناشایست می­تواند وجهه­ی فرهنگی مردم یک جامعه را نزد دیگر جوامع تغییر داده و سبب ارائه تصویر نامناسب از ارزش­های یک جامعه گردد. علاوه بر آن ممکن است ضررهای مالی و جانی به همراه داشته باشد (لهسایی­زاده و همکاران، 1387). در حالی­که نهادهای حاکم بر ورزش، بسیاری از استراتژی­ها را برای رسیدگی به رفتار ناشایست تماشاگران ابداع کرده­اند، تحقیقات کمی بر روی ماهیت رفتار تماشاگران در سطح جامعه­ی ورزشی برای اطلاع رسانی این استراتژی­ها انجام شده است. پرداختن به رفتار ناشایست تماشاگران باید به سمت افزایش ورزش­های سازمان­یافته و تفریح و سرگرمی و مشارکت داوطلبانه اداره و هدایت شود ­(هوی[17]، 2005).  با ناهنجاری­های موجود در محیط­های ورزشی باید به صورت منطقی، خردمندانه و علمی برخورد کرد. چه بسا پاره­ای تدابیر نامناسب نه تنها جو مسابقات و هواداران را بهبود نمی­بخشد بلکه باعث بروز تشنج و درگیری­های حاشیه­ای نیز می­گردد. بنابراین در درجه اول باید هواداران موجود در محیط­های ورزشی را از نظر خصایل عرفی، اجتماعی و روان­شناختی مورد بررسی و بازبینی دقیق قرار داد و بر مبنای شناخت درست نسبت به آنان برای رفع ناهنجاری­ها تلاش نمود. از طرفی تنها تلاش برای کاهش ناهنجاری­ها چندان اثربخش نخواهد بود بلکه توجه به رفتار­های بهنجار و تقویت آنها به همراه رفع ناهنجاری­ها، تأثیر بسزایی بر رفتار هواداران خواهد داشت. اینکه چه عواملی بر رفع ناهنجاری­ها و بهبود رفتار هواداران تأثیرگذار بوده و اینکه چه عواملی موجب بروز رفتار مثبت می­شود، سؤالی است که ذهن مدیران باشگاه­ها و مسئولین ورزشی را به خود مشغول کرده است. علاوه بر شناخت عواملی که موجب بهبود رفتار هواداران می­شود، اولویت­بندی کردن این عوامل نیز کمک بسیاری به مسئولین خواهد کرد. پژوهش­های گذشته تنها عواملی را که موجب خشونت هواداران می­شود مورد بررسی قرار داده­اند و مطالعات محدودی در زمینه­ی رفتار هواداران هندبال انجام گرفته است. با توجه به اهمیت این موضوع، پژوهش حاضر در نظر دارد عواملی را که موجب بهبود رفتار هواداران مسابقات لیگ برتر هندبال می­شود و رفتار مثبت و بهنجار را در آنها افزایش می­دهد، شناسایی و مورد بررسی قرار دهد تا با شناخت و اولویت­بندی این عوامل، راهکارهای جامعی را در اختیار مسئولین ورزش قرار دهد. همچنین با استفاده از نتایج این پژوهش، امکان برنامه­ریزی بهتر به منظور برگزاری مسابقات هندبال فراهم گردد و نیز موجب ارتقاء فرهنگ و ارزش­های جامعه­ی ورزش و بالطبع محیط اجتماعی شود.

1-4. اهداف تحقیق

1-4-1. هدف کلی

هدف کلی از انجام این پژوهش، شناسایی عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران لیگ برتر هندبال است.

1-4-2. اهداف اختصاصی

• تعیین گویه­های تبیین­کننده­ی عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران ورزش
• ارائه­ی یک ابزار معتبر جهت بررسی عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران ورزش
• تعیین مهم­ترین گویه­های مؤثر در بهبود رفتار هواداران ورزش
• تعیین مهم­ترین عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران ورزش
• ارائه­ی یک مدل در مورد عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران ورزش

1-5. سؤالات تحقیق

1- چه گویه­هایی تبیین­کننده­ی عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران ورزش است؟

2- آیا می­توان ابزاری معتبر برای تعیین عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران ورزش ارائه نمود؟

3- مهم­ترین گویه­هایی مؤثر در بهبود رفتار هواداران ورزش کدام است؟

4- مهم­ترین عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران ورزش کدام است؟

5- در زمینه­ی عوامل مؤثر در بهبود رفتار هواداران ورزش می­توان پیشنهاد نمود؟

1-6. محدودیت­های تحقیق

1-6-1. محدودیت­های قابل کنترل

• آزمودنی­های این پژوهش را هواداران زن و مرد مسابقات لیگ برتر هندبال ایران تشکیل دادند.
• دوره­ی زمانی این پژوهش در نیم­فصل لیگ برتر 93-92 بوده است.

