پایان نامه بررسی نقش برنامهدرسی پنهان بر مسئولیتپذیری دانشآموزان مقطع متوسطه اول از دیدگاه معلمان...
1-2-1 اهمیت و ضرورت نظری……………………………………………………………………………………………………………15
1-2-2 اهمیت و ضرورت کاربردی……………………………………………………………………………………………………….15
3-1 هدفهای تحقیق…………………………………………………………………………………………………………………………..16
1-3-1 اهداف کلی:……………………………………………………………………………………………………………………………..16
1-3-2 هدفهای جزئی……………………………………………………………………………………………………………………….16
1-4 سؤالهای تحقیق………………………………………………………………………………………………………………………….17
1-4-1 سؤالهای فرعی……………………………………………………………………………………………………………………….17
1-5 تعریف نظری و عملیاتی مفاهیم تحقیق………………………………………………………………………………………………17
1-5-1 تعاریف نظری…………………………………………………………………………………………………………………………..17
1-5-2 تعاریف عملیاتی………………………………………………………………………………………………………………………..18
فصل دوم: مطالعات نظری
2-1 بخش اول: مبانی نظری برنامهدرسی پنهان…………………………………………………………………20
2-1-1 مفهوم شناسی برنامهدرسی پنهان………………………………………………………………………………………………….20
2-1-2 تاریخچه برنامهدرسی پنهان…………………………………………………………………………………………………………20
2-1-3 نظریهها و دیدگاههای برنامهدرسی پنهان………………………………………………………………………………………..24
2-1-3-1 دیدگاه و کار غیر نظری…………………………………………………………………………………………………………..25
2-1-3-2 دیدگاه نظریه عملکردی……………………………………………………………………………………………………………26
2-1-3-3 دیدگاه نظریه انطباقی……………………………………………………………………………………………………………….26
2-1-3-4 نظریه انتقادی-بازآفرینی…………………………………………………………………………………………………………..27
2-1-4 ابعاد و مؤلفههای برنامهدرسیپنهان…………………………………………………………………………………………………29
2-1-5 ضرورت توجه به برنامهدرسیپنهان………………………………………………………………………………………………..31
2-2 بخش دوم مطالعات نظری: مسئولیتپذیری…………………………………………………………………………………………34
2-2-2 جلوهای از مسئولیتپذیری و پاسخگویی در قرآن …………………………………………………………………………..36
2-2-3 خانواده و مسئولیت پذیری کودکان……………………………………………………………………………………………….37
2-2-4 پیش شرط و فرایند مسئولیتپذیری………………………………………………………………………………………………..38
2-2-5 آموزش مسئولیت پذیری…………………………………………………………………………………………………………….. 39
2-2-6 مسئولیت پذیری و مدرسه…………………………………………………………………………………………………………….41
2-2-7 مسئولیتپذیری دانشآموزان………………………………………………………………………………………………………..43
2-2-8 خود مختاری و مسئولیت……………………………………………………………………………………………………………..45
2-2-9 مسئولیت و عزت نفس………………………………………………………………………………………………………………..47
2-3 بخش سوم: مروری بر پیشینه پژوهشهای انجام شده
2-3-1پژوهشهای داخلی……………………………………………………………………………………………………………………49
2-3-2 پژوهشهای خارجی…………………………………………………………………………………………………………………51
فصل سوم:روششناسی تحقیق
3-1 روش انجام پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………..57
3-2 جامعه پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………..57
3-3 نمونه تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………..57
3-4 ابزار تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………….57
3-5 پایایی ابزار………………………………………………………………………………………………………………………………..58
3-5 روشهای تجزیه و تحلیل دادهها……………………………………………………………………………………………………58
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادههای تحقیق
4-1 بخش اول: تحلیل توصیفی………………………………………………………………………………..59
4-1-1 جنسیت…………………………………………………………………………………………………………………………………..59
4-1-2 سن………………………………………………………………………………………………………………………………………..60
4-1-3 سطح تحصیلات………………………………………………………………………………………………………………………61
4-1-4 مدرسه محل تدریس………………………………………………………………………………………………………………..62
4-1-5 وضعیت استخدام……………………………………………………………………………………………………………………..63
4-2 بخش دوم: تحلیل استنباطی……………………………………………………………………………….64
4-2-1 بررسی سوال اول پژوهش…………………………………………………………………………………………………………..64
4-2-2 بررسی سوال دوم پژوهش…. …………………………………………………………………………………………………….71
4-2-3 بررسی سوال سوم پژوهش…………………………………………………………………………………………………………..78
4-2-4 بررسی سوال چهارم پژوهش………………………………………………………………………………………………………..85
4-2-5 بررسی سوال پنجم پژوهش………………………………………………………………………………………………………….92
4-2-6 بررسی سوال ششم پژوهش………………………………………………………………………………………………………….99
فصل پنجم: نتیجهگیری و پیشنهادات
5-1 نتیجه گیری………………………………………………………………………………………………………………………………….107
این مطلب را هم بخوانید :
5-1-1 نتایج بررسی اولین سؤال پژوهش……………………………………………………………………………………………….107
5-1-2 نتایج بررسی دومین سؤال پژوهش…………………………………………………………………………………………..108
5-1- 3 نتایج بررسی سومین سؤال پژوهش ………………………………………………………………………………………….109
5-1-4 نتایج بررسی چهارمین سوال پژوهش ………………………………………………………………………………………..110
5-1-5 نتایج بررسی پنجمین سوال پژوهش……………………………………………………………………………………………112
5-1- 6 نتایج بررسی ششمین سوال پژوهش……………………………………………………………………………………………113
5-2 پیشنهادهای پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………115
5-2-1پیشنهادهای کاربردی………………………………………………………………………………………………………………….115
5-2-2 پیشنهادهای پژوهشی…………………………………………………………………………………………………………………115
5-3 محدودیتهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………116
5-3-1 محدودیتهای تحت کنترل تحقیق………………………………………………………………………………………………116
5-3-2 محدودیتهای خارج از اختیار پژوهشگر……………………………………………………………………………………..116
فهرست منابع و مآخذ …………………………………………………………………………………………117
الف) منابع داخلی………………………………………………………………………………………………………………………………117
ب) منابع خارجی………………………………………………………………………………………………………………………………124
پیوستها……………………………………………………………………………………...……127
پیوست شماره(1)……………………………………………………………………………………………………………………………….127
مقدمه
آنچه را که طراحان و برنامهریزان درسی برای رشد و تربیت فراگیرندگان طراحی و برنامهریزی میکنند، «برنامه درسی رسمی»است. برنامه درسی به عنوان یکی از ستونهای الزامی سازه علومتربیتی نقش بیبدیلی در عمل کردهای تربیتی داشته است و حتی پا را از قلمرو رسمی بودن بیرون گذاشته، فرایندهای غیر رسمی را در بر گرفته است(تقی پور وغفاری،34:1388). صاحبنظران، انواع متعددی برای مفهوم برنامهدرسی، ارائه دادهاند برای نمونه، میتوان به نظر آیزنر[1](1994) اشاره کرد که برنامههای همزمان اجرا شده در امکان آموزشی را به سه دسته برنامه رسمی، پنهان و پوچ تقسیم مینماید.
- بیان مسأله:
برنامه درسی[2] به عنوان یک حوزه تخصصی، محدود به مجموعهای از تجارب و یادگیرهای از پیش تعیین شده نیست. عوامل دیگری به طور اجتناب ناپذیر در کنار برنامههای رسمی وجود دارند که در بسیاری از جنبهها به طورگسترده، پایدارتر و نافذتر، درشکلگیری تجارب، انتقال افکار، نگرشها، ارزش ها و اعمال و رفتار دانشآموزان تاثیر میگذارند و نفوذ آنها کل فرایند تعلیم و تربیت را تحت تاثیر قرار میدهند. چنین تجاربی را که در طی تحصیل در مدرسه و کلاس درس آموخته و درک می شود و جزء برنامه درسی از قبل تعیین شده نیست، برنامه درسی پنهان یا پیامدهای قصدنشده گویند که دارای آثار مثبت و منفی فراوان بر دانشآموزان است. کم توجهی و غفلت از آثار منفی میتواند تحقق اهداف والای تعلیم و تربیت را دچار مشکل سازد. گرچه این یادگیریها و تجارب، در برنامهدرسی صریح و از پیش طراحی شده پیش بینی نگردیده، اما آنها یک برنامه درسی واقعی را تشکیل می دهند زیرا در زمره مهمترین و موثرترین محتواهای آموزشی هستند که دانشآموزان در مدرسه به طور طبیعی یاد می گیرند. این برنامهدرسی در مدرسه آموزش داده میشود و از تجارب داخل کلاسها، کتابخانهها، جشنها، و محیط اجتماعی مدرسه شکل میگیرد( علیخانی و مهرمحمدی،40:1384).
بدون تردید یکی از مولفههای بسیار مهم در شکلگیری مسئولیتپذیری دانشآموزان، در مدرسه برنامهدرسی پنهان است دانشآموزان از طریق برنامههای درسی و به ویژه برنامهدرسی پنهان با انواع دانش علمی، اجتماعی تاریخی، سیاسی و…و مهارتها و نگرشهای مختلفی همچون احترام، صداقت، همدردی ،وطن پرستی ، تعهد[3]، انضباط ، رعایت قانون و مقررات و غیره آشنا میشوند. (حسینعلی و غفاری،1388). اگر در جهان بینی اسلام را نگاه کنیم و در پی آن باشیم که با دید اسلام، انسان را دنبال کنیم در تحلیل، نهایت به یک اصل می رسیم و آن اینکه انسان مسئول است مسئله تعهد و مسئولیتپذیری در انسان نه چون امری مربوط به علم اخلاق بلکه به عنوان یک ضرورت حیاتی محسوب می شود، این ضرورت در خصوصیات زیستی و زندگی جمعی انسان مبتنی است(پایدار،10:1354).
