1-8) تعاریف نظری.. 7
1-8-1) سرسختی ذهنی.. 7
1-8-2)راههای مقابله با استرس.. 7
1-8-3) خوشبینی.. 8
1-9) تعاریف عملیاتی.. 9
1-9-1) سرسختی ذهنی.. 9
1-9-2) راههای مقابله با استرس.. 9
1-9-3) خوشبینی.. 10
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه تحقیق
2-1)مقدمه.. 12
2-2)بخش اول مبانی نظری.. 12
2-2-1)تعریف سرسختی ذهنی.. 12
2-2-2) سیر تکامل مفهوم و ابزارهای سنجش سرسختی ذهنی.. 16
2-2-3)خرده مقیاسهای پرسشنامه سرسختی ذهنی ورزشی.. 22
2-2-4)ویژگیهای افراد سرسخت.. 24
2-2-5)سرسختی ذهنی و نوع ورزش.. 31
2-2-6)ورزشکاران نخبه در مقابل ورزشکاران دانشگاهی.. 32
2-2-7)تفاوتهای جنسیتی در سرسختی ذهنی.. 32
2-2-8)استرس در ورزشکاران.. 33
2-2-9) مدلهای نظری مقابله با استرس.. 36
2-2-10)روشهای مقابله با استرس.. 47
2-2-11)روشهای مقابله با استرس در ورزشکاران.. 50
2-2-12)تفاوتهای فرهنگی و فردی در مقابله با استرس.. 53
2-2-13) خوشبینی.. 53
2-2-14)ارزیابی خوشبینی:.. 54
2-2-15)رویکردهای خوشبینی.. 55
2-2-16)اجزا و مؤلفههای خوشبینی.. 57
2-2-17)منشأ خوشبینی(ارثی یا اکتسابی).. 58
2-2-18)خصوصیات کلیدی خوشبینی و بدبینی.. 59
2-2-19)خوشبینی و راههای مقابله با استرس.. 61
2-2-20)سرسختی ذهنی و مقابله با استرس.. 62
2-2-21)خوشبینی و سرسختی ذهنی.. 63
2-3)تحقیقات داخلی و خارجی.. 63
2-3-1)تحقیقات داخلی.. 63
2-3-2)تحقیقات خارجی.. 65
فصل سوم:روششناسی تحقیق
3-1)مقدمه.. 70
3-2)روش تحقیق.. 70
3-3) جامعه و نمونه آماری تحقیق.. 70
3-4)متغیرهای تحقیق.. 70
3-5)ابزارهای اندازهگیری یا روشهای عملی جمعآوری دادهها.. 70
3-5-1) پرسشنامه اطلاعات عمومی.. 70
جدول3-1.شماره هر یک از سؤالات راههای مقابله با استرس.. 72
3-6)روش اجرای پژوهش.. 73
3-7)روش تحلیل یافتهها.. 73
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل اطلاعات
4-1)مقدمه.. 75
4-2)بخش اول- آمار توصیفی.. 75
4-3) بخش دوم- آمار استنباطی.. 77
فصل پنجم: بحث و نتیجهگیری
5-1) مقدمه.. 87
5-2) خلاصه تحقیق.. 87
5-3)بحث و نتیجهگیری.. 88
5-4) محدودیتهای پژوهش.. 94
5-5) پیشنهادهای تحقیق.. 95
این مطلب را هم بخوانید :
5-5-1)پیشنهادهای کاربردی.. 95
5-5-2)پیشنهادهای پژوهشی.. 95
منابع
منابع فارسی.. 97
منابع لاتین.. 99
پیوستها
پیوست1. 105
پیوست2. 106
پیوست3. 107
جداول
جدول2-1.ویژگیهای ورزشکاران سرسخت ذهنی که جونز و همکاران(2002) به ترتیب اهمیت ارائه کرده است… 29
جدول4-1: توزیع سن افراد نمونه.. 75
جدول4-2:بیانگر سابقهی ورزش حرفهای افراد نمونه.. 75
جدول4-3: آزمون نرمال بودن( کولموگروف-اسمیرنوف).. 77
جدول4-4: آزمون همبستگی بین سرسختی ذهنی با راههای مقابله با استرس 78
جدول4-5: آزمون همبستگی بین سرسختی ذهنی با مؤلفهی مسئله مدار راههای مقابله با استرس.. 78
جدول4-6: آزمون همبستگی بین سرسختی ذهنی با مؤلفهی هیجان مدار راههای مقابله با استرس.. 79
جدول4-7: آزمون همبستگی بین سرسختی ذهنی با مؤلفهی اجتناب مدار راههای مقابله با استرس.. 79
جدول4-8: آزمون همبستگی بین سرسختی ذهنی با مؤلفهی شهودی راههای مقابله با استرس.. 79
جدول4-9:رگرسیون خطی ساده بین سرسختی ذهنی با راههای مقابله با استرس 80
جدول4-10: آزمون همبستگی بین خوشبینی با سرسختی ذهنی.. 81
جدول4-11: آزمون همبستگی بین خوشبینی با مؤلفهی اطمینان سرسختی ذهنی 81
جدول4-12: آزمون همبستگی بین خوشبینی با مؤلفهی پایداری سرسختی ذهنی 81
جدول4-13: آزمون همبستگی بین خوشبینی با مؤلفهی کنترل سرسختی ذهنی 82
جدول4-14: رگرسیون خطی ساده بین خوشبینی با سرسختی ذهنی.. 82
جدول4-15: آزمون همبستگی بین خوشبینی با راههای مقابله با استرس 83
جدول(4-16): آزمون همبستگی بین خوشبینی با مؤلفهی مسئله مدار راههای مقابله با استرس.. 83
جدول(4-17): آزمون همبستگی بین خوشبینی با مؤلفهی هیجان مدار راههای مقابله با استرس.. 84
جدول4-18: آزمون همبستگی بین خوشبینی با مؤلفهی اجتناب مدار راههای مقابله با استرس.. 84
جدول4-19: آزمون همبستگی بین خوشبینی با مؤلفهی شهودی راههای مقابله با استرس.. 84
جدول4-20: رگرسیون خطی ساده بین خوشبینی با راههای مقابله با استرس 85
فهرست شکلها
نمودار(2-1)، فرایند مقابله از دیدگاه(کوهن، لازاروس،1979،لازاروس و فلکمن،1984، به نقل از تیلور91؛ یزدانی،1382. 43
نمودار2-2 پاسخهای مسئله مدار و هیجانمدار از نظر بیلینگر و موس(به نقل هالاهان و موس، 1996؛ به نقل از عرب علیدوستی1385).. 44
نمودار4-1: هیستوگرام توزیع سنی افراد نمونه به همراه منحنی توزیع نرمال 76
مقدمه
سرسختی ذهنی[1] امروزه بهعنوان یکی از ویژگیهای مهم در موفقیت ورزشکاران معرفی میشود (گلبی و شیرد[2]،2004)،ولی هنوز درک کمی از این واژه در روانشناسی ورزشی وجود دارد (جونز و همکاران[3]،2002). تعریف این مفهوم نه فقط در میان مربیان، مفسران ورزشی، هواداران، و ورزشکاران، بلکه در میان پژوهشگران مختلف متفاوت است. در مجموع میتوان گفت سرسختی ذهنی عبارت است از: توانایی مقابله با فشارها و سختیها، عبور از موانع و شکستها، تمرکز بر هدف، حفظ و کسب آرامش پس از شکست، اجرای باثبات در سطوح بالای رقابتی و رقابتجویی. سرسختی ذهنی مهارتی است که ورزشکاران را قدرتمند میکند و سبب میشود در موقعیتهای دشوار و پرفشار ازجمله تمرین، رقابت و پس از رقابت موفق عمل کنند( جونز و همکاران،2002). برخی از تحقیقات کیفی اظهار داشتند که ورزشکاران با سرسختی ذهنی بالاتر نسبت به ورزشکاران با سرسختی کمتر بهطور مؤثرتری با استرس مقابله میکنند(کایسلر و همکاران[4] ،2009). استرس و حوادث استرسزا اجزای جداییناپذیر ورزش رقابتی محسوب میشوند. شیوع عوامل استرسزا نظیر ارتکاب خطای روانی یا بدنی، تجربۀ درد و ناراحتی، مشاهدۀ تقلب یا موفقیت رقیب، جریمۀ داور و توبیخ مربی ضرورت وجود مهارتهای مقابلهای مؤثر را به منظور حفظ سلامت ورزشکار و دستیابی به موفقیت ورزشی اجتنابناپذیر میسازد. ناتوانی در مقابلۀ مؤثر با عوامل استرسزا برای عملکرد و موفقیت ورزشی ورزشکار زیانبخش خواهد بود(بشارت،1386).
یکی دیگر از سازههای روانی که به نظر میرسد با هر دوی سرسختی ذهنی و مقابله ارتباط دارد، خوشبینی[5] است(نیکولز و همکاران[6]،2008). خوشبینی به جهتگزینی اشاره دارد که در آن معمولاً پیامدهای مثبت مورد انتظارند و این پیامدها بهعنوان نتایج عوامل ثابت، کلی و درونی در نظر گرفته میشوند. خوشبینی نیز نقش مهمی در سازگاری با رویدادهای استرسزای زندگی دارد(نصیر،1390).
از آنجایی که نقش عوامل روانی به خصوص متغیرهای تحقیق حاضر در عملکردهای ورزشی به اثبات رسیده است و امروزه روانشناسان ورزشی به دنبال مداخلات روانشناسی جهت بهبود مسائل روانی ورزشکاران هستند، از اینرو تحقیق حاضر به دنبال تعیین ارتباط متغیرهای؛ خوش بینی، سرسختی ذهنی و راه های مقابله با استرس است، با مشخص کردن ارتباط سرسختی ذهنی،راههای مقابله با استرس و خوش بینی، تغییرات این متغیرها قابل پیش بینی خواهد بود و می توان با تکیه بر نتایج آن، بهترین پیشنهادات جهت مداخلات روانشناسی را به مربیان و روانشناسان ورزشی ارائه داد.