1-6-2. محدودیت­های غیر قابل کنترل

• عدم کنترل محقق بر جلوگیری از اعمال نظر شخصی آزمودنی­ها در پاسخ به سؤالات
• عدم ایجاد شرایط یکسان برای تمام آزمودنی­ها هنگام تکمیل پرسشنامه
• احتمال برداشت متفاوت آزمودنی­ها از سؤالات به دلیل عواملی از قبیل عدم توجه و دقت
• محدود بودن تحقیقات در زمینه­ی بررسی رفتار هواداران هندبال

1-7. پیش فرض­های پژوهش

• آزمودنی­ها با آگاهی و صداقت به همه سؤالات پاسخ داده­اند.
• مجموعه سؤالات تحقیق توانسته است به خوبی اهداف تحقیق را تبیین نماید و توسط نمونه­ها قابل درک بوده است.

پایان نامه مقایسه اثر تمرینات ایروبیک و یوگا بر آمادگی جسمانی و برخی عوامل فیزیولوژیک زنان غیر ورزشکار

2-2- یوگا………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….14

2-2-1- تاریخچه یوگا………………………………………………………………………………………………………………………………………15

2-2- 2- فلسفه یوگا…………………………………………………………………………………………………………………………………………16

2-2- 3- فواید یوگا………………………………………………………………………………………………………………………………………….16

عنوان                                                                                                                                                                               صفحه 

2-2- 4- انواع یوگا…………………………………………………………………………………………………………………………………………..18

2-2- 5- مراحل هشت­گانه یوگا……………………………………………………………………………………………………………………..19

2-2- 6- تمرینات یوگا……………………………………………………………………………………………………………………………………20

2-2- 6- 1-آسانا…………………………………………………………………………………………………………………………………………….21

2-2- 6- 1-1- تفاوت بین تمرینات بدنی یوگا(آسانا) و دیگر تمرینات بدنی………………………………………………22

2-2- 6- 1-2- مشخصات یک آسانای مطلوب…………………………………………………………………………………………… 23

2-2- 6 – 2- اصل ریلکس یا شاواسانا…………………………………………………………………………………………………………..23

2-2- 6- 2-1- کاربرد شاواسانا……………………………………………………………………………………………………………………..24

2-2- 6- 3- پرانایاما……………………………………………………………………………………………………………………………………..24

2-2- 6- 3-1- کاربرد پرانایاما…………………………………………………………………………………………………………………….25

2-3- ایروبیک(هوازی)………………………………………………………………………………………………………………………………….26

2-3- 1- مشخصات تمرین هوازی……………………………………………………………………………………………………………….27

2-3- 2- تأثیر تمرینات استقامتی بر روی اکسیداسیون چربی…………………………………………………………………..28

2-3- 3- تأثیر تمرینات استقامتی بر حداکثر اکسیژن مصرفی…………………………………………………………………..30

2-3- 4- تأثیر تمرینات استقامتی بر روی فشارخون………………………………………………………………………………….31

2-3- 5- تأثیر تمرینات استقامتی بر روی ضربان قلب……………………………………………………………………………….33

2-3- 6- سازگاری­های تنفسی با تمرینات استقامتی…………………………………………………………………………………34

2-3- 7- تأثیر تمرینات استقامتی بر روی ذخایر کراتین فسفات………………………………………………………………36

2-3-8- تأثیر تمرینات استقامتی بر روی سطح مقطع تارهای عضلانی……………………………………………………37

2-4 – ترکیب بدن……………………………………………………………………………………………………………………………………..38

2-4-1- عوامل اثرگذار بر ترکیب بدنی……………………………………………………………………………………………………..39

2-4-2- روش­های ارزیابی ترکیب بدن……………………………………………………………………………………………………..41

2-4-3- کاهش وزن …………………………………………………………………………………………………………………………………41

2-4-3-1- راه­های کاهش وزن و کنترل آن…………………………………………………………………………………………….42

عنوان                                                                                                                                        صفحه

2-4-3-1-1- کاهش وزن با شیوه­ی رژیم غذایی……………………………………………………………………………………42

2-4-3-1-2- کاهش وزن با فعالیت ورزشی همراه با اصلاح الگوی تغذیه……………………………………………..42