مسئولیت یا مسئولیتپذیری به تنهایی اشاره به حس وظیفهشناسی، پاسخگوبودن و تعهد دارد. در یک دستهبندی کلی میتوان مسئولیتپذیری را به انواع زیر تقسیمبندی کرد: 1- مسئولیتپذیری درقبال خود 2- مسئولیتپذیری در برابر خدا 3- مسئولیتپذیری در برابر دیگران 4- مسئولیتپذیری در برابر طبیعت(طالبی و خوشبین،210:1391). اساس ایجاد حس مسئولیت در افراد به نخستین سالهای زندگی هر فرد بر میگردد. هر انسان سالم که فرایند رشد متعادل و بهنجار را پشت سر گذاشته باشد در کنار همه احساسهای طبیعی و عاطفی دارای حس پذیرفتن پیامدهای رفتار و تصمیمهای خویش میباشد(ابوطالبی،28:1389).
از جمله تحقیقات که در ایران انجام شده است میتوان به پژوهشهای زیر اشاره کرد ؛ ” سبحانی نژاد”(1379) در پژوهشی که تحت عنوان “بررسی مسئولیتپذیری اجتماعی در برنامهدرسی کنونی دوره ابتدایی ایران” یافتههای این پژوهش نشان داد در محتوای دروس پایههای چهارم و پنجم ابتدایی بیشترین توجه به مسئولیتهای مدنی بوده است. درعین حال به دو بعد شناختی و عاطفی مسئولیت های اجتماعی به طور ناقص و به بعد عملکردی آن نیز هیچ گونه توجهی نشده است. پژوهش علوی (1383) تحت عنوان ” مطالعه توصیفی ابعاد جامعهشناسی برنامه درسی پنهان در مدارس راهنمایی دخترانه شهر تبریز با تاکید بر هنجارهای روحیه علمی” تاکید اصلی پژوهش بر مقایسه هنجارها، نگرشها و باورهای برنامهدرسی پنهان، با هنجارهای شناخته شده روحیه علمی و شیوههای اعمال آن میباشد.
پژوهش بروغنی (1390) تحت عنوان”بررسی تاثیر برنامه درسی پنهان بر عواطف دانشآموزان دختر مقطع ابتدایی شهر سبزوار” در این تحقیق نقش مولفههای نه گانه برنامه درسی از منظر کلاین شامل هدفها، محتوا، فعالیتهای یادگیری دانش آموزان، روشهای ارزشیابی، منابع و ابزار یادگیری و….برعواطف دانش آموزان بررسی میشود.
همچنین از پژوهشهای مرتبط درخارج از کشور میتوان به؛ پژوهش کاروالو[4] (1995) ارزشهای موجود در برنامهدرسی پنهان گروهی از دانشآموزان مورد مطالعه قرارداد. یافتههای این تحقیق نشان دادند که یک بازآفرینی ارزشی از طریق برنامهدرسی پنهان وجود دارد که گرایش آن نسبت به ارزشهای منفی یا غیر ارزشی است که نه فقط دانش آموزان آن را تداوم میبخشند، بلکه به طور ناخوآگاه کادر مدرسه آن را پرورش می دهد. آهولا[5] (2000)پژوهشی باعنوان “برنامه درسی پنهان در آموزش عالی” نشان داد که دانشجویان به نسبت موفقیت در دانشگاه ناگذیرند ضوابط فرهنگی غیررسمی زندگی در محیط دانشگاه و مقررات بازی در محیطهای دانشگاهی را یاد بگیرند و به شدت احساس میکنند که نمیتوانند تصمیمات دپارتمانی و فعالیتهای آموزشی ر اتحت تاثیر قرار دهند.
پژوهش بر این باور است، از آنجا که برنامهدرسی پنهان، احتمالاٌ در بسیاری از جنبهها از برنامه درسی آشکار فراگیرتر و مؤثرتر باشد(سبحانینژاد و امیری،65:1391). از اینرو میتواند در تحقق اهدف تربیتی که یکی از آنها تجلی روحیه مسئولیتپذیری در دانشآموزان دانست، نقش مؤثری داشته باشد. هر کدام از پژوهشهای گذشته به یک بعد از نقش برنامه درسی پنهان بر یادگیری، دانشآموزان پرداختند، در واقع هر کدام از پژوهشهای گذشته به یک بعد از برنامهدرسی پنهان و مسئولیتپذیری پرداختند، اکنون این پژوهش در پی آن هست که با عنایت به ورود به مبانی نظری و نیز سوابق پژوهش در این زمینه و با توجه به اینکه تحقیق جامعی در این حوزه با این عنوان صورت نگرفته، محقق به بررسی نقش برنامه درسی پنهان بر مسئولیتپذیری دانشآموزان از دیدگاه معلمان پرداخته است؟
1-2 اهمیت و ضرورت تحقیق :
1-2-1 اهمیت وضرورت نظری:
– افزایش دامنه دانش نظری در حوزه برنامه درسی پنهان و اهمیت آن در مسئولیتپذیری دانشآموزان
– کمک به بسط و توسعه مباحث جدید در این عرصه
- اهمیت و ضرورت کاربردی:
– دستیابی به جایگاه مولفههای برنامه درسی پنهان موجود در مدارس بر مسئولیتپذیری دانشآموزان و اتخاذ تدابیری برای استفاده گروههایی چون معلمان، مدیران، متولیان آموزش و متخصصان برنامه درسی کشور
– برنامهریزی در جهت ایجاد حس مسئولیتپذیری دانشآموزان در سایه بهرهمندی از امکانات حاصل از برنامه درسی پنهان موجود در مدارس
– فراهم کردن زمینهای برای آشنایی هر چه بیشتر معلمان با مولفههای برنامه درسی پنهان و نقش آن در مسئولیتپذیری دانشآموزان
پایان نامه بررسی نگرش کتابداران عمومی استان خوزستان نسبت به فناوری اطلاعات و عوامل فردی مؤثر بر آن...
2-2-1-1. تعریف داده………………………………………… 14
2-2-1-2. تعریف اطلاعات………………………………………. 15
2-2-1-3. تعریف فناوری………………………………………. 17
2-2-1-4. تعریف فناوری اطلاعات………………………………… 18
2-2-2. تاریخچه فناوری اطلاعات………………………………… 20
2-2-3. تاریخچه کاربرد فناوری اطلاعات در کتابخانهها……………… 26
2-2-4. مزایای فناوری اطلاعات…………………………………. 27
2-2-5. انواع فناوریهای اطلاعاتی موجود در کتابخانهها…………….. 29
2-2-5-1. رایانهها………………………………………….. 29
2-2-5-2. اینترنت…………………………………………… 29
2-2-5-3. اینترانت………………………………………….. 30
2-2-5-4. نرمافزارهای کتابخانهای……………………………… 32
2-2-5-5. وبسایتهای کتابخانهها……………………………….. 33
2-2-5-6. منابع الکترونیکی…………………………………… 34
2-2-6. کتابخانه عمومی………………………………………. 35
2-2-6-1. تعریف…………………………………………….. 35
2-2-6-1. تاریخچه شکلگیری کتابخانههای عمومی……………………. 35
2-2-6-3. اهداف…………………………………………….. 36
2-2-7. ضرورت استفاده از فناوریهای نوین اطلاعاتی در کتابخانههای عمومی 37
2-2-8. مزایای بهکارگیری فناوری اطلاعات در کتابخانههای عمومی……… 39
2-2-9. اهداف کتابخانههای عمومی از بهکارگیری فناوری اطلاعات………. 41
2-2-10. تأثیر فناوریهای اطلاعاتی بر کتابخانههای عمومی…………… 42
2-2-10-1. تأثیر فناوری اطلاعات بر درونداد……………………… 44
2-2-10-1-1. فراهمآوری منابع اطلاعاتی………………………….. 44
2-2-10-2. تأثیر فناوری اطلاعات بر برونداد……………………… 46
2-2-10-2-1. دسترسپذیری و بازیابی اطلاعات………………………. 46
2-2-10-2-2. واحد امانت……………………………………… 47
2-2-10-2-3. اشاعهی اطلاعات گزینشی و آگاهیرسانی جاری…………….. 48
2-2-10-2-4. خدمات تحویل مدرک و امانت بین کتابخانهای……………. 49
2-2-10-3. تأثیر فناوری اطلاعات بر نقش و وظایف کتابداران…………. 50
2-2-11. نگرش به فناوری اطلاعات……………………………….. 52
2-2-12. عوامل فردی مؤثر بر نگرش افراد به فناوری اطلاعات………….. 54
2-3. پیشینه پژوهش………………………………………….. 54
2-3-1. پیشینه پژوهش در خارج از ایران…………………………. 55
2-3-2. پیشینه پژوهش در ایران………………………………… 63
2-3-3. جمعبندی پیشینهها…………………………………….. 71
فصل سوم: روششناسی پژوهش
3-1. مقدمه………………………………………………… 73
3-2. روش پژوهش…………………………………………….. 73
3-3. جامعهی آماری پژوهش…………………………………….. 73
3-4. نمونهی آماری و روش نمونهگیری……………………………. 73
3-5. ابزار گردآوری دادهها…………………………………… 75
3-6. روایی ابزار گردآوری دادهها……………………………… 76
3-7. پایایی ابزار گردآوری دادهها…………………………….. 77
3-8. روش تجزیه و تحلیل دادهها……………………………….. 78
فصل چهارم: یافتههای پژوهش
4-1. مقدمه………………………………………………… 80
4-2. بررسی ویژگیهای جمعیتشناختی……………………………… 80
4-2-1. توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب جنسیت…………………… 80
4-2-2. توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سن……………………… 81
4-2-3. توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب میزان تحصیلات…………….. 82
4-2-4. توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب رشتهی تحصیلی…………….. 83
این مطلب را هم بخوانید :
4-2-5. توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب تجربهی استفاده از فناوری اطلاعات 83
4-2-6. توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب سابقهی کار………………. 84
4-2-7. توزیع فراوانی پاسخگویان بر حسب شرکت در دورههای آموزشی فناوری اطلاعات 85