1-2) بیان مسئله
امروزه، ویژگیهای روانشناختی در موقعیتهای تحت فشار و رقابتی بهعنوان مهمترین عوامل دستیابی به موفقیت در اجرای ورزشی پذیرفته شدهاند(حاتمی و همکاران،1391). از میان عوامل روانشناختی، سرسختی ذهنی از مهمترین ویژگیهای مؤثر در دستیابی به موفقیت ورزشی در نظر گرفته شده است(شیرد و همکاران[7]،2009)، با وجود این، تعریف جامع و یکدستی برای این مفهوم ذهنی ارائه نشده است. سرسختی ذهنی طبق تعریف گوچیاردی و همکاران[8](2008) عبارت است از: مجموعهای از ارزشها، نگرشها، شناختها و هیجانات عمومی و اختصاصی مربوط به ورزش که ذاتی و اکتسابیاند و بر چگونگی نزدیک شدن، پاسخدهی و ارزیابی فرد از فشارهای مثبت و منفی، چالشها و ناملایمات در مسیر رسیدن به هدف تأثیر میگذارند.
کلاف و همکاران[9](2002) گزارش کردند افرادی که سرسختی ذهنی بالایی دارند، احساس بالایی از باور به خود داشته و ایمان راسخی دارند و آنها سرنوشت خود را در کنترل دارند، این افراد نسبتاً تحت تأثیر رقابت و مشکلات قرار نمیگیرند. در مقابل جونز و همکاران(2002) اظهار کردند که سرسختی ذهنی، توانایی افراد برای مقابله با نیازهای تمرینی و رقابت، افزایش اراده، کانون توجه، اعتمادبهنفس و حفظ کنترل زیر فشار را افزایش میدهد. برخی واژهها ازنظر مفهومی به سرسختی ذهنی نزدیک هستند و برخی را میتوان به نوعی بخشی از سرسختی ذهنی دانست. جونز و همکاران[10](2007) نشان دادند که مقابله همچنین یکی از سازههای کلیدی سرسختی ذهنی به شمار میرود. مقابله به تلاشهای آگاهانه شناختی و رفتاری برای مدیریت وضعیتهای استرسزا اشاره دارد(نیکولز و همکاران[11]،2008). در ورزش قهرمانی و حرفهای استرس زیادی در ورزشکاران وجود دارد که بهصورت بلندمدت یا کوتاهمدت تعادل هیجانی آنها را از بین میبرد(رمضانی نژاد و همکاران،1390)، سرسختی ذهنی فرد را قادر به مقابله بهتر با استرس و همچنین کنار آمدن با نیازهای ویژهی رقابتهای ورزشی میکند(کادیک و رایال[12]،2012). کوشابا و مادی[13](1999) اظهار کردند که افراد سرسخت در مواجهه با موقعیتهای استرسزا رویکردهای خاصی را برای مقابله با استرس به کار میبرند. بااینحال دانش کمی در مورد روشهای مقابله با استرس مورد استفادهی ورزشکاران سرسخت در مقایسه با ورزشکاران غیر سرسخت وجود دارد. محققان سرسختی ذهنی را عاملی برای مقابله با رویدادهای استرسزا دانستهاند، آنها بر این باورند که افراد با سرسختی بالا به رویدادهای استرسزا بهطور فعال واکنش نشان داده و تلاش میکنند راهحلی برای مقابله با این موقعیتها پیدا کنند(هیستاد[14]،2012). نیکولز و پولمن[15](2007) اظهار کردند با اینکه بین راههای مقابله با استرس و سرسختی ذهنی رابطه وجود دارد ولی تحقیقات کمی در این زمینه انجام شده است. یکی دیگر از سازههای روانی که به نظر میرسد با هردوی سرسختی ذهنی و مقابله مربوط میشود خوشبینی[16] است(نیکولز و همکاران،2008). خوشبینی بهعنوان انتظار رخ دادن اتفاقات خوب تعریف شده است(کارور و همکاران[17]،2010). در یک مطالعه کیفی، گلد و همکاران[18](2002) سطح بالایی از سرسختی ذهنی، مقابلهی مؤثر و خوشبینی را در بین قهرمانان المپیک گزارش کردند. خوشبینی، در این رابطه، بهعنوان” تعیین کننده دو نوع رفتار مختلف تعریف شده است: الف)ادامه تلاش مستمر ب) تسلیم شدن یا فرار کردن. درنهایت، به نظر میرسد که خوشبینی با تفاوت در روشهای مقابله با استرس مرتبط است. نتایج یک مطالعهی فرا تحلیلی که اخیراً انجام گرفت نشان داد که افرادی که خوشبینی بیشتری دارند از استراتژیهای مقابلهای مؤثرتری در برابر استرس استفاده میکنند(سولبرگنیس و سیگیرستروم[19]،2006).
ورزشکاران معلول همیشه درگیر تنشها و تنیدگیهای زیادی در طول زندگی خود هستند که همواره ذهن آنها را به خود درگیر کرده و در اکثر موارد ناتوانی آنها زیر سؤال میرود. بهطوریکه با کوچکترین شکستی ، احساس حقارت کرده و بیشتر از قبل ناامید و دلسرد میشوند(گیلک و همکاران،1392).
به همین دلیل شناخت عوامل روانشناختی و همبستههای مؤثر در حل مشکلات و ناهنجاریهای رفتاری ورزشکاران معلول و اقدام در زمینه برنامهریزی بهمنظور اصلاح و بهبود این عوامل یکی از روشهای بسیار مؤثر در پیشگیری از اختلالهای روانی آنها بهحساب میآید(اصلانخانی و همکاران،1388). در یک پروژه تحقیقاتی پنا و همکاران[20](2004) با طرح این سؤال که آیا ورزشکاران معلول سرسختی ذهنی بالاتری نسبت به ورزشکاران سالم دارند؟ به بررسی این موضوع پرداختند، مطالعه آنها نشان داد،سرسختی ذهنی ورزشکاران نخبه معلول مشابه همتایان سالم است. کمپل و جونز[21](2002) در تحقیقی نشان دادند که سطوح بالای رقابت ورزشی برای ورزشکاران معلول شرایط پرفشاری را به وجود میآورد ازاینرو ورزشکاران معلول نیاز دارند که عوامل ایجاد کننده استرس در رقابتهای ورزشی را شناخته و استراتژیهای مناسبی را برای مقابله با آن بهکارگیرند. اطلاعات دقیق و بیشتر از عوامل اثرگذار بر استرس مانند سرسختی و خوشبینی و گزینش راههای مقابله مؤثر در ورزشکاران معلول بهمنظور کمک به این ورزشکاران ضروری است. در بررسی ادبیات موجود در زمینه روانشناسی ورزشکاران معلول چه در خارج (کمپل و جونز،2002؛ پنا و همکاران،2004) و چه در داخل کشور(اصلانخانی و همکاران،1388) متغیرهای تحقیق حاضر را باهم و به شکلی که در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفت، موردی یافت نشد و فقط یک تحقیق در مورد رابطهی بین سرسختی ذهنی ، خوشبینی و راههای مقابله با استرس یافت شد که در این تحقیق نیکولز و همکاران(2008) نشان دادند، رابطهی مثبت و بالایی بین سرسختی ذهنی بالا و خوشبینی وجود دارد، همچنین سرسختی ذهنی بالا با راههای مقابله با استرس مسئلهمدار ارتباط مثبتی دارد.
بهطور خلاصه، سرسختی ذهنی یک سازهی روانشناسی جذاب برای مربیان و روانشناسان ورزشی است. اطلاعات تجربی زیادی برای درک بیشتر ارتباط سرسختی ذهنی با دیگر سازههای روانشناسی مانند خوشبینی و راههای مقابله با استرس نیاز است، ازاینرو هدف این تحقیق پاسخ به این سؤال است که رابطهای بین سرسختی ذهنی ، راههای مقابله با استرس و خوشبینی در ورزشکاران لیگ برتر والیبال نشسته چیست؟
1-3)ضرورت و اهمیت تحقیق
رسیدن به موفقیت در رقابتهای ورزشی در سطوح مختلف یکی از اهداف مهم ورزشکاران، تیمها و مسئولان و دستاندرکاران ورزشی است که نیل به این مهم جز با تلاشهای علمی و عملی میسر نخواهد بود. استفاده از پژوهشهای علمی و انجام طرحهای تحقیقاتی معتبر برای سنجش تواناییهای ذهنی و روانی ورزشکاران، گامی مهم در این عرصه محسوب میشود، چراکه با استفاده از نتایج این تحقیقات مربیان به نقاط ضعف و قوت بازیکنان خود پی میبرند و بر اساس اطلاعات بهدستآمده، راهکارهای تقویت ضعفهای ورزشکاران خود را جستجو کرده و راهکارهای مناسب را اتخاذ میکنند. همچنین روانشناسان ورزشی در پی موقعیتهایی هستند تا تحقیقات و آزمونهای ورزشی را انجام دهند که بتوانند ویژگیهای پایدار و ناپایدار شخصیت را در زمینههای ورزشی بهگونهای معتبر اندازهگیری کنند(واعظ موسوی و سمندر،1380).
اهمیت هریک از متغیرهای تحقیق حاضر در شرایط رقابت و رویدادهای ورزشی بیان شد ازآنجاییکه محقق در بررسی منابع موجود در مورد موضوع حاضر در کشور هیچ پاسخی به سؤال این تحقیق پیدا نکرد و همچنین در بررسی تحقیقات خارجی فقط یک مورد به بررسی سؤال این تحقیق پرداخته است لذا انجام این تحقیق بهمنظور توسعهی ادبیات تحقیق در زمینه روانشناسی ورزشی بهخصوص روانشناسی ورزشکاران معلول لازم مینماید. نتایج تحقیق حاضر بدون شک منبع مهمی برای مربیان و ورزشکاران در جهت آشنایی بیشتر با متغیرهای؛ سرسختی ذهنی، راههای مقابله با استرس و خوشبینی و رابطه بین این متغیرها بهعنوان متغیرهای مؤثر بر موفقیت و نتایج رقابتهای ورزشی خواهد بود. بهطورکلی مربیان و روانشناسان ورزشی با بهرهگیری از نتایج این تحقیق، که متکی بر ارزیابی دقیق ظرفیتهای روانی و نیازمندیهای بازیکنان است، به نقاط ضعف و قوت ورزشکاران خود پی میبرند و شناخت دقیقتری را از ورزشکاران خود کسب مینمایند، که میتوانند با بهرهگیری از این شناخت، به طراحی برنامههای مهارتهای روانی اقدام ورزند، زیرا برنامههای سازماندهی شده تمرینات روانی، عاملی اثرگذار در بهبود عملکرد ورزشی است.