2-4-3-1-3- کاهش وزن از طریق افزایش فعالیت بدنی……………………………………………………………………….43

2-4-4- مکانیزم  کاهش اشتها بر اثر ورزش……………………………………………………………………………………………43

2-5- استقامت قلبی- عروقی……………………………………………………………………………………………………………………44

2-5-1- حداکثر اکسیژن مصرفی……………………………………………………………………………………………………………..45

2-5-2- عوامل موثر بر حداکثر اکسیژن مصرفی……………………………………………………………………………………..46

2-6- فشارخون…………………………………………………………………………………………………………………………………………48

2-6-1- عوامل موثر بر فشارخون……………………………………………………………………………………………………………..48

2-6-2- پرفشارخونی………………………………………………………………………………………………………………………………..49

2-7- عوامل موثر بر ضربان قلب……………………………………………………………………………………………………………….51

2-7-1- مکانیزم­های کنترل کننده قلب…………………………………………………………………………………………………..52

2-7-1-1- مکانیزم­های عصبی………………………………………………………………………………………………………………….52

2-7-1-2- مکانیزم­های کنترلی هورمون­ها……………………………………………………………………………………………….53

2-7-1-3- درون­دادهای محیطی………………………………………………………………………………………………………………53

2-8- تنفس………………………………………………………………………………………………………………………………………………..54

2-8-1-ظرفیت حیاتی بافشار……………………………………………………………………………………………………………………54

2-8-2- حجم هوای بازدمی با فشار در یک ثانیه…………………………………………………………………………………….54

2-8-3- تهویه­ی ارادی بیشینه…………………………………………………………………………………………………………………55

2-8-4- تغییرات حجم ریوی……………………………………………………………………………………………………………………56

2-9- توان بی­هوازی…………………………………………………………………………………………………………………………………..56

2-9-1- عوامل موثر بر توان بی­هوازی………………………………………………………………………………………………………56

2-10- انعطاف­پذیری…………………………………………………………………………………………………………………………………58

2-10-1- روش­های توسعه­ی انعطاف­پذیری…………………………………………………………………………………………….58

عنوان                                                                                                                                                                         صفحه

2-10-2- کاربردهای انعطاف­پذیری………………………………………………………………………………………………………….59

2-10-3- عوامل اثر گذار بر انعطاف­پذیری……………………………………………………………………………………………….59

2-11- قدرت عضلانی……………………………………………………………………………………………………………………………….61

2-11-1- عوامل موثر بر قدرت عضلانی……………………………………………………………………………………………………61

2-12- پیشینه تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………….63

فصل سوم: روش تحقیق

3-1- مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………………69

3-2- نوع پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………………..69

3-3- جامعه آماری و نمونه آماری………………………………………………………………………………………………………………69

3-4- مراحل انجام تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………..70

3-5- متغیرهای تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………70

3-5-1- متغیر مستقل………………………………………………………………………………………………………………………………..70

3-5- 2- متغیرهای وابسته…………………………………………………………………………………………………………………………70

3-6- ابزار اندازه­گیری و جمع آوری داده­ها……………………………………………………………………………………………….71

3-6-1- روش اندازه­گیری متغیرهای مورد بررسی……………………………………………………………………………………71

3-6-1-1- قد…………………………………………………………………………………………………………………………………………….71

3-6-1- 2- وزن…………………………………………………………………………………………………………………………………………71

3-6-1-3- ضخامت چین پوستی 4 موضع سه سر، فوق خاصره، شکم، ران……………………………………………71

3-6-1-3-1- ضخامت چین پوستی ناحیه­ پشت بازو………………………………………………………………………………..72

3-6-1-3-2- ضخامت چین پوستی ناحیه­ فوق خاصره…………………………………………………………………………….72

3-6-1-3-3- ضخامت چین پوستی ناحیه­ شکمی…………………………………………………………………………………….72

3-6-1-3-4- ضخامت چین پوستی ناحیه­ جلوی ران……………………………………………………………………………….72

3-6-1-4- نسبت کمر به لگن…………………………………………………………………………………………………………………….72

عنوان                                                                                                                                                                         صفحه

3-6-1-5- توان هوازی……………………………………………………………………………………………………………………………….73

3-6-1-6- ضربان قلب………………………………………………………………………………………………………………………………..73

3-6-1-7- فشارخون…………………………………………………………………………………………………………………………………..74

3-6-1-8- شاخص­های ریوی……………………………………………………………………………………………………………………74

3-6-1-9- توان بی­هوازی عضلات پا………………………………………………………………………………………………………..74

3-6-1-10- انعطاف­پذیری………………………………………………………………………………………………………………………..75

3-6-1-10-1- انعطاف­پذیری بشین و برس…………………………………………………………………………………………….75

3-6-1-10-2- انعطاف­پذیری خیزتنه………………………………………………………………………………………………………75

3-6-1-11- قدرت دست…………………………………………………………………………………………………………………………..76

3-7- روش انجام تمرینات…………………………………………………………………………………………………………………………76

3-7-1- گروه ایروبیک……………………………………………………………………………………………………………………………….76

3-7-2- گروه یوگا……………………………………………………………………………………………………………………………………..77

3-8- روش­های آماری……………………………………………………………………………………………………………………………….78

فصل چهارم: یافته­های تحقیق

4-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………….79

4-2- یافته­های توصیفی تحقیق……………………………………………………………………………………………………………….79

4-3- آزمون فرضیه­های پژوهش………………………………………………………………………………………………………………81

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری

5-1- مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………………..97

5-2- خلاصه تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………………..97

5-3- یافته­های تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………..98

5-4- بحث…………………………………………………………………………………………………………………………………………………99

عنوان                                                                                                                                                                         صفحه