4-3. یافتههای مربوط به پرسشهای پژوهش…………………………. 86
4-3-1. نگرش کتابداران عمومی استان خوزستان نسبت به فناوری اطلاعات چگونه است؟ 86
4-3-2. آیا بین عوامل کارآیی فناوری اطلاعات، عملکرد کاری، پذیرش ، اعتماد به استفاده و نگرانی در کتابداران عمومی استان خوزستان با
نگرش آنان نسبت به فناوری اطلاعات رابطهای وجود دارد؟…………… 110
4-3-3. آیا بین هر یک از پیشبینهای جنسیت، سن، میزان تحصیلات، رشتهی تحصیلی، تجربهی استفاده از فناوری اطلاعات، سابقهی کار
در کتابخانه و شرکت در دورههای آموزشی پیرامون فناوری اطلاعات با نگرش کتابداران عمومی استان خوزستان نسبت به فناوری اطلاعات
رابطهای وجود دارد؟……………………………………….. 112
فصل پنجم: بحث و نتیجهگیری
5-1. مقدمه……………………………………………….. 126
5-2. بحث و نتیجهگیری در مورد پرسشهای پژوهش…………………… 126
5-3. پیشنهادهای پژوهش……………………………………… 144
5-4. پیشنهادهایی برای پژوهشهای آینده………………………… 145
فهرست منابع………………………………………………. 147
پیوستها………………………………………………….. 162
| چکیده: هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی نگرش کتابداران عمومی استان خوزستان نسبت به فناوری اطلاعات و عوامل فردی مؤثر بر آن بوده که به روش پیمایشی، از نوع توصیفی- همبستگی انجام شده است. ابزار گردآوری دادهها، ترجمهی فارسی پرسشنامهی نگرش به فناوری اطلاعات صراف و تمجن (2003) است. جامعهی آماری پژوهش، شامل کلیهی کتابداران شاغل در کتابخانههای عمومی استان خوزستان (334 نفر) میباشد، که با استفاده از جدول کرجسی- مورگان، 179 نفر از آنان به عنوان نمونه انتخاب شدند. از میان 179 پرسشنامهی پخش شده در بین نمونه آماری، 145 پرسشنامه (معادل 81 درصد) بازگشت داده شد و کار تجزیه و تحلیل یافتهها بر اساس تعداد مذکور انجام و برای تحلیل دادهها از آمار توصیفی (فراوانی، درصد فراوانی، میانگین و انحراف استاندارد) و برای تعیین معنیداری رابطهها از آمار استنباطی (آزمون تی و ضریب همبستگی پیرسون) استفاده شد. روایی پرسشنامه با استفاده از روایی صوری و همچنین از طریق محاسبهی ضریب همبستگی هر یک از عاملها با نمرهی کل پرسشنامه، مورد تأیید قرار گرفت. به منظور سنجش میزان پایایی پرسشنامه از ضریب آلفای کرونباخ استفاده شد که پایایی کلی آن برابر با 86/0 به دست آمد، و تکتک عوامل نیز از پایایی مطلوبی برخوردار بودند. نتایج پژوهش نشان داد که 3/19 درصد (28 نفر) از کتابداران، نگرش منفی و نسبتاً منفی و 6/80 درصد (117 نفر) نگرش مثبت و نسبتاً مثبتی، نسبت به فناوری اطلاعات دارند. همچنین نتایج حاکی از این بود که بین عوامل کارآیی فناوری اطلاعات، عملکرد کاری، اعتماد به استفاده و پذیرش فناوری اطلاعات با نگرش به فناوری اطلاعات رابطهای مثبت و معنادار؛ و بین نگرانی و نگرش به فناوری اطلاعات، رابطهای منفی و معنادار وجود دارد. نتایج حاصل از بررسی رابطهی بین هر یک از پیشبینهای جنسیت، سن، میزان تحصیلات، رشتهی تحصیلی، تجربهی استفاده از فناوری اطلاعات، سابقهی کار در کتابخانه و شرکت در دورههای آموزشی پیرامون فناوری اطلاعات با نگرش کتابداران عمومی استان خوزستان نسبت به فناوری اطلاعات، نشان داد که بین متغیرهای جنسیت، میزان تحصیلات، رشتهی تحصیلی، سابقهی کار کتابداران در کتابخانه با نگرش آنان نسبت به فناوری اطلاعات رابطهی معناداری وجود ندارد. بین نگرش کتابداران نسبت به فناوری اطلاعات و سن آنان رابطهی منفی و معنادار، و بین تجربهی کتابداران در استفاده از فناوری اطلاعات و شرکت در دورههای آموزشی پیرامون فناوری اطلاعات با نگرش آنان نسبت به فناوری اطلاعات، رابطهی مثبت و معناداری یافت شد. |
1-1. مقدمه
دنیای مدرن امروز در حال تجربهی دگرگونیهای اساسی از جامعه صنعتی به جامعه اطلاعاتی و دانایی محور، و از سازمانهای سنتی به سازمانهای یادگیرنده و دانایی مدار میباشد. این گذار با استفاده از قابلیتهای فناوری اطلاعات صورت میپذیرد (رهنمافرد، 1384، ص 42). امروزه فناوری اطلاعات از مهمّترین محورهای توسعه در جهان است و بسیاری از کشورهای جهان، توسعهی فناوری اطلاعات را یکی از اساسیترین زیرساختهای توسعهی خود قرار دادهاند.
فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی جزء مهمی از جامعه ما شدهاند (چیمیک[1]، 2004؛ نقل در اولاتوی[2]، 2009، ص 1272). پیشرفتهای فناوری اطلاعات و کاربرد آن در تمام ابعاد زندگی، جامعهی امروز را با تغییراتی مواجه کرده است. جوامعی که به موقع و سریع اطلاعات مورد نیاز خود را به دست آورده، تجزیه و تحلیل کرده و از نتایج آنها به درستی بهرهمند شدهاند، همواره موفقتر از دیگر جوامع هستند. ورود و گسترش فناوری اطلاعات و ارتباطات در جامعه، رشد انتشار اطلاعات را در پی داشته است،
بهگونهای که اطلاعات به سرعت به اقصی نقاط جهان منتقل و در دسترس کاربران قرار میگیرد. فضای مجازی، دنیای سایبری، جهان شبکهای و جامعهی اطلاعاتی برخی از مفاهیمی هستند که با توسعهی فناوری به وجود آمدهاند. این اصطلاحات نشان از آن دارند که دنیا به سمتی پیش میرود که فاصلهها و مکان جغرافیایی، در دسترسی به اطلاعات معنا و مفهومی ندارند.
اهمیت فناوری اطلاعات و اثرات آن برای سازمانها افزایش یافته و رشد و توسعهی آن احساس
میشود، بهگونهای که امروزه تصور سازمانی بدون فناوری اطلاعات غیرممکن به نظر میرسد. فناوری اطلاعات فرصتی است که میتوان با استفاده از آن دامنهی کسب و کار سازمان را توسعه بخشید و خدمات را گسترش داد و تسریع نمود. همچنین فناوری اطلاعات میتواند نقش مهمی در ارتقای
بهرهوری و کارآیی در سازمانهای مختلف دولتی یا خصوصی داشته باشد. سازمانهایی که در آنها فرآیند پیادهسازی و استفاده از فناوری اطلاعات با موفقیت همراه باشد، با دستاوردهای قابل توجهی
رو به رو خواهند شد.
تحقیقات نشان میدهند که یکی از مهمّترین دلایل تمایز سازمانها از یکدیگر، درجهی بهکارگیری فناوری اطلاعات در فعالیتهای سازمانی است (صفدری، درگاهی، اشراقیان، و برزهکار، 1390، ص 25). از جمله سازمانهایی که با تحول فناوری دچار دگرگونیهایی در ساختار و روش انجام کار
شدهاند، کتابخانهها هستند. کتابخانهها همواره از فناوریهای زمان خود تأثیر پذیرفتهاند. اختراع کاغذ و فراوانی آن، موجب تغییر نوع مواد کتابخانهای شد. به دنبال آن، اختراع چاپ دگرگونی در کتابخانهها به وجود آورد. دستنوشتههای نویسندگان که تا پیش از این با مشکلات زیاد استنساخ میشد و در
نسخههای محدود توزیع و در اختیار علاقهمندان قرار میگرفت، در تعداد زیاد به چاپ رسید و در اختیار افراد بیشتری قرار گرفت. ظهور فناوریهای رایانهای تحول دیگری در کتابخانهها به وجود آورد. کاربردهای متنوع این فناوریها موجب شد تا کتابخانهها اقدام به خودکارسازی فرآیندهای خود کنند. در واقع میتوان گفت که کتابخانهها با گذشت زمان از انبارهای مملو از مدارک به مراکز ارائهی خدمات تبدیل شدهاند، که به تمامی متخصصان و غیرمتخصصان در بهرهبرداری از مجموعههای مفید و مورد نیاز کمک میکنند.
بقایی (1384، ص 2) سرعت، حافظهی بسیار وسیع، دقت بالا در فراهمآوری، صرفهجویی در نیروی انسانی، انباشت و بازیابی اطلاعات به مدد رایانه و امکان روزآمد کردن اطلاعات، را از دلایل استفادهی کتابخانهها از فناوری اطلاعات بیان کرده است.
کتابخانههای عمومی که از مهمّترین نهادهای فرهنگی جامعه هستند، فناوریهای نوین اطلاعاتی را جذب، استفاده و ترویج نمودهاند. اینترنت و قابلیت دسترسی آن به دنیای اطلاعات، کتابخانههای عمومی را به فناوری و وسایلی مجهز نموده که به لحاظ کیفی با امکانات گذشتهی آنها قابل قیاس نیست. با وجود اینترنت، کتابخانههای عمومی این امکان را یافتهاند که خدمات اطلاعاتی خود را به صورت 24 ساعته و 7 روز هفته در اختیار عموم قرار دهند و در واقع این فرصت را دارند که دروازهی ورود به دنیای اطلاعات الکترونیکی باشند.