1-4) اهداف تحقیق
هدف کلی
تعیین میزان رابطه بین سرسختی ذهنی، راههای مقابله با استرس و خوشبینی در بازیکنان لیگ برتر والیبال نشسته ایران
اهداف اختصاصی
1-5) فرضیههای تحقیق
1-7 ) پیشفرضهای تحقیق
1-8) تعاریف نظری
1-8-1) سرسختی ذهنی
سرسختی ذهنی عبارت است از: توانایی مقابله با فشارها و سختیها، عبور از موانع و شکستها، تمرکز بر هدف، حفظ و کسب آرامش پس از شکست، اجرای باثبات در سطوح بالای رقابتی و رقابتجویی. سرسختی ذهنی مهارتی است که ورزشکاران را قدرتمند میکند و سبب میشود در موقعیتهای دشوار و پرفشار ازجمله تمرین، رقابت و پس از رقابت موفق عمل کنند (جونز و همکاران[22]،2002).
1-8-2)راههای مقابله با استرس
عبارت است از تلاشهای فکری و رفتاری مستمر که برای برآوردن احتیاجات خاص بیرونی و درونی فرد به کار میرود. این احتیاجات ممکن است مطابق یا افزون بر منابع یا امکانات فرد باشد(فولکمن و همکاران[23]،1986). لازاروس و فلکمن(1984) روشهای مقابله را بهعنوان فرآیند تغییرات شناختی رفتاری میدانند، که فرد برای گریز، حذف، کاهش یا کنترل عوامل فشار روانی و استرسزا به کار میبرد.
1-8-2-1) روش مقابله مسألهمدار
روشی است که فرد در شرایط و موقعیت استرسزا احساس میکند با تفکر و شناخت بیشتر میتواند خود را از عوامل استرسزا دور کند. در روش مقابله مسألهمدار، تمرکز شخص بر مسأله یا موقعیت پیشآمده است و تلاش فرد پیرامون تغییر مسأله یا موقعیت و اجتناب از آن در آینده است.در روش مقابله مسأله مدار اقداماتی از قبیل شناخت و آگاهی از مشکل و مسأله، بررسی راهحلها، انتخاب راهحلها مناسب ، اجرای بهترین راهحل و سرانجام برطرف کردن عامل استرسزا صورت میگیرد(داوری،1386).
1-8-2-2) روش مقابله هیجانمدار
در روش مقابله هیجانمدار، توجه شخص بر مهار هیجانات منفی ناشی از استرس است و معمولاً زمانی که تجربه استرس اجتنابناپذیر تلقیمیشود افراد از این روش استفاده میکنند.در این روش اقداماتی مانند: اشتغال ذهنیت بهطور آگاهانه برای ایجاد فراموشی، مقصر دانستن خود یا دیگران بهعنوان مواجههای انفعالی صورت میگیرد(داوری،1386).
1-8-2-3) روش مقابله شهودی
در روش مقابله شهودی فرد روشهای سازگاری را از طریق توکل به خدا، امید داشتن، خوشبینی و اعتقادات و مذهبی در خود به وجود میآورد. به نظر فولکمن و لازاروس امید میتواند از اعتماد به خویشتن
نگرش، از مفاهیم کاربردی در علم روانشناسی اجتماعی است. این اصطلاح در دهه 1950 به بعد متداول گردید و امروزه یکی از مهمترین مفاهیم مورد استفاده در روانشناسی اجتماعی آمریکا میباشد.
ترکیب شناختها، احساسها و آمادگی برای عمل نسبت به یک چیز معین را نگرش شخص نسبت به آن چیز گویند (کریمی، 1390). معادل انگلیسی کلمه نگرش، واژه Attitude میباشد که چندین معنا دارد. این واژه از کلمه لاتین Optus گرفته شده که به معنی مناسبت و سازشیافتگی است و ریشه دیگر این کلمه Aptitude بوده که به معنی حالت و آمادگی ذهنی یا فکری برای عمل میباشد. از این رو در کاربرد این دو ریشه در روانشناسی اجتماعی بین دو دسته نگرش تفکیک قائل شدهاند: یک نگرشهای ذهنی[20] و دو نگرشهای حرکتی[21] (منشی طوسی، 1371).
یکی از اولین کسانی که از واژه نگرش ذهنی استفاده کرد، هربرت اسپنسر[22] بود. وی در یکی از نخستین آثار خود در سال 1862 نوشت: داوری صحیح درباره پرسشهای مورد بحث تا اندازهای به نگرشها در هنگام شنیدن ناله یا شرکت در مناقشه بستگی دارد و برای داشتن نگرش صحیح لازم است میانگین درستی یا نادرستی باورهای انسانی را بدانیم (منشی طوسی، 1371).
چند نفر از متخصصان، روانشناسی اجتماعی را در حکم «مطالعه علمی نگرشها» میدانند. اما تعریفی که اکثر روانشناسان اجتماعی از واژه نگرش دارند عبارت است از: نگرش، نظامی بادوام است که شامل یک عنصر شناختی، یک عنصر احساسی و تمایل به عمل است. عنصر شناختی، شامل اعتقادات و باورهای شخص درباره یک اندیشه یا شیء است. عنصر احساسی یا عاطفی، آن است که معمولاً نوع احساس عاطفی با باورهای ما پیوند دارد و تمایل به عمل به جهت آمادگی برای پاسخگویی به شیوهای خاص اطلاق میشود (منشی طوسی، 1371). به عنوان مثال، نگرش فرد به یک شخصیت سیاسی ممکن است حاوی بعد شناختی باشد که او را یک شخصیت سیاسی میداند. بعد احساسی آن ممکن است شیفتگی فرد به طریق سخنرانی آن شخصیت سیاسی باشد و بخش عمل یا رفتاری، آن است که فرد همواره آماده ملاقات یا شرکت در جلسات آن شخصیت سیاسی است.
پارک[23] برای نگرش 4 ویژگی زیر را بیان میکند:
1- نگرش در بعد اهداف و ارزشها سو گیری مشخصی دارد و از این منظر با بازتابهای ساده و شرطی شده تفاوت دارد.
2- نگرش به هیچ وجه، کرداری خودبخودی و روزمره نیست. برعکس، حتی هنگامی که پنهان است تنشهایی از خود ظاهر میکند.
3- نگرش شدتهای متفاوتی دارد. برخی اوقات مسلط و حاکم و برخی دیگر نسبتاً بیاثر است.
4- نگرش، ریشه در تجربه دارد. از اینرو نمیتواند تنها یک غریزه اجتماعی باشد (منشی طوسی، 1371).
پوکی استخوان یک بیماری سیستمیک مزمن و پیشرونده است که مشخصه آن کاهش توده استخوان و زوال ساختمان میکروسکوپی آن است به گونهای که استخوان مستعد شکستگی میشود. و از هر 4 زن و از هر 8 مرد، یک نفر در طول زندگی خود به این بیماری مبتلا میشوند(خان[24]، 2003). پوکی استخوان یک مشکل جهانی محسوب میشود. شکستگیهای ناشی از پوکی استخوان عواقب جسمی، روانی، اقتصادی و اجتماعی فراوانی برای بیمار، خانواده و جامعه در پی خواهند داشت (بوکلی[25]، 2003). علاوه بر محدودیت در فعالیتهای روزمره و تنزل کیفیت زندگی، این شکستگیها ممکن است منجر به ناتوانی دائمی و حتی مرگ گردند (هودیانسن[26] و همکاران، 2003). به عنوان مثال 20% از بیمارانی که دچار شکستگی لگن میشوند ظرف یک سال میمیرند، حدود نیمی از آنها سطح عملکرد پیشین را بدست نمیآورند و حدود یک سوم آنها نیز به مراکز نگهداری نیاز پیدا خواهند کرد (اتینگر[27]، 2003). علیرغم گستردگی، عوارض و مرگ و میر فراوان، پوکی استخوان یک بیماری قابل پیشگیری و تا حد زیادی قابل درمان است و طی سالهای اخیر پیشرفتهای زیادی در زمینه تشخیص، درمان و پیشگیری از آن حاصل شده است (بوکلی[28]، 2003). انتظار میرود با افزایش رشد جمعیت سالمندان، شکستگیهای ناشی از پوکی استخوان تا سال 2025 تا دو برابر افزایش یابد (برون[29]و روسن[30]، 2003)، بنابراین هزینههای مستقیم و غیرمستقیم ناشی از این شکستگیها نیز افزایش چشمگیری خواهند داشت (سیریس[31] و همکاران، 2001). از آنجا که ممکن است ورزشکاران در مقایسه با کارکنان بهداشتی، درمانی، دانش و علم کافی در مورد این بیماری را نداشته باشند، لازم است آموزشهای لازم را در این زمینه به دست آورده، تا بتوانند با انتخاب روش زندگی سالمی، از مبتلا شدن به این بیماری جلوگیری کنند و در همین راستا هدف از تحقیق حاضر مقایسه میزان آگاهی و نگرش ورزشکاران برتر نسبت با بیماری پوکی استخوان میباشد تا مشخص شود میزان آگاهی و نحوه رفتار ورزشکاران در ارتباط با پوکی استخوان چگونه میباشد.
1-2- بیان مسئله
استئوپروز یا پوکی استخوان به عنوان شایعترین بیماری متابولیک استخوان بوده که از آن به عنوان بیماری خاموش نام برده شده که بدون علامت خاص به مرور زمان استخوان را شکننده و ناتواناییهای حرکتی را ایجاد میکند (رجینستر[32]، 2006، الکساندر کی[33]، 2008). میلیونها نفر در سرتاسر جهان به این بیماری مبتلا بوده و زنان و دختران به میزان بسیار بالاتری از این بیماری رنج میبرند (مویاد[34]، 2003).
متأسفانه در ایران نیز میزان شیوع این بیماری در حد بالایی گزارش شده است. لاریجانی و همکاران (2002)، با تحقیق روی هر دو گروهی جنسی مردان و زنان 20 تا 69 سال ساکن تهران گزارش دادند شیوع پوکی استخوان در ناحیه مهرههای کمر در زنان و مردان به ترتیب 4/32 و 4/9 درصد میباشد. اقبالی و همکاران (1387)، میزان شیوع پوکی استخوان را در زنان بالای 50 سال بوشهر به میزان 32 درصد در ناحیه ستون فقرات و 6/29 درصد در ناحیه ران گزارش دادند.