5-4-1- عوامل ترکیب بدنی……………………………………………………………………………………………………………………….99

5-4-2- توان بی­هوازی و توان هوازی……………………………………………………………………………………………………..101

5-4-3- فشارخون سیستولی و فشارخون دیاستولی………………………………………………………………………………103

5-4-4- ضربان قلب…………………………………………………………………………………………………………………………………104

5-4-5- شاخص­های ریوی……………………………………………………………………………………………………………………..106

5-4-6- انعطاف­پذیری…………………………………………………………………………………………………………………………….107

5-4-7- قدرت دست………………………………………………………………………………………………………………………………109

5-5- نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………………….110

5-6- پیشنهادهای تحقیقی……………………………………………………………………………………………………………………110

5-6- پیشنهادهای کاربردی…………………………………………………………………………………………………………………..110

پیوست1. رضایت­نامه………………………………………………………………………………………………………………………………111

پیوست2. مشخصات فردی نمونه­ها………………………………………………………………………………………………………..112

منابع ومأخذ……………………………………………………………………………………………………………………………………………113

• مقدمه

امروزه توجه به کیفیت زندگی و تلاش برای ارتقاء سطح تندرستی و پیشگیری از امراض مختلف از اولویت­های ملی است و نه فقط مجامع علمی، تخصصی و طبی، بلکه عامه مردم نیز بطور روزافزونی از تأثیرات عمیق شیوه زندگی بر میزان سلامت جسمی و روحی و کیفیت زندگی، آگاه شده­اند. اهمیت فعالیت بدنی به عنوان بخش مکمل یک زندگی سالم گسترش یافته است. علاوه بر این، شواهد علمی دال بر فواید سلامت بخشی تمرین و ورزش در حال افزایش است (1). تمرین در پیشگیری از بیماری فقر حرکتی مؤثر است. بیماری فقر حرکتی ناشی از فعالیت جسمانی کم است. بیماران مبتلا به فقر حرکتی به کاهش انعطاف­پذیری، انحطاط قلب و عروق، ضعف عضلات و استخوان، سوء عملکردی روده و مثانه دچار می­شوند. عدم فعالیت جسمانی عامل خطرناکی در آمادگی برای امراض قلبی و سکته­ی قلبی است. به علاوه فشارخون و چاقی از عوامل  مهم و خطرناک مرتبط با امراض قلبی هستند که با تمرینات بدنی منظم قابل کنترل هستند(2).

گسترش شناخت رابطه روح، جسم و ذهن به تمایل فزاینده­ی انجام تمرینات سلامتی سنتی از قبیل یوگا منجر شده است. لغت یوگا[1] خود به ذهن دانا و حکیم اطلاق می­شود، و به معنی وحدت و یگانگی است (3). هاتا یوگا از دو واژه­ تشکیل یافته­است. (ها) به معنای خورشید و (تا) به معنای ماه که به ترتیب به منزله روح و فکر آدمی می­باشند. در واقع این دو اشاره به انرژی مثبت و منفی بدن آدمی دارند که در یوگا به تعادل می­رسند (4). بیشتر سبک های یوگا بر اساس مسیر هشت گانه­ای شامل حرکات بدنی، تمرینات تنفسی، گام­های موثر بر تمرکز حواس، مراقبه و رفتارهای اخلاقی است، که در جهت تقویت تمرکز و آرام کردن فکر عمل می­کند. اگر ورزش یوگا به طور صحیح انجام شود می­تواند بر سطوح ساختاری، فیزیولوژی، احساسی-  روانی و روحی اثرات قابل توجهی بگذارد (5). تنفس خوب تأثیرات زیادی در کیفیت زندگی انسان می­گذارد. در واقع نه تنها ضامن سلامتی فیزیکی است, بلکه باعث تقویت حالات احساسی و هیجانی شده و تعادل روحی, روانی را نیز  به دنبال دارد (6). به اعتقاد سانگ[2] فشارهای ذهنی و جسمی اساس نتیجه تنفس سریع­تر، ضربان قلب تندتر و انقباض رگ­های خونی می باشند که سبب می­شوند تا قلب سخت­تر کار کند و فشار خون بالا برود. در تمرینات یوگا به دلیل برقرار کردن ارتباط منظم با انجام آگاهانه­ی تمرینات بدنی، جریان خون تحریک شده و فشار خون بالا کاهش می­یابد (7). روش های یوگا می­تواند برای نیازهای مردم با هر وضعیت جسمی و هر سنی از 5 سال به بالا مناسب باشد. حتی اگر برخی از افراد نتوانند بعضی از فعالیت­های فیزیکی لازم را انجام دهند، باز هم قادر خواهند بود تا از تکنیک­های، تنفسی و تفکری آن بهره­مند گردند (8). اصول یوگا آرامش روانی، تعادل و هماهنگی ارکان روان انسان را تامین می­نماید و نوید دهنده­ی بهبود معنی­داری در بهزیستی جسمی و روانی است (9). چاقی یک مشکل همه­گیر تندرستی است و تقریبا 20 % بزرگسالان تا حدی دارای وزن زیادی هستند. چاقی و اضافه وزن رول مهمی را در بیماری­های گوارشی و مسائل بهداشتی و یا کوتاه شدن زمان زندگی بازی می­کنند (10). یوگا بهترین روش شناخته شده در ایجاد وضعیتی مناسب برای کنترل وزن محسوب می­شود. در این ورزش به گردش خون، تنفس و غده تیروئید که در کنترل وزن نقش اساسی دارد توجه شده­است. تمرین­های کششی و تنفسی یوگا علاوه بر تسکین عضلات و سیستم عصبی، مستقیما بر هضم غذا تأثیر می­گذارد و به متعادل شدن وزن کمک می­کند. علارغم توصیه پزشکان بر استفاده از پروتئین در کاهش وزن، یوگا بر آرامش فکری تاکید می­کند (11). عواملی همچون استقامت و قدرت عضلانی برای سلامتی مهم هستند. این عوامل در حفظ وضعیت قامت و بهبود ظاهر شخص مفید هستند؛ زیرا قدرت عضلانی محافظت کننده­ای نیرومند برای مفاصل است و از آسیب­های مفصلی می­کاهد. میلیون­ها نفر از مردم از کمر درد رنج می­برند و ضعف عضلات شکم و فقدان انعطاف­پذیری در این عارضه مؤثر است. تقویت عضلات و توسعه­ی انعطاف­پذیری به بهبود کمر درد کمک می­کند(3). کاهش در انعطاف­پذیری حتی موجب اختلال در حفظ راستای قامت و به دنبال آن بروز درد می­شود که در نهایت محدود شدن دامنه­ی حرکتی و یا درد مفصلی مزمن را به دنبال دارد. همچنین افزایش قدرت به بهبود و حفظ عضلات و مقدار سوخت و ساز پایه، کاهش خطر آسیب­ها، جلوگیری از پوکی استخوان، کاهش کمر درد، تسکین دردهای آرتروز، بهبود سلامت روانی و احتمالا کاهش و کنترل فشارخون، بهبود سطح کلسترول و به ویژه کنترل قند خون کمک می­کند(1). تحقیقات زیادی نشان داده­اندکه یوگا قدرت عضلات و انعطاف­پذیری را افزایش می­دهد(12, 13, 14, 15). همچنین امروزه متخصصان مختلف اروپایی و آمریکایی به این نکته پی برده­اند، که یوگا به دلایل علمی تسکین بخش اعصاب است، زیرا بیشتر ارگان­های بدن به وسیله­ی اعصاب کنترل می­شوند، که سرچشمه­ی آن­ها در ستون مهره­ها قرار دارند. همچنین اغلب درد­های مفصلی به وسیله­ی برخی از مهره­های تیره پشت تولید می­گردند؛ و یا جابجاشدن مهره­ها باعث ایجاد فشار بر روی سلسله اعصاب می­گردد (16).