فناوری اطلاعات با تغییراتی که در روند ذخیره، بازیابی و مدیریت اطلاعات ایجاد کرده، نقش کتابداران و شکلهای مختلف خدمات کتابخانهها را نیز تغییر داده و آنها را از بافت سنتی خود خارج نموده است. تحولات فناوری، تجربهای پیچیده برای کتابداران بوده است. این تحولات با جهشهایی به سمت جلو و همچنین لحظاتی مملو از مشکلات همراه است. از ابتدای کاربرد فناوری اطلاعات در کتابخانهها، همواره مخالفان و موافقانی، با کاربرد این فناوریها وجود داشتهاند. برخی هوادار چنین تغییراتی هستند و برخی دیگر دچار نگرانیهایی در برابر اعمال چنین تغییراتی میشوند.
نیروی انسانی مخاطب اصلی فناوری اطلاعات است. سرمایهگذاری کتابخانهها در حوزهی فناوری اطلاعات زمانی مؤثر خواهد بود که فناوریهای جدید توسط کتابداران پذیرفته شوند و چنانچه کتابداران در برابر تغییرات حاصل از فناوری مقاومت کنند، سرمایهگذاری در حوزهی مورد نظر بینتیجه
خواهد ماند. نگرش، از مهمّترین عوامل پیشبینی کنندهی پذیرش فناوریها میباشد (بیلر و ریچی[3]، 2002؛ نقل در موغلی، طالبی، و صیف، 1390، ص 34). پیادهسازی فناوری اطلاعات و ارتباطات در
کتابخانهها تا حد زیادی به نگرش کتابداران به این فناوریها بستگی دارد (رمضان[4]،2004 ، ص 440).
نگرش فرد در مورد یک موضوع، میتواند بر رفتار وی نسبت به آن موضوع تأثیرگذار باشد.
همچنین اهمیتی که مدیران برای استفادهی صحیح از فناوری قائل هستند، در کاربری آن نقش مهمی دارد. مدیران دارای نگرش مثبت، خود موتور محرکی در استفاده از فناوری اطلاعات به حساب میآیند.
اهمیت بهکارگیری فناوریهای اطلاعاتی در زمینههای مختلف بر کسی پوشیده نیست. توجه به این امر، کتابخانهها و کتابداران را ملزم به همگام شدن با این فناوریها میدارد. پس برای این همگامی، آگاهی از نگرش کتابداران نسبت به فناوری اطلاعات امری ضروری به نظر میرسد، تا کتابخانهها بتوانند در عصری که به عصر اطلاعات و ارتباطات موسوم است به گونهای مؤثر عمل کنند.
1-2. بیان مسأله
کتابخانهها در ایران از مدتها قبل سرمایهگذاری در زمینهی فناوری اطلاعات را آغاز کردهاند، و در توسعه هر چه بیشتر آن میکوشند. هدف از این سرمایهگذاریها، بهبود بهرهوری فردی و در نهایت بهرهوری سازمانی است. با این حال شواهد نشان میدهند که ناکامی در این سرمایهگذاریها در مقایسه با توفیق در آنها رایجتر بوده است (ناخدا، حری، و کرمدوست، 1384، ص 88). علیرغم مزایایی که کاربرد فناوری اطلاعات برای کتابخانهها داشته، آنها با مسائل و مشکلات مربوط به کاربرد آن از جنبههای گوناگون مانند فردی، سازمانی، فرهنگی و اجتماعی روبهرو شدهاند.
کاربردهای مختلف فناوری اطلاعات در زمینههای متنوعی مانند شهر الکترونیکی، دولت الکترونیکی، تجارت الکترونیکی و آموزش الکترونیکی با سرعت در حال گسترش میباشند. به همین دلیل دولتها با ایجاد زیرساختهای مناسب، رشد و توسعهی فناوری اطلاعات را تسریع نمودهاند. سازمانها نیز برای بهرهگیری از مزایای فناوری اطلاعات، تمهیداتی اندیشیدهاند که یکی از آنها
طرحهای جامع فناوری اطلاعات است. نهاد کتابخانههای عمومی کشور با نگاهی نوین به فناوری اطلاعات بهعنوان ابزار اصلی تحول در سازمانهای امروز، با تعریف پروژهی تدوین طرح جامع فناوری اطلاعات و بهکارگیری مشاور دارای تجربه در طراحی سیستمهای بر پایهی فناوری اطلاعات در سازمانهای فرهنگی و استفاده از توانمندیهای علمی و اجرایی موجود در داخل و خارج کشور، در راستای حصول اهداف زیر گام برمیدارد:
- مکانیزاسیون فرآیندهای کلیدی و عملیاتی؛
- دستیابی به سیستمهای تعاملی رزرو و سفارش الکترونیکی منابع کتابخانه؛
- ارائهی خدمات الکترونیکی متنوع برای اعضا؛
- تهیهی نسخ الکترونیکی از منابع نایاب کتابخانه؛
- دسترسی آسان به منابع پرتقاضا برای همه و از همه جا؛
- جست و جوی سریع در پایگاههای اطلاعاتی داخلی و خارجی؛
- حفاظت و نگهداری از اصل منابع بهطور مناسبتر؛
- توانایی پاسخگویی مناسبتر به نیازهای مراجعان؛ و
- صرفه جویی در زمان مراجعان و کتابداران (رهنمافرد، 1384، ص 46).
پایان نامه بررسی نگرش معلمان و والدین نسبت به ارزشیابی توصیفی در پایه چهارم ابتدایی در شهرستان قدس- تهران در سال تحصی...
80 مردود می شوند و بیش از یک سوم دانش آموزان دوره ابتدایی قبل از تحصیلات این دوره را ترک می کنند. نتایج تحقیقات نشان دهنده آن است که تکرار پایه در مقطع ابتدایی سال 81-80 در حدود183/270 نفر و میزان ترک تحصیل در حدود 315/57 نفر بوده است. (حسنی، 1382).
در این دوران کودکانی که در سنین رشد و شکوفایی قرار داشتند، از چنان ضعفی در ارائه دانش خود بر خوردارند،که در حدود یک پنجم آنها مردود می شدند(شاهزمانی، 1380). پی بردن به میزان عمق یادگیری تنها از طریق سیستم ارزشیابی میسر است تا به عنوان چشم و گوش نظام آموزشی عمل کند و نقاط قوت و ضعف دروندادها، فرایندهای یاددهی-یادگیری، بروندادها و پیامد ها را پیدا نماید(بازرگان، 1382 ).ارزشیابی باید جزئی از فرایند یاددهی –یادگیری محسوب شود، زیرا هدف آن بهبود بخشیدن و اصلاح کردن آموزش است نه صرفا تعیین موفقیت در پیشرفت تحصیلی. ارزشیابی اگر در مسیرفرایند آموزشی انجام گیرد، تعیین می کند که چه چیزی، به چه کسی، در چه زمانی، به چه منظوری، و چگونه باید آموزش داده شود تا رفتارهای مطلوب و منطبق با اهداف فرا گرفته شوند چنانچه اگر ارزشیابی درست و صحیح انجام نشود خسارت زیادی در پی خواهد داشت (ر ستگار، 1384).
برخی از آثار ارزشیابی نادرست عبارتند از: 1- کاهش علاقه به یادگیری در دانش آموزان 2- افزایش نرخ مردودی و تکرار پایه 3- اختلال در رشد عاطفی دانش آموزان 4- از میان رفتن خلاقیت 5- افزایش رقابت های ناسالم 6- ایجاد شرمندگی و سر خوردگی 7- نادیده گرفتن تفاوت های فردی و غیره …جبران ناپذیر خواهد بود. بنابر این اگر ارزشیابی درست انجام نشود، نمی توانیم موفقیت را از شکست متمایز کنیم. نمی توانیم به موفقیت پاداش دهیم. اگر به موفقیت پاداش ندهیم، نمی توانیم از آن پند بگیریم. و اگر شکست را تمیز ندهیم، نمی توانیم آن را اصلاح کنیم(بازرگان، 1382ص:28). ارزشیابی زمانی بیشترین تأثیر را می گذارد که منعکس کننده یادگیری همه جانبه و تعامل و عملکرد آشکار فراگیران و آنچه آنها با دانش خود انجام می دهند باشد، لذا نمی توان ارزشیابی را نقطه پایان کاردانست.
اگر نظام ارزشیابی درست اجرا می شد، بازده یا نتایج فرایند آموزشی را می توانست به موقع پیش بینی کندو در مسیر اصلاح آنها گام بردارد و اطلاعات مفید را برای تصمیم گیری در اختیار مسئولان و طراحان و مجریان آموزشی قرار دهد(تایلر ، 1987).این ضعف ناشی از بسنده کردن به ارزشیابی پایانی و نادیده انگاشتن نقش بسیار مهم ارزشیابی تکوینی است(خورشیدی، 1382). ارزشیابی توصیفی ا لگوی جدیدی است که تلاش می کند زمینه ای فراهم سازد تا دانش آموزان در کلاس با شادابی و نشاط بهتر و بیشتر و عمیق تر مطالب درسی را یاد بگیرند. بنابراین به جای توجه افراطی به آزمونهای پایانی و نمره، روند یاددهی –یادگیری را در طول سال تحصیلی مورد توجه قرار می دهد و در راستای این توجه رشد عاطفی و اجتماعی و حتی جسمانی دانش آموزان را نیز در بر می گیرد(محقق معین،1382).