سازمان جهانی بهداشت (WHO)، پوکی استخوانی را به عنوان افت دانسیته[35] استخوان به میزان 5/2 انحراف معیار زیر حد میانگین حداکثر تراکم استخوانی در گروه جوان تعریف کرده است (هنری[36]، 2006). حداکثر توده استخوانی هم عبارت است از میزان بافت استخوانی که در پایان دوره بلوغ بدست میآید. این میزان حداکثر در سنین 20 تا 35 سالگی حاصل میشود (برخاردت[37]، 2004). با کاهش این میزان تراکم استخوانی، کیفیت ریز ساختارهای استخوان کاهش، میزان
شکنندگی استخوان افزایش مییابد. عوامل ژنتیکی، جنس، نژاد، سن اولین قاعدگی، فعالیت بدنی کم، وزن بدن، روشهای زندگی و تغذیه نامناسب و کاهش مصرف کلسیم و ویتامین D از مهمترین عوامل در بروز این بیماری میباشد (الکساندر کی[38]، 2008، کوهن[39]، 2000، هنی[40]، 2000، نظریان[41]، 2009).
بیماری پوکی استخوان از اوایل جوانی شروع میشود. در واقع تا سنین بیست سالگی میزان ساخت استخوانها بالا، اما از آن دوران به بعد میزان تخریب استخوانها فزونی مییابد (راهنورد، 1385). بر همین اساس، تراکم استخوانی در سنین نوجوانی و جوانی از مهمترین عوامل در پیشگیری از استئوپروز میباشد (کرومیر[42]، 1994). توجه هرچه بیشتر به گروههای سنی پایین در پیشگیری از این بیماری در سنین بالاتر بسیار مهم میباشد. این امر میتواند از تحمیل هزینههای هنگفت درمان نیز جلوگیری کند. امروزه از ورزش و فعالیت بدنی به عنوان یکی از مهمترین راههای افزایش تراکم استخوانی در سنین نوجوانی و جوانی که میتواند در پیشگیری از پوکی استخوان نقش بسیار معناداری را ایفا کند یاد میشود (نظریان، 2010، نردستروم[43]، 2005). فعالیت بدنی منظم و مستمر علاوه بر افزایش دانسیته استخوان در سنین رشد، تراکم استخوانی در سنین بالاتر را در سطح نرمال خود حفظ میکند. در واقع فعالیت بدنی به دو روش کشش عضله و نیروی جاذبه، باعث افزایش انتقال نیرو به استخوان شده که این نیروها باعث افزایش تحریک استخوانسازی و در نتیجه توسعه تراکم مواد معدنی استخوان میشوند. نتایج بعضی از تحقیقات نشان دادهاند که ورزشکاران شرکت کننده در ورزشهایی که متحمل وزن بدن میشوند (مانند: تنیس، والیبال و ژیمناستیک) دارای تراکم استخوانی بالاتری هستند (کالبت[44]، 2004).
موارد متعددی از عوامل خطر غیرقابل تغییر برای پوکی استخوان ذکر شده است که شامل جنس، نژاد، ساختار بدن، سن، بیماریهای خاص و وراثت میباشد. علیرغم این عوامل، بیماری با تغییر رفتارهای مربوط به سبک زندگی که عوامل خطر قابل تغییر به شمار میآیند، قابل پیشگیری است. این رفتارها عمدتاً شامل مصرف کافی کلسیم از طریق منابع غذایی و از طریق نور خورشید یا مکملها، مقادیر کافی ویتامین D سایر منابع غذایی، انجام ورزشهای تحمل وزن و اجتناب از استعمال سیگار و مصرف الکل میباشد(بروخارت، 2004).
امروزه پیشگیری از بیماری از طریق تغییر شیوه زندگی به خصوص از دوران کودکی و نوجوانی به عنوان مهمترین گام در جهت کاهش موارد پوکی استخوان و شکستگیهای ناشی از آن در سطح جامعه مطرح میباشد. در واقع کسب حداکثر توده استخوانی در این سنین که به عواملی همچون سطح فعالیت بدنی و کلسیم رژیم غذایی وابسته است، نقش بسیار مهمی در عدم ابتلا به پوکی استخوان در بزرگسالی و سالمندی دارد(اتینگر[45]، 2003 و سوت[46]، 2001). اما عدم انجام فعالیت بدنی تنها دلیل بروز پوکی استخوان نبوده و بیش از دهها دلیل اصلی و فرعی به عنوان عوامل خطرزای بروز پوکی استخوان شناخته شده است، که از مهمترین آنها میتوان به سبک زندگی اشاره کرد (لاریجانی، 1383). سبک زندگی، خود مشتمل بر موارد متعددی از جمله: تغذیه و عادات (مانند: مصرف سیگار، الکل، داروها و غیره) میباشد. میزان آگاهی نامناسب، از عوامل خطرزای بروز پوکی استخوان از جمله عوامل اصلی در اتخاذ یک سبک زندگی مناسب در جهت پیشگیری از پوکی استخوان میباشد. از آنجا که پیشگیری همیشه مقدم بر درمان است، لزوم پیشگیری از پوکی استخوان بر کسی پوشیده نیست و در حال حاضر نیز این بیماری به عنوان یک بیماری قابل پیشگیری شناخته شده است. در تمام جمعیتها با افزایش سن، توده استخوانی کاهش مییابد که این کاهش بدون علامت میباشد؛ به همین دلیل ضرورت طرح راهبردهای پیشگیری کننده در این مقوله حائز اهمیت است(لاریجانی، 1382). اصل مهم در پیشگیری، تمرکز بر تغییر طرز فکر، روش زندگی و عادات روزانه افراد با توجه به فرایند شیوع پوکی استخوان است(نیبرس[47]، 2003). از آنجا که ورزشکاران در مقایسه با کارکنان بهداشتی، درمانی، دانش و علم کافی در مورد این بیماری ندارند، لازم است آموزشهای لازم را در این زمینه به دست آورند. در همین راستا هدف از تحقیق حاضر مقایسه میزان آگاهی و نگرش ورزشکاران برتر نسبت با بیماری پوکی استخوان میباشد تا مشخص شود میزان آگاهی و نحوه رفتار ورزشکاران در ارتباط با پوکی استخوان چگونه میباشد.
1-3- اهمیت و ضرورت تحقیق
مطابق گزارشات رسمی وزارت بهداشت، پوکی استخوان از بیماریهای بسیار شایع در زنان و مردان ایرانی به خصوص زنان بالای 50 سال میباشد که منجر به بروز ناتواناییهای حرکتی و از طرف دیگر تحمیل هزینه های بسیار سنگین درمان میشود. به عنوان مثال، در کشور آمریکا سالانه بیش از 20 میلیارد ریال صرف درمان این بیماری میگردد. جدا از هزینههای درمان، تنها 50 درصد از بیماران میتوانند دوباره کار سابق خود را ادامه دهند. در ایران سالانه 27400 نفر در اثر شکستگی مفصل ران به علت بیماری پوکی استخوان دچار معلولیت میشوند (غریب دوست، 1381).
به طور حتم پیشگیری بهتر از درمان بوده، بر همین اساس میبایست تلاش شود تا عوامل خطرزای بروز این بیماری خاموش شناسایی و در جهت کاهش آن تلاش
این مطلب را هم بخوانید :
https://urlscan.io/result/233ac3bc-d21f-466d-8d2e-8f905d76a356/ شود. داشتن آگاهی در مورد این بیماری و در نتیجه اتخاذ یک سبک زندگی صحیح و مناسب یکی از بهترین راههای پیشگیری از پوکی استخوان است (عزیز زاده فروزی، 1385). پوکی استخوان در زنان به طور معناداری بیشتر از مردان میباشد، از آنجایی که افزایش تراکم استخوانی در سنین نوجوانی و جوانی از مهمترین راههای پیشگیری از بیماری پوکی استخوان در بزرگسالی میباشد، کسب اطلاع در مورد میزان آگاهی و نوع نگرش مرتبط با پوکی استخوان ورزشکاران میتواند مسئولین مربوطه را به اتخاذ سیاستهایی در جهت بهبود وضعیت تراکم استخوانی و پیشگیری از افزایش میزان شیوع آن یاری نماید. ضمن در این تحقیق برای اولین بار در ایران، بین ورزشکاران برتر رشتههای مختلف ورزشی مقایسه صورت میگیرد. در نهایت نتایج این طرح میتواند اطلاعات پزشکی مرتبط با پوکی استخوان را فراهم و میزان آگاهی ورزشکاران برتر و همچنین نوع نگرش آنان را مشخص کند.
