1-9- روش شناسی تحقیق.. 9
1-9-1- نوع روش تحقیق.. 9
1-9-2- روش گردآوری اطلاعات و دادهها 9
1-10- تعاریف واژه ها و اصطلاحات تخصصی.. 10
1-11- مراحل انجام تحقیق.. 13
1-12- فرایند تجزیه و تحلیل داده ها 13
فصل دوم. 15
ادبیات و پیشینه تحقیق.. 15
2-1- مقدمه. 16
2-2- نظام بانکی و جذب سپرده 17
2-2-1- استراتژی های جذب سپرده بانکی.. 17
2-2-2- نقش بانک ها در سیستم مالی.. 19
2-2-3- عوامل مؤثر بر قدرت نقدشوندگی.. 19
2-2-3-1- شروع کار بازار. 20
2-2-3-2- اخبار برجسته مرتبط.. 20
2-2-3-3- اعشاری کردن. 20
2-2-3-4- حداقل تغییر مجاز. 20
2-2-3-5- خودکارشدن بورس… 21
2-2-4- برداشت های سپرده گذاران به عنوان عامل مشکل نقدینگی.. 21
2-3- بانک و سپرده های بانکی.. 23
2-4- وجوه نقد. 23
2-4-1- شاخص های نقدشوندگی.. 24
2-5- تئوری های عوامل مؤثر بر حجم سپرده های بانکی.. 25
2-6- چارچوب بانکداری اسلامی و غیر اسلامی در حوزه سپرده گذاری.. 28
2-6-1- بانکداری غیراسلامی.. 28
2-6-2- بانکداری اسلامی.. 29
2-7- اهداف سیاستگذاری های پولی در نظام بانکی.. 31
2-8- مکانیسم اثرگذاری سیاست پولی.. 33
2-8-1- کانال جانشینی.. 33
2-8-2- کانال ثروت… 33
2-8-3- کانال نرخ بهره 34
2-8-4- کانال نرخ ارز. 34
2-8-5- کانال اعتباری.. 35
2-8-6- کانال وام دهی بانکی.. 35
2-8-7- کانال ترازنامه. 36
2-9- رویکرهای تغییر رفتار مالی سپردهگذاران و بانکها 36
2-10- مدیریت ریسک نقدینگی در نظام بانکی.. 37
2-11- بررسی استراتژی نگهداری وجه نقد و اعتباردهی در نظام بانکی.. 38
2-11-1- ترکیب دارایی ـ بدهی و ریسک نقدینگی.. 40
2-12- تحلیل ریسک بانکداری(گرونینگ و براتانویک ، 2007) 42
2-12-1- ریسک های مالی نظام بانکی.. 42
2-12-2- برسی آرای مدیریت نقدینگی.. 44
2-12-3- نظریههای مدیریت نقدینگی (عرب مازار یزدی و همکاران، 1389) 44
2-13- ریسک… 45
2-13-1- طبقه بندی انواع ریسک… 46
2-13-1-1- ریسک سیستماتیک… 47
2-13-1-2- ریسک تجاری.. 47
2-13-1-3- ریسک مالی.. 48
2-13-1-4- ریسک ورشکستگی.. 49
2-13-2- ریسکهای خارج از شرکت… 49
2-13-2-1- ریسک نوسان نرخ بهره 49
2-13-2-2- ریسک سیاسی.. 50
2-13-2-3- ریسک بازار. 50
2-13-3- اندازه گیری ریسک… 50
2-14- مبانی نظری مجرای وام دهی بانک انتقال سیاست پولی.. 52
2-15- اهمیت تشکیل سرمایه مبتنی بر سپرده گذاری.. 54
این مطلب را هم بخوانید :
2-15-1- تغییر رفتار سپردهگذاران. 54
2-15-2- کاهش رشد سپرده و وامهای دولتی.. 55
2-15-3- رشد سپردهگیری نسبت به نقدینگی.. 56
2-15-4- ارزیابی مدیریت نقدینگی؛ گسترش یک ساختار مدیریت نقدینگی.. 56
2-16- سپرده، سود و بازگشت سرمایه سپرده گذاران. 59
2-17- انواع بدهی در نظام بانکی.. 60
2-18- بانک سپه در یک نگاه 61
2-18-1- تاریخچه نخستین بانک ایرانی.. 61
2-18-2- ارزش های محوری بانک سپه. 63
2-18-3- بیانیه مأموریت بانک سپه. 64
2-18-4- اهداف کلان: 64
2-18-5- خدمات بانک سپه. 65
2-19- مروری بر پژوهش های انجام شده 67
2-19-1- تحقیقات داخلی.. 67
2-19-2- تحقیقات خارجی.. 70
فصل سوم. 77
روش تحقیق و گردآوری داده ها 77
3-1- مقدمه. 78
3-2- روش تحقیق.. 78
3-3- متغیرهای موردمطالعه تحقیق ونقش وروش محاسبه آنها 79
3-3-1- مدل تحقیق.. 79
3-3-2- متغیرهای به کار رفته در معادلات مدل تحقیق.. 79
3-4- داده های آماری.. 82
3-5- روش تجزیه و تحلیل داده ها 83
3-6- جامعه آماری.. 84
3-7- آزمون های مورد استفاده شده در این پژوهش…. 85
3-7-1- مانایی متغیر ها 85
3-7-1-1- تفاوت سری های زمانی مانا و نامانا 86
3-7-2- آزمون ریشه واحد برای مانایی.. 87
3-7-3- آزمون دیکی فولر. 88
3-6-3-1- آزمون دیکی – فولر تعمیم یافته. 89
3-7- تعریف هم جمعی و مفهوم اقتصادی آن. 91
3-7-1- آزمون انگل- گرانجر و انگل- گرانجر تعمیم یافته برای همجمعی.. 93
3-7-1-1- معایب روش انگل-گرانجر. 93
3-7-2- برآوردکنندههای حداکثر درستنمایی جوهانسن و جوسیلیوس (آزمون فرضیه ها) 94
3-7-2-1- تعیین تعداد بردارهای هم انباشته و تعیین الگوی مطلوب… 96
3-7-2-2- مشکلات روش جوهانسن- جوسیلیوس… 97
3-7-3- نقاط ضعف و محدودیتهای تحلیل هم انباشتگی.. 100
3-8- توابع عکس العمل تحریک… 101
3-9- خلاصه روش تحقیق فصل سوم. 101
فصل چهارم. 103
تجزیه و تحلیل داده ها 103
4-1- مقدمه. 104
4-2- تحلیل توصیفی متغیر های تحقیق.. 104
4-3- نمودار پراکندگی متغیرها 105
4-4- برآورد مدل تحقیق.. 106
4-4-1- آزمون ریشه واحد. 107
4-4-2- همانباشتگی و معادله بلندمدت… 109
4-4-3- نتایج تعیین طول وقفه مناسب در مدل. 109
4-4-5- نتایج تابع پاسخ تکانه. 113
4-5- نتایج آزمون فرضیات تحقیق.. 116
فصل پنجم. 118
نتیجه گیری و پیشنهادات… 118
5-1- مقدمه. 119
5-2- نتیجه گیری حاصل از آزمون فرضیات… 119
5-2-1- نتیجه گیری حاصل از آزمون فرضیه اول. 120
5-2-2- نتیجه گیری حاصل از آزمون فرضیه دوم. 120
5-2-3- نتیجه گیری حاصل از آزمون فرضیه سوم. 120
5-2-4- نتیجه گیری حاصل از آزمون فرضیه چهارم. 121
5-2-5- نتیجه گیری حاصل از آزمون فرضیه پنجم. 121
5-3- بحث و نتیجه گیری.. 121
5-4- مقایسه نتایج تحقیق با سایر تحقیقات… 123
5-5- پیشنهادات… 124
5-5-1- پیشنهادات براساس نتایج فرضیه ها 124
5-5-2- پیشنهادات کاربردی.. 125
5-5-3- پیشنهادهایی برای مطالعات آتی.. 126
فهرست منابع. 127
منابع فارسی: 128
منابع خارجی: 130
پیوست ها 132
هدف اصلی این مطالعه بررسی رفتارسپرده هادرصنعت بانکداری ایران در بانک سپه با استفاده از آزمون همگرایی برای دوره ی 31 ساله 1393-1363 و آزمون وجود رابطه بلند مدت بین سپرده ها و تعیین کننده های آن می باشد. برای تحقق این هدف داده های کلان اقتصادی همچون نسبت سپرده های مدت دار به نقدینگی در سیستم بانکی و برخی عوامل موثر برآن از جمله نرخ سود واقعی سپرده ها، نرخ سود بازار غیرمتشکل پولی، نرخ ارز در بازار غیر رسمی، تولید ناخالص داخلی و شاخص قیمت مسکن از بانک اطلاعات سری های زمانی اقتصادی بانک مرکزی و گزارش عملکرد سالانه بانک سپه گردآوری شد و پس از بررسی آزمون های ریشه واحد، از روش آزمون هم انباشتگی جوهانسون- جوسیلیوس و تابع پاسخ تحریک به بررسی وجود رابطه بلندمدت و ماندگار بین متغیرهای تحقیق اقدام شد. بر این اساس روش این تحقیق علی و همبستگی می باشد. نتایج حاصل از برآورد مدل جوهانسون – جوسیلیوس حاکی از وجود رابطه بلند مدت بین سپرده ها و تعیین کننده های آن می باشد، به طوری که نسبت سپرده های مدت دار به نقدینگی با نرخ سود بازار غیرمتشکل پولی و تولید ناخالص داخلی ارتباط مثبت و با نرخ ارز در بازار غیر رسمی، شاخص قیمت مسکن و نرخ سود واقعی سپرده های مدت دار،ارتباط منفی نشان می دهد.
کلید واژگان: رفتار سپرده، بانکداری، هم انباشتگی، آزمون جوهانسن جوسیلیوس
بانک ها وظایف مهمی را در اقتصاد به عهده دارند که شامل تجهیز پس اندازها و واسطه گری، تسهیل جریانات پرداخت، تخصیص اعتبارات و برقراری نظم مالی است. حتی در اقتصادهایی که دارای بازارهای مالی پیشرفته ای هستند، بانک ها در کانون فعالیت های مالی و اقتصادی قرار دارند و نقطه اتکایی برای اعمال سیاست های پولی به حساب می آیند.
در کشورهای در حال توسعه و اقتصادهای در حال گذار، که دارای بازارهای مالی کمتر توسعه یافته بوده، بانک ها نهادهای مهمی هستند که قادرند به واسطه گری مالی پرداخته و می توانند با ارائه روش های گوناگون به کاهش میزان ریسک سرمایه گذاری کمک کنند. هر یک از بانک ها سعی در جذب سپرده های مردم دارند جذب سپرده برای بانک ها اهمیت ویژه ای دارد، چون سپرده ها به عنوان منبع اصلی بانک از اهمیت ویژه ای برخوردار است؛ زیرا وضعیت سپرده ها بر نقدینگی و ریسک نقدینگی و میزان اعطای تسهیلات و در نتیجه بر هزینه ها و درآمدهای عملیاتی بانک تاثیرگذار است.
بررسی رفتارسپرده ها درصنعت بانکداری ایران با استفاده از آزمون همگرایی (مطالعه موردی: بانک سپه)
بانک های ایران نظیر سایر مؤسسات مالی نیاز دارند تا وجوه خود را از طریق تعهدات تأمین مالی برای خلق سود، بهینه سازی و مدیریت نمایند. بانک های ایران مجبورند تا نقدینگی خود را تحت شرایط مشابه با طرف مقابل قرارداد خود مدیریت نمایند. به خصوص در بانکداری ایران با ویژگی های عملیات و ارزش های یکتای خود باید ویژگی سپرده گذاران خود را به دقت شناسایی نمایند. بنابراین پیش بینی سپرده ها (رفتار سپرده گذاران) در زمره اقداماتی قرار دارند که آنها بایستی به طور مناسبی انجام دهند. زیرا برداشت سپرده ها به طور بالقوه می تواند کسب و کار و فرایند سرمایه گذاری آنها را که نیاز به جایگزینی وجوه بلندمدت دارد را مختل نمایند. از سوی دیگر در هر زمانی که سپرده گذاران بخواهند و بانک موافقت نماید نیز بایستی سپرده ها در دسترس باشند. شناخت رفتار سپرده گذاران شیوه مهمی است که یک نظام بانکی قوی در سمت بدهی می تواند داشته باشد. توانایی بانک ها در ارزیابی و مدیریت عرضه و تقاضای نقدینگی برای حفظ و تداوم عملیات بانکداری ضروری است بانک های ایران برای بهینه سازی وجوه سپرده گذاران در پرتفوی تأمین مالی به مدیریت برداشت های سپرده گذاران به شیوه ای مناسب نیاز دارند.