با توجه به این که ارزشیابی توصیفی جدیداً وارد نظام آموزشی کشور شده است بنابراین با توجه به اهمیّت موضوع این پژوهش برای اولین بار در مقطع چهارم ابتدایی ودر شهرستان قدس تهران اجرا می گردد، می تواند نتایج آن به سایر نقاط هم قابل استفاده باشد. برخی تحقیقات نزدیک به موضوع پژوهش شامل؛ صالحی(1389) “به بررسی اثر بخشی ارزشیابی توصیفی بر پیشرفت و عزت نفس دانش آموزان دختر پایه پنجم ابتدایی منطقه 9 شهر تهران ” پرداخته است. رزی(89-88) “به بررسی تأثیر ارزشیابی توصیفی بر پیشرفت تحصیلی و نگرش نسبت به مدرسه در دانش آموزان پایه ی چهارم ابتدایی شهر پیرانشهر” پرداخته اند. در پژوهش خارجی جای اکا(2006) “به بررسی میزان استفاده معلمان علوم از سنجش توصیفی برای یادگیری”پرداخته اند.
پژوهش حاضر نسبت به پژوهش های انجام شده دیگر، به بررسی متغیرهای بیشتری در خصوص نگرش نسبت به ارزشیابی توصیفی می پرازد که تقریباً در هیچ یک از پژوهش های داخلی، جامعیت حاضر ملاحظه نشده و لذا می تواند، پژوهشی مورد نیاز باشد. با توجه به این که تاکنون تحقیقی تحت عنوان نگرش معلمان و والدین نسبت به ارزشیابی توصیفی در پایه چهارم صورت نگرفته، با ملاحظه مبانی نظری و سوابق پژوهشی مذکور، مسأله اساسی پژوهش حاضر آن است که نگرش معلمان و والدین نسبت به ارزشیابی توصیفی در پایه چهارم ابتدایی در آموزش و پرورش شهرستان قدس تهران حاوی چه نکاتی خواهد بود؟
1-2-اهمیت و ضرورت تحقیق:
الف: فواید نظری انجام پژوهش:
1-انجام این تحقیق می تواند به گسترش مبانی نظری ارزشیابی توصیفی کمک نماید.
ب:فواید عملی انجام پژوهش:
1-انعکاس نگرش معلمان در خصوص ارزشیابی توصیفی برای آموزش و پرورش شهرستان قدس استان تهران.
2- انعکاس نگرش والدین درخصوص ارزشیابی توصیفی برای آموزش و پرورش شهرستان قدس استان تهران.
3-کمک به بهبود نحوه ارزشیابی توصیفی در شهرستان قدس استان تهران.
1-3-هدفهای تحقیق:
هدف کلی: سنجش نگرش معلمان و والدین نسبت به ارزشیابی توصیفی در پایه چهارم ابتدایی در شهرستان قدس- تهران در سال تحصیلی 92-91
اهداف جزیی:
1- سنجش نگرش معلمان و والدین درخصوص طرح ارزشیابی توصیفی در بهبود یاد گیری دانش آموزان.
2- سنجش میزان طرح ارزشیابی توصیفی در تعامل اولیاء دانش آموزان با مسئولین مدرسه
3- سنجش میزان طرح ارزشیابی توصیفی از دیدگاه معلمان و والدین در بهبود رفتاردانش آموزان
4- سنجش نگرش معلمان و والدین درخصوص طرح ارزشیابی توصیفی در سلامت روحی و روانی دانش آموزان.
5- سنجش میزان طرح ارزشیابی توصیفی در دشواری کار معلمان .
6-شناسایی نقاط قوت و ضعف ارزشیابی توصیفی از دیدگاه معلمان و والدین.
این مطلب را هم بخوانید :
1-4-سؤال های تحقیق:
1- طرح ارزشیابی توصیفی از دیدگاه معلمان و والدین تا چه میزان در بهبود یاد گیری دانش آموزان مؤثراست؟
2- طرح ارزشیابی توصیفی چه میزان در تعامل اولیاء دانش آموزان با مسئولین مدرسه مؤثراست؟
پایان نامه بررسی و ارزیابی کتابخانه های دانشگاهی شهرستان سبزوار...
1-2 تعریف عملیاتی اجزای پژوهش……………………………………………………………………………………………………13
1-3 پرسش های اساسی…………………………………………………………………………………………………………………….14
1-4 هدف پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………….. 15
1-5 فایده پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………….15
1-6 فرضیه پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………………..15
1-7 معرفی متغیرهای پژوهش…………………………………………………………………………………………………………….15
1-8 روش پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………16
1-9 جامعه پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………………16
1-10 نمونه گیری پژوهش………………………………………………………………………………………………………………….16
1-11 ابزار گردآوری پژوهش……………………………………………………………………………………………………………..16
فصل دوم: مبانی نظری……………………………………………………………………………………………………………………………18
2-1 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………………….19
2-2 دانشگاه، مرکز اصلی پژوهش……………………………………………………………………………………………………….20
2-3 کتابخانه دانشگاهی اساسی ترین نهاد آموزشی………………………………………………………………………………..22
2-4 کارکرد و اهداف کتابخانه دانشگاهی………………………………………………………………………………………………23
2-4-1 مجموعه…………………………………………………………………………………………………………………………….23
2-4-2 دسترسی به منابع…………………………………………………………………………………………………………………23
2-4-3 کاربرد درون سازمانی…………………………………………………………………………………………………………..24
2-4-4 آموزش استفاده کنندگان………………………………………………………………………………………………………24
2-4-5 ذخیره و نگهداری……………………………………………………………………………………………………………….24
2-5 نقش آموزشی کتابخانه دانشگاهی………………………………………………………………………………………………….24
2-6 کتابخانه های دانشگاهی نوین……………………………………………………………………………………………………….26
2-7 کتابخانه های دانشگاهی در آینده………………………………………………………………………………………………….28
2-8 کتابخانه های دانشگاهی نوین……………………………………………………………………………………………………..28
2-9 اهمیت استاندارد…………………………………………………………………………………………………………………………29
2-9-1 نقش استانداردها در کتابداری و اطلاع رسانی………………………………………………………………………..30
2-9-2 استانداردهای رایج در کتابداری و اطلاع رسانی……………………………………………………………………..31
2-10 انجمن کتابخانه های دانشگاهی و مرجع…………………………………………………………………………………37
2-11 سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران………………………………………………………………..40
2-11-1 اهداف و وظایف کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران………………………………………………………..40
2-11-1-1 استانداردها………………………………………………………………………………………………………………….41
2-12 استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران……………………………………………………………………………..43
2-12-1 تاریخچه………………………………………………………………………………………………………………………43
2-12-2 شیوه کار………………………………………………………………………………………………………………………45
2-12-3 هدف و پوشش…………………………………………………………………………………………………………….46
2-13 پیشینه پژوهش در ایران…………………………………………………………………………………………………………47
2-14 پیشینه پژوهش در خارج از کشور…………………………………………………………………………………………..53
2-15 جمع بندی پیشینه پژوهش……………………………………………………………………………………………………..57
فصل سوم: روش شناسی پژوهش……………………………………………………………………………………………………….58
مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………..59
3-1 روش پژوهش………………………………………………………………………………………………………………………..59
3-2 جامعه پزوهش……………………………………………………………………………………………………………………….59
3-3 نمونه گیری پژوهش……………………………………………………………………………………………………………….60
3-4 ابزار گردآوری پژوهش……………………………………………………………………………………………………………60
3-5 روش تجزیه و تحلیل آماری داده ها………………………………………………………………………………………….61
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها…………………………………………………………………………………………………..62
مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………………..63
4-1 یافته های پژوهش………………………………………………………………………………………………………………….63
4-1-1 وضعیت کمّی مجموعه کتابخانه های دانشگاهی سبزوار……………………………………………………….66
4-1-2 بررسی کمّی عناوین نشریات کتابخانه های دانشگاهی سبزوار………………………………………………68
4-1-3 بررسی کمّی مجموعه دیداری-شنیداری کتابخانه های دانشگاهی سبزوار……………………………….69
4-1-4 مجموعه مورد نیاز جامعه پژوهش بر اساس فرمول استاندارد………………………………………………..70
4-1-5 مقایسه مجموعه مورد نیاز جامعه پژوهش براساس فرمول استاندارد کتابخانه های دانشگاهی ایران……73
4-1-6 بررسی وضعیّت فضای مطالعه جامعه پژوهش…………………………………………………………………….74
4-1-7 بررسی وضعیّت نیروی انسانی جامعه پژوهش…………………………………………………………………….75
این مطلب را هم بخوانید :
4-1-8 بررسی وضعیّت بودجه جامعه پژوهش………………………………………………………………………………76
4-2 تجزیه و تحلیل یافته های پژوهش…………………………………………………………………………………………….92
4-3 پاسخ به پرسش های پژوهش…………………………………………………………………………………………………101
فصل پنجم: نتایج پژوهش………………………………………………………………………………………………………………111
5-1 خلاصه پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………110
5-2 بحث و نتیجه گیری…………………………………………………………………………………………………………………110
5-3 آزمون رتبه ـ علامتدار ویلکاکسون…………………………………………………………………………………………….112
5-4 تفسیر و بحث موارد معنی دار آزمون ………………………………………………………………………………………..113
5-5 محدویت های پژوهش…………………………………………………………………………………………………………….115
5-6 پیشنهادهای کاربردی………………………………………………………………………………………………………………..115
5-7 پیشنهادهایی برای پژوهش های آینده…………………………………………………………………………………………116
منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………………………………………………………117
الف) فارسی………………………………………………………………………………………………………………………………117
الف) غیرفارسی…………………………………………………………………………………………………………………………120
پیوست ها………………………………………………………………………………………………………………………………………….122
پیوست 1. معرفی شهرستان سبزوار………………………………………………………………………………………………….123
پیوست2. معرفی دانشگاه های شهرستان سبزوار………………………………………………………………………………..119
پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………………………………………134
سوالات پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………………………….138
مقدمه
گسترش روز افزون منابع اطلاعاتی و رشد منابع چاپی و الکترونیکی و محدودیت نیروی انسانی و اقتصادی نیاز به داشتن کتابخانه ای کار آمد در محیط یک دانشگاه را نمایان می سازد. در این راستا وظیفه و هدف اصلی کتابخانه های دانشگاهی حمایت از برنامه های آموزشی و پژوهشی دانشگاه است و کتابخانه نیز ابزار تحقیق و آموزش به حساب می آید.کتابخانه های دانشگاهی که به عنوان بخشی از نظام آموزشی عالی هر کشوری محسوب می شوند نقش بسیار مهمی در گردآوری و انتقال اطلاعات علمی دارند. البته کتابخانه های دانشگاه های مدرن امروزی ، با در اختیار داشتن امکانات وسیع و مناسب می توانند در توسعه زمینه های مختلف دانش حتی در پیشرفت تمدن بشر نقش مهمی داشته باشند
برای تحول در کشور و حرکت به سوی توسعه واقعی در همه ابعاد آن، باید در دانشگاه ها تحول ایجاد کرد و بدون این تحول صحبت از توسعه مفهومی ندارد. تا زمانی که ما به انسانهای آگاه که در دانشگاه ها و مراکز علمی پرورش می یابند دست پیدا نکنیم، جامعه به توسعه مطلوب دست نخواهد یافت . باروری آموزش و ترویج و توسعه فرهنگ پژوهش در دانشگاه ها و سرانجام گسترش مرزهای دانش ، به اعتلای کیفی خدمات کتابخانه ها بستگی دارد و این خود مستلزم برخورداری این کتابخانه ها از خدمات نیروی انسانی مناسب و کار آمد است
( فدایی، 1375 ).