1-4- اهداف تحقیق
1-4-1- هدف کلی
1-4-2. اهداف ویژه.. 8
1-5. فرضیههای پژوهش.. 9
1-5-1. فرضیه کلی…………………………………………………………………………………………………………………………………………..9
1-5-2. فرضیه های ویژه……………………………………………………………………………………………………………………………………9
1-6. محدودیتهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………….10
1-7. تعریف واژهها و اصطلاحات پژوهش………………………………………………………………………………………………………….10
1-8. تعاریف عملیاتی پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………..11
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش
2-1. مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………………………… 13
2-2.فوتبال در گذر ان…………………………………………………………………………………………………………………………………….14 3-2. پیش بینی موفقیت…………………………………………………………………………………………………………………………………..15
ادامه فهرست مطالب عنوان شماره صفحه
2-4. فرایند استعدادیابی.. 15
2-4-1. عامل سن.…………………………………………………………………………………………………………………………………………..17
2-4-2. تعامل بین طبیعت و تربیت……………………………………………………………………………………………………………………..20
2-5. مدل های استعدادیابی……………………………………………………………………………………………………………………………….21
2-5-1. معیارهای استعدادیابی……………………………………………………………………………………………………………………………23
2-5-2. استعدادیابی در فوتبال…………………………………………………………………………………………………………………………..24
2-6. پیکر سنجی…………………………………………………………………………………………………………………………………………….26
2-6-1. روش پیکر سنجی استاندارد……………………………………………………………………………………………………………………27
2-6-2. مراحل استعدادیابی ورزشی……………………………………………………………………………………………………………………27
2-7. ویژگی های آنتروپومتریکی………………………………………………………………………………………………………………………29
2-7-1 . لزوم انجام آنتروپومتری در ایران……………………………………………………………………………………………………………30
2-7-1-1. قد و وزن……………………………………………………………………………………………………………………………………….33
2-7-1-2. اندازه گیری طول…………………………………………………………………………………………………………………………….33
2-7-1-3. اندازه گیری محیط ها……………………………………………………………………………………………………………………….34
2-7-1-4. اندازه گیری پهناها…………………………………………………………………………………………………………………………..34 2-7-1-5. اندازه گیری مرکز جرم و مرکز ثقل…………………………………………………………………………………………………..34-2-7-2 . آنتروپومتری و فوتبال …………………………………………………………………………………………………………………………34
ادامه فهرست مطالب عنوان شماره صفحه
.. 2-7-2 . آنتروپومتری و فوتبال ………………………………………………………………………………………………………………………….34
2-8. پیشینه پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………………………36
2-8-1. تحقیقات داخلی…………………………………………………………………………………………………………………………………..36
2-8-2. تحقیقات خارجی…………………………………………………………………………………………………………………………………40
2-9. جمع بندی ………………………………………………………………… ………………………………………………………………………….47
فصل سوم: روش شناسی پژوهش
3-1. مقدمه…………………………………………………………………………….. ……………………………………………………………………49
3-2. روش پژوهش……………………………………………………………………………………………………… ………………………………..49
3-3. جامعه آماری و نمونه……………………………………………………………. …………………………………………………………………49
3-4. متغیرهای پژوهش………………………………………………………………….. ……………………………………………………………….49
3-5. روش اجرای پژوهش……………………………………………………….. …………………………………………………………………….49
3-6. ابزار اندازه گیری…………………………………………………………………. …………………………………………………………………50
3-7. روش اجرای آزمون ها ……………………………………………………………………………………………………………………………50
3-7-1. متغیرها و آزمون های آنتروپومتریک………………………………………………………………………………………………………50
3-7-1-1. مدل هندسی هاناوان………………………………………………………………………………………………………………………….50
3-7-1-2. مدل هندسی بهبود یافته هاناوان………………………………………………………………………………………………………….50
ادامه فهرست مطالب عنوان شماره صفحه
3-8.. روش آماری پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………………57
فصل چهارم: یافته های پژوهش 4-1. مقدمه………………………………………………………………….………………………………………………………………………………..59
4-2. آزمون فرضیه های پژوهش.. 59
4-2-1. فرضیه اول.. 59
4-2-2. فرضیه دوم.. 61
4-2-3. فرضیه سوم.. 65
4-2-4. فرضیه چهارم.. 67
4-2-5. فرضیه پنجم.. 68
این مطلب را هم بخوانید :
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری 5-1. مقدمه.. 73
5-2. خلاصهای از نحوه انجام پژوهش و یافتهها.. 73
5-3. بحث و نتیجهگیری.. 74
5-4. پیشنهادات پژوهشی.. 81
منابع و مأخذ.. 82
پیوستها.. 91
کسب موفقیت در ورزشهای مدرن تابع عوامل گوناگونی است. در بین این عوامل، کشف استعداد ذاتی، به عنوان مهمترین عامل به شمار می رود. یکی از سادهترین و ابتداییترین آزمونها، در مرحلهی شناسایی استعداد، استفاده از آزمونهای پیکرسنجی برای غربال اولیه و در مرحله دوم استفاده از آزمونهای آمادگی جسمانی است. بر همین اساس ویژگی های پیکرسنجی نیز در کنار ارزیابی فاکتورهای آمادگی جسمانی از شاخص های تعیین کننده در گزینش افراد مستعد است (بیاتی و آقاعلی نژاد، 2010). یکی از ابعاد مورد توجه در ورزش، بعد قهرمانی است. پرورش قهرمانان در رشته های مختلف ورزشی و حضور آنان در میادین علاوه برکسب افتخار، سبب ایجاد انگیزه و گرایش نوجوانان به سوی ورزش می گردد. عدم شناخت عوامل مؤثر در پرورش ورزشکاران نخبه و عدم توجه به تفاوت های فردی ممکن است آن ها را به سوی ورزش هایی که با ویژگی های جسمانی و توانایی های آنان سازگار نیستند، سوق دهد.
مطالعات نشان می دهد، هر ورزشی به ورزشکارانی با قابلیت های جسمانی از قبیل ویژگی های آنتروپومتریکی مشخصی نیاز دارد که در ورزشهای تیمی این قابلیت ها در پست های مختلف متفاوت می باشد. آنچه مسلم است، کشف چنین ویژگی هایی، تشخیص نقش وضعیتی بازیکن در مجموعه ی تیم را امکان پذیر می سازد. از سوی دیگر داشتن ویژگی های آنتروپومتریکی و جسمانی مشخص، باعث کسب مهارت های معینی شده و گرایش به بازی در پست خاصی را ایجاد می کند (آرنسون و هلم، 2004).
اگر چه گزارش های تحقیقاتی مختلف و بهطور ویژه پژوهشهای خارج از کشور الگوی فعالیت های بازیکنان و نیمرخ آنتروپومتریکی و فیزیولوژیکی در پست های مختلف بازی را متفاوت نشان می دهد (گیل و همکاران، 2007. پین، 2006. وارن، 2007)، اما نتایج برخی تحقیقات خلاف این مدعی را نشان داده اند (فرامرزی و همکاران، 1389. بلومفیلد، 2007). بررسی مطالعات صورت گرفته در خصوص نیمرخ آنتروپومتریک و فیزیولوژیک بازیکنان نخبه فوتبال و تفاوت آنها در پست های مختلف که عمدتاً در سطح کشورهای اروپایی و آمریکا و در بین بازیکنان مرد ورزش فوتبال صورت گرفته است نشان می دهد، بازیکنان به لحاظ جثه و اندازه بدنی تا حد بسیاری با یکدیگر تفاوت دارند (چاله چاله، 1386. فرامرزی و همکاران، 1389). به عنوان مثال یافته ها در مورد قد و وزن اعضای تیم های فوتبال نشان می دهد که اگر چه کوتاه بودن قد، مشکلی برای دستیابی به موفقیت در فوتبال نیست، اما این نکته می تواند در انتخاب پست بازیکن، تعیین کننده باشد، برای مثال بلند قد بودن برای دروازه بان ها مزیت به شمار می رود. یافته های تحقیقات مختلف نشان می دهد که دروازه بانها نسبت به دیگر بازیکنان در پست های مختلف به لحاظ قدی بلندتر می باشند (چاله چاله، 1386.گیل و همکاران، 2007. پین و همکاران، 2006).
اکثر این فاکتورها تعیین کننده نحوه اجرای ورزش افراد می باشد هم چنین بیشتر ورزشکاران موفق در رشته ورزشی خاص، دارای تفاوت های ویژه ای در فیزیک بدن هستند. آدمی همواره مشتاق شناسایی و کشف رابطههایی است که بین خصوصیات بدن، میزان عملکرد و توانایی هایش وجود داشته است تا پی به محدودیتها و مزایایی ببرد که این صفات در عملکردش ایجاد می نمایند. نتایج تحقیقاتی از این دست می تواند مربیان را در کشف استعدادهای بالقوه بازیکنان یاری رسانده و در طراحی مناسب برنامه های تمرینی برای بازیکنان کمک نمایند و از طریق مشخص نمودن و بدست آوردن دقیق ویژگیهای بدنی بازیکنان از قبیل ویژگی های آنتروپومتریکی، آنها را به طور مناسبتری در پستهای تخصصی خود به کار گماشت، از این رو استعدادیابی و پرورش استعداد یک بخش حیاتی در بیشتر برنامههای ورزشی است. از نظر دانشمندان علوم ورزشی، استعدادیابی ورزشی، راهی منطقی، کوتاه و مقرون به صرفه برای حضور موفقیت آمیز ورزشکاران در صحنه های بین الملل است (ابراهیم و حلاجی، 1386). بر اساس یافتههای مربوط به علوم ورزشی مرتبط با ورزش قهرمانی، موفقیت ورزشکاران در سطوح مختلف از یک سو و موفقیت مدیریت فدراسیونها و هیئتهای ورزشی از سویی دیگر بستگی به انتخاب به موقع و پرورش صحیح منابع انسانی دارد (علیجانی، 1381).
با توجه به این موضوع شکی نیست که شناخت بهتر و دقیقتر استعدادها و تعیین ملاک های لازم برای مهیا شدن این شناخت به منظور پرهیز از روند آزمایش و خطا در گزینش ورزشکاران که حاصلی جز هدر دادن منابع انسانی، انرژی و وقت را در بر ندارد ضرورت پیدا می کند (هادوی، 1378. ریلی و همکاران، 2000). از طرفی بالا بودن هزینههای زمانی و مالی تربیت ورزشکاران زبده و کارآمد، دست اندرکاران امور ورزشی را وادار به شناسایی افراد برتر در ورزش های بخصوص کرده است. به طوری که تعداد محدودی از کودکان و نوجوانان را که استعداد بیشتری در ورزش مورد نظر دارند، انتخاب کرده و سالهای متمادی به پرورش و تربیت آنها می پردازند. همچنین آگاهی از ویژگیهایی نظیر مشخصات آنتروپومتریکی و فیزیولوژیکی ورزشکاران نخبه در ورزشی خاص به لحاظ نظری این احتمال را میسر می سازد تا آن دسته از ورزشکارانی انتخاب شوند که با برخورداری از عوامل جسمانی مناسب بتوانند اوج عملکرد بهتری را ارائه کند. با این که هر ورزشکار برای اجرای بهینه مهارت های آن ورزش به درجه معینی از عواملی مثل چابکی، سرعت، تعادل و دیگر قابلیت های جسمانی و فیزیولوژیک نیاز دارد، سطح و میزان نیاز ورزشکاران به هر یک از این عوامل متفاوت است. بنابراین شناخت و اندازه گیری قابلیت ها و به کارگیری اطلاعات مربوطه در برنامههای تمرینی امکان کسب موفقیت ورزشکاران را بیشتر می کند (جعفری، 1385).