بانک های ایران نیز مشابه همتای سنتی خود به پول سپرده گذاران به عنوان یکی از منابع اصلی وجوه وابسته اند. در واقع ربا در اسلام انعطاف پذیری بانک های ایران را در جمع آوری جریان ورودی پول برای تأمین مالی و پوشش هزینه ها دچار محدودیت کرده است. به همین دلیل سپرده گذاران در بانکداری ایران در مقایسه با بانکداری متعارف از اهمیت بیشتری برخوردار می باشند.
نوسانات معنی دار کل سپرده ها به عنوان نماینده ای از رفتار برداشت سپرده گذاران از نگرانی های بزرگ بانک های ایران است و بنابراین بایستی به طور دقیق مدیریت شود.
با توجه به اهمیت سپرده ها به عنوان یکی از ابزارهای مدیریت نقدینگی در سمت بدهی این تحقیق به بررسی رفتار سپرده ها در صنعت بانکداری ایران می پردازد.
مطالعه رفتار سپردهگذاران و تغییرات سپردهها در بانکداری ایران به چند دلیل زیر مورد علاقه وتوجه مدیریت بانک ها و بانک مرکزی و بخش عمومی میباشد.
رفتار سپردهها به طور معمولی شامل شاخصهای تعیین کننده استراتژیهای پرتفوی بانک میباشد. هرچه این رفتار تغییرات بیشتری داشته باشد، ترکیب داراییهای آن بانک از نقدینگی بیشتری برخوردار خواهد بود.
از آنجا که رفتار برداشت سپردهگذاران بر وجه نقد و ذخایر اضافی نگهداری شده توسط بانکها اثر میگذارد بنابراین توزیع ذخایر کل بانکهای عضو سیستم بانکی و در نتیجه مسیر و سرعت اقدامات سیاست پولی را نیز تحت تأثیر قرار میدهد.
این رفتار وجوه لازم برای وامها و متعاقباً نرخ وامها را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.
این رفتار بر نوسان درگیری تعدیل ذخایر پرهزینه اثر میگذارد و بنابراین میتواند سودآوری بانک را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در نهایت این رفتار یکی از عوامل مهم مؤثر بر میزان استفاده بانکها از دریچه تنزیل بانک مرکزی میباشد. بنابراین بر سیاست مدیریت نرخ تنزیل مجدد نیز اثر میگذارد.
با توجه به اثرات ذکر شده در رفتار سپرده ها انتظار میرود نتایج این مطالعه بتواند برای استفاده سیاستگذاران و بانکهای ایران برای درک بهتر رفتار برداشت پول توسط سپردهگذاران و سیاستهای مناسب برای مدیریت نقدینگی بانک مفید واقع شود. در ضمن براساس دانستههای نگارنده این تحقیق از معدود مطالعاتی است که سعی دارد به شناسایی وتحلیل رفتار سپردهها در صنعت بانکداری ایران بپردازد
نمودار شماره 1-1: فرایند مدیریت نقدینگی در بانکداری ایران (به اقتباس از ایسمال[1]، 2010)
نتیجه خروجی بررسیهای فوق شناسایی مشخصات وجوه و رفتار نقدینگی سپردهگذاران است. پس از تحلیل سپردهگذاران گام بعدی با بررسی روش مدیریت ریسک نقدینگی بانکهای ایران ادامه مییابد. این بخش اقدامات و سیاستهای اجرا شده توسط بانکهای ایران را برای ایجاد توازن بین سمت داراییها و بدهیها به منظور جلوگیری از عدم تطابق نقدینگی وصف مینماید. در واقع این امر بسیار آسانتر می شود اگر وجوه به خوبی مدیریت شود، سپردهگذاران با بانکها ارتباط و همکاری خوبی داشته باشند و رفتار نقدینگی قابل پیشبینی سپردهگذاران به خوبی شناسایی شود. در واقع برخی سپردهگذارن نسبت به مازاد نرخ بهره بسیار حساس هستند و وجوه خود را در سپردههای کوتاه مدت قرار میدهند و نمیتوانند از فعالیتهای تأمین وجوه مالی بانک های ایران پشتیبانی خوبی داشته باشند.
سرانجام اگرچه بانکهای ایران سعی دارند که یک مدیریت نقدینگی قوی به اجرا بگذارند و شناسایی رفتار نقدینگی سپردهگذاران را به آن ضمیمه کنند، با این حال در برخی حوزهها ممکن است هنوز مشکلات نقدینگی بالقوه برپا باشد (همانگونه که در شکل شماره 1-1 نشان داده شده است) به همین دلیل بانکهای ایران برای تدبیر تقاضاهای با قاعده و بیقاعده سپردهها، ابزارهای نقد اسلامی را برای کنترل و نگهداری توازن مداوم نقدینگی آماده می کنند.
هدف اصلی:
هدف اصلی این تحقیق بررسی رفتار سپردهها میباشد. با انجام این تحقیق یکی از مراحل اصلی فرایند مدیریت نقدینگی در سمت بدهیها انجام میشود و به مدیریت بانکهای ایران در هدایت و کنترل رفتار سپردهگذاران یاری میرساند. در ضمن با آزادسازی نرخ سود در دو سال اخیر شناسایی رفتار سپردهها در این دوره از ضروریات خاص تحقیق حاضر میباشد.
اهداف فرعی این تحقیق عبارتنداز:
اهداف فرعی این تحقیق بررسی مستقیم تأثیر نرخ واقعی سود سپرده های مدت دار،بر حجم سپرده های سرمایه گذاری مدت دار،بررسی مستقیم تاثیر نرخ سود بازار غیر متشکل پولی برحجم سپرده های سرمایه گذاری مدت دار بانک،بررسی مستقیم تاثیر نرخ تولید ناخالص داخلی بر حجم سپرده های سرمایه گذاری مدت دار بانک،بررسی مستقیم تاثیر نرخ ارز و نرخ شاخص قیمت مسکن بر حجم سپرده های سرمایه گذاری مدت دار بانک می باشد.
تاکنون مطالعات متعددی در زمینه بررسی عوامل مؤثر برسپرده هادرکشورمان انجام شده است. بخش عمده ای از این پژوهش ها از روش های کیفی وبا استفاده از ابزار پرسشنامه به بررسی موضوع پرداخته اند. درصورتی که این مطالعه با استفاده ازروش کمی (آزمون همگرایی- جوهانسون-جوسیلیوس) انجام شده است ودر ضمن از نرخ بازارغیر متشکل پولی نیز برای بررسی رفتار سپرده گذاران استفاده شده است.
جامعه آماری این تحقیق شامل کلیه بانک های جمهوری اسلامی می باشد و بانک سپه به دلیل قدمت به عنوان نمونه آماری درسری زمانیسالهای1393-1363 انتخاب شده است.
1-8- فرضیه ها و سوالات تحقیق
اصولاً فرضیه عبارتست از آنچه که محقق بدنبال آن می گردد یا حدس زیرکانه و علمی که برای نتیجه تحقیق می زند. یعنی پیشنهادی ارائه می دهد که می توان آن را در محک آزمایش علمی سنجید. فرضیه عبارت است از حدس یا گمان اندیشمندانه درباره ماهیت، چگونگی و روابط بین پدیده ها، اشیاء و متغیرها که محقق را در تشخیص نزدیکترین و محتمل ترین راه برای کشف مجهول کمک مینماید ( حافظ نیا،1377).
فرضیات تحقیق حاضر عبارتند از:
پس از گردآوری دادههای تحقیق در این مطالعه با استفاده از مدلهای تحقیق اقدام به آزمون فرضیات زیر خواهیم نمود:
1-6-حدود(دامنه تحقیق)به لحاظ قلمرو مکانی و زمانی.. 9
1-7-واژه های کلیدی(اصطلاحات) 9
فصل دوم: ادبیات و مبانی نظری و پیشینه تحقیق
2-1-مقدمه. 13
2-2-تعریف سرمایه گذاری.. 13
2-3- تعریف سرمایهگذاری خارجی.. 18
2-4- شیوه های سرمایهگذاری خارجی.. 18
2-5-انواع سرمایهگذاری خارجی.. 19
2-6-تاریخچه سرمایه گذاری خارجی.. 20
2-7-عوامل تعیین کننده 21
2-8-سرمایهگذاری خارجی و توسعه اقتصادی.. 21
2-9-مزایا و مشوقهای سرمایهگذاری خارجی درایران. 21
2-10-مفهوم شفافیت.. 25
2-10-1-اهمیت شفافیت در بازارهای مالی.. 26
2-10-2-حاکمیت شرکتی و شفافیت.. 29
2-11- ابعاد شفافیت.. 30
2-11-1-شفافیت در بازارها 30
2-11-1-1- بازار پول. 30
2-11-1-2-بازار ارز. 32
2-11-1-3-بازار کالا. 33
2-11-1-4-بازار سرمایه. 33
2-11-2-شفافیت در سیاستهای دولت.. 34
2-11-2-1-سیاست پولی.. 35
2-11-2-2-سیاست مالی.. 36
2-12-نقش قوانین و مقررات.. 37
2-13- رقابت بین بازارها و شفافیت در اقتصاد. 38
2-13-1 جهانی شدن، رقابتپذیری.. 38
2-13-2-ارتباط بازارهای مختلف با یکدیگر. 39
2-13-3-فضای کسب و کار و بهبود آن و ارتباط آن با شفافیت.. 40
2-13-3-1-شاخص فساد ( عدم شفافیت) 40
2-14-سرمایهگذاری در اوراق بهادار. 42
2-15-سرمایهگذاری در بخش زمین و مسکن.. 43
2-16-سرمایهگذاری در طلا.. 43
2-17-سرمایهگذاری در ارز. 44
2-18-اوراق مشارکت.. 44
2-19-محیط سرمایه گذاری.. 45
2-20-فرایند سرمایهگذاری.. 45
2-20-1-خط مشی سرمایهگذاری.. 45
2-20-2-تجزیه و تحلیل اوراق بهادار. 46
2-20-3-تهیه سبد سرمایهگذاری.. 46
2-21-بازده 47
2-22-اجزای بازده 47
2-23-ریسک… 48
2-24-انواع ریسک… 48
2-25-عوامل موثر بر ریسک و بازده سرمایهگذاری در محصولات مالی.. 49
2-25-1-عوامل کلان. 49
2-25-1-1-سیاست ها و خط مشیهای دولتی.. 49
2-25-1-2-عوامل فرهنگی واجتماعی.. 50
2-25-1-3-وضعیت صنعت.. 50
2-25-1-4-شرایط اقتصادی و دورانهای تجاری و مالی.. 51
2-25-2-عوامل خرد. 51
2-25-2-1-میزان تقاضا و کشش کالای تولیدی شرکت.. 52
2-25-2-2-سیاستها و خط مشیهای مدیریت.. 52
2-25-2-3-وضعیت مالی و حساب های شرکت.. 53
2-25-2-3-میزان وابستگی تولید شرکت به عوامل حیاتی و به خارج،وضعیت عمومی و جهانی منابع. 54
2-25-3-عوامل غیر اقتصادی.. 54
این مطلب را هم بخوانید :
2-25-4-مطالعات تجربی تأثیر عوامل غیر اقتصادی بر ریسک و بازده سرمایهگذاری در محصولات مالی 54
2-25-4-1-تمایل به ریسک… 54
2-25-4-2-ادراک ریسک… 54
2-25-4-2-1-ابعاد ادراک ریسک سرمایهگذاری.. 55
2-25-4-3-نرخ بازده مورد انتظار : 57
2-25-4-4-سرمایه گذاران متخصص: 57
2-25-4-5-سرمایهگذاران مبتدی.. 57
2-26-تحقیقات پیشین.. 58
2-26-1-مقدمه. 58
2-26-2-تحقیقات انجام شده 58
فصل سوم: روش اجرای تحقیق
3-1-مقدمه. 66
3-2-روش تحقیق. 66
3-3-جامعه آماری.. 67
3-4-فن یا تکنیک تحقیق. 67
3-4-1-مدلهای واریانس ناهمسانی شرطی خود رگرسیونی ARCH.. 67
3-5-مدل تحقیق. 75
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
4-1-مقدمه. 78
4-2- طبقهبندی دادهها بر اساس فرضیات یا پرسشهای تحقیق. 78
4-2-1- دادهها و متغیرهای مورد استفاده در تحقیق. 78
فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادها
5-1-مقدمه: 91
5-2-نتیجه گیری بر اساس فرضیات یا پرسشهای تحقیق: 91
5-3-پیشنهادها 93
5-3-1-پیشنهادها در راستای یافته های تحقیق. 93
5-3-2-پیشنهاد به محققین آتی.. 95
منابع و مأخذ. 96
چکیده:
بررسی رابطه بین ریسک و بازدهی فرصتهای سرمایهگذاری مختلف و همچنین میزان مصونیت و پوشش هر دارایی در مقابل تورم، همواره از موضوعات مورد علاقه اقتصاددانان، فعالان عرصه سرمایه گذاری و حتی افراد عادی بوده است. در این پژوهش جهت بررسی این موضوع در اقتصاد ایران طی دوره 1392-1370 با بهرهگیری از دادههای ماهیانه، ضمن انتخاب سه دارایی طلا، ارز و بازار سهام و محاسبه بازدهی آنها (نرخ رشد لگاریتم تغییر قیمت سه دارایی)، ریسک نیز بر مبنای مدل های ناهمسانی واریانس شرطی (ARCH) محاسبه گردید و سپس رابطه بین ریسک محاسبه شده و بازدهی بر مبنای یک مدل رگرسیونی (OLS) بین ریسک و بازدهی برای هر دارایی مثبت تشخیص داده شد. سپس با استفاده از مدل قیمت گذاری داراییهای سرمایهای (CAPM) میزان مصونیت و بازدهی غیر عادی هر دارایی در مقابل تورم مورد ارزیابی قرار گرفت و نهایتا مشخص گردید که هر سه دارایی به عنوان سه فرصت سرمایه گذاری جایگزین دارای پوشش کاملی در مقابل تورم بوده و هیچکدام بازدهی غیرعادی مازاد بر تورم نداشتهاند. از سوی دیگر به ترتیب دارایی طلا، ارز و سهام دارای بالاترین نسبت میانگین بازدهی به ریسک در طول دوره مورد بررسی بودهاند.