توماس کارلایل[1] فیلسوف مشهور،اعتقاد داشت که، “دانشگاه واقعی عبارت است از مجموعه ای از کتابها”.همچنین لوئیس شورز[2]، رئیس گروه کتابداری دانشگاه فلوریدا[3] در مورد نقش کتابخانه در بافت آموزشی دانشگاه نظریه ” کتابخانه دانشکده ای[4] ” را ارائه می دهد که از کتابخانه به عنوان نهادی آموزشی که در آن دانشکده یک کتابخانه و کتابخانه یک دانشکده است یاد می کند (پریرخ،1380).
براساس نظرات ویلسون و تابر[5] کتابخانه دانشگاهی که خوب اداره شود، فعالیت های خود را در مسیر اجرای عملکردهای دانشگاه قرار می دهد. کتابخانه دانشگاه با گردآوری و سازماندهی کتابها ، نسخه های خطی ، نشریات و سایر مواد، به حفظ دانش و عقاید، و نیروهای فعال در تدریس و پژوهش، وهمچنین گسترش
برنامه های دانشگاه کمک شایانی خواهد داشت.کتابخانه از طریق خدمات گوناگون مرجع و کتابشناختی ،باید در هماهنگی هرچه بیشتر با انتظارها و نیازهای در حال تغییر کاربران( که برخاسته از ظهور فناوری های نوین و تولید فرایند اطلاعات است).باشد چرا که ماموریت کتابخانه دانشگاهی مدرن عمل کردن به عنوان ابزار پویای آموزشی می باشد(ترقی،1388).
کتابخانه ها باید به عنوان کانون های اصلی اطلاع رسانی و فناوری های مربوط به آن همگام بوده و مطابق با استانداردهای کتابخانه ای رشد نماید.در این راستا می توان از معیارهای معتبر جهانی به عنوان وسیله ای برای ارزیابی کتابخانه بهره گرفت و کتابخانه را مورد بررسی قرار داد.با توجه به گسترش کتابخانه ها و تاثیر تکنولوژیهای ارتباطی و اطلاعاتی ، رعایت استانداردها در اداره امور کتابخانه ها و ارتقای سطح کمّی و کیفی خدمات کتابخانه ها، ملموس و از اهمیت خاصی برخوردار است. با به کارگیری استانداردها ، خدمات کتابخانه ها بهینه سازی
می شود (احمد زاده،1384).
توسعه آموزش عالی در ایران ، افزایش تعداد پذیرش دانشجو ، تنوع رشته های تحصیلی و ارتقاء درجات تحصیلات عالی در همه دانشگاه هاو از جمله دانشگاه های شهرستان سبزوار ، نیازها و تغییراتی را می طلبد. شناسایی و معرفی مشکلات و معضلات در جامعه پژوهش این تحقیق وجود دارد و مقایسه این جامعه با استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران نشان خواهد داد که تا چه اندازه با استانداردها فاصله وجود دارد و چگونه باید این فاصله ها را پر کرد.
1ـ1. بیان مسئله
کتابخانه های دانشگاهی به واسطه رسالتی که در راستای تربیت و آموزش نیروی انسانی عهده دار هستند بیش از هر زمانی نیازمند فراهم آوری، پردازش ، ارائه و اشاعه اطلاعات لازم به دانشجویانی هستند که این مهم مستلزم همگام شدن با آخرین انتشارات بومی و جهانی و همچنین دستیابی به فن آوری های لازم در این زمینه است که به نظرمی رسداین مسئله به دلایل گوناگون در کتابخانه های دانشگاهی کشور ما آنگونه که شایسته است تحقق نیافته و ضرورت دارد با انجام تحقیقات لازم بستری فراهم شود تا فعالیت این کتابخانه ها علاوه بر انطباق با استاندارد های موجود خدمات ارزنده تری به جامعه دانشگاهی ارائه کنند.
بنابراین در نظام های دانشگاهی نیز باید به این مهم توجه شود که وجود کتابخانه هایی با امکانات مناسب نه تنها قدرت یادگیری دانشجویان را به شکل غیر مستقیم افزایش می دهد بلکه اساساً دانشجویان را به سمت خلاقیّت و نوآوری هدایت می کنند. همخوانی امکانات و تجهیزات و همچنین وجود نیروی انسانی کارآمد ، اصلی است که در کتابخانه های دانشگاهی مورد توجه کافی قرار نگرفته و همین مسئله سبب می شود تا کتابخانه های دانشگاهی در راه رسیدن به اهداف واقعی خود کاملا منطبق نباشند.وجود چنین مشکلاتی ایجاب می کند تا با بررسی های لازم و شناخت موانع و مشکلات بستر مناسبی برای رشد و شکوفایی این نوع از کتابخانه ها فراهم شود و مسئولین دانشگاه ها را در درک مناسب از ضرورت وجودی کتابخانه ها و شناخت مسائل و مشکلاتی که با آن دست به گریبانند، یاری کرد ( ترکیان تبار و دیگران ، 1388).
دراین تحقیق سعی برآن است که میزان کارآیی کیفی وکمّی کتابخانه های دانشگاهی شهرستان سبزوارکه زیرنظر وزارت علوم،تحقیقات و فناوری و همچنین وزارت بهداشت و درمان وآموزش پزشکی هستند طبق استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران ارزیابی گردد. بدین وسیله تصویری روشن و جامع از وضعیت کنونی کتابخانه های دانشگاهی ارائه داده می شود و ضمن این مقایسه نواقص و کاستی ها مشخص و بتوان در جهت رفع آن راهکارهایی مناسب ارائه داد.
مراعات کردن استانداردهای کتابخانه ها راه مطمئنی برای جلوگیری از اتلاف نیروی انسانی و مهمتر از همه ارتقای خدمات کتابخانه ای به کاربران است.استانداردهای کتابخانه ای ضوابطی است که با استفاده از آن می توان خدمات کتابخانه را سنجش و ارزیابی کرد.استانداردهای کتابخانه ای را می توان به عنوان الگوی مطلوب راهکارهای نمونه، ملاک ارزشیابی، انگیزه ای برای توسعه و پیشرفت آتی و نیز به عنوان ابزارهای ضروری برای کمک به تصمیم گیری و عمل ، نه تنها برای کتابداران بلکه عموم افراد غیر کتابدار که به طور مستقیم با مقوله
برنامه ریزی و مدیریت کتابخانه ها و خدمات کتابخانه ای سروکار دارند، توصیف کرد.رعایت کردن استانداردها دو اصل مهم سازگاری سیستم ها و اشتراک منابع را که زیربنای خدمات نوین کتابخانه ای با کیفیت بالا محسوب
می شوند، تحقق می بخشد(ترقی،1388).
لزوم توجه به این مهم ، باعث شد که پژوهش حاضر در ارتباط با وضعیت کتابخانه های دانشگاهی شهرستان سبزوار صورت گیردوباخدمات کتابداری و اطلاع رسانی مناسب در حد استانداردهای تدوین شده از سوی کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران مقایسه شود تا شاید با انجام اصلاحات لازم گامی در جهت رضایت اساتید و دانشجویان برداشته شود با انجام چنین تحقیقاتی و بدست آمدن نتایج آن می توان حداقل مسئولین
دانشگاه ها را نسبت به کمبود های موجود آگاه نموده و راهنمایی جهت انجام بهبود وضعیت ارائه کرد.
1ـ2. تعریف عملیاتی اجزای پژوهش
ارزیابی:” ارزیابی کیفیت منابع اطلاعاتی یک کتابخانه، که معمولاً بر اساس اهداف خاص یا نیازهای گروههای مورد نظر کتابخانه می باشد”(فیشر[6]،1977).
کتابخانه دانشگاهی:یک کتابخانه یا تعدادی کتابخانه دانشکده ای که بوسیله یک دانشگاه برای استفاده دانشجویان و استادان همان دانشگاه تاسیس می شود و مدیریت ونگهداری آن نیزبا دانشگاه است (سلطانی،1372).
استانداردها: با توجه به اینکه استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران بیشتر بر واقعیت های جامعه آماری مورد تحقیق نزدیکتراست بامشورت و نظر استاد محترم راهنما معیار محاسبه”، ویرایش دوم استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران تدوین شیرین تعاونی ” دراین تحقیق، مورد استفاده قرار گرفت.
کتابخانه های دانشگاهی شهرستان سبزوار : تمام کتابخانه های دانشکده ای دانشگاههای شهرستان سبزوار ( دانشگاه علوم پزشکی ، دانشگاه حکیم سبزواری(تربیت معلم سابق) ، دانشگاه پیام نور و دانشکده های فنی و حرفه ای پسران و دختران ) جامعه این پژوهش را تشکیل می دهند.
1ـ3. پرسش های اساسی
- اهداف و وظایف کتابخانه های دانشگاهی شهرستان سبزوار به چه میزان با استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران مطابقت دارد؟
- سبک و شیوه مدیریت کتابخانه ها ی دانشگاهی شهرستان سبزوار به چه میزان با استانداردها
کتابخانه های دانشگاهی ایران مطابقت دارد؟ - نیروی انسانی شاغل درکتابخانه های دانشگاهی شهر سبزوار به چه میزان با استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران مطابقت دارد؟
- منابع موجود درکتابخانه ها (چاپی و غیرچاپی) به چه میزان با استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران مطابقت دارد؟
ه. سازماندهی منابع به چه میزان با استانداردها مطابقت دارد؟
- خدمات کتابخانه ای کتابخانه های یاد شده ، به چه میزان با استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران مطابقت دارد؟
- ساختمان و تجهیزات کتابخانه های دانشگاهی شهرستان سبزوار به چه میزان با استانداردهای
کتابخانه های دانشگاهی ایران مطابقت دارد؟ - بودجه تخصیص یافته به کتابخانه های دانشگاهی شهرستان سبزوار به چه میزان با استانداردهای دانشگاهی ایران مطابقت دارد؟
1ـ4. هدف پژوهش
هدف این پژوهش بررسی وارزیابی وضعیت موجودکتابخانه های دانشگاهی شهرستان سبزواربراساس استانداردهای اهداف و وظایف، سازمان و مدیریت، نیروی انسانی، مجموعه، سازماندهی منابع، خدمات، ساختمان و تجهیزات و بودجه کتابخانه های دانشگاهی ایران و مقایسه این شاخص های استاندارد، با جامعه پژوهش می باشد.
1ـ5. فایدۀ پژوهش
فواید حاصل از این پژوهش به شرح ذیل می باشد:
- ارزیابی کمّی و کیفی و شناسایی نقاط ضعف و قوت وضعیت موجودکتابخانه های دانشگاهی شهرستان سبزوار
- مقایسه و ارزیابی مجموعه کتابخانه های دانشگاهی شهرستان سبزوار با شاخص های استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران، نشان خواهد داد که تا چه میزان با سطح استاندارد به لحاظ کمیّ و کیفی نزدیک هستند و تا چه حد فاصله و شکاف وجود دارد.
- آگاهی مسئولان امر و روسای دانشگاه ها از یافته های پژوهش ،که این امر می تواندباعث توسعه کمّی و کیفی مجموعه، فضا و همچنین آموزش یاجذب نیروی متخصص در مراکز اطلاع رسانی و کتابخانه ها خواهد شد.
1ـ6. فرضیه پژوهش
وضعیت موجود در کتابخانه های دانشگاهی شهرستان سبزوار با” استانداردهای کتابخانه های دانشگاهی ایران “مطابقت ندارد.
1ـ7. معرفی متغیرهای پژوهش
پایان نامه بررسی و تحلیل فناوری و نسبت آن با نظریه های انسان شناختی در تعلیم و تربیت...
اهداف پژوهش ………………………………………………………… 6
سئوالات پژوهش…………………………………………………………. 7
تعریف مفاهیم واصصلاحات مورد استفاده در پژوهش ….………………………… 7
فصل دوم: مبانی نظری و پیشینه پژوهش…..……………………………….8
الف)مبانی نظری پژوهش……………………………………………………9
بخش اول: سیر تحول انسان شناسی .….…..…………………………………… 9
اهمیت انسان شناسی….…………………………………………………… 9
انسان شناسی در دوران پیش از مدرن .…….…………………………………. 11
انسان شناسی در دوران مدرن .…………………………………………….. 15
انسان شناسی در مکتب اصالت هستی .…….………………………………….32
انسان شناسی در دوره پست مدرن …..………………………………………… 37
بخش دوم: سیر تحول نظریات در مورد فناوری ……. …………………………… 47
اهمیت فناوری ……. ……………………………………………………..47
فناوری در دوره پیش از مدرن …..…… ……………………………………..50
فناوری در دوره مدر….……………………………………………………51
فناوری در دوره پست مدرن….………………………………………………56
ب)پیشینه پژوهش ………………………………… ….……………… ….66
-در داخل کشور…………………… .….……………………………… .66
-در خارج کشور .….………………………………………………… 74
چارچوب نظر.….……………………………………………………… 78
فصل سوم: روش پژوهش….……………………………………………81
روش پژوهش……………………………………………………………82
جامعه و نمونه آماری پژوهش…..……………………………………………82
ابزار گرداوری داده های پژوهش……..………………………………………….82
شیوه های تجزیه و تحلیل داده های پژوهش……..………………………………82
فصل چهارم: یافته های پژوهش…………………………………………..83
پاسخ سوال اول پژوهش……………………………………………………. 84
پاسخ سوال دوم پژوهش…………………………………………………… 103
پاسخ سوال سوم پژوهش……………………………………………………117
راهکارهای رهایی از سلطه تکنولوژی از دیدگاه منتقدان فناوری……..………………136
فصل پنجم: جمع بندی نتیجه گیری………………………………………145
جمع بندی .…………………………………………………………… 6 14
نتیجه گیری… ………………………………………………………… 150
پیشنهادات………………………………… ..…………………………152
محدودیت های پژوهش ..…………………………………………………154
منابع …..………………………………………………………………157
مقدمه:
خداوند قوه عقل و تفکر را در وجود بشر نهاد تا به واسطه آن در جستجوی حقایق و کشف مجهولات عالم پیرامون خویش و ماورای هستی باشد. نیاز به جستجوگری و کاوش در این موجود ذی شعور، از ابتدای آفرینش برای کسب اطلاعات، در طبیعت و ذات او به ودیعه نهاده شده است. انسان، در جستجوی حقایق علمی، به دانشی رسید که توانست طبیعت را به زیر سلطه خود درآورد و در این زمینه به پیروزی های درخشانی رسید. همچنین ورود فناوری به عرصه فعالیت های بشری و گسترش روز افزون آن در قرن حاضر، ابزار بسیارکارآمدی در اختیار متخصصان و متولیان تعلیم و تربیت به منظور تغییر و بهبود روشهای یاددهی- یادگیری، تعالی بخشی به اهداف تربیتی و اصلاحات آموزشی داده است. اما با تأکید یک جانبه ای که بشر بر تکنیک و مصرف مواد گذاشت، پیوستگی اش را با خود و زندگی از دست داد. با از دست دادن ایمان مذهبی و ارزش های انسانی، تأکید خود را بر ارزشهای تکنیکی و مادی قرار داد و قابلیت تجربیات عمیق احساسی، و رنج و سرمستی ای که همراه آنست، از دست او رفت. ماشینی که انسان ساخت، آنچنان نیرومند شدکه خود، برنامه هایش را طرح ریخت، و اکنون نیز تفکر انسان را هم در قلمرو خود گرفته است.
کامپیوتر ها باید در نظام اجتماعی مورد نظر ما، که زنده بودن و شادمانی مرکز ثقل و هدف آن است، بخشی از کارهای عملی جامعه را به عهده گیرند نه آنکه به صورت سرطانی شروع به ویران سازی کنند و سرانجام نظام را بکلی از پا درآورند. ماشین ها و کامپیوترها باید وسایلی باشند در خدمت اهدافی که خرد و اراده انسان آنها را تعیین و انتخاب می کند. ارزشهایی که معلومات و آمار لازم برای برنامه ریزی بر اساس آنها گردآوری می شوند، و در نتیجه در نحوه برنامه ریزی کامپیوترها اثر می گذارند، باید بر پایه دانش و اطلاعات درباره طبیعت انسان، و تظاهرات مختلف و محتمل مربوط به آن و بهترین اشکال رشد انسان و نیازهای واقعی او که باید با چنین رشدی ارتباط داشته باشد، گردآوری شوند. به تعبیر دیگر، این انسان است که سرچشمه و ریشه اصلی ارزشها است و نه تکنیک و فن؛ و باز این بالاترین سطح رشد انسان است که باید در هر برنامه ریزی اساس کار قرار گیرد و نه آنکه موضوع حداکثر تولید به عنوان معیار برنامه ریزی باشد. با وجود آنکه جامعه های انسانی با نیروی تمام به سمت جامعه تکنولوژیکی در حال حرکت است و با آنکه برخی، بر اساس حساب احتمالات، فکر می کند، اجتماع جدید برنده است، احتمال شکست این جامعه غیر بشردوستانه وجود دارد؛ به شرط آنکه تعداد روزافزونی از مردم، از خطر تکنولوژی که بر سر فردیت انسان و رندگی معنویش سایه انداخته، آگاهی پیدا کنند، و به شرط آنکه مردم مصمم گردند آزادی خود را با تغییر جهت این تحول، دوباره اعاده دهند.
بیان مسئله:
عدم توجه کافی به بنیانهای فلسفی با ریشه های تاریخی ارزشهای معنوی و مادی موجب شده با رویکرد علوم جدید برخوردی منفعل داشته باشیم. تا هنگامی که مفاهیم متعالی نزد ما صرفاً بازدهی بیشتر، سهولت کاربردی -ترورسیدن به اهداف اقتصادی و مانند آن داشته باشند، قطعاً به دلیل عدم شناخت عمیق از فناوری دچار مشکلاتی خواهیم بود. در دنیای معاصرکه تمامی امور زندگی به نحوی با فناوری مدرن در ارتباط است، به جای نگاه سطحی به فناوری باید به مفهوم آن پرداخت و به جایگاه فناوری در دنیای کنونی و رابطه ای که با انسانها برقرار می کند اندیشید و با توجه به تغییراتی که فناوری در جامعه، جهان و ارزشهای آدمی به وجود میآورد، جایگاه آن را بین انسان و جهان تعیین کرد. فناوری با سرعت و بدون توقف جریان دارد و این در حالی است که بعد از گذشت سالهای بسیار از فناوری ما هنوز ماهیت آن را بدرستی نمی دانیم(وفامهر وخبره،1386،صص34-35).
فناوری قدرت شگرفی در اختیار انسان قرار می دهد فناوری همچون علم ابزار بی طرفانه ای است که می تواند خادم اهداف انسانی ثمربخش، یا ابزاری برای استثمار بیرحمانه باشد. در عصر انرژی هسته ای، فناوری
می تواند ابزاری رهایی بخش یا ویرانگر باشد. این ابزار قدرتمند صرفاً زائده ای برای تمدن نیست، بلکه شامل نظامی از روابط است که پیوسته قالبهای اجتماعی را تغییر می دهد. عصر فناوری بازسازی مداوم اقتصاد، جامعه، آموزش و پرورش، حکومت و اخلاق را ایجاب می کند. زیرا به موازات پیشرفت فناوری، افکار غیر تخصصی در برابر خرد تربیت یافته سرتسلیم فرود می آورد(گوتک،1386،ص460).
مانوئل کاستلز ضمن گشودن پای تکنولوژی به حوزه تنوع پذیری فرهنگ ها خاطر نشان می کند که خود فرهنگ ها، یعنی نظام های عقاید و رفتار ما که ساخته تاریخند با سیستم تکنولوژیک جدید دستخوش دگرگونی های بنیادین می شوند و این امر با گذشت زمان تشدید می شوند(قادری،1381).فناوری با اثر گذاری و تغییر حالت رفتار افراد بشر حتی در تصمیم گیری های آنها در تمام سطوح اثر می گذارد. این اثرگذاری از طریق ترویج اطلاعات جدید، روش های جدید تفکر، ترویج ایده ها و مفاهیم جدید، شیوه های جدید زندگی انجام می گیرد(حسنوی،1387،ص27). شعاع اثرگذاری پدیده جهانی شدن نیز به همراهی فناوری شتاب و گستره
این مطلب را هم بخوانید :
پایان نامه درباره بیوتروریسم بیشتری
می یابد، به گونه ای که لایه های عمیق تر اندیشه، رفتار، نگرش ها، و فرهنگ های ملل مختلف را تحت تاثیر قرار می دهد. و یکی از زمینه های مهمی که فناوری وبه دنبال آن جهانی شدن در آن تأثیر بسیار زیادی را می گذارد، نظام تعلیم و تربیت است(میرزامحمدی،1387ص123). در دیدگاه مدرن فناوری امری واقعی و عینی است بنابراین به لحاظ ارزشی خنثی است؛یعنی اقدام اولیه و طبیعی آدمی برای رفع نیازمندی هایش است و رشد وتحول فناوری، تابعی از امور فرهنگی، اجتماعی و ارزشی نیست(باقری،1381). دیدگاه انتقادی فرصتی فراهم می کندتا درباره دستاوردهای مخرب و تأسف بار فناوری که نمود آن نابرابری اجتماعی و اقتصادی است، به طور جدی فکر کنیم(ضرغامی 1386،ص16).رویکرد پست مدرن نیز به جبر فناورانه اعتقاد دارد، یعنی فناوری را نیرو محرک اصلی فعالیتهای آدمی می داند که به زندگی او شکل می دهد، حامیان این نگرش طراحان رسانه ها و نرم افزارهای جدید هستند که رویاروی آنها حذف معلم ودستیابی به معلم فناورانه است وآموزشهای مجازی را با اشتیاق مطرح می کنند. فناوری مشخصه امروز، فناوری الکترونیک راههای متعددی را برای برقراری ارتباطات، اطلاع رسانی و دانستن در اختیار انسان قرار می دهد و در آموزش و پرورش فعلی استفاده از آن اجتناب ناپذیر است. اکنون رایانه جدیدترین اختراع فنی تاثیر عظیمی را بر فرایند آموزش و یادگیری خواهد گذاشته است(ذوفن،1386).)مهرمحمدی،1384) فرصتهای ناشی از فناوری در تعلیم و تربیت را چنین می داند: زیر سوال رفتن اقتدار سنتی به عنوان منبع دانش و اطلاعات، از دست رفتن موضوعیت صرف انتقال اطلاعات و دانش، اتخاذ جهت گیری یادگیری مادام العمر، امکان ایجاد انعطاف و تنوع در برنامه ها و روش های آموزش با گذر از برنامه های یکنواخت، کسل کننده، استاندارد بدون در نظر گرفتن تفاوتهای فردی، ضرورت توجه به آموزه های مردم سالاری در نظام آموزش و پرورش یا تربیت شهروندی، او همچنین تهدیدهای ناشی از فناوری در تعلیم و تربیت را افزایش خطر انزوای اجتماعی و دمیده شدن در تنور فردیت، افزایش خطر شکل گیری هویت های نابهنجار، به خطر افتادن ارزش های مهم انسانی، تبدیل شدن فناوری اطلاعات و ارتباطات به الهه جدید یا مخدوم جدید، خطر گرایش تعلیم و تربیت به سمت برنامه های درسی استاندارد یکنواخت می داند.
(ضرغامی،1388) نیز فرصتهای ناشی از فناوری در تعلیم و تربیت را تسهیل شدن فرایند آموزش و دسترسی به حجم اطلاعات بیشتر در زمان کمتر و دستاورد های مثبت برای فراگیران در زمینه های دانشگاهی و حرفه می داند. او همچنین چالشهای ناشی از فناوری در تعلیم و تربیت را یادگیری ابزاری، اندیشیدن واحد و همسان، تفکر حسابگرانه در برابر تفکر ناب می داند.
به عقیده هایدگر اگر انسان برای گذران زندگی در طبیعت دخل و تصرف می کند، این دخل و تصرف باید بر اساس نیازهایش باشد.حال آنکه نوع نیازهای انسان با توجه به جهان بینی او خواهد بود انسان برای دخل و تصرف در طبیعت نیازمند ابزار و فناوری است اما اگر فناوری را تنها به عنوان ابزار و وسیله قلمداد کند و آثار آن را نادیده بگیرد در حقیقت تسلیم آن شده است(آیدی دن،1377).
انسان دارای اراده و اختیار است؛ می تواند یکی از دو جهت حق و باطل را بر گزیند و با توجه به بینشی که از رابطه انسان با جهان هستی و خداوند دارد، می تواند توسط فناوری جهت گیری مادی یابد و در جهت سلطه بر دیگران برآید، یا برعکس تسلیم و فرمانبردار سلطه جویان شود و یا با بهره گیری از فناوری رشد پیدا کند و به نوعی از ارتباط با فناوری دست یابد تا به توسعه فرهنگ و تکامل خود در راستای ارزش های والای زندگی بپردازد. به همین جهت برای کسانی که به واسطه فناوری بر دیگران سلطه یافته و اهداف خود را پیش می برند، فناوری بسیار جالب خواهد بود و برای اسیران در بند فناوری این ماشین است که تاریخ را می سازد(آیدی دن به نقل ازمکنزی،1377).
آموزش فناوری جایگاه مسلمی در تعلیم و تربیت امروز دارد و این امر ناشی از جایگاه انکارناپذیری است که فناوری در عرصه زندگی کنونی بشر یافته است. اما همچنین که اندیشیدن و تصمیم گیری در باب هر عنصر جزئی از تعلیم و تربیت، بدون قرار دادن آن در چارچوب بنیادی فلسفه تعلیم و تربیت میسر نیست، سخن گفتن از آموزش فناوری نیز بدون نگریستن به آن در چارچوب فلسفه تعلیم و تربیت ممکن و مطلوب به نظر
نمی رسد(باقری،1381،ص76). و همچنین انسان برای بقا وابسته به فناوری است و فناوری جانشینی برای رفع عیوب و نواقص زیستی او محسوب می شود از این رو بررسی روابط میان انسان و فناوری از جایگاه مهمی برخوردار
می باشد. از طرفی نفوذ و تاثیر روز افزون فناوری بر هستی انسان و از طرف دیگرگسترش بهکارگیری فناوری در نظام تعلیم و تربیت مستلزم بررسی اثرات انسان شناختی فناوری در تعلیم و تربیت است. پس لازم است که به بررسی ارتباط فناوری بر انسان و مبانی انسان شناختی فناوری بپردازیم و اثرات مثبت و منفی آن بر تعلیم و تربیت را بررسی کنیم.
اهمیت و ضرورت تحقیق :
ضرورت نظری:
– این تحقیق به توسعه ادبیات نظری در حوزه آموزش و پرورش در خصوص فناوری آموزشی و تأثیرات فناوری بر مبانی انسان شناختی در تعلیم و تربیت و ضرورت تجدید نظر در ساختار تعلیم و تربیت در جهت توجه به جنبه های انسانی استفاده از فناوری کمک خواهد کرد.
ضرورت کاربردی:
– نتایج این پژوهش راهنمایی برای معلمان وآموزش دهندگان تعلیم و تربیت خواهد بود تا با آگاهی از تاثیرات فناوری در ویژگیهای مختلف انسانی از جمله تفکر،ارزش،اخلاق، فرهنگ، ویژگیهای بومی و سایر ویژگی های انسانی، در هنگام آموزش و ارائه دروس ضمن استفاده از فرصت های فناوری های آموزشی از تهدیدات آن جلوگیری کنند.
– نتایج این پژوهش راهنمایی برای مدیران و مدیران آموزش عالی خواهد بود تا با شناسایی عوامل تهدید کننده فناوری در زمینه مبانی انسان شناختی در جهت کاربرد مناسب، هدایت صحیح و کنترل موثر و دانش آموزان در استفاده از ادوات و ابزار فناوری عمل کنند.