امروزه به استناد تمامی شواهد و مدارک موجود، فوتبال پرطرفدارترین و پر بیننده ترین ورزش در عرصه بین الملل محسوب می گردد. کشورمان، ایران نیز، از این قاعده مستثنی نبوده به خگونه ایکه فوتبال به عنوان جذاب ترین و محبوب ترین ورزش در کشورمان شناخته می شود. موفقیت در این رشته ورزشی منافع مختلفی را برای ورزشکاران این رشته و باشگاههای آنها و در سطح بین المللی باعث غرور ملی می گردد. بازی فوتبال به نیازمندیهای آنتروپومتریکی گوناگونی وابسته است که این نیازمندیها در پستهای مختلف متفاوت می باشند. تشخیص ویژگیهای آنتروپومتریک مختلف بازیکنان به تفکیک پست ها، برای مربیان امکان فراهم سازی تعیین نقش وضعیتی بهتری برای بازیکنان فوتبال و عملکرد بهتری را برای فرد و در مجموعه تیم به ارمغان می آورد. با توجه به اهمیت این عوامل و تأثیر آنها در موفقیت تیمی در این رشته ورزشی پژوهشگر در صدد بررسی و مقایسه ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان فوتبال زبده زن ایرانی در پست های مختلف برآمده تا مربیان با استفاده از این اطلاعات بنیادین و بر حسب تفاوت های فردی و توانایی های عملکردی آنان در پستهای مختلف، برنامه های سنجیده و اختصاصی تری را بکار گیرند و کسب موفقیت در این رشته ورزشی را تسهیل نمایند.
1-2. بیان مسئله پژوهش
بشر همواره به دنبال یافتن رابطههایی بین ویژگیهای فیزیکی و میزان عملکرد و توانایی هایش بوده است تا بتواند از طریق شناسایی ویژگیها و خصایص جسمانی اش به محدودیت و مزایایی پی ببرد تا از این طریق اجرای بهتری را به نمایش بگذارد (جعفری، 1385). اجرای بهینه و مطلوب مهارتهای ورزشی ناشی از تعامل پیچیده عوامل فیزیولوژیکی، آنتروپومتریکی، روان شناختی و زیست حرکتی با یکدیگر است. این عوامل در بیشتر مدل های منظمی که برای تجزیه و تحلیل اجرا در ورزش های مختلف وجود دارد، به کار گرفته می شود. لازمه و پیش شرط دست یابی به موفقیت های ورزشی برخورداری از قابلیت های جسمانی از قبیل ویژگی های آنتروپومتریکی معین است.
شناخت ویژگی های آنتروپومتریکی در هر رشته ورزشی از عوامل مهم، تعیین کننده و مؤثر بر اجرای ورزشکاران است. اطلاع از این ویژگی ها نقش مهمی در مقایسه ورزشکاران با خود و دیگران، کشف نقاط ضعف و رفع و اصلاح آن ها و طراحی درست و اصولی برنامه های تمرینی دارد. دست یابی به اوج اجرای ورزشی و نخبه شدن در ورزش، نیازمند ورزشکارانی با ویژگی های آنتروپومتریکی و توانایی های حرکتی برجسته و ویژگی های روان شناختی ویژه به همراه برنامه های تمرینی علمی با بهره مندی از متخصصین علوم ورزشی و امکانات کافی است (آرنسون و هلم، 2004). از آنجایی که نیازمندیهای بازیکنان حرفه ای و سطح بالا بسیار زیاد و متنوع هستند آنها الزاماٌ باید از ظرفیت و توان هوازی بالایی برخوردار باشند تا زمینه فعال بودن خود را در طول 90 دقیقه بازی فوتبال فراهم نمایند. از سویی بازیکنان باید توانایی افزایش سرعت در مسافتهای کوتاه را داشته باشند و بتوانند سرعت خود را به طور ناگهانی افزایش یا کاهش دهند و بدون وقفه تغییر مسیر داده و در مسیر حرکت خود تغییرات ناگهانی ایجاد کنند. برای دستیابی به این قابلیت باید از چابکی و انعطاف پذیری بالایی برخوردار باشند. علاوه براین بازیکنان باید توان بالایی جهت اجرای فعالیتهای سریع و انفجاری چون تکل زدن، شوت زدن، گل زدن، دفع توپ از مقابل دروازه، سرزدن و… داشته باشند (کارگر فرد و کشاورز، 1385).
گزارشهای تحقیقی مختلف و بطور ویژه پژوهشهای خارج از کشور نشان می دهند که الگوی فعالیتهای بازیکنان، نیازهای فیزیولوژیکی و آنتروپومتریکی و در نتیجه نیمرخ این عوامل در پستهای مختلف بازی متفاوت می باشند (گیل و همکاران 2007 .پین و همکاران، 2006. وارن و همکاران 2007). از سویی نتایج برخی تحقیقات داخل و خارج از کشور خلاف این مدعی را نشان داده اند . معروفی (1379) و میناسیان (1376) در بررسی و مقایسه توان هوازی و بی هوازی بازیکنان تیم ملی فوتبال جوانان و نوجوانان ایران در پستهای مختلف بازی نشان دادند که، بین توان هوازی و بی هوازی بازیکنان تیم ملی جوانان در پستهای مختلف تفاوت معناداری وجود ندارد. آنان علت تفاوت نتایج در این زمینه با سایر تحقیقات خود مربوط به برخی از عوامل از جمله پایین بودن سن آزمودنی ها (16-18) سال نسبت داده اند. همچنین کارگر فرد و همکاران (1384) علت این تفاوت را به اختلاف در برخی از عوامل از جمله عوامل وراثتی، عدم دخل و تصرف بر روی پروتکلهای نصب شده در پایگاههای قهرمانی استانهای کشور نسبت می دهند.
کارتر و مارتین (1970) قابلیتهای حرکتی را که در انجام مهارتهای عمده بکار می روند را بدین ترتیب معرفی نموده است: قدرت عضلانی، استقامت عضلانی، استقامت قلبی، سرعت، چابکی، تعادل، توان عضلانی، هماهنگی دست و چشم، هماهنگی پا و چشم. وی عقیده دارد که عوامل مورفولوژیکی نقش محدود کننده ای در عملکرد انسان دارد. از سویی دیگر مک نمار (1975) عنوان کرده که از نظر ژنتیکی تا حدودی بین ساختار بدنی ورزشکاران و عملکرد رشتههای ورزشی ارتباط وجود دارد. لذا با توجه به مواردی که اشاره شد سوال محقق در این پژوهش چنین است که قهرمانان نخبه فوتبال می بایستی دارای چه ویژگیهای آنتروپومتریکی، آمادگی جسمانی و حرکتی باشند؟ تا بر اساس اندازههای آنها الگوئی برای سایر مستعدین و علاقه مندان در این رشته ورزشی ارائه شود.
بررسی مطالعات صورت گرفته در خصوص نیمرخ آنتروپومتریک و فیزیولوژیک بازیکنان نخبه فوتبال و تفاوت آنها در پستهای مختلف نشان می دهند که به طور عمده این پژوهش ها در سطح کشورهای آمریکایی و اروپایی و در بین بازیکنان مرد ورزش فوتبال صورت گرفته است (چاله چاله، 1386. مالینا، 1997). این در حالی است که اطلاعات ناچیزی در خصوص ویژگیهای فوق الذکر بازیکنان نخبه سایر نقاط جهان و به طور ویژه کشورمان ایران و در بین زنان فوتبالیست در دسترس می باشد. از سویی اغلب یافتههای این تحقیقات نشان می دهد که در بین پستهای مختلف بازی فوتبال تنها دروازه بانها از نظر برخی پارامترهای آنتروپومتریکی نظیر (قد و وزن و درصد چربی و طول و محیط بازو و ران) با دیگر بازیکنان تفاوت معنا داری دارند. این یافته ها در مورد قد نشان دادند که دروازه بانها نسبت به بازیکنان مرکزی زمین مانند مدافعین و مهاجمان میانی بلندتر بودند (چاله چاله، 1386 . گیل و همکاران، 2007. پین و همکاران 2006 (. از سویی نتایج تحقیق در بین پستهای دیگر درمورد سایر پارامترها تفاوت معناداری را گزارش نکرده اند (بلوم فیلد، 2007). از سویی دیگر اسپورز و همکاران (2007) در بررسی ویژگیهای بازیکنان زنان فوتبالیست کرواسی در پستهای مختلف نشان دادند که دروازه بانها در بین بازیکنان تیم از همه بلندتر و سنگین تر می باشند، همچنین دارای طول پاها و بازوهای بلندتر و محیط ران بیشتر است.
با توجه به مطالبی که تبیین گردید و تناقضات موجود در این زمینه و اینکه پژوهش ها به صورت جامع و براساس مدل های هندسی در زمینه فوتبال و به طور ویژه در بین بانوان بسیار اندک می باشد و از آنجا که فوتبال یکی از رشته های پر طرفداری است که در بسیاری از کشورها از جمله کشورمان ایران به عنوان ورزش اول شناخته می شود و از سوی کلیه جوانان از جمله بانوان کشور بسیار مورد توجه قرار گرفته است محقق را بر آن داشت تا با استفاده از مدل پر توان هندسی هاناوان[1]و برخلاف تحقیقات صورت گرفته که عمدتاً تعداد پارامترهای محدودی از میان ویژگیهای آنتروپومتریکی مثل قد و وزن و طول و محیط اندام ها را مورد بررسی قرار داده اند تمامی ویژگیهای آنتروپومتریکی بازیکنان زن فوتبالیست را پستهای مختلف مورد مقایسه قرار دهد.
1-3. ضرورت و اهمیت پژوهش
فقط تعداد معدودی از ورزشکاران قادر به فراگیری و اجرای مهارتهای پیچیده ورزشی هستند و شناسایی این افراد مستعد نیاز به شناخت تفاوتهای ژنتیکی و عوامل محیطی موثر بر اجرای حرکات در آنها دارد (هوار و وار، 2000)، از اینرو یک دیدگاه در فرایند استعدادیابی در گزینش افرادی است که از هر جهت شایستگی لازم را برای ادامه در رشته ورزشی مورد نظر داشته باشند. به دو طریق می توان به این مهم نایل گردید. از یک طرف تحلیل نیازهای یک رشته معین از لحاظ بدنی، فیزیولوژیکی، روانی و حتی اجتماعی که امکان تعیین معیارهایی را برای گزینش افراد فراهم می آورد و از طرف دیگر داشتن الگوهایی از ورزشکاران نخبه در مورد خصوصیات آنان که می تواند معیارهای مورد نظر را در گزینش افراد تعیین نماید.