یکی دیگر از ورزش­هایی که اخیرا در کشور ما بخصوص در بین زنان طرفداران زیادی پیدا کرده است، ورزش ایروبیک می­باشد. ورزش ایروبیک[3] یا حرکات موزون به عنوان یکی از شیوه­های تمرینی برای کسب آمادگی جسمانی به کار می­رود. این شیوه تمرینی امروزه به شکل ورزشی مفرح و مهیج و پرطرفدار جلوه کرده و در دهه­ی ۱۹۶۰ سال­های آغازین خود را سپری کرد و در سال ۱۹۸0 در زمره­ی پر طرفدارترین ورزش دنیا به حساب آمد (17). این تمرینات علاوه بر ایجاد سازگاری­های قلبی- تنفسی به کارایی دستگاه تنفس می­افزاید. تمرین هوازی مداوم و با شدت متوسط به بالا علاوه بر کاهش تنش عضله (تنش عضله ممکن است، ایجاد درد کند) با کاهش در حالت اضطراب، فشارخون و ضربان قلب همراه است (18). مدارک قابل توجهی نشان می­دهند که شرکت در تمرین ایروبیک فواید فیزیولوژیک و روان شناختی مهمی دارد (19). همچنین ورزش ایروبیک سبب افزایش سطح بتا اندورفین که باعث بهبود افسردگی و مشکلات روانی می­شود، خواهد شد (20).

به نظر می­رسد یکی از روش­های تعاملی که بر ابعاد جسمانی انسان به خوبی تأثیر گذاشته و باعث پرورش آن­ها می­شود، تمرینات یوگا و ایروبیک ­باشد. از این­رو می­توان از این روش­ها­ برای بهبود بعضی اختلالات و بیماری­های روحی و جسمی افراد و یا به عنوان روش کمکی در درمان استفاده نمود. با توجه به اینکه  این دو ورزش در کشور ما هواداران زیادی پیدا کرده، لذا این پژوهش می­تواند اطلاعات مفیدی را در حیطه­ی تمرینات یوگا و ایروبیک و اثرات آن در اختیار محققین و متخصصان تربیت بدنی و علوم ورزشی قرار دهد.

1-2- شرح و بیان مسئله

پیشرفت تکنولوژی فعالیت انسان را از بدنی به فکری هدایت کرده­است. انسان امروز به میزان زیادی عدم فعالیت را تجربه می­کند که یک امر مهم در پیدایش بیماری­های مختلف است. این امر موجب به خطر افتادن سلامتی و کاهش عملکرد اعضای حرکتی، قلبی- عروقی،  دستگاه تنفس و دیگر اندام­های بدن می­گردد. کاهش توانایی­های عملکردی بدن انسان در دنیای مدرن، با افزایش بیماری­های فشارخون و چاقی همراه است. این بیماری­ها از جمله مواردی هستند که با فعالیت­های بدنی منظم می­توانند درمان شوند (21).