واژگان کلیدی: بازده، ریسک، مدل قیمت گذاری دارایی سرمایهجای، مدل ناهمسانی واریانس شرطی
فصل اول
کلیات تحقیق
1-1-مقدمه
امروزه مبحث سرمایه گذاری به یکی از مهم ترین مسائل زندگی انسان ها تبدیل شده است . افراد برای اینکه رفاه و آسایش فعلی و آتی خود را بهبود بخشند اقدام به سرمایه گذاری می کنند . وجوهی که سرمایه گذاری می شوند . می توانند ناشی از دارائیهای موجود فرد ، مبالغ وام گرفته شده یا پس انداز افراد باشد . سرمایه گذاران تلاش می کنند ثروت خود را به بهترین نحو سرمایه گذاری کنند . تا هم از عواملی مانند تورم مصون بمانند و هم ثروت خود را افزایش دهند .
بسیاری از اقتصاددانان معتقدند افزایش سرمایهگذاری هر چند شرط کافی نیست،اما شرط لازم برای دستیابی به رشد و توسعه اقتصادی است.با توجه به کمبود منابع سرمایهگذاری در اکثر کشورهای در حال توسعه،تخصیص بهینه این منابع محدود بین فعالیتهایی که حداکثر کارآمدی را داشته باشند از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است.در این فرایند باید ضمن شناسایی مزیتهای نسبی یک کشور،نسبت به تخصیص بهینه منابع بین بخشهای مختلف اقتصادی اقدام نمود. با توجه به اهمیت موضوع، این پژوهش به دنبال یافتن این پرسش است که سرمایهگذاری در چه بازارهایی از اقتصاد ایران کارآمدی بیشتری داشته است و اولویت سرمایهگذاری در چه بازارهایی است.
1-2-بیان مسئله تحقیق
اصل ثابتی در فرهنگ سرمایهگذاری وجود دارد مبنی بر این که سرمایه از ریسک و خطرگریزان است و به سوی بازده و سود تمایل دارد. به همین خاطراست که سرمایهگذاران ریسکگریز از ورود سرمایه خود به جایی که خطر و ریسک وجود دارد یا افق نامشخصی در برابر سود و اصل سرمایهشان هست، امتناع میکنند. اما آیا میتوان جایی را پیدا کرد که سرمایهگذاری در آن ریسک نداشته باشد؟ ریسک و خطر از دست دادن اصل و فرع سرمایه در همه جا هست، بعضی سرمایهگذاریها پرخطرند و برخی کم خطر. سرمایهگذار با توجه به میزان خطر و ریسک سرمایهگذاری، انتظار سود و بازده متناسب را دارا میباشد. معمولاً سرمایه گذاران به وسیله تجزیه و تحلیل های مالی خود به دنبال بازده متناسب با توجه ریسک مربوط میباشند .
در یک بازار متعارف که در آن عوامل بازار واجد اطلاعات میباشند، بازده بالا همواره ریسک بالاتری را نیز به دنبال خواهد داشت.این موضوع موجب میشود که همواره تصمیمگیری جهت سرمایهگذاری بر اساس روابط میان ریسک و بازده صورت گیرد و یک سرمایهگذار همواره دو فاکتور ریسک و بازده را در تجزیه و تحلیل و مدیریت سبد سرمایهگذاری های خود مدنظرقرار دهد. به عبارت دیگر، سرمایهگذاری به عنوان یک تصمیم مالی همواره دارای دو مؤلفه ریسک و بازدهی بوده که مبادله این دو ترکیبهای گوناگون سرمایهگذاری را عرضه می کند.از یک طرف،سرمایهگذاران به دنبال بیشینه کردن عایدی خود از سرمایهگذاری هستند و از طرف دیگر، باشرایط عدم اطمینان حاکم بر بازارهای مالی مواجه می باشند که عامل اخیر دستیابی به عواید سرمایهگذاری را با عدم اطمینان مواجه میسازد معمولاًدر اقتصاد و بخصوص در سرمایهگذاری فرض براین است که سرمایهگذاران منطقی عمل میکنند. سرمایهگذاران منطقی، اطمینان را به عدم اطمینان ترجیح میدهند و طبیعی است که دراین حالت میجتوان گفت سرمایهگذاران نسبت به ریسک علاقهای ندارند،به عبارت دقیقجتر سرمایهگذاران ریسکجگریز هستند. یک سرمایهگذار ریسکگریز، کسی است که در ازای قبول ریسک،انتظار دریافت بازده مناسبی دارد.باید توجه داشت که در این حالت پذیرفتن ریسک یک کار غیر منطقی نیست،اگر چه میزان ریسک خیلی زیاد باشد،چون در این حالت انتظار بازده بالایی نیز وجود دارد.در واقع، سرمایهگذاران به طور منطقی نمی توانند انتظار داشته باشندکه بدون قبول ریسک بالا، بازده بالایی کسب کنند. از طرف دیگر تحقیقات انجام شده حاکی از آن است که افراد در تصمیمگیری های خود تحت شرایط ریسک به هیچ وجه به صورت منطقی و عقلایی عمل نمیکنند.
1-3-اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
امروزه مبحث سرمایهگذاری به یکی از مهمترین مسائل زندگی انسانها تبدیل شده است. افراد برای اینکه رفاه و آسایش فعلی و آتی خود را بهبود بخشند اقدام به سرمایهگذاری میکنند. وجوهی که سرمایهگذاری میشوند می توانند ناشی ازداراییهای موجود فرد، مبالغ وام گرفته شده یا پسانداز فرد باشد. سرمایهگذاران تلاش میکنند ثروت خود را به بهترین نحو سرمایهگذاری کنند تا هم از عواملی مانند تورم مصون بمانند و هم ثروت خود را افزایش دهند.
سرمایهگذاری به مفهوم ساده و فراگیر عبارت است از به تعویق انداختن مصرف فعلی برای دستیابی به مصرف بیشتردرآینده(جهانخانی و پارساییان،1376).اغلب اندیشمندان اقتصادی درتحقیقاتشان به این نتیجه دست یافتند که یکی از عوامل موثر بر رشد و توسعه پایدار سرمایهگذاری موثر درکشور است. سرمایهگذاران را میتوان یکی از ارکان اساسی اقتصاد کشورها دانست.تردیدی نیست که افزایش تولید که یکی از نخستین گامهای فرایند توسعه محسوب میگردد مستلزم افزایش سرمایهگذاری خواهد بود و به همین دلیل نظریههایی در علم اقتصاد مطرح است که علت توسعه نیافتگی برخی کشورها را کمبود سرمایه و سرمایهگذاری پنداشته و دور باطل کمبود تولید را ناشی از نبود سرمایهگذاری میداند(نخجوانی،1382و بید گلی و بیگدلو،1385(.
همواره فرصتهای مختلفی برای سرمایهگذاری وجود دارد اما افراد به دنبال بهترین فرصت برای سرمایهگذاری اند،اما کدام یک از این فرصتها بهترینند؟آیا لزوما گزینهای که بیشترین بازدهی را فراهم می سازد مطلوبترین گزینه است یا عوامل دیگری نیز در این زمینه دخیل هستند؟
برای پاسخ به این پرسش ابتدا میبایست مشخص گردد عملکرد یک سرمایهگذاری براساس چه معیارهایی تعیین میشود ارزیابی عملکرد سرمایهگذاریها بر مبنای ریسک و بازده صورت میگیرد و این دو عامل(ریسک و بازده)از هم جدا نیستند. مقصود از بازده پاداشی است که سرمایهگذار از سرمایهگذاری خود به دست میآورد.
تاکنون تحقیقات فراوانی دراکثرحوزههای مرتبط با بازار سرمایه در ایران صورت گرفته،اما آنچه در این بین کمتر مورد توجه قرار گرفته،پرداختن به تحقیقات جدی در خصوص بررسی نگرشهای روانی برتشخیص تعصبات رفتاری و اثرات آن در بورس اوراق بهادار تهران میجباشد.در اکثر کشورها،شناخت فرآیند تصمیمگیری مشارکت کنندگان دربورس،همواره موضوعی مهم برای مشارکتکنندگان و سرمایهگذاران دربازار بوده است.در اکثر این کشورها،محققان تلاشهای قابل توجهی جهت مطالعه و درک رفتار سرمایهگذاری مشارکتکنندگان بازار و به دنبال آن تاثیر این عوامل برقیمت اوراق بهادار داشتهاند، چرا که رفتارهایی که بر تصمیمات سرمایهگذاری مشارکتکنندگان در بازار تاثیر می گذارند از اهمیت ویژه ای برخوردار هستند.
رابطه بین متغیرهای جمعیت شناختی مختلف،عوامل رفتاری و رفتار فردی سرمایهگذاران یکی از بحثهای کشف شده درمسائل اقتصادی مالی و محققان امور مالی کاربردی در سراسر جهان است.در الگوی مالی سنتی در بازار کارآمد که بر اساس فرضیه بازار کارآمد است بر این فرض می باشد که تصمیمگیرندگان به طور کاملا عقلایی رفتار میکنند و همیشه به دنبال بیشینهکردن مطلوبیت مورد انتظار خود هستند. به عبارت دیگر دو پایه اصلی در پارادایم سنتی مالی، عقلانیت کامل عوامل و نتیجهگیری تصمیمگیری های مبتنی بر بیشینهسازی مطلوبیت مورد انتظار است. تا بعد از سال1980برخی از محققان رفتاری فهمیدند بطورکامل پدیده فوقالعادهای از بازار را توضیح دهد هرچند که تصمیمهای سرمایهگذار به طورکامل عقلانی بودند(تیورسکی و کاهنمن، 1979).[1] درحالی که در مالی رفتاری عنوان میشود که برخی پدیدههای مالی را میتوان بابه کارگیری مدلهایی توصیف کرد که در آنها عامل اقتصادی کاملا در نظر گرفته نمیشود. در برخی از مدلهای مالی رفتاری، عوامل رفتاری دارند که بطور کامل عقلایی نیستند.