شناخت وضعیت افراد از نظر بعضی از جنبههای آناتومیکی مثل اندازههای بدنی تنها با قضاوت ظاهری انجام نمی شود. از دیدن ورزشکاری که با نشاط در حال دویدن و مسابقه دادن است نمی توان پی به ویژگیهای فیزیولوژیکی و پیکرسنجی برد. بلکه برای این کار باید از روش های علمی و آزمون های معتبر استفاده کرد. در سال های اخیر مطالعات متعددی در خصوص ورزش فوتبال صورت گرفته است. اما عمدتاً اطلاعات شامل نیمرخ های آنتروپومتریک و فیزیولوژیک بازیکنان نخبه فوتبال در سطح آمریکا و اروپا بوده است (هادوی، 1379). و این در حالی است که اطلاعات ناچیزی در خصوص ویژگی های فوق الذکر بازیکنان نخبه سایر نقاط جهان در دسترس می باشد. فوتبال کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نمی باشد. علی رغم سابقه قابل توجه فوتبال در کشور و علاقه و توجه روز افزون به این ورزش متاسفانه مطالعات بسیار محدودی در خصوص این ورزش و مخصوصاً در مورد خصوصیات و پیکرسنجی آن هم در رده بزرگسالان صورت گرفته است. تحقیقاتی هم که در زمینه موارد فوق الذکر صورت گرفته است بیشتر بر روی رده های سنی پایه بوده و یا تحقیق خیلی سطحی انجام شده است. به نحوی که خود محققان پیشنهاد کرده اند که تحقیقات کاملتری بر روی بازیکنان نخبه فوتبال در رده بزرگسالان و زنان انجام گیرد. در حال حاضر با توجه به اهمیت و پیشرفت فزاینده فوتبال در کشور ما و گرایش آن به سمت فوتبال حرفه ای شدن و مورد توجه قرار گرفتن از سوی بانوان ضروری است تا در خصوص سطح قابلیت های جسمانی و پیکر سنجی بازیکنان لیگ برتر که در بالاترین سطح باشگاهی کشور بازی می کنند و سرمایه های اصلی فوتبال کشور و شالوده اصلی تیم ملی را تشکیل می دهند و تقریباً از تمام رده های سنی نیز نمایندگانی در بین افراد وجود دارند تا اطلاعات کاملی به دست آوریم. یکی از زمینه های کاربرد این اطلاعات در این است که به مربیان اجازه خواهد داد تا ویژگی های مورد نیاز برای موفقیت در رشته فوتبال را بشناسند و در تمرینات خود به آنها توجه کنند. ضمناً عواملی که باید در انتخاب بازیکنان مورد توجه قرار گیرند را شناسایی کنند.
امروزه باشگاه ها هزینه های گزافی را خرج گزینش مطلوب و پرورش استعدادها می کنند. آنها با شناسایی استعداد فوتبال در سنین اولیه این اطمینان را حاصل می کنند که فرد از امکانات آموزشی و مربیگری مناسبی بهره مند می شود تا روند پرورش استعداد شتاب پیدا کند. تشخیص درست بازیکنان مستعد آینده به باشگاه اجازه می دهد تا منابع خود را به تعداد معدودی از بازیکنان اختصاص دهد و در نتیجه بهره وری بهتری از منابع داشته باشد. نقش پژوهشگران در فرایند تولید بازیکنان مستعد این است که در تعامل با مربیان و مدیران، عوامل پیش بینی کننده موفقیت در ورزش ورزشکارانی که دارای این ویژگی ها هستند را شناسایی کنند. لذا با توجه به گرایش روز افزون باشگاه ها به امر استعدادیابی در ورزش، انجام پژوهش در این زمینه همواره از اولویت های اصلی محققین است. بررسی مطالعات گذشته نشان داد که، پژوهش های قبلی نتوانسته اند به پرسش های اساسی در مورد پیش بینی موفقیت در ورزش جوانان پاسخ دهند (مالینا، 1997. ویلیامز و ریلی، 2000).
با این حال هوآر و وار (2000) نشان دادند که می توان بر اساس ویژگی های آنتروپومتریکی، فیزیولوژیکی و مهارتی، زنان فوتبالیست با پتانسیل رسیدن به سطح نخبه را شناسایی کرد. در مطالعاتی که در طی سه دهه گذشته در زمینه استعدادیابی انجام شده اند اغلب، ویژگی های آنتروپومتریکی محدود و فیزیولوژیکی مورد بررسی قرار گرفت. از آنجائیکه تاکنون تحقیق جامعی انجام نشده که در آن ویژگی های آنتروپومتریکی براساس مدل هندسی هاناوان در این افراد اندازه گیری شود و از سویی اهمیت عوامل ذکر شده در ارزیابی و انتخاب بازیکنان نخبه فوتبال از سوی کارشناسان و متخصصان ورزش تائید شده است. لذا ضروری و مهم به نظر می رسد تا با انجام این تحقیق بتوان اطلاعات کاملی در خصوص ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان نخبه زن در پست های مختلف بدست آورد و داده های بدست آمده را در پست های مختلف مورد مقایسه قرار داد. ضمناً با استفاده از نتایج آن بتوان دیدگاه روشنتری از وضعیت بدنی بازیکنان نخبه ارائه داد و بازیکنان پست های مختلف را با توجه به نقش و وظیفه آنها در تیم بهتر و اصولی تر هدایت کرد. با انجام چنین تحقیقی می توان به طراحی هرچه بهتر و مناسب تر برنامه های تمرینی مناسب کمک کرد و نیز می توان به خود ورزشکاران جهت رسیدن به حداکثر آمادگی و کارایی بیشتر جهت نیل به اهدافشان کمک کرد.
1-4. اهداف پژوهش
1-4-1. هدف کلی
هدف این تحقیق مقایسه ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان نخبه زن در پست های مختلف فوتبال بر اساس مدل هندسی هاناوان می باشد.
1-4-2. اهداف ویژه
1-5. فرضیه های پژوهش
1-5-1. فرضیه کلی
بین ویژگی های آنتروپومتریکی بازیکنان نخبه زن فوتبالیست در پست های مختلف بر اساس مدل هندسی هاناوان تفاوت معنی دار وجود دارد.
فصل اول
مقدمه
این مطلب را هم بخوانید :
فهرست مطالب
عنوان صفحه
بخش اول:کلیات تحقیق
1)مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………2
2) بیان مسئله ………………………………………………………………………………………………………..3
3) اهمیت مسئله و ضرورت تحقیق…………………………………………………………………………..4
4) اهداف تحقیق ……………………………………………………………………………………………………5
4ـ1) هدف کلی …………………………………………………………………………………………………….5
4ـ2) اهداف جزئی …………………………………………………………………………………………………5
5) پرسشهای تحقیق ……………………………………………………………………………………………..5
5ـ1)سؤال اصلی …………………………………………………………………………………………………….5
5ـ2) سؤالات فرعی ………………………………………………………………………………………………..5
6)روش مطالعاتی ……………………………………………………………………………………………………6
7)ابزار و شیوههای جمعآوری اطلاعات ……………………………………………………………………6
8)پیشینهی تحقیق ………………………………………………………………………………………………….6
9) بیان مفاهیم و اصطلاحات …………………………………………………………………………………..9
9-1) مفهوم آزادی …………………………………………………………………………………………………9
9-2) مفهوم آزادی عقیده ……………………………………………………………………………………….10
بخش دوم:بررسی تطبیقی آزادی عقیده در اسلام و یهود
فصل اول:رویکرد اسلام به آزادی عقیده
1) مقدمه …………………………………………………………………………………………………………….16
2)اسلام و آزادی عقیده ……………………………………………………………………………………….16
2ـ1) آزادی عقیده در قرآن …………………………………………………………………………………….16
2ـ2) انتخاب عقیده بر اساس تفکر …………………………………………………………………………23
3) قلمرو آزادی عقیده در اسلام …………………………………………………………………………….26
4) پاسخ به چند شبهه ………………………………………………………………………………………….30
فهرست مطالب
عنوان صفحه
4ـ1)ارتداد ………………………………………………………………………………………………………….31
4ـ1ـ1)ارتداد در لغت …………………………………………………………………………………………..31
4ـ1ـ2)ارتداد در اصطلاح فقه ………………………………………………………………………………..32
4ـ1ـ3)اقسام مرتد ………………………………………………………………………………………………..33
4ـ1ـ4)حکم ارتداد در قرآن و روایات ……………………………………………………………………33
4ـ1ـ5)فلسفهی حکم ارتداد ………………………………………………………………………………….36
4ـ1ـ6)ذکر چند نکته در مسئلهی ارتداد ………………………………………………………………….40
4ـ1ـ7) ارتداد و سیرهی پیامبر(ص) دربارهی آن ………………………………………………………43
4ـ2) جهاد ………………………………………………………………………………………………………….44
4ـ2ـ1)برخی از آیات مطلق دربارهی جهاد ……………………………………………………………..49
4ـ2ـ2) برخی از آیات مقید دربارهی جهاد ……………………………………………………………..50
4ـ2ـ3) توضیحاتی دربارهی آیات مقید …………………………………………………………………..51
4ـ2ـ4) عفو عمومی در فتح مکه، پاسخی دیگر به شبههی جهاد …………………………………54
5) سیرهی پیامبر(ص) در برخورد با دگراندیشان……………………………………………………….57
5ـ1) روش برخورد پیامبر(ص) با بتپرستان و مشرکان ……………………………………………58
5ـ2)روش برخورد پیامبر(ص) با اهل کتاب …………………………………………………………….59
5ـ2ـ1) دریافت جزیه از اهل کتاب ………………………………………………………………………..60
5ـ2ـ2) معیار زندگی مسالمتآمیز با اهل کتاب ………………………………………………………..62
5ـ3) نامههای پیامبر(ص) به زمامداران جهان مؤیّد آزادی عقیده ………………………………. 63
این مطلب را هم بخوانید :
6) روش اهل بیت(ع) دربرخورد با مخالفان و دگراندیشان…………………………………………65
7) آزادی عقیده و پلورالیسم دینی از دیدگاه اسلام …………………………………………………..72