یکی از روش­های جدید که در این زمینه می­تواند مؤثر واقع شود، ورزش یوگا است. تمرینات یوگا باعث بهبود قابل ملاحظه­ای شاخص­های سلامت عمومی و قلبی­-­ عروقی و همچنین موجب بهبود جنبه­های مرتبط با سلامتی و آمادگی جسمانی می­گردد، بدون اینکه دارای اثرات جانبی نامطلوب خاصی باشد (22). همچنین تمرینات یوگا در بهبود عوامل روانی و کاهش اضطراب و استرس اثرگذار است (23). بر طبق نتایج تحقیق شستوپال[4] شرکت دانشجویان درکلاس­های یوگا فواید جسمانی و روانی مثبتی را از طریق افزایش تغییرات در خود پنداری و عزت نفس و مولفه­های انعطاف پذیری و استقامت فراهم می­آورد(24). تمرینات یوگا علاوه بر بهبود چشم­گیر در انعطاف­ تنه و همسترینگ (25)، سبب افزایش قدرت و بهبود کارایی تنفس می­شود(26، 27). در بیماران مبتلا به سرطان، انجام تمرینات یوگا می­تواند علائم بیماری را کنترل کرده، استرس را کاهش دهد و کیفیت زندگی بیماران را ارتقاء بخشد (28). تمرینات یوگا باعث کاهش فعالیت سامانه­ی عصبی مرکزی و خودکار در طی تمامی حالت­های پراسترس می­شود و با کاهش فعالیت سامانه عصبی سمپاتیک سبب کاهش کاتکولامین پلاسما می شود، حتی در برابر برخی از تمرین­ها مانند پرانایاما، بسیاری از عوامل زیستی­ـ شیمیایی مانند کولین استراز سرم، لیپید سرم، کلسترول سرم و قند خون کاهش پیدا می­کند(29). در اغلب فعالیت­های بدنی، هدف انجام حرکات جسمانی بدون دخالت فکر است، اما در یوگا چنین نیست زیرا هدف نهایی انجام هر حرکت در کمال هوشیاری فکر می­باشد یا به عبارتی با اندیشه متمرکز، هر حرکت با بهره­گیری از فکر و فارغ از هر احساس دیگری انجام می­شود به همین جهت روح و جسم در تمرینات یوگا توام می­شوند (11). در طول جلسات یوگا تمرین ها در وضعیتی اجرا می شوند که در یک زنجیره از توالی حرکات به یکدیگر متصل هستند که این زنجیره­ها بدون تکرار است. شواهد نشان می­دهد که اجرای منظم این توالی حرکات باعث بیشتر شدن انعطاف پذیری جسمی، قدرت عضلات و افزایش زنده­دلی و کاهش فشارهای روانی می­شود و بیماری قلبی- عروقی را کاهش می­دهد (30).

اساس ورزش ایروبیک از حرکات موزون و سنتی کشورهای اروپایی است. شیوه تمرینی ایروبیک موجب توسعه و افزایش آمادگی هوازی می­شود و این مسأله موجب افزایش قدرت، سرعت و هماهنگی بین اعصاب و عضلات، انعطاف پذیری و چابکی می­شود. در اجرای حرکات ایروبیک تمرکز ذهنی از اهمیت بسزایی برخوردار است. این مسأله موجب رشد ذهنی و توسعه خلاقیت می­شود (31). بررسی­ها نشان می­دهد که فعالیت بدنی (هوازی) با تکرار­، شدت و مدت مناسب و بر اساس برنامه­های منظم، مزایای چشمگیری در برداشته و در مواردی موجب پیشگیری از گسترش برخی بیماری­ها می­شوند. اگر چه تمرینات هوازی می­تواند موجب بهبود عملکرد سیستم­ها و بخش­های مختلف بدن از قبیل تنفس و انتقال اکسیژن، قلب و عروق، سیستم عصبی، سیستم غدد داخلی، حجم خون عضله و ترکیب بدن می­شود ولی اغلب از بعد سلامتی نیز مورد توجه است و می­تواند منجر به کاهش فشارخون، چربی، کلسترول و تری­گلیسرید، ناراحتی­های ارتوپدی و بیماری­های قلبی شود (1). کوپر محقق و فیزیولوژیست معروف معتقد است که، تمرینات ورزشی هوازی کلیدی است برای گشودن دری که آن را تندرستی جسمانی و روانی می­نامند. به نظر تعدادی از محققان همچون بلو[5] و کاواناف، نقش معجزه آمیز دویدن در کاهش افسردگی انکارناپذیر است(32). شرکت در فعالیت­های بدنی ریتمیکی، هماهنگی همه­ی اندام­ها و دستگا­ه­های بدن را بالا می برد و نقش محافظتی بر توانایی عملکردی قلبی- عروق، دستگاه تنفس، غدد، اعضای حرکتی و دستگاه­ عصبی دارد. طبق تحقیقات انجام شده توسط نویسنده­های مختلفی همچون دوراسکویک و همکاران[6] (1992)، پاتون و همکاران[7] (1996)، اسچمیت و همکاران[8] (2001)، چمبلیس[9] (2005) و کوستیک و همکاران[10] (2006) تأثیر مثبت فعالیت­های بدنی ایروبیک در جهت بهبود کیفی توانایی­های عملکردی، ترکیب بدنی و قدرت عضلات را تأیید کرده­اند (21).

با توجه به توسعه­ی زندگی شهر نشینی و بیماری­های ناشی از آن و اثرات مختلف تمرینات یوگا و ایروبیک روی سیستم­های مختلف بدن، نیاز به انجام تحقیقات بیشتری در این زمینه احساس می­شود، لذا در این تحقیق، محقق برآن است که تأثیر تمرینات ویژه­ی یوگا و ایروبیک را روی میزان ترکیب بدنی، توان هوازی، فشارخون، ضربان قلب، شاخص­های ریوی، توان بی­هوازی، انعطاف­پذیری و قدرت دست زنان غیرورزشکار دچار اضافه وزن را را مورد مطالعه و اثرات این دو ورزش را باهم مورد مقایسه قرار دهد. با شناخت تأثیرات مثبت فیزیولوژیکی این ورزش­ها می­توان گام مثبتی در جهت پیشگیری و درمان برخی بیماری­ها برداشت و باعث ارتقاء سلامت جسمی و روانی شد.

1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق

این مطلب را هم بخوانید :

https://urlscan.io/result/bae2c8cd-3f68-4c76-ad85-a6fc085f1856/

پایه و بنیان یک زندگی موفق و سرشار از تلاش و سازندگی، سلامتی است. طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی, سلامتی عبارت است از سلامتی جسمانی, روانی و اجتماعی فرد. سلامتی همواره به عنوان تعادل فیزیولوژیکی و تعادل پویای عناصری که شکل دهنده و عمل کننده ارگانیسم وجودی انسان در رابطه با نیازمندی­های بیرونی هستند, تعریف شده است. این تعادل پویا با نیروی جسمانی و روانی و با کارائی بیومکانیک غدد مترشحه داخلی و با قدرت منسجم, غیر ارادی دستگاه عصبی به حیات خود ادامه می­دهد (18). کاهش قابل ملاحظه­ای در فعالیت­های بدنی افراد جامعه به علت داشتن زندگی ماشینی دیده می­شود. مردم روز به روز بی­تحرک­تر شده و بسیاری از افراد فقط در اوقات فراغت امکان انجام فعالیت­های بدنی و ورزشی را پیدا می­کنند. این امر علاوه بر اینکه منجر به آتروفی عضلات و ضعف جسمانی کل ارگانیسم انسان می­شود, احتمال ابتلا به بیماری­های قلبی- عروقی ناشی از تصلب شراین را برای آن­ها شدید می­نماید, لذا تحرک فیزیکی از وسایلی است که برای این افراد ارزش بالایی پیدا می­کند (1). از طرف دیگر, بررسی عوامل فیزیولوژیکی و آمادگی جسمانی نه تنها به دلیل پیشگیری از بیماری­های جسمانی و روانی بلکه به دلیل بروز مشکلات اجتماعی و اقتصادی نیز دارای اهمیت است. روشن است که ارزش اقتصادی فشار روانی و عدم تناسب عوامل فیزیولوژیکی بدن افراد، در مواردی چون مخارج مربوط به دوران غیبت از کار، هزینه­ی ترخیص بیمار و صورت حساب بیمارستان و غیره، کاملا در خور توجه است (33). همچنین تمرینات یوگا و ایروبیک برای زنان که نمی­توانند در محافل عمومی ورزش کنند، می­تواند مفید باشد.

فعالیت بیش از اندازه سیستم عصبی سمپاتیک باعث تنش، بی­خوابی ونهایتا انواع بیماری مهلک مانند سرطان می­شود. هاتایوگا قادر به کنترل فعالیت سیستم سمپاتیک خواهد بود که با کنترل این سیستم می­توان ضربان قلب را آهسته کرد (34). بدن با عملکرد طبیعی ریه­ها، اکسیژن موردنیاز خود را دریافت و دی­اکسید کربن را دفع می­کند. با وجود این در افراد زیادی دیده شده­ است که اختلال در عملکرد ریوی باعث می­شود که انتقال اکسیژن در خون مختل و تحمل فعالیت ورزشی آنها محدود می­شود. علت اختلال در عملکرد ریوی می­تواند آسم، انواع حساسیت­ها، نایژه تنگی ناشی از ورزش و غیره باشد. یوگا باعث عمیق نفس کشیدن و موزون شدن آن می­شود و اختلالاتی مانند پرتهویه­ای و تنگی نفس را درمان یا از پیشرفت آن جلوگیری می­کند (35). با انجام فعالیت بدنی که توام با دقت و تنفس باشد، احشا و غدد مترشحه داخلی تحریک و عملکرد آن­ها بهبود می­یابد. حرکت و تنفس توام جریان خون را بهبود می­بخشد و در مرحله اول بر دستگاه اعصاب مرکزی و خودکار اثر گذار است (36). اثرات تمرینات یوگا بر افسردگی، اضطراب، اختلالات مرتبط با استرس (37) و نیز بی­خوابی مزمن به روشنی بیان گردیده است (38). شاواسانا به عنوان قسمتی از تمرینات یوگا قادر به افزایش توانمندی فرد در موقعیت­های استرس زا می­باشد (39).

شرکت کردن در تمرین­های بدنی ریتمیک، عملکرد همه اندام­ها و دستگاه­های بدن را بالا می­برد و به محافظت توانایی­های عملکردی قلبی­_­عروقی، دستگاه تنفس، غده، اعضای حرکتی و دستگاه عصبی کمک می­کند. علاوه بر آن، فعالیت­های فیزیکی که در حین تمرین انجام می­شوند یک اثر کاهنده بر فشارخون سرخرگی و بیماری پرفشارخونی دارد(21). کالج طب ورزش آمریکا، توصیه می­کند که همه کسانی که می­خواهند توانایی­های قلبی­-­تنفسی خود را حفظ و بهبود بخشند، باید 5-3 بار در هفته با استفاده از فعالیت­های ریتمیک ایروبیک که گروه زیادی از ماهیچه­ها را فعال می­کند، از قبیل راه رفتن، دویدن، دوچرخه­سواری، رقص­های ایروبیک به تمرین بپردازند، شدت تمرین باید حدود 65- 55 % حداکثر ضربان قلب و مدت تمرینات باید 60-20 دقیقه باشد. اگر شدت تمرین کمتر از این مقدار باشد، طول مدت تمرین باید افزایش یابد (40).

تحقیقات زیادی در مورد منافع و اثرات مثبت یوگا و تمرینات هوازی به ثبت رسیده است. بهبود بسیاری از بیماری­های نظیر آسم، سل ریوی، سندرم روده­ی تحریک پذیر، افسردگی خفیف، پرفشارخونی، استئوآرتریت و دردهای مزمن کمری، توان بخشی بیماران پس از سکته قلبی، سندرم یائسگی، دیابت، بیماریهای قلبی – عروقی و بهبودی بیماران پس از انجام تمرینات یوگا گزارش شده است (41). همچنین نتایج قابل ملاحظه­ای در مورد اثرات تمرین­های هوازی بر افزایش بهره هوشی، افزایش سطح انرژی به منظور انجام فعالیت­های طولانی مدت، بهبودی در هضم غذا، اثربخشی در کنترل و کاهش وزن بدن، کنترل افسردگی، اضطراب و هیجان­ها و همچنین روشی مؤثر برای مقابله با عوارض قلبی و عروقی مشاهده شده است (42).

امروزه بیشتر از پیش اثرات تمرینات ورزشی یوگا و ایروبیک بر همه آشکار شده است. با توجه به اثرات تمرین یوگا و ایروبیک بر روی سیستم­های مختلف بدن, در این تحقیق سعی شده است که تأثیر این تمرینات ورزشی بر روی پارامترهای گوناگون ترکیب بدنی، فیزیولوژیکی و آمادگی جسمانی زنان غیر ورزشکار مورد بررسی و اثرات این روش­ها با هم مورد مقایسه قرار گیرد. با توجه به توسعه روز­افزون ورزش یوگا و ایروبیک در داخل کشور، به نظر می­رسد، تعیین اثرات تمرینات یوگا در مقایسه با تمرینات ایروبیک بر عوامل فیزیولوژیکی و شاخص­های آمادگی جسمانی از اهمیت برخوردار باشد تا با توجه به اهداف تمرین کردن, یک برنامه­ی تمرینی مناسب برای افراد گوناگون تدوین گردد. این پژوهش می­تواند ضمن بررسی علمی تمرینات یوگا و ایروبیک و اثرات آن، توجه اندیشمندان داخلی کشور را جلب کرده و اطلاعات مفیدی در اختیار متخصصان تربیت بدنی و علوم ورزشی قرار دهد.

1-4- اهداف تحقیق

1-4- 1- هدف اصلی

مقایسه­ی تاثیر تمرینات یوگا و ایروبیک بر برخی عوامل فیزولوژیکی و آمادگی جسمانی  زنان غیر ورزشکار.

1-4- 2-  اهداف جزئی یا فرعی تحقیق

1- مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر وزن بدن زنان غیر ورزشکار.

2- مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر درصد چربی زنان غیر ورزشکار.

3- مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر وزن چربی زنان غیر ورزشکار.

4- مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر وزن بدون چربی زنان غیر ورزشکار.

5- مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر نسبت کمر به لگن زنان غیر ورزشکار.

6-  مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر توان هوازی زنان غیر ورزشکار.

7- مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر فشار خون زنان غیر ورزشکار.

8-  مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر ضربان قلب زنان غیر ورزشکار.

9-  مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر ظرفیت حیاتی اجباری زنان غیر ورزشکار.

10-  مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر حجم بازدمی بافشار در یک ثانیه زنان غیر ورزشکار.

11-  مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر حداکثر تهویه­ی  ارادی زنان غیر ورزشکار.

12- مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر توان بی­هوازی زنان غیر ورزشکار.

13- مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر انعطاف­پذیری زنان غیر ورزشکار.

14- مقایسه­ی اثر تمرینات یوگا وایروبیک بر قدرت دست زنان غیر ورزشکار.

1-5- پیش فرض­های تحقیق