در برخی مدل ها نیز، عوامل اعتقادات درستی دارند ولیانتخابهایی انجام می دهند که با بیشینه سازی مطلوبیت مورد انتظار سازگار نیست(راعی و فلاح پور،1383،80).
هنگامی که سرمایهگذاران باشرایط نامطمئن روبرو میشوند،به احتمال زیاد درجهت منافع خودبه تصمیمگیرهای مختلف میپردازند،یا ممکن است به دنبال توصیههای سرمایهگذاران حرفهای یاجمعآوری اطلاعات مربوط به سود حاصل از تصمیمگیری سرمایهگذاری بهینه باشند (تیورسکی و کاهنمن، 1979).[2]گرچه سرمایهگذاران حرفهای اطلاعات بیشتری کسب خواهند نمود، اما به دلیل وجود تعصبات سرمایهگذاری بیشتر تصمیمات خود کاملا منطقی نیست،در نتیجه این تعصبات منجر به کاهش بازگشت سرمایهگذاری میگردد (کایداک، 1987)[3] .
هنگامی که مالی رفتاری بین فعالان بازار توسعه یابد،سرمایهگذاران مزایای آن راخواهند دید وآنگاه انتظار میرود که درک نحوه تاثیر ابعاد روانشناختی سرمایهگذار بر پیامدهای سرمایهگذاری،بینشهای جدیدی فراهم سازد. نتیجه مورد انتظار از برقراری ارتباط مناسب با مالی رفتاری برای مدیران و مشاوران،پرتفویی است که یک مشاور میتواند متناسب با اهداف و تمایلات هر سرمایهگذار ایجاد کند.از دیگر فواید این پژوهش،نزدیک کردن مشاوران و سرمایهگذاران به کاربردهای«مالی رفتاری»در مدیریت دارایی است.برای کسانی که نقش روانشناسی در دانش مالی را به عنوان یک عامل اثر گذار بر بازارها یا اوراق بهادار و تصمیمات سرمایهگذاران بدیهی می دانند، قبول وجود تردید در مورد اعتبار « مالی رفتاری» دشوار است. در عین حال هنوز بسیاری از دانشگاهیانوحرفهایهای طرفدار مکتب «مالی کلاسیک » بررسی جنبه های رفتاری انسان و تاثیر آن در تصمیمات مالی را به عنوان یک شاخه مستقل مطالعاتی باور ندارند. در طرف مقابل، طرفداران دانش« مالی رفتاری»اعتقاد راسخی دارند که آگاهی از”تمایلات روانشناختی “در عرصه سرمایهگذاری،کاملاً ضروری و نیازمند توسعه جدی دامنه مطالعاتی است (پمپین[4]،1383؛ ترجمه بدری). بنابراین ما در این تحقیق میتوانیم به درک سابقه و تاثیر آنچه که باعث تعصبات سرمایهگذاری شده است بپردازیم.
1-4-اهداف مشخص تحقیق (شامل اهداف کلی، ویژه و کاربردی)
1-4-1-اهداف کلی
هدف اصلی
1-بررسی ریسک و بازده سرمایهگذاریهای جایگزین در ایران
2-رتبه بندی بازارها بر اساس ملاک بازدهی سرمایهگذاری ها
1-4-2-اهداف فرعی
1-4-3- اهداف کاربردی
شناسایی ابزار جایگزین دارایی طلا، ارز و سهام برای مقابله تورم در اقتصاد ایران
1-5-فرضیه ها
1-7) کاربردپژوهش… 13
1-8) تعاریف واژگان و اصطلاحات… 13
1-9) ساختار پژوهش… 16
فصـــل دوم:مروری بر ادبیات و پیشینه تحقیق
2-1) مقدمه. 18
2-2) تاریخچه ایجاد فرضیه بازار کارا 18
2-3) چهارچوب تحلیل بنیادی.. 19
2-4) کارایی و انواع آن. 20
2-4-1) کارایی اطلاعاتی: 20
2-4-2) کارایی تخصیصی: 20
2-4-3) کارایی عملیاتی: 20
2-5) سطوح کارایی اطلاعاتی.. 21
2-6) بازده سهام. 22
2-7) بازده سهام و معیارهای آن. 22
2-8) ضریب قیمت به سود، تعاریف و ابعاد آن. 23
2-9) کاربرد ضریب قیمت به سود. 24
2-10) نسبت ضریب قیمت به سود و مزایای آن. 26
2-11) عوامل مؤثر در تعیین ضریب قیمت به سود. 27
2-12) پیشینه تحقیق.. 27
فصـــل ســوم: روش اجرای تحقیق
3-1) مقدمه. 31
3 ـ 2) روش تحقیق.. 31
3 ـ 3) جامعه آماری.. 32
3 ـ 4) حجم نمونه و روش نمونهگیری.. 33
3 ـ 5) ابزار جمعآوری اطلاعات… 34
3 ـ 6) روش تجزیه و تحلیل دادهها 34
3-7) فرضهای اساسی رگرسیون. 38
3-8) مزایای پانلدیتا در مقایسه با دادههای مقطعی یا سری زمانی.. 41
3-9) آزمون ناهمسانی واریانسها 41
3-10) آزمون خودهمبستگی.. 41
4-1) مقدمه. 45
4-2) بررسی آمار توصیفی متغیرها طی دوره پژوهش… 45
4-3) بررسی ضرایب همبستگی متغیرهای پژوهش… 46
4-4) بررسی مانایی متغیرهای پژوهش… 47
4-5) آزمون نرمالیتی متغیرهای تحقیق با استفاده از آزمون کولموگروف – اسمیرنوف… 49
4-6) آزمون ناهمسانی واریانس… 50
4-7) بررسی مستقل بودن یا خودهمبستگی.. 50
4-8) نتایج آزمون فرضیههای پژوهش… 51
فصل پنجم:نتیجـــهگیری و پیشنهادها
5-1) مقدمه. 56
5ـ 2) بحث و نتیجهگیری.. 56
5 ـ 3) پیشنهادهای کاربردی در راستای نتایج تحقیق.. 58
5-4) محدودیتهای تحقیق.. 60
5 ـ 5)پیشنهاداتی برای محققان آتی.. 60
منابع فارسی.. 62
امروزه اطلاعات نقش بسیار مهمی در دنیای مالی و اقتصاد ایفا می کند.پیشرفت های چشم گیر درحوزه فناوری اطلاعات،روند اطلاع رسانی را افزایش داده و به تصمیمات معامله گران و عاملان اقتصادی جهت می دهد.تاثیر اطلاعات منتشره در مورد رویداد های مالی را می توان دربازارهای مالی با تعیین میزان کارایی اطلاعاتی این بازارها تعیین کرد.از اصلی ترین نقش های بازار بورس در هر کشوراطلاع رسانی بموقع و سریع در موردتغییر و تحولات بازار اوراق بهادار می باشد،بازار بورس زمانی از کارایی لازم برخوردارخواهد بود که بدست آوردن سودهای غیر متعارف برای عده ای ازمعامله گران،با کسب اطلاعات بیشترنسبت به دیگران امکان پذیر نباشدودسترسی به کلیه اطلاعات جاری در بازار که بر قیمت ها موثر می باشد برای تمامی دست اندرکاران بازار بسهولت،بموقع وبطور همزمان امکان پذیر باشد.
تحقیق حاضر به بررسی کارایی سطح نیمه قوی بورس اوراق بهادار تهران می پردازد؛در این تحقیق با استفاده از آزمون همبستگی،وجود همبستگی بین متغییرهای«ضریب قیمت به سود»،«بازده سهام»،«بازده صنعت» و«بازده بازار» که در تحقیق مورد استفاده قرار گرفته،بررسی شده و نتایج حاصل وجود همبستگی بین ضریب قیمت به سودو بازده سهام را تایید می کند،اما همبستگی بین بازده صنعت و بازده مورد انتظار بازار را رد می نماید،فرضیه اصلی این تحقیق بررسی کارایی نیمه قوی بازار بورس می باشد که با استفاده ازپانل دیتا و با آزمون ناهمسانی واریانس موردارزیابی قرارمیگیرد،بادرنظرگرفتن وجودناهمسانی واریانس نتایج حاصل ازآزمون نشان میدهدکه؛بازاربورس تهران در سطح نیمه قوی کارا نمی باشد.
در این تحقیق برای تعیین سطح کارایی بازار از«ضریب قیمت به سود سهام» که یکی از متغییرهای بنیادی شرکتهامی باشدو همچنین از آزمون ناهمسانی واریانس استفاده شده که در تحقیقات داخلی انجام شده بررسی این سطح از کارایی با استفاده از موارد ذکر شده کمتر به چشم میخورد.
واژههای کلیدی: کارایی اطلاعاتی،کارایی نیمه قوی، ضریب قیمت به سود،آزمون ناهمسانی واریانس.
این مطلب را هم بخوانید :
سرمایه گذاری از عوامل اساسی اقتصادی بویژه در کشورهای در حال توسعه است. مساله اساسی در سرمایه گذاری تخصیص بهینه منابع مالی در فعالیتهایی است که بهترین سود آوری را دارندو نقش مهمی دررشد اقتصادی ایفا می کنند. یکی از ابزارهای مهم برای تخصیص بهینه این منابع بازار بورس اوراق بهادار هر کشور است، این بازارمکانی است برای تجمیع سرمایه های خرد برای استفاده در طرحها و فعالیتهایی که نیازمند سرمایه های کلان می باشند. خریداران سهام برای خرید سهام نیاز به اطلاعاتی جهت کسب سودهای بالاتر دارند برای کسب این اطلاعات لازم است که بازار سرمایه دارای کارایی اطلاعاتی باشد.
شرکت کنندگان در معاملات بازار بورس اوراق بهادار به اطلاعات شفاف کافی وبموقع نیازمند هستند که یکی از نقش های سازمان بورس اوراق بهادار می باشد در صورتی که این نقش بدرستی ایفا نشود گروهی بخاطر داشتن اطلاعات بیشتر از دیگران به سودهای غیرمتعارف و فراتر از حد معمول دست می یابند، بررسی کارایی اطلاعاتی بازار بورس میزان دستیابی سازمان بورس را به این هدف اشکار می سازد ودر صورت ایفای درست این نقش وایجاد امنیت سرمایه در بازار بورس سرمایه گذاران با اطمینان بیشتر به سرمایه گذاری در این اوراق بهادار تشویق می شوند و این موضوع باعث جذب سرمایه های سرگردان و هدایت آن بسوی تولید و و متعاقب آن افزایش سطح تولید ودر آمد ملی خواهد شد که نتیجه این روند بهبود شرایط اقتصادی کشور است. (سلیمی فر, مصطفی; شیرزور, زهرا, 1389)
هدف نهایی بورس اوراق بهادار رسیدن به کارایی در تخصیص بهینه منابع اقتصادی است، هدف منطقی سیاست دولت ترغیب و تشویق استقرار «بازار کارای تخصیصی» است که در آن شرکتهایی که دارای محتملترین فرصتهای سرمایه گذاری هستند به وجوه مورد نیاز دسترسی داشته باشند، برای تحقق این هدف بازار باید دارای کارایی درونی و بیرونی باشد؛در کارایی بیرونی اطلاعات به سرعت و به طور وسیع منتشر شده و بدین وسیله امکان تعدیل سریع و بدون تورش قیمت هر ورقه بهادار در مقابل اطلاعات جدید فراهم میشود به طوری که قیمت آن ارزش سرمایه گذاری را منعکس میکند، در مقایسه بازار کارای درونی بازاری است که در آن کارگزاران و معامله گران به صورت منصفانه با یکدیگر رقابت می کنندبطوری که هزینه مبادلات کم و سرعت انجام آن زیاد باشد، کارایی بیرونی بازار از دهه 1960موضوع بسیاری از تحقیقات بوده است، در بازار کارا مجموعه اطلاعات بطور کامل و بلافاصله در قیمتهای بازار منعکس میشود. (شارپ, ویلیام اف; الکساندر, گوردون جی; بیلی, جفری وی, 1390)
کارایی اطلاعاتی بازار در سه سطح، از نظر مفروضات و پیامدهای آن مطرح است که عبارتند از (سینایی, حسنعلی, 1372):
شکل ضعیف کارایی: در این سطح از کارایی قیمت های اوراق بهادار فقط اطلاعاتی که در گذشتۀ قیمتها نهفته است و از توالی تاریخی قیمتها حاصل میشود را منعکس می کند، که این اطلاعات بلافاصله در قیمتهای جاری منعکس میشود، در این حالت فرض میشود که قیمت اوراق بهادار فقط منعکس کننده اطلاعات تاریخی باشد؛ بدین معنا که قیمت سهام روند خاصی نداشته وبازار سهام حافظه ای ندارد، یعنی قیمت سهام دربازار کارابه شکل تصادفی تغییر می کند این همان نظریه گشت تصادفی[1] است.
شکل نیمه قوی کارایی: این سطح از فرضیه می گوید که قیمت سهام منعکس کننده همه اطلاعات عام و منتشرشده است. در اینجا اطلاعات عام محدود به اطلاعات گذشته نیست بلکه در برگیرنده هر اطلاعاتی دربارۀ عملکرد شرکت و مشخصات صنعتی است که شرکت در آن فعالیت دارد.
شکل قوی کارایی:در این حالت فرض بر این است که تمام اطلاعات مربوط و موجود، اعم از اطلاعات محرمانه و اطلاعات دردسترس عموم در قیمت اوراق بهادار انعکاس می یابد. (Strong, 2000)
در تحقیق حاضر کارایی بازار بورس تهران در سطح نیمه قوی مورد بررسی قرار می گیرد، در سطح نیمه قوی کلیه اطلاعاتی که در دسترس عموم است و شامل؛اطلاعات مالی منتشر شده شرکتها، اطلاعات دولتی، وضعیت اقتصاد، تخمینهای انجام شده در مورد سودها که شرکت ها و تحلیل گران اوراق بهادار منتشر کردهاند، مورد استفاده قرار می گیرد (راعی, رضا; پویانفر, احمد, 1391)،بعضی از مطالعات بابررسی الگوهای فصلی و تقویمی به آزمون کارایی بازار در سطح نیمه قوی اقدام مینمایند،در این گروه مطالعات بنام بررسی وقایع به این امر می پردازند که قیمت سهام با چه سرعتی نسبت به وقایع مهم و خاص اقتصادی تعدیل می شود. حامیان فرضیه بازار کارا در سطح نیمه قوی انتظار دارند که قیمت سهام تحت شرایط فوق به سرعت تعدیل شود به نحوی که غیرممکن است با سرمایه گذاری بعد از انتشار رسمی هرگونه اطلاعات مهم در مورد سهامی بازده بالای بدست آورد،گرچه بسیاری از مطالعات از این استدلال که بازار سریعا نسبت به اطلاعات عمومی شده جدید تعدیل می شود حمایت می کنند اما شمار دیگری از آنها استدلال مزبور را تایید نمی نمایند.سوال اصلی درمورد این دسته از آزمونهای نیمه قوی کارآیی بازار این است که آیاقواعدوالگویی هایی وجود دارد که سهامداران از طریق استفاده از این الگوها به بازده غیرعادی دست یابند،بعبارت دیگر آیا قواعدی در قیمت سهام در طول سال تقویمی وجود دارد که به سرمایه گذاران در پیش بینی قیمتهای آتی سهام کمک کند؟جواب مثبت به این سوال نشان دهنده عدم کارایی بازار از نوع نیمه قوی است که پیرامون آن تحقیقات گسترده ای صورت گرفته است،این نوع پژوهشهای تجربی یعنی آزمون نیمه قوی کارایی بازار تحت عنوان حادثه کاوی[2]اغلب به مطالعه یک رویداد خاص میپردازد و در آن بازده سهام یک شرکت به منظور تعیین تاثیر یک حادثه معین بر روی قیمت سهام مورد آزمایش قرار می گیرد (راعی , رضا; شیرزدای, سعید;, 1392).با بررسی متون مربوط به آزمونهای کارایی بازار ملاحظه میگردد که محققان این آزمونها را به دو شیوه بررسی نموده اند؛دسته اول آزمون ها را مطابق با شکل های مختلف کارایی بازار (ضعیف، نیمه قوی، قوی) تفکیک نموده اند، دسته دیگری از محققان آزمونهای کارایی بازار را به صورت موضوعی تقسیم نموده اند. در این تحقیق از دسته بندی نوع اول استفاده شده است که به نقل از روبرت هاگن[3]می توان چنین نمایش داد (راعی, رضا; پویانفر, احمد, 1391)
با توجه به دسته بندی صورت گرفته توسط هاگن در این تحقیق سطح نیمه قوی کارایی با روش پیش بینی نرخ بازده سهام شرکتهای مورد مطالعه و با استفاده از «ضریب قیمت به سود»[4]که یکی از متغییرهای بنیادی شرکت ها می باشد، موردبررسی قرارمی گیرد.
در این تحقیق «ضریب قیمت به سود» بعنوان متغییر مستقل انتخاب شده است، برخی «ضریب قیمت به سود» را شاخصی برای تبیین میزان رشدموردانتظار بازار ازسود آتی شرکت دانسته وبرخی ازآن بعنوان ورودی مدل های قیمت گذاری استفاده کرده اند، از انجا که این نسبت حاصل تلفیق دو متغییر قیمت و سود هر سهم می باشد در نظر تحلیل گران از یک سو مبین وضعیت بازاری سهم واز سوی دیگر وضعیت سودآوری و اعلام سود شرکت است. (یحیی زاده فر, محمود; حجابی, روح اله, 1389) قیمت سهام یک شرکت منعکس کننده انتظارات سرمایه گذاران از ارزش ورشد آینده شرکت است، اگر پیش بینی شود سود شرکتی رشد می یابد، انتظاررشد قیمت سهام آن شرکت نیز وجود دارد. (بورس س. س., 91)تحلیل بنیادی بر این فرض استوار است که هر اوراق بهاداری دارای یک ارزش ذاتی با یک ارزش صحیح بر اساس برآوردهای سرمایه گذار است، این ارزش تابعی از متغییر های بنیادی شرکت می باشد که برای ایجاد بازده های مورد انتظار و ریسک مربوط به آن باهم ترکیب می شوند با ارزیابی این متغییرهای بنیادی تعیین کننده ارزش اوراق بهادار می توان برآوردی از ارزش ذاتی را تعیین کرد، فعالان بازار از میان روشهای ارزشیابی سهام به روش قیمت بر سود(عایدی)سهم توجه روز افزونی دارند. (روشن , سید علیقلی; حسینی, سید حسن; نوایی زند, کامبیز; دریکنده, علی, 1391)
در بازارهای پیشرفته سرمایه گذاران تمایل دارند نسبت قیمت به سهام بالا را برای شرکتهایی که دارای نرخ رشد بالای 30تا 40درصد در سال هستند در نظر بگیرند،تحلیلگران مالی نیز عموما براین نظر توافق دارند که برای تعیین قیمت منصفانه سهم حتما باید نرخ رشدسودآنهادرنسبت قیمت به سودمنعکس گردد. (جمشیدی ویسمه, مهسا;, 1392)
با توجه به توضیحات ارائه شده متغییر مستقل تحقیق نسبت قیمت به سود و متغییرهای وابسته در این تحقیق «بازده مورد انتظار سهامداران»[5] و «بازدهی بازار»[6] می باشند. از طریق تعیین همبستگی بین ضریب قیمت به سود با بازده مورد انتظار سهامداران تاثیرپذیری انتظارات سهامداران از اطلاعاتی که در مورد سهام منتشر شده مشخص میشود و میزان همبستگی این دو متغییر مقدار کمی این وابستگی را آشکار می سازد، تعیین همبستگی بین بازدهی بازار و ضریب قیمت به سود نیز تاثیر اخبار و اطلاعات منتشره بر کل بازار را معین می کند، با در نظر گرفتن اینکه هدف این تحقیق تعیین حساسیت بازده هر
1-7-3 قلمرو مکانی پژوهش……………………………………………………………………………………………..9
1-8 تعریف متغیرها………………………………………………………………………………………………………………………9
فصل دوم:مبانی نظری و پیشینهی پژوهش
2-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………14
2-2 بیان مسأله…………………………………………………………………………………………………………………………..14
2-3 اهمیت و ضرورت پژوهش…………………………………………………………………………………………………..16
2-4 پیشینه پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………….17
2-4-1 پیشینه مطالعات داخلی…………………………………………………………………………………………17
2-4-2 پیشینه مطالعات خارجی……………………………………………………………………………………….19
2-5 ادبیات موضوع مطابق با فرضیات پژوهش……………………………………………………………………………….20
2-5-1 تعاملات اجتماعی(کنش متقابل اجتماعی) و عادت رسانهای………………………………………21
2-5-2 کنترل رفتاری ادراک شده و عادت رسانهای…………………………………………………………….24
2-5-2-1 تئوری رفتار منطقی………………………………………………………………………………26
2-5-2-2 تئوری رفتار برنامهریزی شده………………………………………………………………..27
2-5-2-3 تئوری عمل عقلایی……………………………………………………………………………28
2-5-2-4 رفتار واقعی………………………………………………………………………………………..29
2-5-3 هنجارهای ذهنی و عادت رسانهای…………………………………………………………………………33
2-5-3-1 ویژگی های هنجار………………………………………………………………………………34
2-5-3-2 سودمندی هنجار…………………………………………………………………………………35
2-5-3-3 سلسله مراتب هنجارها…………………………………………………………………………36
2-5-3-4 عمومیت (یا میزان پیروی از آن در جامعه)………………………………………………36
2-5-3-5 فشار اجتماعی (یا میزان ضمانت اجرایی هنجار)……………………………………. 36
2-5-3-6 ارزش های اجتماعی…………………………………………………………………………….36
2-5-3-7 تعارض هنجارها………………………………………………………………………………….37
2-5-3-8 هنجارهای ذهنی………………………………………………………………………………….41
2-5-4 عادت رسانهای و لذت ادراک شده و سودمندی ادراک شده………………………………………42
2-5-4-1 ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﯾﮏ رﺳﺎﻧﻪ…………………………………………………………………………42
2-5-4-2 اﻫﻤﯿﺖ ﮐﺎرﺑﺮد رﺳﺎﻧﻪﻫﺎ………………………………………………………………………….44
2-5-4-3 کارکردهای رسانهها……………………………………………………………………………..44
2-5-4-4 ﺗﻮان آﻣﻮزﺷﯽ رﺳﺎﻧﻪﻫﺎ…………………………………………………………………………..44
2-5-4-5 انگیزههای مردم برای گذراندن وقت با ابزارهای رسانه……………………………..45
2-5-4-6 مهمترین رسانهها…………………………………………………………………………………48
2-5-4-6-1 رسانههای شنیداری……………………………………………………………..53
2-5-4-6-2 رسانههای دیداری……………………………………………………………….55
2-5-4-3 اینترنت…………………………………………………………………………………..55
2-5-5 وابستگی روانی و اثربخشی فعالیت های تبلیغاتی……………………………………………………..56
2-5-5-1 مزایای هدفگذاری تبلیغات……………………………………………………………………56
2-6 مدل مفهومی پژوهش……………………………………………………………………………………………………………56
2-7 تحلیل مدل…………………………………………………………………………………………………………………………57
2-8 نتیجه گیری کلی………………………………………………………………………………………………………………….58
فصل سوم: روش شناسی پژوهش
3-1 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….59
3-2 روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………..59
3-3 جامعه آماری تحقیق……………………………………………………………………………………………………………60
3-4 روش نمونه گیری و حجم نمونه………………………………………………………………………………………….62
3- 5 ابزار گردآوری دادهها…………………………………………………………………………………………………………62
3-6 روایی و پایایی…………………………………………………………………………………………………………………..63
3-7 روش و ابزار تجزیه و تحلیل دادهها……………………………………………………………………………………..66
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها
4-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………68
4-2 آمار توصیفی……………………………………………………………………………………………………………………….68
این مطلب را هم بخوانید :
4-2-1 توصیف ویژگیهای جمعیت شناختی…………………………………………………………………….68
4-2-1-1 توصیف ویژگیهای جنسیت…………………………………………………………………68
4-2-1-2 توصیف ویژگیهای سن……………………………………………………………………….69
4-2-1-3 توصیف ویژگیهای تحصیلات……………………………………………………………..70
4-2-1-4 توصیف ویژگیهای سابقه کار……………………………………………………………….71
4-2-1-5 توصیف ویژگیهای نوع حساب……………………………………………………………72
4-2-2 آمار توصیفی متغیرهای تحقیق……………………………………………………………………………….73
4-3 آمار استنباطی………………………………………………………………………………………………………………………75
4-3-1 بررسی نرمال بودن دادهها……………………………………………………………………………………..78
4-3-2 محاسبه همبستگی بین متغیرهای تحقیق………………………………………………………………….80
4-3-3 مدل یابی معادلات ساختاری و آزمون فرضیه های تحقیق…………………………………………80
4-3-3-1 تحلیل عاملی تائیدی…………………………………………………………………………….80
4-3-3-1 مدل ساختاری پژوهش……………………………………………………………81
فصل پنجم: نتیجهگیری و پیشنهادها
5-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………91
5-2 نتیجهگیری فرضیات پژوهش………………………………………………………………………………………………..91
5-3 پیشنهادها……………………………………………………………………………………………………………………………96
5-3-1 پیشنهادها اجرایی( حاصل از پزوهش)……………………………………………………………………96
5-3-2 پیشنهادهایی برای پژوهشهای آتی………………………………………………………………………..98
5-4 محدودیتهای پژوهش………………………………………………………………………………………………………..98
منابع و مأخذ…………………………………………………………………………………………………………………………….100
پیوست اول: پرسشنامه……………………………………………………………………………………………………………….106
پیوست دوم: خروجی آموس………………………………………………………………………………………………………111
چکیده:
بدون تردید تبلیغات بر فرهنگ و به ویژه فرهنگ عمومی، تأثیری مستقیم و بسزا میگذارد. تمام کارشناسان ارتباطات اجتماعی بر این باور هستند که تبلیغات به نوعی دستکاری هدفمند افکار عمومی برای رسیدن به هدفی از پیش تعیین شده است. این هدف گسترهای از مقاصد سیاسی تا خرید یک کالای مصرفی را در بر میگیرد. منطقاً رسانهها در شکل دادن به ادراک عمومی، پیرامون مسأله خاص نقشی بسزا و درخور دارند و این برگ برندهای است که صاحبان بسیاری از رسانهها، چه رسانههای سنتی مانند رادیو، تلویزیون و مطبوعات و چه ابر رسانههای مدرن هزاره سوم یعنی شبکه جهانی اینترنت با درک موقعیت و جایگاه آن به مقاصد خود نائل آمده اند. هدف این پژوهش بررسی عادت رسانه ای مخاطبان و تعیین اثربخشی فعالیت های تبلیغاتی میباشد. تعداد فرضیات مورد آزمون در این پژوهش 7 فرضیه است. روش این پژوهش از نظر بررسی متغیرها از نوع توصیفی – پیمایشی و از نظرنوع هدف، کاربردی میباشد. جامعه آماری این پژوهش مشتریان شعب بانک رفاه شهر کرمانشاه میباشند. روش نمونهگیری در این پژوهش طبقهای تصادفی ساده میباشد که تعداد 381 نفر به عنوان نمونه برای جمعآوری دادهها انتخاب شدند. برای تجزیه تحلیل دادهها و آزمون فرضیات از روش تحلیل عاملی تأییدی با استفاده از نرم افزار معادلات ساختاری AMOS نسخهی 22 استفاده شده است. با توجه به نتیجه پژوهش کلیه عوامل مؤثر بر عادت رسانه ای شناسایی و تأثیرگذاری آنها بر اثربخشی فعالیت های تبلیغاتی شعب بانک رفاه شهر کرمانشاه اثبات شد.
کلمات کلیدی: عادت رسانهای، وابستگی روانی، اثربخشی فعالیتهای تبلیغاتی، بانک رفاه شهر کرمانشاه.
1-1 مقدمه:
تبلیغات و اطلاع رسانی در کسب و کار، امروز به جزئی لاینفک در واحدهای اقتصادی مبدل شده؛ به گونهای که بقا و تداوم هر تجارتی تا حدود زیادی به موفقیت و یا عدم موفقیت فعالیتهای اطلاع رسانی، بازاریابی، بازارسازی و تبلیغاتی محصولات آن واحد بستگی دارد(حمیدی زاده و دیگران، 1393). تبلیغات یعنی برنامهریزی و مفهوم برنامهریزی؛ یعنی اینکه چه مطلبی را در چه زمانی، با کدام رسانه و به چه شیوهای به مخاطبان معرفی کنیم تا حداکثر تاثیرگذاری را به دست آوریم. تبلیغات یکی از مهمترین ابزارهای ارتباطی برای افرادی است که قصد فروش محصول یا خدمت را به کسی دارند. به عبارت دیگر، ایجاد رابطه با مشتری برای مطلع کردن و تاثیرگذاری بر روی نگرش و رفتار وی را تبلیغات گویند(اربابی، 1390). هر بازاریابی حرفهای بدون تبلیغات، کارایی لازم را نخواهد داشت. بیهوده نیست که به رغم هزینههای نسبتاً بالای تبلیغات، از آن به عنوان سرمایهگذاری – و نه هزینه – نام برده میشود. از آنجایی که بسیاری از تبلیغات به علت روش اشتباه تبلیغ شرکت ارائه دهنده آن، باعث میگردد که شرکت تبلیغکننده از تبلیغات خود سود نبرد و بلکه بالعکس، شرکتهای رقیب از تبلیغات آن شرکت به نفع خود بهره جسته، سود برند. بنابراین ارزیابی اثربخشی تبلیغات، یکی از مسایل بسیار مهم در قلمرو تبلیغات محسوب میگردد. منظور از اثربخشی تبلیغات، مشخص کردن این نکته است که، تبلیغی که ما بودجه زیادی برای آن صرف کردهایم، تا چه حد ما را به اهدافی که تعیین کرده بودیم، رسانده است(محمدیان، 1388).
از این رو هدف اصلی این پژوهش بررسی عادت رسانهای مخاطبان و تعیین اثربخشی فعالیتهای تبلیغاتی شعب بانک رفاه شهر کرمانشاه میباشد. در ادامه این فصل به بیان مسأله و اهمیت و ضرورت انجام این پژوهش پرداخته شده و سپس اهداف و فرضیات مورد آزمون در این پژوهش شرح داده میشود.
1-2 بیان مسأله:
بدون تردید تبلیغات بر فرهنگ و به ویژه فرهنگ عمومی، تأثیری مستقیم و بسزا میگذارد. تمام کارشناسان ارتباطات اجتماعی بر این باور هستند که تبلیغات به نوعی دستکاری هدفمند افکار عمومی برای رسیدن به هدفی از پیش تعیین شده است(آقازاده و بخشی، 1391). این هدف گسترهای از مقاصد سیاسی تا خرید یک کالای مصرفی را در بر میگیرد. منطقاً رسانهها در شکل دادن به ادراک عمومی، پیرامون مسأله خاص نقشی بسزا و درخور دارند و این برگ برندهای است که صاحبان بسیاری از رسانهها، چه رسانههای سنتی مانند رادیو، تلویزیون و مطبوعات و چه ابر رسانههای مدرن هزاره سوم یعنی شبکه جهانی اینترنت با درک موقعیت و جایگاه آن به مقاصد خود نائل آمده اند(اربابی، 1390). در این میان تبلیغات بخش خاصی را در این جهتگیری به خود اختصاص میدهد. به نظر بسیاری از کارشناسان، یکی از موارد بسیار مهم در روند یک فرآیند ارتباطی، کانال ارتباطی است که از طریق آن با مخاطب ارتباط برقرار میشود. اگر نخواهیم به شدت نظر مارشال مک لوهان[1](2005) را مورد توجه قرار دهیم که «وسیله ارتباطی همانند پیام است» لااقل می توانیم به آثار ارتباطی نوع کانال ارتباطی با مخاطب اذعان کنیم(کاتلر[2]، 2010). در بسیاری از اهداف ارتباطی و از جمله تبلیغات، کارشناسان تبلیغات بر این باورند که نوع مجرای انتخابی برای هر موضوعی مزیتها و محدودیتهای خاص خود را دارد. کانال ارتباطی در جهان واقعی امروز براساس سه متغیر اصلی «فرستنده پیام، گیرنده پیام و محتوای پیام» شکل می گیرد(محمدیان، 1388). فرستتنده ها معمولاً یک سری هنجارها، رفتارها، گرایشها و ایستارها را میفرستند. گیرندهها نیز بر اساس عادت رسانهای که دارند به طور کلی دارای زمینههای ذهنی خودشان میباشند و در مواردی احتمال دارد نسبت به پیامی که ارسال شده، عکس العمل نشان ندهند یا این که بعضی را جذب و بعضی را دفع نمایند و یا در یک وضعیت بینابین قرار گیرند. پس ابتدا به منظور افزایش تفاهم و انس بین مدیریت پیام و گیرنده، باید نوعی ارتباط منطقی و گرایش عقلانی در نحوه بیان پیام وجود داشته باشد(کاتلر، 2010).
بنابراین شناخت عادات و هنجارهایی مشتریان در استفاده از یک رسانه و شناسایی و منطبق کردن شیوههای تبلیغاتی با آنها میتواند اثربخش و سودمندی فعالیتهای تبلیغاتی را افزایش دهد. از این رو مسأله و نگرش اصلی این پژوهش بررسی عادت رسانهای مخاطبان و تعیین اثربخشی فعالیتهای تبلیغاتی شعب بانک رفاه شهر کرمانشاه می باشد.
1-3 اهمیت و ضرورت انجام پژوهش:
اثربخشی یکی از مسایل بسیار مهم در قلمرو تبلیغات است. به عبارت دیگر مشخص کردن اینکه تبلیغی که ما بودجه زیادی برای آن صرف کردهایم تا چه حد ما را به هدفهایی که تعیین کردهایم رسانده است. آیا برنامه تبلیغاتی توانسته است هدفهای ارتباطی و هدفهای فروش ما را تحقق بخشد. آیا به نتایجی که میخواستیم رسیدهایم. آیا اساساً تبلیغات ما در جهت هدف حرکت کرده است(الیوت و دیگران[3]، 2012). برنامه تبلیغاتی باید مرتباً آثار ارتباطی و نتایج فروش تبلیغات انجام شده را مورد ارزیابی قرار دهد و ببیند آیا اساساً تبلیغ توانسته است با مخاطب ارتباط برقرار کند. متاسفانه موضوع ارزیابی اثربخشی تبلیغات، در کشورها کمتر مورد توجه قرار گرفته و معدود شرکتها و بانکهایی را میتوان دید که تبلیغات خود را از نظر اثربخشی ارزیابی کنند(محمدیان و آقاچیان، 1389). شاید اگر تبلیغات کشور ما از نظر اثربخشی ارزیابی میشد، کمتر شاهد تبلیغات غیرفنی، غیرهنری و غیرعلمی بودیم و شاید تقلیدهای کورکورانه کمتر انجام میگرفت و احتمالا اعتماد شرکت های تولیدی و خدماتی به انجام تبلیغات بیشتر میشدب(ضیوری، 1390). سیاری از تبلیغات کشور را میتوان نام برد که عملا به دلیل روش غلط تبلیغ، خود شرکت تبلیغکننده از تبلیغ خود سود نمیبرد بلکه، شرکتهای رقیب از این موضوع سود
1-7-2 قلمرو زمانی پژوهش……………………………………………………………………………………………..8
1-7-3 قلمرو مکانی پژوهش……………………………………………………………………………………………..9
فصل دوم:مبانی نظری و پیشینهی پژوهش
2-1 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….10
2-2بیان مسئله………………………………………………………………………………………………………………………….12
2-3ضرورت واهمیت پژوهش……………………………………………………………………………………………………14
2-4 پیشینه پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………..16
2-4-1 پیشینه مطالعات داخلی………………………………………………………………………………………..16
2-4-2 پیشینه مطالعات خارجی……………………………………………………………………………………….18
2-5 موضوع پژوهش……………………………………………………………………………………………………………….19
2-6 مبانی نظری فرضیات………………………………………………………………………………………………………..20
2-6-1فرضیه اول……………………………………………………………………………………………………………30
2-6-2 فرضیه دوم………………………………………………………………………………………………………….33
2-6-3 فرضیه سوم…………………………………………………………………………………………………………34
2-6-4 فرضیه چهارم………………………………………………………………………………………………………35
2-6-5 فرضیه پنجم………………………………………………………………………………………………………..36
2-6-6 فرضیه ششم……………………………………………………………………………………………………..38
2-6-7 فرضیه هفتم………………………………………………………………………………………………………39
2-6-8 فرضیه هشتم……………………………………………………………………………………………………..40
2-7 مدل مفهومی پژوهش………………………………………………………………………………………………………..42
2-8 جمع بندی فصل دوم………………………………………………………………………………………………………..44
فصل سوم: روش شناسی پژوهش
3-1 مقدمه……………………………………………………………………………………………………………………………….48
3-2 روش تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………..48
3-3 متغیرهای پژوهش……………………………………………………………………………………………………………….48
3-4تعریف متغیرها……………………………………………………………………………………………………………………49
3-5 جامعهآماریتحقیق……………………………………………………………………………………………………………49
3-6روش نمونه گیری وحجم نمونه…………………………………………………………………………………………..49
3-7 ابزارگردآوریدادهها…………………………………………………………………………………………………………50
3-7-1 کتابخانه ای……………………………………………………………………………………………………………50
3-7-2 پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………………50
3-8روایی وپایایی پرسشنامه……………………………………………………………………………………………………..50
3-8-1آزمون روایی پرسشنامه…………………………………………………………………………………………..52
3-8-2 آزمون پایایی پرسشنامه………………………………………………………………………………………….53
3-9 روش تحلیل دادهها…………………………………………………………………………………………………………….54
3-9-1 آزمون های برازندگی مدل کلی……………………………………………………………………………….54
3-9-2 شاخص های مطلق………………………………………………………………………………………………..54
3-9-3 شاخص های نسبی………………………………………………………………………………………………..54
3-9-4 شاخص های تعدیل یافته………………………………………………………………………………………..54
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل دادهها
4-1 مقدمه…………………………………………………………………………………………………………………………………57
4-2 آمار توصیفی……………………………………………………………………………………………………………………….58
4-2-1 توصیف ویژگیهای جمعیت شناختی…………………………………………………………………….58
4-2-1-1 توصیف ویژگیهای جنسیت…………………………………………………………………58
4-2-1-2 توصیف ویژگیهای سن……………………………………………………………………….59
4-2-1-3 توصیف ویژگیهای تحصیلات……………………………………………………………..60
4-2-1-4 توصیف ویژگیهای سنوات………………………………………………………………….61
4-2-2 آمار توصیفی متغیرهای تحقیق……………………………………………………………………………….62
4-3 آمار استنباطی………………………………………………………………………………………………………………………65
4-3-1 بررسی نرمال بودن دادهها……………………………………………………………………………………..65
4-3-2 محاسبه همبستگی بین متغیرهای تحقیق………………………………………………………………….69
4-3-3 مدل یابی معادلات ساختاری و آزمون فرضیه های تحقیق…………………………………………71
4-3-3-1 تحلیل عاملی تائیدی…………………………………………………………………………….72
این مطلب را هم بخوانید :
4-3-3-2 مدل ساختاری پژوهش……………………………………………………………………….72
فصل پنجم: نتیجهگیری و پیشنهادها
5-1 مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………………..81
5-2 نتیجهگیری فرضیات پژوهش……………………………………………………………………………………………….81
5-2-1 فرضیه اول……………………………………………………………………………………………………………..81
5-6-2 فرضیه دوم……………………………………………………………………………………………………………..81
5-6-3 فرضیه سوم…………………………………………………………………………………………………………….82
5-6-4 فرضیه چهارم………………………………………………………………………………………………………….82
5-6-5 فرضیه پنجم……………………………………………………………………………………………………………82
5-6-6 فرضیه ششم……………………………………………………………………………………………………………83
5-6-7 فرضیه هفتم…………………………………………………………………………………………………………..83
5-6-8 فرضیه هشتم………………………………………………………………………………………………………….84
5-3 پیشنهادها اجرایی( حاصل از پژوهش)…………………………………………………………………………………..84
5-4 محدودیت پژوهش……………………………………………………………………………………………………………..84
منابع و مأخذ……………………………………………………………………………………………………………………………..88
پیوست اول: پرسشنامه………………………………………………………………………………………………………………..93
پیوست دوم: خروجی آموس……………………………………………………………………………………………………….96
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول3-1 متغیرهای پژوهش……………………………………………………………………………………………………….48
جدول3-2 دسته بندی سوالات پرسشنامه………………………………………………………………………………………51
جدول 3-3 مقادیر آلفای کرونباخ به تفکیک هر یک از مؤلفهها………………………………………………………..53
جدول 4-1 توزیع فراوانی پاسخدهندگان برحسب جنسیت………………………………………………………………58
جدول 4-2 توزیع فراوانی پاسخدهندگان برحسب گروه سنی…………………………………………………………..59
جدول 4-3 توزیع فراوانی پاسخدهندگان برحسب مقطع تحصیلی…………………………………………………….60
جدول 4-4توزیع فراوانی پاسخدهندگان برحسب سنوات…………………………………………………………………61
جدول4-5شاخصهای مرکزی، پراکندگی و توزیع متغیرهای تحقیق………………………………………………….62
جدول4-6 آزمون کلموگروف- اسمیرنوف متغیرهای تحقیق…………………………………………………………….66
جدول 4-7نحوه داوری میزان عددی ضریب همبستگی…………………………………………………………………69
جدول4-8 نتایج آزمون همبستگی…………………………………………………………………………………………………70
جدول4-9نام گذاری کدهای مدل کلی تحقیق………………………………………………………………………………..73
جدول 4-10 شاخصهای برازش مدل ساختاری…………………………………………………………………………….76
جدول4-11شاخص های برازش مدل اصلاحی………………………………………………………………………………78
جدول 4-12 برآوردهای مدل کلی………………………………………………………………………………………………..79
چکیده:
کار ارزش محوری جامعه است و رفع بیکاری به عنوان یک پدیده ی مخرب اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی، همواره از جمله دغدغه های اساسی برنامه ریزان بوده است. بدین روی موضوع اشتغال و بهره وری کامل و مناسب از نیروی انسانی باید به عنوان یکی از اهداف راهبردی توسعه ی کشور در نظر گرفته شود . امروزه در بسیاری از کشور های در حال توسعه ، بیکاری یکی از مهمترین مسائل اجتماعی است و یکی از نامطلوب ترین پدیده های اجتماعی اقتصاد که پیامد های مختلفی را در زمینه های مختلف به دنبال دارد .
در جهان بینی اسلامی ، به فعلیت رسیدن نیاز های جسمی و عقلی و رشد و شکوفایی استعداد های فطری و درونی شخصیت انسانی بسته به کار و تلاش و فعالیت اوست؛ بطوریکه فرد تنها با تمسک به کار و تلاش ، قادر خواهد بود ، ضمن ارتقای سطح تکامل فردی و معنوی خویش در تعالی بخشی زندگی اجتماعی خود ، نقش موثر و سازنده ای را ایفا می کند.
فرایند پذیرش فرد در جامعه ی نیز معمولا بر محور شغل او گردش می کند همچنین جایگاه و منزلتی که فرد در جامعه به دست می آورد هم مستقیما در رابطه با نقش شغلی اوست . در واقع کار به عنوان یک منبع اقتصادی برای کسب درآمد برای افراد است و بیکاری فقدان چنین منبع ارزشمندی است و به علاوه میزان اعتماد به نفس فرد در بسیاری از موارد در رابطه با میزان موفقیت او در شغل و چگونگی مناسبت شغل، با سایر ویژگی های او برقرار می گردد .
هدف این پژوهش تحلیل بررسی علل عدم اجرای طرح های اشتغال و خودکفایی توسط مددجویان کمیته امداد امام (ره) می باشد. تعداد فرضیات مورد آزمون در این پژوهش 8 فرضیه میباشد. روش این پژوهش از نظر بررسی متغیرها از نوع توصیفی پیمایشی و از – نظرنوع هدف، کاربردی می باشد. جامعه آماری این پژوهش مطالعه موردی : کمیته امداد امام خمینی)ره(شهر کرمانشاه می باشد. روش نمونه گیری در این پژوهش تصادفی ساده می باشد که تعداد200نفر مددجو که دارای شرایط دریافت وام اشتغال می باشندبه عنوان نمونه برای جمع آوری دادهها انتخاب شدند. برای تجزیه تحلیل دادهها و آزمون فرضیات از روش تحلیل عاملی تأییدی با استفاده از نرم افزار معادلات ساختاری AMOS نسخه ی 22 استفاده شده است سختگیری بانکهای عامل،نداشتن مهارت فنی ،عدم بازدهی اقتصادی طرح ،ترس از ورشکستگی و بوروکراسی اداری برعدم اجرای طرح خودکفایی تاثیرمثبت ومعناداری داردوپیشنهادمی شوددر راستای اشتغال و خودکفایی برای مددجویان کمیته امدا د امام (ره) شرایط ضمانت تسهیل گردد ،آموزش های فنی –حرفه ای تقویت گردد، مدت زمان دریافت تسهیلات کاهش و ضوابط خشک اداری حذف گردد
کلید واژه : اشتغال ، بیکاری ، ، نیروی انسانی ، ایران، کمیته امداد امام خمینی)ره( شهرکرمانشاه
1-1مقدمه:
موضوع توانمند سازی(Empowerment) چند سالی است که به عنوان یک مفهوم واردفعالیت های توسعه ای شده وتغییرات بی شماری را درزمینه های ساختاری بوجود آورده است به طوری که این تغییرات زمینه های اجتماعی، عملیاتی ونیز ارزیابی کنش هاوعملکردهای مردم را دراجرای طرح ها متاثر ساخته وآنها را دربرگرفته است . امروزه بدون حضور مردم (مشارکت)اجرای طرح های توسعه ای مشکل وحتی با شکست مواجه خواهدشد.زیرا مردم استفاده کنندگان نهایی طرح ها ویا گردانندگان آن خواهند بود. اکنون لزوم مشارکت مردم برسرنوشت خود برای دولت ها به قدری اهمیت یافته است که بااجرای طرح هایی نظیر تمرکز زدایی ، خصوصی سازی واخیراً توانمند سازی ، سعی درایجادرابطه متقابل با ملت ها دارند. از این منظر ، توسعه مشارکتی به منزله اصلی عملیاتی وبنیادین برای تمام برنامه ریزی های توسعه مطرح است ودرهمه فرایندهای آن ، مردم به عنوان محور وحتی طراح تلاش های توسعه، مد نظر هستند. (ولیئی،1388)
برنامه ریزی و اجرای برنامه های توانمند سازی مستلزم شناخت کافی از وضعیت اجتماعی، اقتصادی و توانمندی گروه هدف است بهمین جهت است که برنامه شناسائی مددجویان مستعد در اولویت برنامه های توانمند سازی قرار گرفته، این برنامه ها در سه مرحله پی درپی انجام می شودبه این ترتیب که ابتدا در یک عملیات گسترده اطلاعات کلیه اعضاء خانواده های تحت پوشش جمع آوری می شود در مرحله دوم کلیه افراد واجد شرایط ( افرادی که سن آنها بیشتر از پانزده و کمتر از شصت سال است)به دفاتر کارآفرینی امداد دعوت و برنامه مصاحبه و مشاوره شغلی برای آنها انجام می شود در این مرحله توانمندی های جسمی، روحی ، ذهنی، علمی ،مهارتهای فنی و حرفه ای و اقتصادی، و هم چنین آگاهیهای اجتماعی و فرهنگی گروه هدف به دقت مورد ارزیابی قرار می گیردو بر اساس نتایج حاصل از مصاحبه و مشاوره های انجام شده میزان آموزش مورد نیاز ، نوع و رشته شغلی که قرار است در آن فعالیت نمایند تعیین می گردد.در مرحله آخر افرادی که نیاز به آموزش دارند به مراکز آموزشی و اشخاصی که نیاز به آموزش ندارند به واحد اشتغال و کارآفرینی معرفی می شوند تا زیر نظر کارشناسان خودکفایی امکانات لازم برای اشتغال و فعالیت ایشان فراهم گردد.و محدوده جغرافیایی طرح در فاز اول کلیه مناطق کشور که دارای مددجوی تحت حمایت کمیته امداد امام (ره) می باشند تعیین و در فاز دوم دفاتر امداد در خارج از کشور را شامل می شود.و مراحل اجرایی طرح نیز شامل 5 مرحله1- فراهم سازی مقدمات اجرای طرح 2- جمع آوری ،کنترل،و ثبت اطلاعات،3- مصاحبه و تعیین نیازهای مددجویان4- معرفی به مراکز آموزشی 5-معرفی به واحدهای اشتغال و خودکفایی امداد می باشد.(قائدی،1387)
1-2 بیان مسأله:
در واقع، بیکاری را گاهی علاوه بر اینکه یک پدیده ی اقتصادی می دانند یکی از معضلات اجتماعی نیز قلمداد می کنند ، از آن رو فرد بیکار چون خود را سبب هیچ فایده و و انگیزه ای نمی داند ، دارای انرژی برای تخریب و کنش های غیر معقول در جامعه می باشد(کیانمهر ، 1385)
در جهان بینی اسلامی ، به فعلیت رسیدن نیاز های جسمی و عقلی و رشد و شکوفایی استعداد های فطری و درونی شخصیت انسانی بسته به کار و تلاش و فعالیت اوست؛ بطوریکه فرد تنها با تمسک به کار و تلاش ، قادر خواهد بود ، ضمن ارتقای سطح تکامل فردی و معنوی خویش در تعالی بخشی زندگی اجتماعی خود ، نقش موثر و سازنده ای را ایفا می کند.( باقری ،1382)
فرایند پذیرش فرد در جامعه نیز معمولا بر محور شغل او گردش می کند همچنین جایگاه و منزلتی که فرد در جامعه به دست می آورد هم مستقیما در رابطه با نقش شغلی اوست . در واقع کار به عنوان یک منبع اقتصادی برای کسب درآمد برای افراد است و بیکاری فقدان چنین منبع ارزشمندی است.(عیسی زاده و دیگران ، 1390)
به علاوه میزان اعتماد به نفس فرد در بسیاری از موارد در رابطه با میزان موفقیت او در شغل و چگونگی مناسبت شغل، با سایر ویژگی های او برقرار می گردد . وقتی یک جوان از خودش سوال می کند که « من چکاره ام »، اگر جواب مناسبی نیابد، اعتماد به نفس او رو به ضعف می رود( سام آرام ، 1382 )
در حال حاضر بیکاری ( به عنوان فقدان یا نقصان فرصت های شغلی مناسب و کافی برای جمعیت جویای کار و عدم توازن بین عرضه و تقاضای نیروی کار ) و تبعات ناشی از آن ، یکی از معضلات اساسی کشور به شمار می آید( صیدایی ، 1382)
بی شک مساله ی بیکاری در کشورما متاثر از خیل عظیم جوانانی است که در چند سال اخیر به عنوان جویندگان شغل به بازار کار کشور وارد شده اند و همچنین افزایش نسبت زنان دانش آموخته با مدرک دانشگاهی که در گذشته و حتی تا دهه قبل هم سابقه نداشته است و قرار گرفتن آنها در صف بیکاران در جستجوی کار که منتج به ایجاد تقاضای وسیع در بازار کار به صورتی شده که همه امکانات و ظرفیت های ایجاد شغل در کشور به صورت عادی، تنها می تواند پاسخگوی نیمی از تقاضا باشد و برای نیمی دیگر باید برنامه های جدید و روش های مکملی را بکار بست تا عوارض ناشی از این هجوم بی رویه که حداقل تا 10 سال دیگر ادامه دارد مهار گردد (سام آرام ، 1382 )
تحقیقات گوناگونی در مورد بزرگسالان و جوانان در سطح بین المللی و ملی انجام شده است و همه ی آنها نشان می دهد که کار هنوز از ارزش مطمئنی برخوردار است، به خصوص به خاطر فعالیت هایی که در جامعه ایجاد می کند و از لحاظ کیفیت کاری برای پتانسیل خود اعتبار خاصی محسوب می شود . مطالعات انجام شده در مورد جوانان شاغل نشان می دهد که کار برای آنها جنبه ی هویت دارد و آنها اضطراب و ناآرامی خاصی از دوران بیکاری دارند( ربانی ،1384)
البته در همین شرایط بحرانی ، بسیاری از جوانان کشور با ویژگی های فرهنگی ، اجتماعی ،خانوادگی و تربیتی متفاوت موفق می شوند که فرصت های شغلی مناسب خودشان را اشتغال کنند و حتی برخی از جوانان یا در انتظار شغل به سر می برند و یا هر چند وقت یک بار به شغل جدیدی می پردازند و پس از مدت کوتاهی آن را رها می کنند و مدت ها بیکار می مانند ( سام آرام ، 1383)
امروزه یکی از دغدغه های اصلی کشور حل معضل بیکاری است که به دلایل ساختاری از جمله افزایش عرضه ی نیروی کار ، کمبود سرمایه داری ، مهاجرت روستاییان ، افزایش فارغ التحصیلان دانشگاهی ، جوانی جمعیت و… بازار کار کشور با عدم توازن مواجه شده است(جمهور، 1387)
1-3ضرورت و اهمیت پژوهش:
داشتن شغل و کار مناسب به فرد احساس امنیت ، خودمختاری،احساس مسئولیت و اداره کردن خود را می دهد. داشتن شغل صرفنظر از جنبه های اقتصادی، مانع بروز بیماریهای عصبی ، روانی می شود. کار فساد را ریشه کن می کند، افراد بیکار بیمار بوده و در صدد خرابکاری، انحراف و نظایر آن هستند. افرادی که شغل مناسب و مورد علاقه دارند خود را مفید احساس می کنند و از نظر شخصیتی و موقعیت اجتماعی بی مصرف نیستند. اشتغال به کار موجب پایداری کرامت انسانی ،حفظ شان افراد و خانواده ها ، رهایی از فقر و درماندگی می گردد کار کردن وسیله ای است برای ایجاد روابط اجتماعی با دیگران، دوست داشتن و دوست داشته شدن.
اغلب افراد فقیر از داشتن وسیله معاش و شغل مناسب محرومند.این افراد اغلب در حومه شهر ها و در خود شهر بیکار و سرگردانند و یا منتظر کار هستند . برخی کارگران موقتی بوده و همگی دستمزد فقیرانه ای دریافت می کننددر حالی که هیچ گونه امنیت شغلی ندارند. کمبود و عدم امنیت شغلی از ساختارهای فقر هستند. لذا داشتن شغل مناسب ، نقش مهمی در هدایت بسوی سیاستهای توسعه است و موجب امنیت اجتماعی می گردد. علاوه بر آن اشتغال به کار موجب تضمین تامین نیازهای دیگران چون تامین غذا، بهداشت و درمان است که خود گامی است به سوی ریشه کنی فقر.
حق داشتن شغل مناسب تنها محدود به داشتن شغلهای روزمزد نمی شود بلکه آن تا حد خوداشتغالی و کار در خانه و دیگر فعالیتهای درآمد زا گسترش می یابد. لازمه چنین اشتغالی فراهم آمدن شرایط اجتماعی، اقتصادی و فیزیکی است که در این شرایط تمامی افراد به طور مساوی و عادلانه فرصت محک زدن تلاش خود را به شکلی که شان ایشان حفظ شود بیابند. لذا داشتن شغل مناسب یکی از حمایت توانائیهای افراد است و دیگری فراهم آوردن فرصتهایی برای شکوفا شدن این استعدادها در قالب شغلهای تولیدی که در نهایت منجر به تامین منبع معیشتی می شود و لذا برنامه و فعالیتهای پیش بینی شده در جهت اشتغال و خودکفایی خانوارهای نیازمند بشرح ذیل است .
1-برنامه توان سنجی، آموزش و کاریابی مددجویان
2-برنامه ایجاد فرصتهای شغلی و بهسازی فضای خودکفایی برای مددجویان
3-برنامه پشتیبانی فنی و تدارکاتی طرحهای اشتغال زایی
4- برنامه بازاریابی و فروش محصولات تولیدی مددجویان.
5- برنامه شناسایی امکانات، مشاغل جدید ، قابلیت ها و منابع مالی مناطق مختلف کشور جهت توسعه فعالیتهای اشتغال و خودکفایی ( شیدانی آشتیانی، 1388)
عصر جدید، عرصه رقابت بر سر منابع و سرمایه هاست، کشورهای بزرگ صنعتی که فاتحان این عرصه اند بهره وری از منابع و سرمایه ها را در سرلوحه کار خود قرار داده اند و در پرتو وجود افراد تحصیلکرده و متخصص، چرخ های رشد و توسعه را به حرکت در آورده اند و به ابداعات و نوآوری هایی دست یافته اند. دسترسی به این نوآوری ها که اقتصاد کشورهای توسعه یافته را از نو زنده کرده است منوط به کارآفرینی است. کارآفرینی را به این دلیل که جامعه را به سمت تغییرات تکنیکی و مبتکرانه سوق داده و باعث رشد اقتصادی میشود و همچنین چون کارآفرینی دانش جدید را به خدمات و محصولات جدید تبدیل می کند حایز اهمیت است. (شان، 2003)
کارآفرینی علاوه بر ایجاد اشتغال، موجب بالا رفتن کیفیت زندگی، توزیع مناسب درآمد، کاهش اضطراب های اجتماعی و بهره وری از منابع ملی میشود. کارآفرینی پدیده فنی- اقتصادی جدیدی است که در دو دهه اخیر جهان اقتصاد و صنعت را با پیامدهای شگفت خود متحول ساخته است. در حال حاضر که اقتصاد کشور ما گرفتار نارسایی ها، کمبودها، و سوء مدیریت هایی است که منجر به وضعیت ناهنجار بیکاری، کمبود تولید ناخالص داخلی، کاهش قدرت سرمایه گذاری دولت، ضعف در صادرات غیر نفتی و بیماریهایی از این قبیل شده است، نیم نگاهی به وضعیت جهانی اقتصاد ما را به سوی این باور می کشاند که رشد کارآفرینی و فرهنگ کارآفرینانه به شرطی که هنرمندانه، با فرهنگ، امکانات، تواناییها و سلیقه ایرانی آمیخته شود تنها راه بهبود بیماری امروز اقتصاد کشور و پیشگیری از وخامت حال فرداست (سالازار،1383)
با توجه به دلایلی که در زمینه اهمیت کارآفرینی وجود دارد ضروری است برنامه ریزان و کارگزاران دولتی با حمایت همه جانبه از فرایند کارآفرینی و برنامه ریزی جامع، زمینه رشد و ترویج فرهنگ کارآفرینی را فراهم کنند. امروزه شواهد موجود نشان می دهد که کارآفرینی می تواند در نتیجه برنامه های آموزشی، پرورش یابد (سالازار، 1383).
نظریهپردازان علم مدیریت که بعد فنی کارآفرینی را بررسی می کنند بر این اعتقاد هستند که کارآفرینان می توانند در کلاس درس آموزش ببینند و بالنده شوند(عابدی، 1381).