8) نتیجهگیری ……………………………………………………………………………………………………..78
فصل دوم:رویکرد یهود به آزادی عقیده
1) مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………84
فهرست مطالب
عنوان صفحه
2) معرفی قوم یهود ……………………………………………………………………………………………..86
3) کتب مقدس یهود ……………………………………………………………………………………………87
3ـ1) تورات(عهد قدیم) ……………………………………………………………………………………….87
3ـ2) تلمود ………………………………………………………………………………………………………..88
4) دین یهود در انحصار نژاد ………………………………………………………………………………..90
5) یهود و آزادی عقیده ………………………………………………………………………………………..92
5ـ1) اراده و آزادی در نگاه یهود ……………………………………………………………………………93
5ـ2) تفکر و تعقل در دین یهود و ارتباط آن با آزادی عقیده ……………………………………..94
5ـ3) موارد ضد آزادی عقیده در یهودیت ……………………………………………………………….96
5ـ3ـ1)اندیشهی برتری نژاد یهود …………………………………………………………………………..96
5ـ3ـ2)جنگ و کشتار در دین یهود ………………………………………………………………………105
5ـ3ـ3) ارتباط کینهتوزانهی یهود با ادیان توحیدی ………………………………………………….110
5ـ3ـ4) تفکرات ضد آزادی عقیده در پروتکلهای حکمای یهود ………………………………..112
6) ارتداد در دین یهود ………………………………………………………………………………………..116
7) نتیجه گیری……………………………………………………………………………………………………120
فصل سوم: بررسی تطبیقی نگرش اسلام و یهود به آزادی عقیده
1) مقایسهی موارد مبیّن وجود یا عدم آزادی عقیده در اسلام و یهود ………………………..126
1ـ1) تفکر و تعقل ……………………………………………………………………………………………..126
1ـ2) جنگ و جهاد …………………………………………………………………………………………….126
1ـ3) ارتباط با سایر ادیان …………………………………………………………………………………….127
1ـ4) ارتداد ……………………………………………………………………………………………………….128
2)نتیجهگیری …………………………………………………………………………………………………….128
فهرست مطالب
عنوان صفحه
بخش سوم: نتیجهگیری و پیشنهادات
نتیجه…………………………………………………………………………………………………………………131
محدودیتهای تحقیق ………………………………………………………………………………………..137
پیشنهاد ……………………………………………………………………………………………………………138
منابع و مآخذ …………………………………………………………………………………………………….139
چکیده انگلیسی
بخش اول
کلیات تحقیق
1) مقدمه
یکی از حقوق فطری و طبیعی هر فرد، آزادی وی است. اگر انسان را در انجام کارها و در انتخاب راهها، مختار بدانیم، در آن صورت خود را از سایر موجودات برتر خواهیم یافت؛ زیرا رفتار سایر موجودات از روی طبیعت و غریزه است نه تعقل و اراده و اختیار. و اگر انسان را در زندگی مجبور بدانیم در آنصورت با سنگ و چوب و درخت فرقی نخواهد داشت. بنابراین بر اساس اصل انسانشناسی، بشر باید به تحقیق دربارهی اراده و اختیار و آزادی خود بپردازد و از این رهگذر، گامهایی اساسی جهت شناخت فطرت خود بردارد.
ادیان توحیدی به شواهد تاریخی، نخستین منادیان آزادی بشر بودهاند و بیشترین مخالفتها را با قدرت خشن و مستبد عصر خویش به راه انداختهاند و اصولاً چون هیچ دینی نمیتواند جز از طریق فراهمآوردن امکانی برای آزادی انسانها و سپس ارائهی ایدهها و پیامهای نو، توجه مخاطبین را به خود جلب کند. پس طبیعتاً هر یک از ادیان لاأقل در دورهی ظهور، منادی و طرفدار آزادی بودهاند و این حمایت در ادیانی که خود را مبتنی بر برهان و استدلال و تعقل و آگاهی میدانند بیشتر و جدیتر بوده است.
یکی از عواملی که تعیینکنندهی جهتگیریهای فردی و اجتماعی بشر است بحث انتخاب دین اوست؛ زیرا دین جزئی از زندگی بشر شده است و در هر زمان بشر نیازمند داشتن عقیده و دین خاصی است. لذا وجود یا عدم آزادی عقیده در یک ملت یا آیین، تعیینکنندهی وجود اکرام یا عدم آن نسبت به انسانهاست. آزادی عقیده به معنای آزادی انسان در انتخاب عقیده و عدم وجود اجبار بر پذیرش و ترک عقیده، یک امر فطری و مدافع کرامت انسانها است. لذا در نزد بشر ارزش بالایی دارد دین اسلام از جمله ادیانی است که ندای آزادی عقیده سر داده و از طرفی آن آزادیای را میپذیرد که برابر ترازهای اسلامی میباشد. زیرا هدف نهایی که انسان برای رسیدن به آن تلاش میکند کمال و تقرب پروردگار متعال است. لذا، آزادی عقیده نباید او را از این مسیر دور کرده و مانع رسیدن به هدف شود. از طرف دیگر، موضوعاتی چون ارتداد و جهاد در این رابطه وجود دارد که ظاهر آن با آزادی عقیده منافات دارد. دین یهود نیز یکی از ادیان الهی است که ندای توحید سر داده است پس طبیعتاً باید مدافع آزادی عقیده باشد زیرا تحمیل عقیده هرگز هدف خداوند نیست و خداوند ایمان اجباری را از بشر نمیپذیرد. اما تاریخ و تعالیم یهود، ویژگیها و عقایدی را برای این دین و پیروانش نام برده است که انسان را به این قضاوت وادار میکند که مفهوم آزادی عقیده برای آنها بیمعنی است. ویژگیهایی چون برگزیدگی قوم یهود، جنگ و کشتارهای خونین و بیرحمانه و… . از طرفی در این دین نیز مانند سایر ادیان مسئلهی ارتداد و حساسیت دینی وجود دارد. لذا هدف از این نوشتار این است که به بررسی موضوع آزادی عقیده در اسلام و یهود و هر مبحثی که در رابطه با آن، به روشنکردن بحث کمک میکند، پرداخته و بدین وسیله با مقایسهی میان دو دین در این مبحث، تحقیقات سایرین کامل شود؛ زیرا مقایسهی تطبیقی موضوعات در بین ادیان، به انسجام شناخت افراد کمک خواهد کرد. امید است با فراهم آوردن این تحقیق توانسته باشم گامی در جهت بهره بردن افراد از آن، بردارم.
2) بیان مسئله
آزادیعقیده یکی از حقوق طبیعی انسان؛ به عنوان یک موجود متفکر و با شعور، میباشد. این نوع آزادی نیز چون دیگر اقسام آزادی همیشه و در همهجا جزء مطالبات فطری انسانها بوده است. اما باید توجه داشت که در واقع اختیار، آزادی خطرناکی است که به بشر داده شده است. زیرا فقط یک راه حق مطلوب خداست، و هرکس با اختیار و آزادی خود، راه حق و مطلوب را پیشگیرد در قیامت ایمن میشود و هرکس با سوء اختیار خود راهی غیر از آن انتخاب کند گمراه میشود.
ظاهر موضوع آزادی عقیده، آزادی انسان در انتخاب هر عقیدهای و مجبور نبودن او را میرساند. ولی این نکته هم دارای اهمیت است که آزادی مطلق و بدون هیچ قید و بندی را نمیتوان تقدیس کرد. زیرا ممکن است به کرامت انسانها در بعد فردی و زندگی اجتماعی او لطمه وارد کند. در اسلام همه چیز بر اساس اصل «توحید» بنا شده است و پس از آن بر اساس «اخلاق فاضله» میباشد. بنابراین آزادیعقیده نیز طبیعتاً باید بر اساس این اصل باشد. در دین یهود نیز همه چیز بر اساس عقیدهی«برگزیدگی قوم یهود» میباشد آنچه در این دین مبهم و نیازمند به پاسخ است این است که پیروان این دین با اینکه باید اصل توحید و یکتاپرستی را پیش گیرند و در راستای آن به عقاید سایرین احترام بگذارند، با ادیان توحیدی مبارزه میکنند و خود را برتر از سایر خلق خدا میدانند. لذا در این نوشتار به بررسی این موضوع (آزادی عقیده) در این دو دین الهی پرداخته خواهد شد.
3) اهمیت مسئله و ضرورت تحقیق
از آنجا که اعتقاد به آزادی عقیده، ارج نهادن به کرامت والای انسان است لذا از اهمیت بالایی برخوردار است. سخن از آزادی عقیده از جهات بسیاری میتواند مورد بررسی قرار گیرد. به عنوان مثال یک جهت آنکه، در قرون اخیر، به دلایل متعدد شعار آزادی عقیده، حقوق بشر و… توسط افراد سر داده میشود و در مواردی نیز ابزاری علیه دین شده است زیرا قدرتمندانی که میخواهند مخالفان خود را سرنگون کنند مفاهیمی چون«آزادی عقیده» را بر سر زبانها و در افکار میاندازند و به این وسیله مردم عامه و ناآگاه را در مسیری که خود میخواهند سوق میدهند. از طرفی گروهی بر این پندارند چون آزادی ارزشی انسانی و فرادینی دارد، نمیتوان آن را به چهارچوب درآورد و برای آن مرز و خط قرمزی قائل شد. البته واضح و مبرهن است که چون انسان متفکر و مختار آفریده شده است، بدون آزادی، در هیچ مسیری اعم از درست و نادرست نمیتواند حرکت کند. و در نتیجه نمیتواند به هیچ مقصدی برسد. آنچه که مرا به تحقیق در این زمینه وادار کرده، این است که در دین اسلام که خود را کاملترین و آخرین دین معرفی و ندای آزادی عقیده را مطرح کرده است و نیز در یهودیت که مدعی اساس یکتاپرستی در دین خود میباشد، «آزادی عقیده» چه مفهوم یا ارزشی دارد. آیا هر دو دین که مدعی یکتاپرستی هستند نگاهشان به مقولهی آزادی عقیده یکی است یا خیر؟ و این آزادی را چگونه در رفتار و عمل خود منعکس میکنند.
4) اهداف تحقیق
4ـ1) هدف کلی: مقایسهی آزادی عقیده در اسلام و یهود
4ـ2) اهداف جزئی: